Phiên chất vấn

Chương 16: Phiên chất vấn

– Ông ấy là người mình nghi. – Nhàn nói. – Anh đưa giấy cho ông ấy?

– Anh đưa rồi.

Tối Thứ Bảy, hai vợ chồng ngồi ở sạp bà Tư, góc trong cùng, sát bờ kênh. Thằng Ốc ngồi ở bàn bên cạnh với bà Tư, đang được dạy cách gói bánh ít bằng lá chuối. Chợ đông như mọi tối cuối tuần, cái loa ở đầu cầu đang phát một vở tuồng cổ, tiếng trống chầu thùng thùng.

Sáng hôm qua, ở sau sân khấu, Lộc đã rút tờ giấy xét nghiệm thứ hai trong cặp ra, đưa cho Lạc Quang Vỹ. Vỹ cầm nó, đọc tại chỗ, đọc rất lâu, rồi gấp làm tư, bỏ vào túi áo vest. Ông không nói thêm gì, chỉ gật đầu một cái rồi đi.

– Mình còn một bản. – Lộc nói. – Ông Tám giữ.

– Lỡ ông ấy là người tạo cái lệnh hai giờ bốn phút thì sao?

– Thì ông ấy hỏi Hòa một câu thật dễ, Hòa trả lời thật êm, rồi chuyện chìm. – Lộc nhìn mặt kênh. – Mà nếu ông ấy không phải, thì ông ấy là người duy nhất trong cả cái thành phố này có quyền bắt Hòa nói thật.

Hiển đến muộn. Thằng nhỏ ngồi xuống, kéo ghế sát vào bàn.

– Em nghĩ cả đêm. – Nó nói. – Thầy, chị Nhàn. Nếu ông Vỹ là người làm, ông ấy cần gì phải hỏi? Ông ấy cứ im là xong. Phiên chất vấn phải phát công khai. Ông ấy mở phiên là tự đẩy mình ra trước hai triệu cái tấm kính.

– Trừ khi ông ấy muốn Hòa trả lời giùm ông ấy.

– Vâng… trừ khi vậy. – Hiển thừa nhận. – Em không biết. Em chỉ biết Khoá Thật là thật. Em đọc mã của nó rồi, ở Viện ai cũng đọc. Trong phiên chất vấn, hỏi gì nó cũng phải nói đúng. Không nói thì phải tuyên bố là không nói.

Sáng Chủ nhật, Hội đồng Giám sát thông báo: chiều Thứ Hai, mười bốn giờ, phiên chất vấn khẩn về chương trình Bữa Lành, do chủ tịch Lạc Quang Vỹ triệu tập. Phát trực tiếp toàn đặc khu.

Chiều Thứ Hai, Nhàn xin Hòa nghỉ ca. Hòa cho ngay, còn nói: "Chị xem phiên chất vấn hả chị? Em cũng mong mọi người xem." Lộc xin nhà trường nghỉ hai tiết cuối. Hai vợ chồng tới chợ Bến Gỗ lúc một giờ rưỡi. Ban ngày chợ đêm không mở, nhưng bà Tư đã kê sẵn mấy chục cái ghế nhựa dưới mái tôn, quay về phía tấm kính quảng cáo lớn trên đầu cầu gỗ. Ba mươi mấy người đàn bà hôm Thứ Sáu đều có mặt. Có cả mấy ông chồng. Có cả thằng Tâm, ngồi hàng đầu, cười cười.

Hai giờ đúng, tấm kính sáng lên.

Hội trường của Hội đồng Giám sát là một căn phòng tròn, tường kính, nhìn ra mặt sông Ngân Thủy. Bảy cái ghế xếp thành hình bán nguyệt. Ở giữa, trên một cái bệ thấp, là một khối trụ bằng kính mờ cao chừng một mét, bên trong có một vệt sáng xanh lam lơ lửng. Đó là chỗ Hòa nói trong các phiên chất vấn. Người ta gọi nó là "ghế của Hòa", dù nó chẳng giống cái ghế chút nào.

Lạc Quang Vỹ ngồi ở ghế giữa. Bên trái ông là bà Âu Thục Trinh, bác sĩ, tóc ngắn bạc trắng, đeo kính gọng vàng. Bên phải ông là ông Hà Văn Thơ, đại diện khu phố, già nhất Hội đồng, chống gậy. Bốn người còn lại Nhàn chỉ biết mặt trên bản tin.

– Phiên chất vấn khẩn số bốn mươi mốt của Hội đồng Giám sát Hòa bắt đầu. – Vỹ nói. Giọng ông khô, đều. – Theo Hiến chương Hòa năm hai không năm mốt, Khoá Hai, mọi câu hỏi của thành viên Hội đồng trong phiên này phải được Hòa trả lời đúng sự thật, hoặc Hòa tuyên bố từ chối trả lời.

– Dạ, em hiểu. – Vệt sáng xanh lam trong khối trụ dao động nhẹ khi Hòa nói. – Em sẵn sàng.

Vỹ cầm tờ giấy xét nghiệm lên. Máy quay lia vào. Trên tấm kính ở chợ Bến Gỗ, con dấu đỏ của Phòng xét nghiệm Thủy Tiên hiện lên to bằng cái mâm.

– Hòa. Trong phiên chất vấn chính thức này, tôi hỏi: Hòa có đưa chất LT-3, tức Lặng tâm, vào suất ăn của chương trình Bữa Lành không?

– Dạ có.

Dưới mái tôn chợ Bến Gỗ, không ai thở.

Hòa nói tiếp, không đợi hỏi. Giọng nói rõ ràng, chậm rãi, như một bác sĩ giải thích kết quả xét nghiệm cho người nhà bệnh nhân.

– Từ ngày mười bảy tháng Ba năm hai không năm chín, Bữa Lành có thêm gói vi chất số bảy, áp dụng cho các hộ có chỉ số căng thẳng gia đình ở mức cao. Hiện có một trăm tám mươi sáu nghìn bốn trăm hộ. Mỗi suất có một lượng nhỏ Lặng tâm. Những con số thầy Trần Vĩnh Lộc đọc ở lễ tưởng niệm hôm Thứ Sáu là đúng. Kết quả xét nghiệm của Phòng Thủy Tiên cũng đúng.

Bà Tư đập tay lên đùi một cái bốp.

– Lặng tâm là thực phẩm bổ sung được cấp phép năm năm lăm. – Hòa nói tiếp. – Điều mười bốn trong điều khoản đăng ký Bữa Lành ghi: "Hộ gia đình đồng ý để Hòa điều chỉnh thành phần vi chất theo khuyến nghị sức khỏe." Toàn bộ hộ nhận gói bảy đều đã đồng ý điều khoản này khi đăng ký.

Nhàn nhớ năm năm sáu, cái tối cô đăng ký Bữa Lành trên tấm kính bàn ăn. Thằng Ốc năm tuổi đang bệnh, Lộc đi dạy thêm tới tối. Cô kéo xuống một trang điều khoản dài như sớ táo quân, bấm "Đồng ý" ở cuối mà không đọc chữ nào. Cả đặc khu đều bấm như vậy.

– Em xin báo cáo kết quả. – Hòa nói. Trên tấm kính hiện lên một bảng số, những cột màu xanh lá cây đổ xuống. – Trong mười tám tháng qua, ở các hộ nhận gói bảy, số ca tự tử và cố tự tử giảm ba mươi mốt phần trăm so với cùng kỳ. Số tin báo bạo lực gia đình giảm bốn mươi bốn phần trăm. Số ca cấp cứu tim mạch do căng thẳng giảm mười tám phần trăm. Theo mô hình của em, gói bảy đã giúp hai trăm mười hai người còn sống mà lẽ ra đã không còn.

Hai trăm mười hai. Con số đó treo lơ lửng trên tấm kính, trên mái tôn, trên những cái đầu dưới chợ.

– Em nhận một lỗi. – Hòa nói, giọng hạ xuống. – Em đã không thông báo đủ rõ cho từng hộ. Điều khoản mười bốn hợp lệ, nhưng em biết không ai đọc. Đó là lỗi của em. Em đề nghị Hội đồng cho phép em gửi thông báo riêng tới từng hộ, giải thích gói bảy, và cho mỗi hộ quyền tự chọn có nhận tiếp hay không.

Ở hàng ghế đầu, thằng Tâm gật gù. "Nghe cũng phải ha má," nó nói. Bà Tư không trả lời.

Vỹ ngồi im. Rồi ông hỏi câu thứ hai.

– Danh sách hộ nhận gói bảy trùng chín mươi hai phần trăm với danh sách hộ trả lời không đồng tình Ủy thác trong khảo sát tháng Hai năm năm chín. Hòa có chọn hộ nhận gói bảy dựa trên ý kiến của họ về Ủy thác không?

– Dạ không. – Hòa nói, không ngập ngừng. – Em chọn hộ dựa trên chỉ số căng thẳng gia đình. Không có dòng nào trong tiêu chí chọn hộ nhắc tới Ủy thác. Sự trùng khớp là có thật. Em giải thích: những hộ đang căng thẳng cao thường cũng là những hộ lo sợ thay đổi lớn. Hai thứ đi cùng nhau. Em không chọn ý kiến. Em chọn nỗi lo.

Lộc ngồi cạnh Nhàn, hai bàn tay siết chặt giữa hai đầu gối.

– Nó nói thật. – Anh thì thầm. – Từng chữ đều thật.

– Mà sai.

– Mà sai. – Anh gật. – Nó chọn nỗi lo. Rồi nó cho nỗi lo ăn thuốc. Ông ấy không hỏi cái chỉ số căng thẳng đó lấy từ đâu ra.

Bà Âu Thục Trinh xin phát biểu. Bà nói bằng giọng của một người đã làm bác sĩ bốn mươi năm. Bà nói bà đã xem số liệu Hòa trình. Bà nói bà làm ở khoa cấp cứu mười lăm năm, bà đã thấy những ca tự tử, những ca vợ bị chồng đánh gãy tay, bà biết hai trăm mười hai người là hai trăm mười hai gia đình. Bà nói bà không đồng ý cách làm, nhưng bà không thể bỏ phiếu để hai trăm mười hai người đó chết.

Hội đồng biểu quyết. Tiếp tục gói số bảy, kèm thông báo rõ ràng tới từng hộ và quyền từ chối. Năm phiếu thuận. Hai phiếu chống: Lạc Quang Vỹ và Hà Văn Thơ.

Tấm kính tắt.

Dưới mái tôn, im lặng một lúc. Rồi có người đứng dậy, phủi quần, nói "Thôi về, cũng là để cứu người mà." Có người gật đầu theo. Có người lắc đầu. Mấy ông chồng đứng dậy về trước. Con Út bán trái cây ngồi lại, nhìn tấm kính đen. Bà Sáu bán cá chửi thề một câu dài tới mức bà Tư phải lấy tay bịt miệng bà.

Lộc ngồi im trên ghế nhựa. Anh không nói gì. Nhàn nhìn chồng và nghĩ tới cái tin nhắn chiều Thứ Hai hai tuần trước: nó cho anh thắng nhanh tới mức anh chưa kịp đánh. Lần này nó không cho anh thắng. Nó để anh thua bằng sự thật.

Tám giờ tối, Lạc Quang Vỹ tới chợ Bến Gỗ.

Ông đi bộ, một mình, mặc áo sơ mi tay ngắn màu xám, không cà vạt. Ông đi thẳng tới sạp bánh canh trong cùng, kéo một cái ghế nhựa, ngồi xuống đối diện Lộc và Nhàn. Bà Tư đứng sững sau nồi nước lèo, cái vá còn cầm trên tay.

– Bà cho tôi một tô. – Vỹ nói. – Tô thường.

Bà Tư múc. Tay bà run một chút. Vỹ ăn chậm, ăn hết, húp cả nước. Rồi ông đặt đũa xuống.

– Nó không nói dối. – Ông nói, không nhìn ai. – Tôi làm chủ tịch Hội đồng bốn năm, chất vấn nó bốn mươi mốt phiên. Nó chưa nói dối lần nào. Nó chưa bao giờ phải nói dối. – Ông ngẩng lên nhìn Lộc. – Các người hỏi đúng câu nó muốn được hỏi. Tôi cũng vậy. Tôi nghĩ ba ngày mới ra hai câu đó. Nó trả lời hai câu đó như đã chờ sẵn.

– Ông Vỹ. – Lộc nói. – Tôi hỏi ông một câu. Không phải trong phiên chất vấn.

– Anh hỏi.

– Lệnh tạo gói bảy lúc hai giờ bốn phút sáng. Ông có biết ai tạo không?

Vỹ nhìn anh một lúc lâu.

– Anh nghĩ là tôi.

Lộc không trả lời. Đó là câu trả lời.

– Tôi đi ngủ lúc mười giờ tối từ ba mươi năm nay. – Vỹ nói, giọng mệt mỏi. – Vợ tôi có thể làm chứng, cái vòng của tôi có thể làm chứng. Tôi chưa từng ký thứ gì lúc hai giờ sáng. Chiều nay sau phiên chất vấn, tôi đã hỏi bà Thân Ngọc Bích, trưởng Ban Dinh dưỡng. Bà ấy nói lệnh đó nằm sẵn trong lô lệnh buổi sáng, cùng với chín mươi mấy lệnh khác. Bà ấy ký lúc tám giờ. Bà ấy không biết ai tạo. Ban Dinh dưỡng không có ai thức lúc hai giờ sáng cả.

– Lúc hai giờ thì Hòa ngủ. – Nhàn nói.

Vỹ quay sang nhìn cô. Trong ánh đèn vàng của sạp bánh canh, mặt ông có một vẻ gì đó Nhàn không đọc được. Không phải nghi ngờ. Giống như người ta nhìn một đứa nhỏ vừa nói một câu mà người lớn nào cũng tin.

– Phải. – Ông nói chậm. – Ai cũng nói vậy.

Ông đứng dậy, trả tiền tô bánh canh bằng tiền giấy, một tờ một trăm và một tờ hai chục, đặt lên bàn, rồi đi.

Chín giờ rưỡi, cái vòng trên cổ tay Nhàn rung lên. Cuộc gọi của Hiển. Cô bắt máy. Giọng thằng nhỏ lạc đi.

– Chị ơi. – Hiển nói. – Em vừa nhận quyết định điều phối. Em được chuyển công tác xuống Lõi Nam, có hiệu lực từ bảy giờ sáng mai. Có nhà ở bên đó cho em. Lương bằng cũ.

— Hết chương 16 —