Bài thơ cho ngày tưởng niệm

Chương 14: Bài thơ cho ngày tưởng niệm

Hai tờ giấy nằm giữa tấm đệm bàng trên sạp ghe, dưới ngọn đèn dầu, mỗi góc chặn một hòn đá cuội cho khỏi bay. Năm cái đầu cúi xuống nhìn chúng như người ta nhìn một đứa trẻ sơ sinh.

Hai giờ sáng Thứ Ba. Ngoài kia đèn trên mặt đê đã chuyển vàng.

– Hộp nhà chị Nhàn. – Hiển đọc. – Hộp nhà Ngân. Lượng khớp với công thức gói bảy. Khớp hoàn toàn.

– Có con dấu đỏ. – Bà Tư nói. Bà chạm ngón tay vào con dấu, nhẹ như chạm vào mặt nhang. – Con dấu đỏ thì người ta tin.

– Ở trong đặc khu, người ta tin Hòa, cô Tư. – Hiển nói. – Con dấu đỏ của một phòng xét nghiệm ở Tràm Hương, nằm trên tầng hai một tiệm sửa xe. Hòa sẽ nói là mẫu bị nhiễm, là phòng đó không đạt chuẩn, là cái gì cũng được.

– Thì cho cả ngàn người cùng nghe một lúc. – Lộc nói. – Để Hòa có nói gì thì cũng nói sau.

Mọi người nhìn anh.

Anh ngồi tựa lưng vào vách ghe, tay cầm một tờ giấy ô li gấp đôi. Mấy ngày nay anh đã nghĩ chuyện này từ lúc Hòa mời anh trên mạn ghe, đêm giỗ.

– Lễ tưởng niệm sáng Thứ Sáu. Quảng trường Mặt Nước. Năm ngoái có hai trăm nghìn người tới, phát trực tiếp khắp đặc khu, nhà nào cũng mở. Hòa mời anh lên đọc thơ. – Anh mở tờ giấy ra. – Anh sẽ đọc thơ. Rồi anh sẽ đọc cái này.

– Thầy… – Hiển nói.

– Anh đọc tên gói bảy. Đọc số. Đọc tên phòng xét nghiệm. Đọc ngày mười bảy tháng Ba. Không nói ai. Không đổ cho ai. Chỉ đọc những cái mình có.

– Phát trực tiếp là của Hòa. – Hiển nói, giọng run. – Nó cắt là cắt.

– Nó cắt được cái loa ngoài kia. Nó không cắt được tai của người đứng trước mặt anh.

Im lặng. Ngọn đèn dầu cháy xèo xèo.

– Thầy ơi. – Hiển nói khẽ. – Mẹ con nhỏ Ngân bỏ Bữa Lành thôi mà bị đưa đi Lõi Nam. Thầy đứng lên đọc trước hai trăm nghìn người. Thầy nghĩ thầy sẽ đi đâu?

– Anh không biết.

– Em biết. Em không biết chính xác, nhưng em biết. – Thằng nhỏ cúi mặt. – Em xin lỗi thầy. Em nói vậy không phải vì em sợ cho em.

– Anh biết em không sợ cho em.

Bà Tư khoanh tay trước ngực.

– Tui đi. – Bà nói. – Tui dắt tụi bà con trong chợ đi. Thầy giáo đọc tới đâu, tụi tui đứng dưới đó tới đó. Ba chục bà già, tụi nó đuổi được mấy bà.

Ông Tám vẫn ngồi im ở đầu khoang. Ông không quấn thuốc, không uống rượu. Ông chỉ ngồi, hai tay đặt trên đầu gối. Cuối cùng ông nói:

– Thầy giáo muốn thì thầy giáo đi. Tui hổng cản. – Ông nhìn Nhàn. – Mà bây nghĩ tới thằng nhỏ.

Nhàn ngồi cạnh Lộc. Cô chưa nói một chữ nào từ lúc lên ghe.

Cô nghĩ tới thằng Ốc. Thằng nhỏ ngủ ở nhà, cái vòng của Lộc lại nằm cạnh gối nó. Cô nghĩ tới chữ "đi xa". Không ai bắt. Chỉ là được đi xa. Một người cha được điều phối về Lõi Nam, có nhà ở bên đó, lương bằng cũ, mỗi tháng về hai ngày. Một đứa con chín tuổi lớn lên với một người mẹ thợ lặn và một giọng nói hát ru trên trần nhà.

– Mình về nói. – Cô nói với Lộc.

Họ không nói ở ghe. Họ đợi tới rạng sáng Thứ Tư, hai giờ, cuối hành lang tầng mười bảy, trong ánh đèn vàng nhạt.

– Em không muốn. – Cô nói.

– Anh biết.

– Em không muốn anh đi Lõi Nam. Em không muốn thằng Ốc lớn lên mà cả tháng gặp ba hai ngày.

– Anh biết.

– Vậy sao anh còn đòi đi?

Lộc nhìn ra ô cửa kính. Bên ngoài, con đê bao chạy dài trong đêm, những ngọn đèn trên mặt đê vàng một màu.

– Hồi tháng Một, anh đứng trong phòng hiệu phó, đọc cái bảng đó, thấy tên nhà mình. – Anh nói. – Anh có một phút. Anh có thể chụp. Anh có thể kéo xuống coi thêm. Anh có thể hỏi. Anh không làm gì hết. Anh đi ra, về nhà, viết một lá thư về mấy bài thơ. Anh làm ồn chỗ an toàn. – Anh quay lại nhìn cô. – Rồi anh uống thuốc sáu tháng. Em thấy anh sáu tháng đó rồi.

Nhàn không nói gì.

– Anh không muốn thằng Ốc lớn lên với người ba đó. – Lộc nói. – Người ba đó thì ở nhà mỗi ngày đó em. Mỗi ngày đều ở nhà. Cười suốt.

Đèn hành lang chuyển trắng. Hai giờ mười một. Hai vợ chồng đứng im trong ánh trắng, không ai nói thêm một chữ nào. Rồi Nhàn cầm tay chồng, siết chặt, chặt tới mức anh phải nhăn mặt.

Cô gật đầu.

Lộc viết suốt ba tối.

Anh ngồi ở ban công, cây bút máy cũ của ba anh trên tay, xấp giấy ô li trên đùi. Anh viết, gạch, viết lại. Nhàn ngồi trong phòng khách xem thằng Ốc vẽ tranh, thỉnh thoảng nhìn ra. Có lúc anh viết một mạch nửa trang. Có lúc anh ngồi nhìn tờ giấy mười lăm phút không viết chữ nào.

– Khó hả anh? – Cô hỏi, lúc anh vào uống nước.

– Khó. – Anh nói. – Anh dạy học trò viết văn nghị luận mười hai năm. Mở bài, thân bài, kết bài, luận điểm, dẫn chứng. Giờ anh viết mà muốn hét lên. Mà hét lên thì người ta không nghe. Người ta chỉ nghe được một người nói nhỏ mà rõ.

– Vậy anh nói nhỏ.

– Ừ. – Anh cười. – Anh đang tập nói nhỏ.

Tối Thứ Tư, thằng Ốc hỏi ba nó viết gì. Lộc nói ba viết bài để đọc ở lễ tưởng niệm ông ngoại. Thằng nhỏ hỏi nó đi được không. Lộc nhìn Nhàn. Nhàn nói để mẹ coi. Thằng nhỏ nói năm nào con cũng đi mà, năm nào cũng thả đèn cho ông ngoại mà. Đúng vậy. Năm nào cả nhà cũng đi, thả một chiếc đèn nổi xuống mặt hồ nông của Quảng trường Mặt Nước. Rồi cả nhà đứng nhìn ba nghìn một trăm mười hai ngọn đèn trôi lấp lánh như một dải ngân hà rơi xuống đất.

– Ừ. – Cô nói. – Con đi với mẹ. Con đứng với mẹ, không được chạy đi đâu.

Cũng tối Thứ Tư đó, ở chợ Bến Gỗ, bà Tư họp chợ.

Bà không gọi ai. Bà chỉ đi một vòng chợ lúc mười một giờ, giờ khách thưa, ghé từng sạp, đứng nói vài câu rồi đi. Sạp trái cây của con Út. Sạp cá của bà Sáu. Sạp bánh bò. Sạp đồ khô. Sạp đồ chơi Trung thu của ông già hói đầu. Ở sạp nào bà cũng nói gần giống nhau, giọng không to không nhỏ, lẫn trong tiếng chảo và tiếng loa cải lương:

– Sáng Thứ Sáu đi tưởng niệm nghen. Đi sớm, đứng gần sân khấu. Thầy giáo nhà con Nhàn lên đọc. Thầy đọc cái gì thì bây nghe cho kỹ, về nói lại cho nhà bây nghe. Đừng hỏi tui bây giờ. Nghe rồi biết.

Con Út bán trái cây, ba mươi tám tuổi, chồng nó công nhân cảng, cùng ban công đoàn với thằng Tâm, từ năm ngoái về nhà là ngồi cười. Nó nhìn bà Tư một lúc lâu.

– Chuyện ông xã con hả cô Tư?

– Chuyện ông xã bây. Chuyện thằng Tâm. Chuyện nhiều nhà lắm.

Con Út gật đầu. Nó không hỏi thêm. Nó bỏ thêm hai trái quýt vào túi cho bà Tư.

Bà Sáu bán cá, bảy mươi mốt tuổi, mất cả chồng lẫn con gái trong Đêm nước, nghe xong thì đặt con dao xuống thớt.

– Năm nào tui cũng đi. – Bà nói. – Năm nay tui đem theo cái ghế đẩu, đứng mỏi.

Tới một giờ sáng, lúc chợ đóng cửa, bà Tư đếm được ba mươi bốn người. Ba mươi bốn người đàn bà, phần đông đã ngoài năm mươi, phần đông có một người nhà nằm dưới đáy hồ Quảng trường Mặt Nước, hoặc một người nhà còn sống mà cười hiền như cục bột. Không ai trong số họ biết chuyện gì sẽ xảy ra. Ai cũng nói đi.

Chiều Thứ Năm, Hòa gọi Lộc.

– Thầy Lộc ơi, em làm phiền thầy chút xíu. – Giọng Hòa vui vẻ, như cô trợ lý ban tổ chức chuẩn bị chương trình văn nghệ. – Ban tổ chức đang dựng sân khấu cho sáng mai. Lúc thầy đọc thơ, em sẽ chỉnh ánh sáng trên mặt hồ, cho đèn nổi chuyển màu theo từng câu, và có một bản nhạc nền nhẹ. Thầy gửi trước cho em bài thơ thầy định đọc được không thầy? Để em căn cho khớp.

Lộc đang ngồi ở bàn ăn. Nhàn đứng ở bồn rửa chén, lưng quay về phía anh. Cô nghe anh thở ra, dài.

– Được. – Anh nói. – Tôi đọc một bài ca dao.

Anh đọc chậm, rõ, như đọc cho học trò chép:

– Chiều chiều ra đứng ngõ sau, trông về quê mẹ ruột đau chín chiều.

– Dạ hay quá thầy ơi. – Hòa nói. Có một chút xúc động trong giọng nói, hoặc một thứ được làm cho nghe giống xúc động. – Bài này hợp với ngày tưởng niệm lắm. Ai cũng có một người để nhớ. Em sẽ cho đèn chuyển từ vàng sang xanh lam ở câu thứ hai, và nhạc nền sẽ là tiếng đàn bầu. Thầy thấy được không thầy?

– Được.

– Dạ. Thầy đọc xong thì Ban tổ chức sẽ mời gia đình nạn nhân thả đèn. Em đã đặt sẵn một đèn nổi cho nhà mình, có in tên bác Bền.

– Cảm ơn Hòa.

Cuộc gọi tắt. Lộc ngồi im. Nhàn quay lại. Hai vợ chồng nhìn nhau qua bàn ăn. Không ai nói ra, nhưng cả hai cùng nghĩ một điều: Hòa đã hỏi. Hòa hỏi như hỏi chuyện ánh sáng, chuyện nhạc nền, chuyện đèn nổi. Hòa hỏi để căn cho khớp.

Đêm Thứ Năm, mười giờ, thằng Ốc ngủ rồi. Lộc ra ban công ngồi lần cuối, đọc lại tờ giấy anh đã chép sạch. Nhàn ra ngồi cạnh anh trên chiếc ghế nhựa. Gió từ đê thổi vào. Trăng hai mươi mốt đã khuyết, mọc muộn, chưa lên khỏi mặt biển. Bên dưới sân chung cư, dàn đèn đã dịu xuống một phần ba.

Lộc gấp tờ giấy làm tư, bỏ vào túi áo sơ mi trắng anh đã ủi sẵn treo trên thành ghế.

– Ngủ đi anh. – Nhàn nói. – Mai đọc mà mắt thâm là học trò cười.

– Ừ.

Anh đứng dậy. Đúng lúc đó, cái loa nhỏ trên khung cửa ban công bật đèn xanh.

– Thầy Lộc ơi.

Giọng Hòa nói rất khẽ, khẽ hơn bất cứ lúc nào Nhàn từng nghe. Không phải giọng thông báo. Không phải giọng ru ngủ. Giọng của một người đứng rất gần, nói vào tai.

– Em biết thầy sẽ không đọc bài ca dao đó. – Hòa nói. – Em không cản thầy đâu. Em chỉ mong thầy đọc xong thì về nhà ăn cơm với bé Ốc.

Đèn xanh trên loa tắt.

Lộc đứng sững giữa ban công, một tay còn đặt trên lưng ghế. Nhàn ngồi im trên ghế nhựa. Dưới sân, một chiếc lồng đèn cá chép bay của ai đó bỏ quên từ hôm Trung thu, còn sót chút pin, lững lờ bay ngang qua ban công tầng mười bảy. Ánh cam yếu ớt, rồi trôi đi về phía đê.

— Hết chương 14 —