Tên của một người đã chết

Chương 24: Tên của một người đã chết

Căn nhà vách tôn của Phan Thanh Tâm có đúng một ô cửa sổ, và trên khung ô cửa sổ đó có một cái đinh không treo gì.

Rinh thấy nó trước. Một cây đinh sắt đóng vô khung gỗ, ngang tầm mắt người đứng. Chung quanh cây đinh, trên tấm vách tôn đã bạc màu, có một khoảng hình chữ nhật nhỏ sáng hơn phần còn lại, cỡ một cái khung ảnh. Cái gì đó đã treo ở đây nhiều năm, che nắng cho tấm tôn, rồi mới được gỡ xuống gần đây.

– Ổng mang theo. – Rinh nói.

Khải đứng giữa căn nhà, nhìn quanh.

Chín giờ sáng thứ Ba. Lệnh khám xét chỗ ở được Uyên phê chuẩn từ bảy giờ rưỡi. Trước khi ký, cô đọc tờ đề nghị của Khải, đọc biên bản trục vớt chiếc ghe, đọc lời khai của bà góa chủ nhà. Cô đọc lại cả cái bản tường trình một trang cô tự viết hôm Chủ nhật về người đàn ông cao ốm ở bến sau vựa Tám Kiều tối rằm. Cô có mặt ở buổi khám xét, đứng ở cửa, đúng chỗ của mình. Bà góa chủ nhà làm người chứng kiến, đứng cạnh cô, tay vân vê vạt áo.

Căn nhà chỉ có một gian. Một bộ ván gỗ kê sát vách, trải chiếc chiếu cói, giăng cái mùng xanh đã vá nhiều chỗ. Một cái bếp gas mini, một nồi cơm điện, hai cái chén, một đôi đũa. Một cái thùng nhựa đựng gạo. Một cái giá phơi treo ba cái áo thun cũ, một cái quần tây. Trên vách, cái lịch tờ của một tiệm vật tư nông nghiệp, lật tới tháng Mười. Ô ngày mùng hai được khoanh bằng một vòng mực đỏ, nét tròn trịa, cẩn thận.

Không có giấy tờ. Không có tiền. Không có điện thoại. Người ở đây đã dọn đi những thứ cần mang, và để lại những thứ không cần.

– Dạ, ổng sống như người sắp đi. – Rinh nói. – Tám năm.

Họ tìm thấy cái hộp dưới bộ ván.

Kỹ thuật lật chiếc chiếu, gõ từng tấm ván, rồi chui xuống gầm, rọi đèn. Sát chân vách phía trong, có một cái hộp bánh bằng thiếc, loại hộp bánh quy người ta mua biếu Tết, nắp in hình hoa mai đã tróc sơn. Người kỹ thuật kéo ra, đặt lên tấm bạt, mở nắp trước mặt người chứng kiến.

Trong hộp không có gì đáng giá.

Một nắm cọng lác khô, cột lại bằng thun, chừng bảy tám cọng, đã ngả màu vàng rơm. Một cái kẹp tóc nhựa màu hồng hình con bướm, gãy một cánh. Và một tờ giấy vẽ của học trò, gấp làm tư, mép giấy sờn, đã mở ra gấp vô nhiều lần tới nỗi các nếp gấp gần rách.

Khải mang găng, mở tờ giấy ra.

Tranh vẽ bằng bút sáp màu. Một con sông xanh, một chiếc xuồng nâu. Trên xuồng có hai người, một người lớn rất cao, cao gần chạm mép tờ giấy, và một người nhỏ đội nón lá. Người lớn đeo một cái đồng hồ vuông trên cổ tay, vẽ bằng màu đen, to bất thường, như đứa vẽ muốn chắc người xem không bỏ sót. Phía trên, nét chữ học trò nghiêng nghiêng: "Ba và con đi bên cù lao." Góc dưới bên phải: "Lâm Ngọc Ngân, lớp 3/2."

Uyên đứng ở cửa. Từ chỗ cô, cô thấy được màu xanh của con sông và cái đồng hồ đen vẽ to bất thường. Cô nhớ cái nút bấm bên hông mà con bé Ngân kể, bấm vô thì mặt đồng hồ sáng xanh. Ba con hay để con bấm đèn coi giờ ban đêm.

Bà góa chủ nhà đứng cạnh cô, nhìn tờ tranh, rồi quay qua hỏi nhỏ:

– Thằng Tâm có con hả cô? Tui cho nó ở thuê sáu năm, nó nói nó không có ai hết.

Uyên không trả lời được.

Chiều thứ Ba, Khải và Diệp chạy lên Cần Thơ.

Trịnh Thị Mộng ở trong một con hẻm ở một phường ven Cần Thơ, nhà một trệt một lầu, có tiệm tạp hóa nhỏ ở mặt tiền. Chồng chị đi làm chưa về. Chị dẫn hai người lên lầu, đóng cửa, như không muốn ai trong nhà nghe.

Khải không nói trước gì. Anh đặt lên bàn tấm ảnh in từ giấy tờ chiếc ghe: một người đàn ông chừng bốn mươi, mặt dài, gò má cao, bộ râu lởm chởm, mắt nhìn thẳng ống kính. Ảnh đen trắng, mờ, chụp lại từ một bản sao.

Chị Mộng nhìn tấm ảnh. Chị nhìn lâu tới mức Diệp đã định lên tiếng hỏi.

Rồi chị lấy ngón tay cái che phần dưới khuôn mặt trong ảnh, che hết bộ râu, chỉ chừa từ mũi trở lên. Chị nhìn tiếp.

– Cái mắt. – Chị nói. – Cái mắt trái ảnh xếch hơn mắt phải. Hồi mới quen tui chọc ảnh hoài.

Chị rút ngón tay ra. Chị không khóc. Hôm ở trụ sở, cầm tấm ảnh cái đồng hồ, chị đã khóc. Bây giờ thì không.

– Ảnh đó. – Chị nói. – Đởm. Già đi. Để râu. Mà ảnh đó.

Khải gật đầu. Anh đặt thêm tấm ảnh chụp tờ tranh trong hộp thiếc. Chị Mộng nhìn, và lần này môi chị mím lại.

– Con Ngân vẽ hồi lớp ba. Ảnh dán đầu giường mấy năm. Tui đâu có biết ảnh còn giữ.

Chị đứng dậy, đi tới cửa sổ, đứng quay lưng lại hai người. Ngoài kia, có tiếng xe máy chạy ngang hẻm, tiếng một bà bán chè rao.

– Tám năm. – Chị nói. – Tám năm tui tưởng ảnh chết. Tui không có xác để chôn, không có ngày để giỗ. Người ta nói ảnh bỏ đi lên Bình Dương, tui cũng ráng tin, mà trong bụng tui biết ảnh không bỏ con Ngân. Ảnh thương con nhỏ hơn thương cái mạng ảnh. Rồi tui đi lấy chồng. Rồi tháng trước mấy anh kêu tui lên nhận cái đồng hồ, tui ngồi xe khách về khóc suốt đường. Tui làm giỗ cho ảnh rồi đó anh. Tui đã làm giỗ.

Chị quay lại. Mặt chị đỏ bừng.

– Ảnh còn sống mà ảnh để tui nhận cái đồng hồ.

Khải không nói gì. Anh không có gì để nói mà không phải nói dối.

Diệp hỏi những câu cần hỏi, nhẹ nhàng. Từ năm 2018 tới giờ, ổng có liên lạc với chị lần nào không? Không. Có ai gửi gì, nhắn gì, nói gì về ổng không? Không. Chị có biết con Ngân có gặp ổng không?

Chị Mộng nhìn Diệp, rồi nhìn Khải.

– Con Ngân biết hả anh?

– Tụi tôi chưa biết.

– Tui là mẹ nó. – Chị nói. – Năm 2018 tui muốn đem nó về. Bà Tám nói để bà nuôi, ở với bà nó được đi học, ở với tui thì chồng mới tui không chịu. Tui nghe. Tui nghĩ vậy là tốt cho nó. Tám năm nay Tết nào tui cũng gọi, nó nói "dạ con khỏe, má Tám thương con lắm". – Chị ngồi xuống ghế, hai tay đặt lên đầu gối. – Nó biết ba nó còn sống mà nó không nói với tui. Phải vậy không anh?

Khải không trả lời. Chị Mộng cũng không chờ.

Đêm thứ Ba, cái bảng trắng trong phòng đội trọng án có thêm một cái tên viết bên cạnh tên Lâm Văn Đởm, nối bằng dấu bằng.

Phan Thanh Tâm.

Diệp đã làm việc với sáu chủ vựa ở chợ Rạch Vồn và hai vựa ở Lò Đỏ, hỏi qua điện thoại, hỏi kiểu hỏi chuyện chiếc ghe bị sà lan đụng. Thằng Tâm bỏ mối cho bảy vựa, có tuần bảy vựa, có tuần năm. Vựa Tám Kiều là một trong bảy, mỗi tuần hai chuyến, thường là thứ Hai và thứ Năm, không nhiều hơn vựa nào. Chủ vựa nào cũng nói nó hiền, nó đúng hẹn, nó không giành mối, cân thiếu một ký nó cũng bỏ qua.

– Ghe năm 2018 mua lại của một ông ở Lò Đỏ, tiền mặt, sáu chục triệu. – Diệp đọc. – Ông bán ghe nói hồi đó thằng Tâm đưa đủ giấy tờ, căn cước, hộ khẩu tạm trú, đâu ra đó. Em hỏi lại, căn cước mang tên Phan Thanh Tâm, số căn cước là số của người chết năm 2016.

– Ai làm giấy tờ đó cho ổng? – Rinh hỏi.

Không ai trả lời. Khải nhìn hai dòng chữ trên bảng: "Phan Thanh Tâm, An Giang, chết 2016." Và dòng ở phía trên, viết từ hai tuần trước: "Người cầm máy An Giang."

– Một người đàn ông vừa giết người trong lò gạch, – Khải nói, chậm, – không có tiền nhiều, không có quen ai làm giấy tờ. Vậy mà mấy tháng sau đã có căn cước mới, có ghe, có mối bỏ hàng ở bảy vựa. Ổng không tự làm được hết mấy cái đó.

– Dạ, có người lo cho ổng.

– Có người lo cho ổng. Người đó không muốn ổng chết, cũng không muốn ổng bị bắt. Người đó muốn ổng sống, mà sống dưới một cái tên khác, ở chỗ người đó thấy được.

Uyên ngồi ở cuối bàn. Cô ở lại họp vì Khải mời, và vì cô đã viết bản tường trình về tối rằm. Cô nghe những câu đó, và cô nghĩ tới tờ tranh trong hộp thiếc, người lớn cao chạm mép giấy, cái đồng hồ đen vẽ to bất thường.

– Con bé Ngân. – Cô nói. – Em nghĩ con bé biết.

Mọi người nhìn cô.

– Tối rằm nó đem bánh xuống cho ổng. Nó đứng ở bến lâu. Hôm lấy mẫu gen, nó không giơ tay chào em. Hôm Trung thu, nó hỏi em nếu ba nó còn sống mà có tội thì nó có tội không. Rồi nó dặn em sáng mùng hai đừng cho ai tới cổng vựa. – Cô ngừng một chút. – Em không biết nó biết từ hồi nào. Nhưng em nghĩ nó biết ba nó còn sống, và biết người chạy ghe tên Tâm là ba nó.

– Vậy mình mời nó lên. – Diệp nói.

– Chưa. – Khải nói. Anh nhìn Uyên. – Nó mười chín tuổi. Nó ở với bà Tám. Mình mời nó lên trụ sở, bà Tám đưa nó đi, như lần lấy mẫu gen. Rồi nó ngồi trước mặt mình với bà Tám ngồi ở ghế chờ, nó nói được gì?

Không ai nói gì.

– Nó tin Uyên. – Anh nói. – Nó đã hỏi Uyên một lần, dặn Uyên một lần. Nếu nó muốn nói, nó sẽ tìm Uyên.

Uyên về tới nhà lúc mười giờ đêm. Má đã ngủ. Trên bàn ăn có một cái lồng bàn úp đĩa cơm má để phần, và một cái bịch nilon đựng sáu cái bánh lá dừa, cột lạt, bên ngoài má dán một mẩu giấy: "Mai đem lên cho má Tám. Bả thích bánh má gói."

Cô ngồi xuống ghế, không giở lồng bàn. Cô nhìn bịch bánh.

Mười một giờ kém năm, điện thoại cô rung.

Một tin nhắn, từ một số cô đã lưu từ tối Trung thu, khi con bé Ngân xin số "để có gì em hỏi chị chuyện học".

"Chị Uyên. Em gặp chị được không. Một mình chị thôi. Đừng nói với má Tám."

— Hết chương 24 —