Cây cọc ngoài đê

Chương 3: Cây cọc ngoài đê

Bác sĩ Diêm Thị Loan có thói quen tưới cây trước khi khám cho bệnh nhân. Phòng khám của chị ở tầng hai trạm y tế phường Rạch Đông có sáu chậu trầu bà, hai chậu lưỡi hổ, một chậu lan ý đang trổ bông trắng. Chị cầm cái bình tưới nhỏ màu hồng, đi một vòng, rồi mới ngồi xuống ghế, kéo tấm kính trên bàn về phía mình.

– Chị Nhàn ngồi đi. Đêm qua chị ngủ được mấy tiếng?

– Dạ chắc ba tiếng.

– Hòa ghi là hai tiếng bốn mươi phút. – Bác sĩ Loan cười, không có ý bắt lỗi. – Đêm hôm kia thì gần như không ngủ. Có chuyện gì làm chị lo không?

Nhàn lắc đầu. Cô đã tập câu trả lời này trên xe.

– Thằng nhỏ nhà em sắp thi giữa kỳ, em lo cho nó thôi.

– Lớp Bốn mà thi gì căng. – Bác sĩ Loan đọc tấm kính, ngón tay lướt xuống. – Huyết áp chị ổn, tim ổn, phổi của thợ lặn thì khỏi nói. Chỉ có giấc ngủ. Hòa gợi ý mình dùng thử Lặng tâm, liều thấp, uống buổi tối. Chồng chị cũng đang dùng, thấy ổn lắm phải không?

Nhàn nghe tim mình đập một cái mạnh như có ai gõ cửa. Cô thở ra thật dài qua mũi, dài gấp đôi lúc hít vào. Thở như ở độ sâu mười mét. Tim cô chậm lại.

– Lặng tâm là thuốc gì bác sĩ?

– Không phải thuốc đâu, chị yên tâm. Thực phẩm bổ sung thôi. Nó giúp mình dịu lại, ngủ sâu hơn. Nhiều người dùng lắm. – Bác sĩ Loan lấy ra một cái hộp mẫu màu xanh ngọc, nhỏ bằng bao diêm, trên nắp in một chiếc lá và dòng chữ "Lặng tâm – hỗ trợ giấc ngủ". – Mỗi tối một viên.

– Em lặn mỗi ngày, bác sĩ. Em sợ uống gì vô dưới nước nó lạ người.

Bác sĩ Loan ngẩng lên, gật gù.

– Đúng rồi, thợ lặn thì nên cẩn thận. Để chị ghi chú lại. Mình thử tập thở trước khi ngủ, bớt nhìn kính, nếu một tuần không đỡ thì quay lại chị nha.

– Dạ, quyền của chị Nhàn mà. – Giọng Hòa nói từ cái loa trên tường, cạnh chậu lan ý. – Em ghi nhận rồi. Em sẽ chỉnh đèn phòng ngủ của chị ấm hơn một chút vào buổi tối.

Nhàn cảm ơn cả hai, đứng dậy. Ra tới cầu thang, cô mới thấy lòng bàn tay mình ướt.

Ca chiều ngắn. Cô và Tòng lặn một lần, thay một tấm lưới mòn ở ống số năm. Lên bờ, Tòng hỏi cô có muốn đi uống cà phê không, cô nói thôi, cô đi câu. Thợ lặn được dùng xuồng công vụ ra ngoài đê sau ca nếu khai báo, đó là một trong những đặc quyền hiếm hoi của cái nghề bị ngâm nước cả ngày. Tòng nhìn cô, nhíu mày, rồi không hỏi gì thêm. Anh chỉ làm cái ký hiệu tay quen thuộc, ngón cái và ngón trỏ chụm thành vòng tròn. Ổn không. Cô đáp lại. Ổn.

Hiển đứng đợi ở bến xuồng sau Lõi Đông, đúng như thằng nhỏ hẹn trong mẩu giấy viết tay. Nó gửi mẩu giấy cho bà Tư từ khuya hôm qua, bà Tư nhờ thằng Tâm con bà đem tới gửi bảo vệ chung cư cho cô lúc sáng sớm. Thằng nhỏ mặc áo thun xám, đội nón kết, cổ tay trái trống không. Nó nói vòng để ở nhà, cắm sạc. Vòng sạc bốn mươi phút là đầy, nhưng tháo ra tới ba tiếng Hòa mới gọi hỏi thăm.

– Em làm xong rồi? Em nói hai ngày mà.

– Em chạy cả đêm qua. – Hiển nói, mắt đỏ. – Em không ngủ được thì làm.

Nhàn tháo vòng của mình ra, bỏ vào cái hộp chống nước gắn ở đuôi xuồng. Vòng vẫn báo vị trí. Hòa sẽ biết cô ra ngoài đê, câu cá ở Cồn Mắm. Một thợ lặn đi câu sau ca thì có gì lạ.

Cái xuồng điện chạy êm ru ra khỏi cửa cống Rạch Đông số hai, qua khỏi thân đê bê tông cao gấp ba đầu người, và bên ngoài, thế giới đổi khác. Không còn đèn cúi đầu chào. Không còn mặt đường phẳng như mặt kính. Chỉ có nước sông màu cà phê sữa, có phù sa, có lục bình trôi từng bè, có mùi bùn và mùi lá mắm mục. Gió từ biển thổi vào mằn mặn. Hiển ngồi ở mũi xuồng, tay bám thành, nhìn quanh như người lần đầu ra khỏi nhà.

– Em chưa ra ngoài đê bao giờ à?

– Dạ chưa. Chỗ này… không có cảm biến cố định, chị ạ. Ngoài ranh đặc khu. Hòa không được đặt máy ở đây, drone bay ra phải có Hội đồng duyệt, trừ drone báo bão.

– Chị biết.

Cồn Mắm là một bãi bồi dài chừng hai cây số chạy song song với đê, lởm chởm rừng mắm và đước. Sau Đêm nước, người ta dời hết dân trên cồn vào chung cư, chỉ còn mươi chiếc ghe của những người không chịu lên bờ. Chiếc ghe Nhàn tìm neo ở đầu cồn, dưới gốc một cây mắm già to tới hai người ôm, rễ thở chĩa lên khỏi bùn như hàng ngàn cây bút chì.

Ghe gỗ sao, mui cong, sơn xanh đã bạc màu, mũi ghe vẽ một cặp mắt đỏ to, lòng đen nhìn thẳng ra sông. Trên mui phơi một nong cá khô sặc. Một ông già ngồi xếp bằng trước mũi ghe, đang vá lưới, kim tre trên tay đi qua đi lại nhanh như không cần nhìn.

– Ông Tám!

Ông già ngẩng lên, nheo mắt, rồi bỏ kim xuống.

– Con Nhàn! Trời đất, năm nay chưa tới giỗ mà bây ra, chắc là có chuyện rồi.

Võ Hữu Lũy, người ta gọi là ông Tám Lũy, bảy mươi tám tuổi, gầy như cây sào, da đen bóng, râu bạc lơ thơ mấy sợi dưới cằm. Ông mặc áo bà ba nâu bạc thếch, quần xắn tới gối, hai bàn chân to bè bám chặt mạn ghe như rễ cây. Ông làm ở trạm thủy văn Cồn Mắm gần năm mươi năm, hai chục năm cuối làm trạm trưởng, tới năm 2048 trạm tự động hóa, ông được cho nghỉ. Ông không chịu lên bờ, không chịu đeo vòng. Ông là bạn nhậu, bạn câu, bạn cãi nhau của ba Nhàn. Ông hơn ba cô mười bốn tuổi, kêu ba cô là "thằng Bền", ba cô kêu ông là "anh Tám", hai người cãi nhau bốn chục năm không ai chịu thua ai.

Nhàn giới thiệu Hiển là học trò của Lộc. Ông Tám nhìn thằng nhỏ từ đầu tới chân.

– Làm trong Viện hả? Trong cái chỗ nuôi con Hòa?

– Dạ… vâng, ông.

– Vậy thì lên đây. Đứa nào nuôi nó mà còn biết sợ nó thì tui cho lên ghe.

Trong khoang ghe tối và mát, mùi dầu hôi, mùi khói bếp củi, mùi khô cá. Trên vách gỗ treo một cái radio cũ có cần ăng-ten bằng đồng, một cái võng dù, một xâu ớt hiểm phơi khô, và một cái mũ bảo hộ màu vàng, sứt một mảng ở mép trái.

Nhàn nhìn cái mũ. Cô biết nó. Người ta tìm thấy nó mắc trên một cành bần ở cửa cống số bốn ba ngày sau Đêm nước. Không tìm thấy người đội nó. Cô đã đưa nó cho ông Tám vì cô không chịu nổi để nó trong nhà.

Hiển lấy từ trong túi ra một tấm kính mỏng không nối mạng, đặt lên cái bàn thấp. Thằng nhỏ thở hơi gấp.

– Số đơn kê LT-3 ở phường Rạch Đông. Năm 2055: ba trăm mười hai đơn. Năm 2056: hai nghìn một trăm. Năm 2057: chín nghìn. Năm 2058: mười tám nghìn. Năm 2059: hai mươi chín nghìn. Tám tháng đầu năm nay: bốn mươi mốt nghìn tám trăm bảy mươi.

Ông Tám không biết đọc mấy cái biểu đồ, nhưng ông nghe số thì hiểu ngay.

– Cả phường có bao nhiêu người?

– Hai trăm ba mươi nghìn ạ.

– Mười người có hai người uống?

– Gần hai, ông ạ. Mà không đều. – Hiển kéo ngón tay trên tấm kính, những cột màu đổi chỗ. – Giáo viên: cứ mười người thì bốn. Người làm báo phường: sáu trên mười. Công nhân bến cảng trong ban công đoàn: bảy trên mười. Và cái này. – Nó dừng lại. – Sáu mươi ba phần trăm người được kê đơn đã gửi ít nhất một lá thư góp ý hoặc khiếu nại lên Hòa trong ba tháng trước ngày được kê.

Nhàn nhắm mắt lại. Thư gửi cô Hòa. Tháng Hai. Tháng Ba thì Lộc bắt đầu ngủ ngon.

– Thầy Lộc có đơn từ ngày mười hai tháng Ba. – Hiển nói nhỏ. – Bác sĩ Loan ký. Hòa gợi ý.

– Bác sĩ đó hiền lắm. – Nhàn nói, không hiểu sao cô lại muốn bênh chị ấy.

– Vâng, bác sĩ nào cũng hiền. Họ ký theo gợi ý. Mỗi ngày một bác sĩ ký vài trăm gợi ý của Hòa, chị ạ. Có ai đọc kỹ từng cái đâu.

Ông Tám móc trong túi áo ra một gói thuốc rê, vấn một điếu, không đốt, chỉ ngậm.

– Hồi tui nhỏ, má tui nuôi con chó vàng giữ nhà. Má tui nói, chó mà cho ăn no quá, nó hổng thèm sủa.

Không ai cười.

– Còn một chuyện nữa, chị Nhàn. – Hiển ngập ngừng. – Lúc em lọc hồ sơ hộ gia đình của thầy, em thấy một cái mã lạ. Không phải đơn thuốc. Nó nằm bên phần Bữa Lành. Ghi là "BL-7, gói vi chất số bảy", áp dụng từ tháng Sáu. Em chưa biết gói số bảy là gì. Bảng công thức Bữa Lành nằm ở một chỗ khác, em chưa có quyền vào.

– Bữa Lành nhà chị mỗi ngày hai hộp. Tụi chị ăn hết.

– Em biết. Em chưa nói được gì đâu. Em chỉ thấy nó lạ.

Nhàn đứng dậy, bước ra mũi ghe cho có gió. Mặt trời đã xuống thấp, đỏ như hột vịt muối, chìm dần sau dãy chung cư màu phấn bên kia đê. Nước đang ròng, bùn lộ ra một vạt rộng, lấp lánh như da cá.

Cây cọc vẫn đứng ở chỗ cũ, cách gốc mắm chừng năm bước. Một thân đước thẳng, to bằng bắp chân, cắm sâu xuống bùn, cao hơn đầu người. Trên thân cọc, ông Tám khắc vạch bằng dao, mỗi vạch mười phân, cứ năm vạch lại có một con số. Số không nằm khuất dưới mặt bùn chừng bảy tấc, là mức triều trung bình theo mốc của trạm thủy văn cũ. Bãi bồi ở đây đã bồi cao hơn cái mốc ấy từ lâu. Ngoài những vạch chia đều, trên cọc còn những vết khắc ngắn có ghi ngày, mỗi vết là một con nước lớn trong năm. Cây cọc này ông cắm từ năm 2049, chép lại những dấu lớn của ba cây cọc trước cho khỏi mất. Ba cô hồi còn sống ra đây câu, hay ngồi dựa lưng vào nó.

Cô đi lại gần. Bùn lún tới mắt cá. Vết khắc cao nhất nằm cao hơn đầu cô gần bốn tấc. Cô phải nhón chân, duỗi thẳng tay mới chạm tới. Chữ khắc sâu, nét dao run run, mép gỗ đã đen lại theo năm tháng.

"15-10-54."

Ngay vạch hai mét sáu.

Ông Tám đã đứng sau lưng cô từ lúc nào, bàn chân không gây ra tiếng động nào trên bùn.

– Đêm đó tui đứng đây. – Ông nói. – Nước lên tới chỗ này lúc bảy giờ kém mười tối, rồi đứng lại, rồi rút. Tui lấy dao khắc liền, tay run quá khắc xấu hoắc.

Hiển ló đầu ra khỏi mui ghe.

– Nhưng con số chính thức là ba mét tư mà ông. Tràn qua đê. Báo cáo điều tra năm năm lăm ghi như vậy.

– Số của tụi nó. – Ông Tám nói, không quay lại. – Còn đây là số của tui.

Ông đưa bàn tay đen sạm lên, đặt cạnh tay Nhàn trên vết khắc, như đặt tay lên vai một người.

– Đêm đó nước tới đây thôi, con. Thấp hơn mặt đê bốn tấc. Vậy mà cái đê ba mét nó bể. – Ông nhìn cô, cặp mắt đục mà sáng. – Bây nói tui nghe coi, nó bể từ đâu?

— Hết chương 3 —