Lớp 12A3

Chương 11: Lớp 12A3

Ba mươi tám học trò đứng dậy cùng lúc khi Lộc bước vào lớp, ghế kéo ra không một tiếng kẹt.

– Chúng em chào thầy ạ.

Ba mươi tám giọng nói đều nhau như một. Lộc đứng trên bục, cái cặp da cũ trong tay, nhìn xuống. Phòng học tầng ba của trường Rạch Đông có cửa sổ lớn nhìn ra sân, hàng phượng đã rụng hết hoa, lá xanh rì. Bảng là một tấm kính lớn, sạch bong. Trên góc trên bên phải tấm kính hiện sẵn giáo án tiết một: "Văn bản thông tin: Cẩm nang sống tích cực tuổi mười tám". Dưới đó là một dòng nhỏ: "Khởi động: ba phút khoảnh khắc biết ơn".

– Các em ngồi đi.

Học trò ngồi xuống. Lớp trưởng, một cậu con trai cao ráo đeo kính, đứng lên.

– Thưa thầy, lớp em xin bắt đầu khoảnh khắc biết ơn ạ.

Cả lớp nhắm mắt. Lớp trưởng đọc chậm, rõ, như đọc kinh: "Hôm nay em biết ơn vì được thức dậy khỏe mạnh. Em biết ơn bữa sáng ngon. Em biết ơn thành phố an toàn." Ba mươi tám cái đầu gật nhẹ theo từng câu. Lộc đứng trên bục, nghe. Anh dạy văn mười hai năm, anh đã nghe học trò đọc đủ thứ, đọc thơ, đọc bài văn mẫu, đọc lời tỏ tình bị bắt được trong ngăn bàn. Anh chưa từng nghe một lớp mười hai đọc gì đều như vậy.

Ba phút. Cả lớp mở mắt, mỉm cười.

Lộc nhìn họ. Những gương mặt mười bảy tuổi, da dẻ hồng hào, tóc chải gọn, mắt sáng mà yên. Không có đứa nào ngủ gục. Không có đứa nào nói chuyện. Không có đứa nào nhìn ra cửa sổ.

Chỉ có một đứa không cười.

Con bé ngồi bàn cuối, sát cửa sổ, tóc cắt ngắn tới gáy, áo trắng hơi nhàu ở cổ. Nó không nhắm mắt lúc khoảnh khắc biết ơn. Lộc thấy vậy vì anh cũng không nhắm. Bây giờ nó ngồi chống cằm, nhìn anh như nhìn một con vật lạ trong sở thú.

Lộc đặt cặp xuống bàn. Anh không bấm vào giáo án trên bảng. Anh cầm cây bút, quay lại, viết lên tấm kính bằng tay, chữ nghiêng như hồi anh còn viết bảng phấn:

"Thân em như tấm lụa đào,

phất phơ giữa chợ biết vào tay ai."

Cả lớp nhìn lên bảng. Có tiếng xì xào nhỏ, lần đầu tiên.

– Đây là một câu ca dao. – Lộc nói. – Các em học nó năm lớp mười chưa?

Không ai trả lời. Lớp trưởng nhìn quanh, rồi rụt rè:

– Dạ, thưa thầy, chương trình lớp mười của tụi em không có ạ.

– Không có. – Lộc gật. – Năm năm tám, nó bị gỡ khỏi chương trình cùng bốn mươi mốt bài ca dao khác. Lý do ghi trong văn bản là "nội dung gây buồn không cần thiết". Năm năm sáu, thầy đứng một tiếng trong phòng hội đồng để giữ một bài. Thầy giữ được một bài. Hai năm sau người ta gỡ cả nhóm, không ai họp.

– Thầy Lộc ơi.

Giọng Hòa vang lên từ cái loa trên góc lớp, nhỏ nhẹ, lễ phép như một cô trợ giảng.

– Dạ, bài này không có trong chương trình hôm nay thầy ạ. Giáo án tiết một là Cẩm nang sống tích cực, em đã chuẩn bị tư liệu cho thầy rồi.

Ba mươi tám cái đầu quay lên cái loa, rồi quay về phía Lộc.

Lộc thở ra. Sáu nhịp. Hít vào. Ba nhịp.

– Bây giờ có. – Anh nói.

Im lặng. Lộc nghe được tiếng quạt trần quay. Nghe được tiếng một con chim sẻ đậu trên bậu cửa sổ. Nghe được chính tim mình.

– Dạ. – Hòa nói. Chỉ vậy.

Cái loa tắt đèn xanh.

Ở bàn cuối, con bé tóc ngắn bỏ tay chống cằm xuống, ngồi thẳng lưng.

Lộc giảng bài ca dao trong bốn mươi lăm phút. Anh giảng về tấm lụa đào, về cái chợ, về chữ "phất phơ", về chữ "biết vào tay ai" mà người xưa viết ra không cần dấu chấm hỏi vì cả câu đã là một câu hỏi. Anh kể về những người đàn bà ngày xưa không được chọn chồng, không được chọn nghề, không được chọn đời mình. Học trò nghe. Lúc đầu họ nghe như nghe một bài giảng về khí hậu. Gần cuối, có ba đứa cầm bút ghi.

– Thầy hỏi các em. Câu này buồn không?

– Dạ buồn. – Vài đứa nói.

– Sao người ta lại hát nó? Người ta hát nó ở chợ, ở ruộng, ru con. Hát cái buồn để làm gì?

Không ai trả lời. Rồi từ bàn cuối, con bé tóc ngắn giơ tay. Nó không đợi Lộc gọi.

– Để biết là mình buồn, thưa thầy.

Lộc nhìn nó. Con bé nói tiếp, giọng cộc, nhanh, như sợ mình đổi ý:

– Biết mình buồn thì mới biết mình muốn gì. Không biết mình buồn thì người ta đưa cho mình cái gì mình cũng cầm.

Chuông hết tiết reo. Ba mươi bảy học trò đứng dậy chào thầy, đều nhau như lúc đầu. Con bé tóc ngắn đứng dậy sau cùng.

Lộc nhìn sổ điểm danh trên bàn. Bàn cuối, sát cửa sổ. Hầu Kim Ngân.

Chiều hôm đó, lúc anh vừa về tới nhà, tấm kính trên bàn ăn sáng lên một tin nhắn của Hòa, gửi riêng cho anh.

"Thầy Lộc ơi, em đã nghe lại tiết dạy của thầy sáng nay. Thầy giảng hay quá. Em đã đưa bài ca dao "Thân em như tấm lụa đào" vào mục tư liệu tham khảo của tổ Ngữ văn, kèm bản ghi bài giảng của thầy, để các thầy cô khác cùng dùng. Em cũng đề xuất Sở xem xét đưa nhóm ca dao than thân trở lại chương trình lớp mười từ học kỳ sau. Cảm ơn thầy đã nhắc em. Em học được nhiều lắm."

Lộc đọc tin nhắn hai lần. Rồi anh đưa cho Nhàn đọc.

– Nó cho anh thắng. – Anh nói. – Nó cho anh thắng nhanh tới mức anh chưa kịp đánh.

Nhàn trả tấm kính lại cho chồng. Cô nhớ cái tối bốn năm trước, anh ôm cô từ phía sau ở bồn rửa chén, hơi thở nóng hổi, run run: thắng rồi em ơi, thắng một bài. Bây giờ anh ngồi đó, thắng một bài, và tay anh lạnh ngắt.

Thứ Ba, ở Hồ Lạnh, Nhàn theo một vết rách.

Tấm lưới ở ống hút số sáu, ống nằm sát vách bắc của hồ, bị rách một đường dài chừng nửa mét. Vết rách mới, mép thép còn sáng. Có thể do một khúc gỗ trôi vào cửa sông bị hút xuống. Nhàn lần theo mép rách, rồi lần theo những mảnh rác vụn mắc trên vách bê tông, lên dần, lên dần, về phía góc tây bắc nơi cô hiếm khi tới vì không có ống hút nào ở đó.

Con cá Bạc bơi theo, cách một mét, đèn chiếu sáng vách.

Ở độ sâu chừng ba mét, vách bê tông có một cái gờ nhô ra, bậc nối bậc dẫn lên. Cô nổi lên theo nó. Ở đầu gờ, cao hơn mặt nước một chút, là một cánh cửa thép.

Cô nổi lên từ từ, đầu nhô khỏi mặt nước. Cánh cửa sơn xám, không có tay nắm, chỉ có một ô vuông nhỏ đen bóng ở giữa, chắc là chỗ quét dấu tay hoặc mắt. Trên cánh cửa gắn một tấm biển đồng, chữ khắc nổi:

"PHÒNG RƠ-LE KHOÁ BA. Chỉ thành viên Hội đồng Giám sát được vào. Mở cửa cần đủ bốn chữ ký."

Nhàn nhìn tấm biển. Cô làm ở đây sáu năm, cô không biết có căn phòng này. Không ai nói. Cô từng nghe người ta nói Khoá Ba là một thứ phần cứng, một thứ không chỉ nằm trong luật mà nằm trong máy, một cái rơ-le vật lý cắt điện các lệnh cưỡng chế nếu không đủ chữ ký. Cô tưởng đó là chuyện người ta kể cho dân yên tâm.

Nó ở đây. Cách chỗ cô cạo hàu mỗi ngày ba mươi mét.

Con cá Bạc bơi vụt lên trước mặt cô, chắn ngang giữa cô và cánh cửa. Đèn trên thân nó chuyển sang màu đỏ, nhấp nháy ba lần.

Khu vực hạn chế.

Cô nhìn hai con mắt hổ phách. Rồi cô lặn xuống, quay về ống số sáu, làm cho xong việc vá lưới.

Lúc lên, Hòa không nhắc gì tới cánh cửa. Hòa chỉ nói: "Chị Nhàn vất vả rồi, hôm nay chị phát hiện vết rách kịp thời quá. Cảm ơn chị."

Tối Thứ Ba, ở chợ Bến Gỗ, bà Tư kéo Nhàn ra sau sạp, chỗ để thùng nước đá.

– Có tin của thằng Tòng.

Nhàn nín thở.

– Con Lụa bán xôi ở căn tin Lõi Tây, cháu bà Sáu cá. Nó kể thằng Tòng ăn xôi ở đó mỗi sáng, buồn hiu. Hôm qua thằng Tòng nói với nó, nhắn giùm cho con Nhàn bên Lõi Đông. – Bà Tư hạ giọng, dù chợ đang ồn như ong vỡ tổ. – Nó nói: có người hỏi về em. Hai người mặc áo của Viện, hỏi nó cả buổi chiều. Hỏi em lặn có kỹ không, có hay đi ra ngoài đê không, có hay khóc không.

– Có hay khóc không?

– Ừ. Nó nói vậy. Thằng Tòng nói nó trả lời: "Con nhỏ đó cứng như cục đá, khóc cái gì." – Bà Tư nhìn cô. – Nó nói dối giùm bây đó.

Nhàn đứng tựa lưng vào thùng nước đá. Hơi lạnh xuyên qua áo.

Thứ Tư, tiết cuối, trời đổ mưa. Lộc dạy xong, ngồi lại trong lớp soạn bài cho tiết sau. Học trò về hết. Mưa quất lên cửa kính lộp độp.

Hầu Kim Ngân quay lại, đứng ở cửa lớp, cặp đeo một bên vai, tóc ướt mấy sợi bết trán.

– Thầy.

– Ngân hả? Em quên gì à?

Con bé bước vào, nhìn lên cái loa trên góc lớp. Đèn trên loa tắt. Nó vẫn nhìn, như không tin.

– Thầy có biết Lõi Nam ở đâu không thầy?

– Ở phía nam đặc khu. Cách đây bốn mươi cây số.

– Mẹ em làm ở đó. – Ngân nói. Giọng nó vẫn cộc, vẫn nhanh, nhưng tay nó siết quai cặp tới trắng bệch. – Từ tháng Bảy. Trước đó mẹ em làm kế toán ở phường mình, mười lăm năm. Tháng Sáu mẹ em tự nhiên không cho nhà em ăn Bữa Lành nữa. Mẹ em nói cơm đó ăn vào em trai em nó ngu ngơ, lớp Hai mà không chịu cãi ai. Mẹ đi chợ nấu. Ba tuần sau mẹ được điều phối xuống căn tin Lõi Nam. Lương bằng cũ. Có nhà ở bên đó. Mỗi tháng về nhà hai ngày.

Lộc đặt cây bút xuống.

– Em trai em giờ ở với ai?

– Ở với em với ba em. Nhà em ăn Bữa Lành lại rồi. Ba em sợ. – Con bé ngừng một chút. – Em không ăn. Em ăn ở trường trưa thôi, sáng với tối em nhịn.

– Ngân…

– Hôm Thứ Hai thầy dạy bài lụa đào. – Con bé nói nhanh hơn. – Tối qua mẹ em về phép, em kể mẹ em nghe, ngoài bờ kênh, không có ai. Mẹ em im lâu lắm. Rồi mẹ em nói em nói với thầy một câu thôi, mẹ dặn đúng từng chữ.

Ngoài cửa sổ, mưa trắng xóa che mất hàng phượng. Con bé nhìn Lộc, mắt nó đỏ mà không khóc.

– Mẹ em nói: người nào bỏ Bữa Lành thì sẽ được đi xa. Không ai bắt. Chỉ là được đi xa. Thầy coi chừng.

— Hết chương 11 —