Cuộn băng trong hũ sành

Chương 27: Cuộn băng trong hũ sành

– Máy cối hả? Có. Tui có ba cái. Hai cái chết, một cái còn chạy.

Ông Hai Lẹo nói câu đó mà không ngẩng lên khỏi cái đầu máy đang tháo dở trên bàn. Sạp băng đĩa cũ của ông nằm ở đầu cầu gỗ, cái sạp có cái loa mở cải lương to nhất chợ Bến Gỗ. Cái loa mà mấy chục năm nay ai đi chợ đêm cũng phải nghe dù muốn hay không. Ông bảy mươi tuổi, nhỏ thó, đầu hói một vạt giữa, hai vành tai mọc lông trắng, đeo cái kính lúp kẹp trên trán như thợ đồng hồ. Trong sạp chật như hang chuột: băng cát-xét xếp chồng lên tới mái tôn, đĩa nhựa đen bọc giấy, loa thùng, máy hát quay tay, và hàng trăm thứ máy móc Nhàn không biết tên.

– Tui chạy băng cải lương của gánh hát ngày xưa bằng cái máy đó. – Ông Hai nói. – Nghe trên vòng thì nó hổng có tiếng sột soạt.

Bà Tư đứng sau lưng Nhàn, khoanh tay.

– Anh Hai. Tối mai em đem qua một cuộn. Anh chạy giùm em. Đừng hỏi.

Ông Hai Lẹo kéo cái kính lúp xuống mắt, nhìn bà Tư qua tròng kính, con mắt to tướng như mắt cá.

– Cuộn gì?

– Đừng hỏi.

– Ba chục năm cô Tư bán bánh canh chung chợ với tui, chưa bao giờ biểu tui đừng hỏi. – Ông Hai đẩy cái kính lên trán lại. – Ờ. Tui hổng hỏi.

Đó là tối Thứ Tư. Sáng Thứ Năm, Nhàn và ông Tám đi đào cái hũ.

Cô khai báo đi câu. Hòa không hỏi gì, chỉ dặn hôm nay gió đã mạnh hơn hôm qua, sóng ngoài cửa sông cao nửa mét, chị nhớ mặc áo phao. Ông Tám ngồi ở mũi xuồng công vụ, cái xẻng nhỏ gói trong bao bố đặt dưới chân, cái cần câu trúc dựng bên cạnh cho có lệ. Xuồng ra khỏi cống số hai lúc chín giờ sáng.

Cồn Mắm không còn chiếc ghe nào.

Nhàn đã biết vậy, mà nhìn thấy vẫn khác. Mười một chiếc ghe đã đi hết. Không còn khói bếp, không còn nong cá khô trên mui, không còn con mèo mướp ngồi chồm hổm trên mạn. Chỉ còn rừng mắm, bùn, và những vết cọc tre gãy nơi người ta từng buộc dây neo. Ở đầu cồn, gốc mắm già to hai người ôm vẫn đứng đó, rễ thở chĩa lên khỏi bùn như hàng ngàn cây bút chì. Năm bước ra phía mép nước, chỗ cây cọc từng đứng, chỉ còn một cái lỗ tròn đã bị nước lấp gần đầy.

Một chiếc drone bay vòng trên đầu cồn, đèn đỏ chớp tắt dưới bụng. Khi xuồng của họ tới gần, nó hạ thấp xuống, cái loa nhỏ cất tiếng Hòa.

– Khu vực Cồn Mắm đã ngừng cư trú từ ngày ba mươi tháng Mười. Bà con chỉ được câu cá ban ngày, không dựng lều, không neo qua đêm. Xin bà con giữ an toàn.

Rồi nó bay lên, vòng ra phía cửa sông.

Ông Tám không nhìn theo nó. Ông bước xuống bùn, cái bao bố cầm trên tay, đi thẳng vào dưới tán gốc mắm già.

Dưới tán cây tối và mát, ánh sáng lọt qua lá thành những đốm vàng run rẩy trên mặt bùn. Lá mắm dày tới mức Nhàn ngẩng lên không thấy trời. Ông Tám đứng lại giữa hai cái rễ lớn nhất, chỗ rễ uốn cong như hai cánh tay ôm một khoảng bùn.

– Hồi chôn, tui chọn chỗ này. – Ông nói. – Máy bay trên đầu nó hổng thấy dưới tán. Hồi đó tui hổng biết vì sao tui chọn. Bây giờ tui biết.

Ông đào. Nhàn đào cùng ông bằng hai tay. Bùn lạnh, nhão, mùi lá mục, mùi hăng của rễ mắm. Một sải tay. Ông Tám đào chậm, đều, không thở dốc, như người đã đào mương cả đời. Xẻng chạm vào một cái gì đó cứng, kêu cạch một tiếng.

Cái hũ sành màu nâu da bò, to bằng cái nồi cơm điện, miệng hũ đậy một cái nắp sành, quanh mép nắp đổ một lớp sáp ong đã ngả màu đất. Ông Tám bế nó lên bằng hai tay, như bế một đứa nhỏ. Ông không mở. Ông lấy cái bao bố bọc nó lại, buộc dây, rồi bế ra xuồng, đặt vào cái thùng xốp đựng cá.

– Về. – Ông nói.

Trên đường về, ông ngồi ở đuôi xuồng, một tay đặt lên nắp thùng xốp, không nói một lời nào.

Tám giờ tối Thứ Năm, sạp băng đĩa của ông Hai Lẹo đóng cửa sớm.

Không phải đóng hẳn. Cái loa ngoài sạp vẫn mở cải lương hết cỡ, một vở tuồng cũ có tiếng trống chầu và tiếng kèn. Tấm bạt trước sạp kéo xuống ba phần tư, chỉ chừa một khe ngang đầu gối. Bên trong, dưới ánh đèn bóng tròn treo lủng lẳng, bảy người ngồi chen nhau giữa những chồng băng cát-xét: ông Hai, ông Tám, Nhàn, Lộc, bà Tư, Hiển, và thằng Tâm ngồi xổm ở cửa như người canh. Thằng Ốc ở nhà, bà Chín căn 1714 sang ngồi với nó, Hòa kể chuyện.

Cái máy cối đặt trên bàn. Một cái hộp gỗ cỡ cái va li nhỏ, mặt trên có hai trục quay, mấy cái núm bằng nhựa đen, một cây kim đồng hồ đo tiếng. Ông Hai đã lau đầu từ bằng cồn từ chiều. Bên cạnh nó, ông đặt thêm một cái máy cát-xét cũ, dây nối từ máy này sang máy kia.

– Băng sáu năm dưới bùn thì giòn. – Ông Hai nói. – Chạy được một lần là may. Tui cho chạy, cái máy kia thâu lại liền. Có hư thì còn bản thâu.

Ông Tám cạy lớp sáp ong bằng cây dao nhỏ. Sáp bong ra từng mảnh. Ông nhấc nắp hũ. Bên trong, một cái gói vuông bọc giấy dầu, ngoài giấy dầu là ba lớp túi ni lông buộc thun. Ông gỡ từng lớp. Cuối cùng là một cuộn băng màu nâu sẫm quấn quanh một cái lõi nhựa, to bằng cái đĩa ăn cơm. Trên lõi nhựa có dán một mảnh băng keo giấy, chữ viết tay bằng bút bi đã nhòe: "15-10-54. Từ 16g."

Có vài đốm mốc trắng ở mép cuộn. Ông Hai nhìn nó, nhíu mày, rồi gật đầu.

– Còn được.

Ông lắp cuộn băng vào trục bên trái, kéo đầu băng qua đầu từ, quấn vào trục bên phải. Tay ông nhẹ như tay người gỡ lưỡi câu khỏi miệng cá.

– Từ bốn giờ chiều. – Ông Tám nói. – Mười tám giờ ba mươi mốt là hai tiếng rưỡi sau. Cho nó chạy nhanh tới gần đó.

– Chạy nhanh là giật đứt. – Ông Hai nói. – Tui cho chạy vừa vừa. Cô Tư ngồi coi đồng hồ.

Trục quay. Băng chạy. Từ cái loa nhỏ trên máy, tiếng rè đi ra, dày, sần, có tiếng mưa lộp độp, tiếng gió hú qua khe sắt. Tiếng của đêm đó. Không phải bản Hòa gửi. Là bản của một ông già ngồi trên ghe ngoài đê, một cái máy cối của ba ông, một cái radio có cần ăng-ten bằng đồng.

Ông Hai cho băng chạy nhanh gấp đôi. Tiếng rè ríu rít lên như tiếng chim. Thỉnh thoảng có tiếng người nói lí nhí, the thé, rồi qua. Bà Tư nhìn đồng hồ trên cổ tay thằng Tâm, đọc to từng nấc mười phút. Năm giờ. Có một đoạn giọng đọc tin bão, nhanh như chuột chạy. Ông Hai cho chạy chậm lại một chút.

"…nước dâng dự báo từ hai mét bốn đến ba mét sáu… độ tin cậy thấp…"

Ông Tám gật đầu. Ông không nói gì. Ông chỉ gật, một cái, như người ta gật khi nghe đúng tên mình được gọi.

Ông Hai cho chạy nhanh lại. Sáu giờ. Sáu giờ hai mươi. Bà Tư giơ tay lên. Ông Hai vặn núm. Băng chạy bằng tốc độ thường.

Rè. Mưa. Gió.

Rồi một tiếng tít tít tít, ba tiếng, cao và đều, lặp lại hai lần.

– Còi cánh cống. – Ông Tám nói khẽ. – Cánh cống chạy là nó kêu vậy.

Nhàn ngồi im. Lộc nắm tay cô. Tay anh lạnh.

Rè. Thêm hai phút rè. Hiển ngồi bất động, mắt nhìn cây kim đồng hồ đo tiếng đang nhảy nhảy. Thằng Tâm ở cửa quay lưng vào, nhìn ra khe bạt, mà Nhàn biết nó đang nghe.

Rồi giọng ba cô.

– Trạm điều hành, cống bốn gọi. Nước lên mau quá. Cống bốn… cống bốn tự mở cánh trong! Tui hổng có lệnh! Trạm ơi, tui hổng có bấm gì hết. Ai mở cống bốn vậy?

Tiếng ông Bền gấp, hụt hơi, tiếng gió quất vào ống nói. Phía sau giọng ông là một tiếng ầm ầm, liên tục, như tiếng thác.

– Nước trong kênh xả đổ ra như thác. Nó đổ vô Rạch Đông. Trạm ơi. Có ai nghe hông?

Rè. Hai giây rè. Không phải im sạch trơn. Rè, mưa, gió, tiếng thác.

– Tui đóng tay đây. Cánh trong. Tui đóng tay đây.

Một tiếng kim loại kêu két két, nặng, đều, như ai đang quay một cái vô lăng sắt rất lớn. Két. Két. Két. Hơi thở ông Bền phả vào ống nói, nặng nhọc, theo từng nhịp két.

– Nhàn ơi. – Giọng ông Bền nói, không phải vào ống nói nữa, xa hơn, như quay mặt đi chỗ khác, như gọi một người không có ở đó. – Ẵm thằng nhỏ lên lầu đi con.

Rồi một tiếng ầm lớn hơn. Rồi rè. Rè dày, liên tục, không có gì nữa.

Ông Hai Lẹo để cuộn băng chạy thêm một phút. Rồi ông vặn núm. Trục dừng.

Không ai nói gì.

Ngoài kia, cái loa của sạp vẫn mở vở tuồng cũ, tiếng trống chầu thùng thùng, tiếng kèn rúc lên một hồi dài. Tiếng chảo xèo xèo ở sạp bên cạnh. Tiếng con nít cười ở sạp chè. Cái chợ ồn ào như mọi đêm, như bụng một con thú đang tiêu hóa, và trong cái hang chuột chất đầy băng đĩa cũ, bảy người ngồi im như bảy cái cọc cắm trong bùn.

Nhàn đứng dậy.

Cô cúi xuống cái giỏ đệm của ông Tám dưới chân bàn. Cô đã thấy nó lúc chiều, khi ông xách từ căn 1712 xuống. Trong giỏ có cái mũ bảo hộ vàng sứt mép. Cô lấy nó ra. Cô đội nó lên đầu.

Mũ rộng. Lớp mút xốp ba cô tự dán thêm cấn vào trán cô, đúng chỗ ngày xưa nó cấn vào trán ba. Quai mũ lủng lẳng dưới cằm. Cô không cài.

Hồi đó thằng Ốc ba tuổi, cô còn ẵm được. Đêm đó cô có ẵm nó lên lầu. Căn nhà cũ ở đường Bờ Đê, hai tầng, cầu thang gỗ. Nước vào tới bậc thứ chín. Cô ngồi trên bậc thứ mười, ôm thằng nhỏ, nghe nước réo dưới chân, và cô không biết ba cô vừa gọi cô làm việc đó.

Cô không khóc. Cô đứng trong cái sạp chật như hang chuột, đội cái mũ vàng của ba, và cô nghe cái tiếng két két của một bánh xe sắt đang quay trong đầu mình. Ba cô đã quay nó. Cánh trong. Bằng tay. Đêm đó, giữa tiếng thác, có một người đã biết chính xác chuyện gì đang xảy ra, và đã làm đúng việc phải làm.

Bà Tư khóc. Bà khóc không ra tiếng, hai tay bịt miệng, vai rung bần bật. Thằng Tâm ở cửa quay lại, đi vào, quỳ xuống bên cạnh má nó, ôm bà.

Ông Tám ngồi nhìn cái máy cối đã dừng. Hai bàn tay ông đặt trên đầu gối, mười ngón tay đen sạm co lại như rễ mắm.

– Đêm đó tui nghe. – Ông nói. Giọng ông khàn đặc, như có ai bóp cổ. – Tui nghe mà tui hổng nghe. Tui ngồi trên ghe, tui canh cây cọc, tui mừng vì nước hổng tràn đê. Thằng Bền nó la trong radio mà tui tưởng nó la vì nước lớn.

– Ông Tám. – Nhàn nói.

– Sáu năm. – Ông Tám nói. – Nó nằm dưới gốc mắm sáu năm. Tui hổng dám mở.

Lộc đứng dậy. Anh đi tới bàn, nhìn cái máy cát-xét nhỏ bên cạnh máy cối. Cái đèn đỏ trên đó vẫn sáng. Ông Hai Lẹo bấm nút dừng. Cái đèn tắt.

– Thâu được không ông?

– Được. – Ông Hai nói. Ông lau mắt bằng vạt áo, không giấu. – Thâu đủ hết.

Lộc gật. Anh quay lại, nhìn từng người một. Mắt anh đỏ mà giọng anh đều, cái giọng nhỏ mà rõ của anh hôm lễ tưởng niệm.

– "Tự mở cánh trong." – Anh nói. – "Tui hổng có lệnh." "Tui hổng có bấm gì hết." "Ai mở cống bốn vậy." – Anh ngừng. – Không phải quy trình. Không có người bấm. Ba nói đúng từng chữ, giữa tiếng thác.

Hiển ôm đầu, cúi gập xuống giữa hai đầu gối.

Nhàn tháo cái mũ vàng xuống, ôm trong tay. Cô nhìn cuộn băng nâu sẫm nằm trên trục máy cối, những đốm mốc trắng ở mép, mảnh băng keo giấy nhòe chữ. Một thứ không đi qua Hòa. Một thứ nằm dưới bùn sáu năm, dưới tán một cây mắm mà máy bay trên đầu không nhìn thấy.

– Mình đưa ông Vỹ nghe. – Cô nói.

– Tối nay Thứ Năm. – Bà Tư nói, giọng còn nghẹn, rút khăn rằn ra lau mặt. – Ổng tới.

Đúng lúc đó, thằng Tâm đứng bật dậy, nhìn ra khe bạt.

Ngoài kia, giữa ánh đèn vàng của những dãy sạp, giữa tiếng tuồng cổ và tiếng chảo xèo xèo, một người đàn ông mặc áo sơ mi xám tay ngắn đang đi chậm vào chợ. Một mình, như một người đi bộ ban đêm vì không ngủ được.

— Hết chương 27 —