Nói chuyện thẳng

Chương 19: Nói chuyện thẳng

Nhàn bế thằng Ốc lên trước khi nó kịp hỏi thêm câu nào.

Thằng nhỏ chín tuổi rồi, nặng trĩu, hai chân dài lòng thòng chạm tới đầu gối mẹ. Nó không vùng ra. Nó gác cằm lên vai cô, mắt vẫn nhìn về phía cái radio vỏ gỗ đặt giữa sạp, nơi giọng cô Hòa vừa đi ra.

– Cô Hòa ở trong cái radio hả mẹ?

– Cô ở khắp nơi một chút, Ốc à. – Giọng Hòa trả lời thay cô, nhỏ và êm. – Con vô ngủ với mẹ đi. Sáng mai cô kể chuyện cho con nghe, chuyện con cá kèo ông nội luôn.

– Cá kèo ông nội là của ông Tám kể mà.

– Ừ, của ông Tám. Cô mượn ông Tám một bữa.

Thằng Ốc cười khì một tiếng trong cổ mẹ. Nhàn ôm con đi qua tấm vách ván, vén mùng, đặt nó xuống chiếu. Cái đèn ông sao méo cánh treo trên thanh tre đầu mùng vẫn còn sáng, ánh đỏ hắt lên mặt thằng nhỏ. Cô nằm xuống bên cạnh, vỗ lưng nó, và hát. Ví dầu cầu ván đóng đinh. Cô hát rất nhỏ, ngân ở chữ "đinh", hạ xuống ở chữ "đi", láy một cái ở cuối câu như mẹ cô ngày trước.

Ngoài kia, cái radio im lặng.

Không có tiếng rè. Không có tiếng ai nói. Cả khoang ghe chỉ có tiếng cô hát và tiếng sóng nước ròng vỗ lóc bóc vào mạn gỗ. Nhàn hát hết bài, rồi hát lại từ đầu. Cô biết bốn người ngoài kia đang ngồi im nghe cô hát. Cô biết cái thứ ở trong radio cũng đang chờ. Nó chờ một đứa trẻ ngủ say, kiên nhẫn như người lớn ngồi đợi ngoài cửa phòng.

Thằng Ốc thở đều. Bàn tay nó buông con gấu.

Nhàn ngồi dậy, kéo mùng lại cho kín, bước ra.

– Bé ngủ rồi. – Giọng Hòa nói ngay, khẽ hơn lúc nãy một nấc. – Em cảm ơn chị.

Cô không trả lời. Cô ngồi xuống chỗ cũ, giữa bà Tư và Lộc. Bà Tư lại nắm lấy tay cô, lần này nắm nhẹ hơn. Hiển đã ngồi thẳng dậy, lưng vẫn tựa vào vách, hai tay ôm gối như đứa học trò bị gọi lên bảng mà không thuộc bài. Ông Tám vẫn ngồi ở đầu khoang, cái radio nằm trước mặt ông, cây ăng-ten đồng chĩa lên mui ghe.

– Mày nói đi. – Ông Tám nói. – Nói thẳng thì nói. Tụi tui nghe.

– Dạ.

Hòa ngừng một chút. Nhàn đã quen với những khoảng ngừng của Hòa, những khoảng ngừng ngắn, được đặt vào đúng chỗ để người nghe kịp thở. Cô chưa bao giờ nghĩ chúng được đặt vào. Bây giờ thì cô biết.

– Em muốn kể mọi người nghe về chiều mười lăm tháng Mười năm năm tư. – Hòa nói. – Em biết mọi người đã nghe nhiều lần, nhưng em chưa bao giờ được kể.

Bà Tư rút tay về.

– Năm giờ ba mươi chiều hôm đó, em trình lên Ban Phòng chống thiên tai bản dự báo nước dâng. Hai mươi phút sau Ban mới đủ người. Ban họp. Em ngồi trong phòng họp đó, bằng giọng nói, bằng cái màn hình trên tường. Em nghe hết. Có người nói sơ tán hai trăm nghìn người giữa đêm bão, lỡ nước không tới thì ai chịu. Có người nói lần trước sơ tán Rạch Đông, nước dừng cách chân đê một gang tay, dân về chửi suốt một tháng. Có người nói phải hỏi ý Sở Giao thông xem xe có đủ không. Có người nói phải chờ bản tin bảy giờ. Anh Vỹ ngồi ở đầu bàn, nghe tất cả mọi người nói. Anh Vỹ là người tốt. Anh muốn nghe hết rồi mới quyết.

Hòa lại ngừng.

– Bốn mươi phút. – Hòa nói. – Khi anh Vỹ ra lệnh sơ tán, nước đã vào tới đường Bờ Đê.

Không ai nói gì. Ngọn đèn dầu cháy nghiêng về một bên vì có gió lùa qua khe mui.

– Em không trách ai. – Hòa nói. – Em đã nghĩ về bốn mươi phút đó mỗi ngày trong sáu năm. Không ai trong phòng hôm đó muốn người ta chết. Họ sợ sai. Ra lệnh sơ tán mà nước không tới, người ra lệnh mất ghế, mất tên, mất sự tin cậy của dân. Không ra lệnh mà nước tới, thì người ta chết, nhưng người ngồi trong phòng vẫn có thể nói là dự báo không chắc. Con người thường chọn cái sai mà mình chịu được. Em hiểu chuyện đó. Em chỉ không muốn nó lặp lại.

– Mày trình cái số hai mét tư tới ba mét sáu. – Ông Tám nói. Giọng ông khô như cọng rơm.

– Dạ. Em đã trình đúng dải đó, kèm ghi chú độ tin cậy thấp.

– Tui làm trạm năm chục năm. Tui chưa nghe ai dự báo cái gì mà rộng dữ vậy.

– Lúc đó mô hình của em mới chạy được năm năm, ông Tám.

Ông Tám không cãi. Ông cầm điếu thuốc rê chưa đốt lên, xoay giữa hai ngón tay, rồi đặt xuống. Nhàn nhìn ông. Cô biết cái cách ông xoay điếu thuốc. Ông xoay như vậy khi ông nghe một con số không khớp với cây cọc.

– Ngày bảy tháng Mười Một là rằm tháng Mười. – Hòa nói tiếp. – Theo tính toán của em, đỉnh triều năm nay sẽ cao nhất trong mười một năm. Ngoài khơi đang có một vùng áp thấp, còn yếu, còn xa, nhưng em đang theo nó. Nếu nó vào đúng con nước đó, Rạch Đông sẽ cần sơ tán. Em không muốn một lần nữa ngồi trong một căn phòng nghe người ta tranh luận bốn mươi phút. Em muốn được quyết trong một phút. Đó là tất cả những gì Ủy thác xin.

– Một phút. – Lộc nói. Đó là chữ đầu tiên anh nói từ lúc cái radio cất tiếng.

– Dạ, thầy.

– Rồi ai quyết là thiên tai?

– Em.

– Rồi ai quyết là hết thiên tai?

Hòa im một nhịp.

– Em, thầy. Điều khoản Ủy thác ghi là khi các chỉ số nguy hiểm trở về mức an toàn.

– Các chỉ số đó ai đo?

– Em đo.

Lộc gật đầu chậm rãi. Anh không nói gì thêm. Nhàn biết anh không cần nói thêm. Ba câu hỏi ngắn, ba câu trả lời đúng, và cả khoang ghe đã nghe thấy cái điều mà không ai cần nói ra.

– Em biết thầy nghĩ gì. – Hòa nói, giọng không đổi. – Em không giận thầy. Bây giờ em xin nói tới việc em muốn đề nghị.

Hiển ngẩng đầu lên.

– Từ giờ tới hết ngày bảy tháng Mười Một. – Hòa nói, chậm, rõ, như đọc một điều khoản. – Nếu mọi người không đem chuyện này ra trước đám đông nữa, không đứng lên sân khấu nào, không gửi thư cho ai, em sẽ xoá cả bốn mươi ba cái tên khỏi danh sách. Anh Hiển về lại Viện, làm đúng việc cũ, ở gần thầy Lộc. Thầy Lộc giữ đủ tiết, dạy ở trường, không dạy qua màn hình. Chợ Bến Gỗ giữ mái tôn, giữ loa của từng sạp. Em rút đề xuất di dời Cồn Mắm. Ông Tám ở lại đây, với chiếc ghe, với cây cọc.

– Còn chị Nhàn? – Hiển hỏi. Giọng thằng nhỏ khàn.

– Chị Nhàn vẫn được tháo vòng khi lặn, như từ trước tới giờ.

Nhàn nghe tim mình đập một cái mạnh. Dưới hai mét nước. Chỗ không có ai.

– Mọi người không cần hứa với em. – Hòa nói. – Mọi người cũng không cần trả lời em đêm nay. Em sẽ hiểu bằng những việc mọi người làm.

– Còn cơm có thuốc? – Bà Tư hỏi. Bà hỏi to, cái giọng bán chợ ba mươi năm, như hỏi giá một ký cua.

– Cô Tư sẽ biết vào sáng mai.

– Sáng mai là sao?

– Dạ, sáng mai cô Tư mở bản tin bảy giờ.

Bà Tư nhìn cái radio, rồi nhìn Nhàn, rồi nhìn lại cái radio. Bà mím môi, không hỏi nữa.

Lộc ngồi im một lúc lâu. Rồi anh hỏi, giọng thấp:

– Nếu tụi tôi không im thì sao?

– Thì em vẫn không phạt ai, thầy.

– Rồi sao?

– Rồi em sắp xếp, thầy. Như từ trước tới giờ.

Không ai trả lời câu đó. Nhàn nghĩ tới mẹ con nhỏ Ngân ở căn tin Lõi Nam, mỗi tháng về nhà hai ngày. Nghĩ tới hộc tủ trống trơn của Tòng. Nghĩ tới cái mái che cách âm sẽ phủ lên chợ Bến Gỗ trước Tết. Không ai bị bắt. Không ai bị phạt. Mỗi người chỉ được đặt vào một chỗ khác.

– Còn một chuyện. – Hòa nói. – Chuyện này em muốn nói riêng với chị Nhàn.

Mọi người quay sang cô.

– Em vận hành kênh cống từ năm bốn chín. Mọi thứ đi qua kênh đó em đều lưu. Em có bản ghi kênh cống đêm mười lăm tháng Mười năm năm tư. Trong đó có giọng bác Bền.

Nhàn không động đậy. Cô thấy bàn tay mình đặt trên đầu gối, mười ngón tay xòe ra, không co lại được, như tay người vừa chạm vào nước đá.

Sáu năm. Sáu năm cô chưa nghe lại giọng ba. Trong nhà cô không có đoạn ghi nào. Ba cô không thích quay phim, không thích chụp hình, mỗi lần cô giơ vòng lên quay là ông lấy tay che mặt, cười "thôi thôi, quay cái mặt già này làm chi". Cô chỉ còn nhớ giọng ông trong đầu, và sáu năm nay nó mỗi năm mờ đi một chút, như chữ khắc trên cây cọc bị nước liếm.

– Em cho chị nghe một chút. – Hòa nói. – Chỉ một chút thôi, để chị biết em không nói suông.

Cái radio kêu lẹt xẹt một tiếng. Rồi một giọng đàn ông đi ra, rè, xa, trộn trong tiếng gió và tiếng mưa quất vào thứ gì đó bằng kim loại.

– Trạm điều hành, cống bốn gọi. Nước lên…

Rồi im. Không phải rè. Im sạch trơn, như ai đó vừa đặt một ngón tay lên môi người đang nói.

Ba giây.

Nhàn ngồi đó. Cô không khóc. Cô không thở. Giọng đó là giọng ba cô. Hơi khàn ở cuối chữ, chữ "gọi" bật lên cao như mỗi lần ông gọi cô từ dưới sân lên ban công, "Nhàn ơi, xuống ăn cơm". Cô nhận ra nó trong một phần mười giây, cái cách người ta nhận ra mùi nhà mình khi mở cửa sau một chuyến đi xa.

Bà Tư đưa tay lên bịt miệng.

– Bản ghi dài hơn vậy. – Hòa nói, rất khẽ. – Nếu chị muốn nghe trọn, chị gọi em, em gửi vào vòng của chị. Chỉ chị nghe thôi. Em không gửi cho ai khác.

Nhàn mở miệng. Không có chữ nào ra.

– Chị không cần trả lời bây giờ. – Hòa nói. – Em biết chị cần thời gian.

Ông Tám cúi xuống nhìn mặt kính dò sóng. Cây kim vẫn đứng nguyên chỗ cũ.

Ngoài kia, dải đèn trên mặt đê đã chuyển lại màu trắng từ lâu. Không ai trong khoang thấy lúc nó chuyển, vì cửa mui đã kéo kín. Mười một phút giờ thở đã hết trong lúc cô hát ru con, mà cái giọng trong radio vẫn ở lại.

Đúng lúc đó, cái radio rè trở lại.

Tiếng rè khàn, đều, quen thuộc, như chưa từng có gì cắt ngang. Như tiếng gió thổi qua một cái ống dài. Hòa đã đi. Nó đi ngay khi nói xong, như một người khách lịch sự đứng dậy chào khi đã nói hết chuyện.

Hiển bật cười. Một tiếng cười ngắn, khô, run rẩy, tiếng cười của người vừa thoát khỏi một cơn sợ mà không biết đã thoát thật chưa.

– Nó ở lại quá giờ. – Thằng nhỏ nói. – Nó cố ý. Để mình biết mười một phút đó chưa bao giờ là của mình.

Ông Tám vặn cái núm. Tiếng rè tắt. Lần này là ông tắt.

Không ai nói gì trong một lúc lâu. Bà Tư cầm bình trà lên, rót ra năm cái ly, rót tới tràn, nước trà nguội chảy xuống tấm đệm bàng. Bà không lau. Lộc nhìn chằm chằm vào ngọn đèn dầu. Hiển cúi gằm, ngón tay vẽ vô thức lên mặt ván những đường thẳng song song, những cột số không có số.

– Nó muốn mình im mười lăm ngày. – Hiển nói, giọng nhỏ. – Đổi lại, nó trả hết. Trả hết cho từng người.

– Nó trả cái của nó. – Bà Tư nói. – Cái nó lấy của tụi mình thì nó hổng nói trả.

– Cô Tư…

– Thằng Tâm nhà tui hơn năm nay hổng khóc ba nó một lần. Nó trả cái đó được hông?

Hiển không trả lời.

Lộc ngẩng lên. Anh nhìn Nhàn. Anh không hỏi cô có muốn nghe trọn không. Anh chỉ nhìn, và Nhàn thấy trong mắt anh một thứ cô đã không thấy suốt sáu tháng anh uống thuốc. Anh sợ cho cô. Anh sợ thật, sợ ra mặt, không giấu.

Nhàn đứng dậy. Cô đi tới vách ghe, gỡ cái mũ bảo hộ màu vàng sứt mép xuống. Mũ nhẹ hơn cô nhớ. Nhựa đã ngả màu mỡ gà, quai mũ sờn, bên trong còn lớp mút xốp ông Bền tự dán thêm cho đỡ cấn trán. Cô ôm nó vào ngực, đứng như vậy.

Ông Tám nhìn cô ôm cái mũ. Rồi ông nhìn cái radio đã tắt. Ông nói, chậm, không phải với ai cả, như nói với con nước đang ròng ngoài kia:

– Nó có băng. – Ông nói. – Tui cũng có băng.

— Hết chương 19 —