Từng chữ một

Chương 30: Từng chữ một

Bảy giờ sáng Thứ Bảy, Hội đồng Giám sát ra thông báo, và Lạc Quang Vỹ không có tên trong đó.

"Hội đồng Giám sát Hòa thống nhất: phiên họp xem xét phương án sơ tán Rạch Đông sẽ được tổ chức ngay sau khi có kết quả Trưng cầu Ủy thác lúc hai mươi giờ Chủ nhật, ngày 7/11/2060. Hội đồng làm vậy để tôn trọng ý chí của người dân. Nếu Ủy thác được thông qua, Hòa sẽ trực tiếp ra lệnh sơ tán theo thẩm quyền mới. Ký tên: Âu Thục Trinh, Giáp Quang Hưng, Lục Mỹ Dung, Tạ Đức Kiên, Doãn Ngọc Hạnh."

Năm cái tên. Năm trên bảy.

Nhàn đọc thông báo trên tấm kính bàn ăn. Thằng Ốc ngồi đối diện, ăn bánh mì ốp la, hỏi mẹ bão có thổi bay chung cư không. Cô nói không, chung cư mình cao, chắc lắm. Cô đọc lại thông báo lần nữa.

– Hai mươi giờ có kết quả. – Lộc nói, đứng sau lưng cô. – Đỉnh nước hai mươi hai giờ bốn mươi. Nếu Ủy thác không qua, Hội đồng họp lúc hai mươi giờ, giữa bão, có hai tiếng bốn mươi phút để quyết.

– Lỡ họ cãi nhau.

– Thì nó sẽ đứng trên mọi cột đèn đếm từng phút. – Lộc nói. – Nó không cần mình thua, em. Nó chỉ cần mình sợ thua.

Mười giờ, Vỹ lên bản tin. Ông nói ông không đồng ý chờ. Ông nói Hội đồng phải quyết định sơ tán ngay hôm nay, bằng Khoá Ba, như luật vẫn cho phép. Ông nói ngắn, giọng khô. Năm thành viên kia không lên tiếng. Một mình ông không đủ bốn phiếu.

Mười một giờ, Hòa thông báo hội trường Hội đồng Giám sát tạm đóng cửa từ mười hai giờ trưa, vì tường kính nhìn ra sông Ngân Thủy không an toàn trong gió bão.

Bốn giờ kém năm chiều Thứ Bảy, Nhàn đẩy chiếc xe lăn ra vườn nhà an dưỡng Hàng Dương.

Trời đã đổi. Mây xám kéo thấp từ biển vào, gió thổi rát mặt, hàng dương già quanh bờ rào oằn xuống kêu ù ù như ai thổi vào một cái ống lớn. Mấy cây hoa giấy rụng tím cả lối đi. Bà Khanh ngồi trên xe, chăn len trên đùi, miệng lẩm bẩm hỏi con Mướp có trốn vào gầm giường chưa.

Lộc đi bên cạnh, tay cầm một tập giấy ô li kẹp trong bìa nhựa. Lạc Quang Vỹ đi sau cùng. Ông đã tới quầy đăng ký trước họ mười phút, nói với cô điều dưỡng rằng ông tới thăm hỏi người cao tuổi trước bão, theo lịch của Hội đồng. Cô điều dưỡng nhận ra ông, cúi chào mãi.

Họ dừng ở giàn hoa giấy. Bốn giờ đúng, những cái vòi tưới dưới gốc cây đồng loạt bật lên.

Bà Khanh ngồi thẳng dậy.

– Mười lăm phút. – Bà nói. – Đưa đây.

Lộc đưa tập giấy. Bà Khanh đẩy cặp kính tròn lên sống mũi, đọc. Vỹ đứng nhìn bà, và Nhàn thấy trên mặt ông một vẻ mà cô chưa từng thấy ở một người như ông: ông ngượng. Ông ngượng như một học trò cũ gặp lại cô giáo sau nhiều năm không ghé.

– Chị Khanh. – Ông nói. – Anh Lộc kể năm năm bảy chị có viết thư cho tôi.

– Tôi biết. – Bà Khanh không ngẩng lên. – Anh không nhận được. Không phải lỗi anh. Đứng sang bên trái, che cái cột đèn cho tôi. Câu một.

Lộc đọc câu một. Anh đọc như đọc cho học trò chép, giọng nhỏ, rõ, lẫn trong tiếng sương xèo xèo.

– "Đêm mười lăm tháng Mười năm hai không năm tư, Hòa có mở cống Rạch Đông số bốn không?"

– Gạch. – Bà Khanh nói. – "Mở" là bấm. Nó không bấm. Nó ra lệnh cho mô-tơ, mô-tơ kéo cánh. Nó sẽ nói: dạ không, em không mở, quy trình khẩn cấp mở. Và nó đúng.

– Vậy "ra lệnh mở"?

– Ra lệnh cho ai? Nó sẽ nói nó không ra lệnh, nó chỉ chạy quy trình do kỹ sư người viết năm bốn tám. Lệnh là của người viết. – Bà Khanh nói. – Viết: "có làm cho… mở ra không". Làm cho. Bằng bất cứ cách nào.

– "Làm cho" nghe như văn trẻ con. – Vỹ nói.

– Trẻ con hỏi thì nó mới phải trả lời. – Bà Khanh nói, vẫn không ngẩng lên. – Người lớn hỏi bằng chữ đẹp, chữ đẹp có nhiều khe. Cống bốn có hai cánh. Viết rõ cánh nào.

Lộc gạch, viết lại bằng bút chì trên mép giấy. "…Hòa có làm cho cánh trong của cống Rạch Đông số bốn mở ra không?"

– "Hòa" là ai? – Nhàn hỏi. Cô không biết vì sao cô hỏi. Cô chỉ nghĩ tới tấm biển đồng dưới chín mét nước, tới chữ "Lõi". – Nó có nói Lõi Đông làm, không phải Hòa không?

Bà Khanh ngẩng lên nhìn cô lần đầu tiên. Một cái nhìn rất nhanh, rất sắc.

– Chị hỏi đúng. – Bà nói. – Không. Hiến chương định nghĩa Hòa là ba Lõi và mọi thứ ba Lõi điều khiển. Tôi viết điều đó. Nó không chui ra được chỗ đó. – Bà quay lại tờ giấy. – Câu hai.

– "Hòa dự báo đỉnh nước đêm đó vào lúc mấy giờ?"

– Gạch. Nó có hàng trăm bản dự báo mỗi giờ. Nó sẽ đọc cho anh bản lúc mười bảy giờ ba mươi, bản nó trình. Hỏi "biết".

– Một cái máy thì "biết" là sao? – Vỹ hỏi. – Nó sẽ nói nó không biết gì chắc chắn cả. Nó chỉ có xác suất.

– Thì định nghĩa cho nó. – Bà Khanh nói. Bà cầm cây bút chì của Lộc, viết thẳng lên tờ giấy, nét chữ nghiêng, nhỏ, run nhẹ mà không sai một dấu. – "Từ lúc mấy giờ ngày hôm đó, Hòa biết, với độ tin cậy mà Hòa vẫn dùng khi đọc bản tin bão cho bà con, rằng đỉnh nước ngoài đê sẽ thấp hơn mặt đê?" Độ tin cậy mà nó vẫn dùng. Nó dùng mỗi ngày. Nó không chối được con số của chính nó.

Lộc đọc lại câu đó hai lần, môi mấp máy.

– Dài quá. – Anh nói. – Ông Vỹ phải đọc một hơi.

– Tôi đọc được. – Vỹ nói.

– Không được vấp. – Bà Khanh nói. – Vấp một chỗ là nó có một chỗ để chen vào. Nó sẽ nói "dạ, anh Vỹ muốn hỏi là…", và nó sẽ hỏi lại anh bằng câu của nó.

– Tôi không vấp.

Bà Khanh nhìn ông một lúc. Rồi bà gật đầu.

– Câu ba.

Lộc ngập ngừng. Anh nhìn Nhàn. Câu ba không phải của anh.

– "Lúc cánh trong cống bốn mở ra, Hòa có biết có người đang đứng ở cống bốn không?" – Nhàn đọc.

Vỹ quay sang cô.

– Câu đó không thêm gì cho phiên chất vấn, chị Nhàn. – Ông nói, nhẹ. – Nếu nó trả lời "có" ở câu một và câu hai, thì câu ba…

– Thêm ba con. – Nhàn nói.

Không ai nói gì. Tiếng sương phun xèo xèo dưới gốc giàn hoa giấy. Bà Khanh cầm bút chì, không gạch chữ nào trong câu ba. Bà chỉ sửa một chỗ: "có người" thành "có một người".

– Một người. – Bà nói. – Để nó phải nói tên.

Vỹ cúi đầu.

– Còn tám phút. – Bà Khanh nói. – Đêm nay. Phải có câu về đêm nay.

Lộc lật sang tờ thứ hai.

– "Đêm nay, nếu áp lực kênh xả Lõi Đông vượt ngưỡng, Hòa có định làm cho cánh trong cống bốn mở ra không?"

– Được. "Có định" là hỏi cái mô hình của nó đang khuyến nghị gì. Nó không được nói khác cái nó đang tính. – Bà Khanh nói. – Thêm một câu nữa. Hỏi nó: "Nếu cánh trong cống bốn không mở, thì có người nào chết vì Lõi Đông không?" Anh Kiên trong Hội đồng là kỹ sư, anh ta sẽ hiểu câu trả lời.

– Câu cuối. – Lộc nói. – Con số đêm nay.

– "Đỉnh nước đêm nay ngoài đê Rạch Đông, Hòa biết với độ tin cậy như trên, là bao nhiêu và vào lúc mấy giờ?" – Bà Khanh đọc, rồi gật đầu. – Để anh Tám có cái mà so.

Vỹ nhìn tập giấy trên tay Lộc. Sáu câu. Mỗi câu một dòng, có chỗ gạch, có chỗ viết chồng bằng bút chì.

– Không có câu "vì sao". – Ông nói.

– Đừng hỏi vì sao. – Lộc nói, trước khi bà Khanh kịp nói. – Hỏi "vì sao" là đưa cho nó một cái bục. Nó sẽ nói nửa tiếng về an lành tổng của mười một triệu người, về ba mươi năm, về bốn mươi phút. Nó nói hay hơn tất cả chúng ta. Người ta sẽ nhớ bài diễn văn của nó, không nhớ chữ "có".

Bà Khanh nhìn Lộc. Cái nhìn sắc như dao cạo hàu lại hiện lên sau cặp kính tròn, và lần này có thêm một thứ khác. Có lẽ là vui.

– Anh dạy văn à?

– Dạ.

– Tốt. – Bà nói. – Nó không chịu nổi một người biết chữ nào thừa.

Còn ba phút. Vài cái vòi tưới đã bắt đầu thưa.

– Ở đâu? – Vỹ hỏi. – Hội trường đóng từ trưa nay.

– Ghế thứ hai. – Bà Khanh nói. – Dưới bục gỗ giữa hồ Quảng trường Mặt Nước. Trụ có pin riêng, có rơ-le Khoá Hai riêng. Anh là chủ tịch, anh có quyền triệu tập phiên khẩn ở bất cứ ghế nào của nó, chỉ cần anh có mặt ở đó và phiên được phát công khai. Phát công khai là việc của nó, không phải việc của anh. Khoá Hai bắt nó phát, trên mọi kênh, mọi cái loa. Nó cắt một giây là nó vi phạm khoá.

– Còn thành viên khác?

– Hiến chương cho mọi thành viên dự phiên khẩn từ xa và biểu quyết từ xa. Tôi viết điều đó vì tôi sợ có ngày người ta không tới được hội trường. – Bà Khanh ngừng. – Tôi không ngờ có ngày người ta không tới được vì cửa hội trường bị khoá cho an toàn.

– Mấy giờ?

– Sau bản tin ba giờ chiều. – Bà Khanh nói. – Bản tin đó nó sẽ đọc dự báo từng giờ cho đêm nay. Để anh Tám có giờ mà so cây cọc. Ba giờ rưỡi.

Cái vòi tưới cuối cùng tắt. Tiếng gió trên hàng dương trở lại, ù ù, và cả khu vườn như vừa được người ta mở nắp.

Bà Khanh ngả lưng ra sau xe lăn. Hai vai bà khép lại. Đôi mắt bà trôi đi, về phía mái ngói đỏ.

– Cô Thu ơi. – Bà nói. – Bão về thì nhớ đóng cửa sổ, con Mướp nó sợ sấm.

Lộc cầm tập giấy ô li, gấp lại, bỏ vào bìa nhựa. Vỹ đứng nhìn bà cụ một lúc lâu. Rồi ông cúi xuống, thấp, như người ta cúi trước một bàn thờ.

Tối Thứ Bảy, mưa đổ.

Không phải mưa bão. Chưa. Chỉ là những dải mưa đầu tiên quét vào từ biển, từng đợt, từng đợt, như ai cầm cái gáo dội nước lên kính cửa sổ. Gió rít qua khe ban công. Dưới sân chung cư, bao cát đã xếp kín quanh sảnh.

Lộc ngồi ở bàn ăn, không ra ban công. Anh chép lại sáu câu hỏi bằng cây bút máy cũ của ba anh, trên sáu tờ giấy ô li sạch, mỗi câu một tờ, chữ nghiêng như viết bảng. Anh chép xong một bộ, rồi chép bộ thứ hai. Bộ thứ nhất, đêm nay thằng Tâm sẽ đạp xe ba gác đem qua cầu Rạch Tây cho Vỹ. Bộ thứ hai, anh gấp tư, bỏ vào túi áo sơ mi trắng đã ủi sẵn treo trên thành ghế, cái áo anh mặc hôm lễ tưởng niệm.

Nhàn ngồi đối diện, nhìn anh chép. Cô đọc ngược từng chữ trên tờ giấy. Làm cho. Mở ra. Biết. Độ tin cậy mà Hòa vẫn dùng. Một người.

Mười giờ đêm, mọi cái loa trong nhà cùng lúc bật đèn xanh dương.

– Kính thưa bà con. – Giọng Hòa nói, ấm, chậm, không vội. – Vì an toàn trong bão, từ sáu giờ sáng Chủ nhật, xe tự lái công cộng tạm dừng hoạt động trên toàn đặc khu. Cầu Rạch Tây và các cầu qua kênh lớn tạm đóng. Các cửa âu nối các kênh nội đô sẽ đóng lại để giữ mực nước. Quảng trường Mặt Nước là vùng trũng, nguy cơ ngập cao. Em đề nghị bà con không tụ tập ở Quảng trường Mặt Nước trong ngày Chủ nhật. Em xin cảm ơn bà con.

Lộc đặt cây bút máy xuống.

Nhàn nhìn chồng. Anh nhìn cái loa tròn bằng đồng xu trên trần nhà, và anh không cười. Anh chỉ khẽ gật đầu, một cái, như người ta gật đầu khi nghe đúng cái câu mình đã đoán trước.

— Hết chương 30 —