Công đường phủ Vĩnh Ninh

Chương 33: Công đường phủ Vĩnh Ninh

Mười bao muối nằm thành hai hàng trên nền gạch công đường, bao cói đã ngả màu vàng xỉn, dấu niêm son đã bạc. Trên mỗi miệng bao vẫn còn nguyên sợi dây buộc từ sáng rằm tháng Tám năm Diên Bình thứ tư.

Năm bao bên trái buộc dây lác. Năm bao bên phải buộc dây đay.

Quyên quỳ ở hàng dưới, cách mười cái bao ấy ba bước. Nàng không nhìn ai. Nàng nhìn những cái nút.

Mười hai tháng Tư năm Diên Bình thứ chín. Công đường phủ Vĩnh Ninh đông hơn cái ngày nàng đặt hũ mắm. Bố chánh Nghiêm Tư Đạo ngồi ở án giữa, áo the nâu, râu bạc thưa. Tri phủ Mai Đình Khuê ngồi án bên, mặt vuông, quầng mắt thâm hơn năm kia. Lính đứng hai hàng. Ngoài cửa, dân phủ thành đứng chật cả sân, có người leo lên cả tường.

Những bao muối ấy là Kiên tìm ra. Tháng Ba, khi chờ xét, anh ta xin thông lại phủ cho xem sổ kho tang. Án Viên Đình Khoan chưa xử thì người đã mất. Án treo, không ai xoá. Theo lệ, án chưa xử thì tang vật không được huỷ. Muối của ghe số Ba đã nộp kho ty Diêm chính từ lâu, nhưng mười bao làm mẫu, năm bao mỗi loại, vẫn niêm trong kho tang của phủ, nằm dưới một lớp bụi dày bốn năm rưỡi. Không ai nhớ chúng ở đấy. Không ai cần nhớ.

Ngũ Rái được dẫn vào trước. Cổ đeo gông gỗ, chân xích. Ông ta quỳ xuống không cần lính ấn. Ông ta trả lời mọi câu hỏi bằng câu ngắn nhất có thể, giọng không lên không xuống.

– Ai trả tiền đường?

– Phường Thịnh Xương.

– Bao nhiêu?

– Ba mươi quan một tháng. Từ tháng Ba năm Diên Bình thứ năm. Từ tháng Chín năm ngoái, năm mươi.

– Trả ở đâu?

– Bãi Lác Xanh. Đêm mùng Một.

– Ai trao?

Ngũ Rái hất cằm về phía cửa bên, nơi Cao Bỉnh đang quỳ chờ, cổ cũng đeo gông.

– Người cười.

– Cờ đuôi nheo là gì?

– Cờ của người trả tiền. Thấy cờ thì không đụng.

– Thư đòi giải hội, ai viết?

– Người cười. Viết sẵn. Đưa tôi. – Ông ta nhìn Bố chánh, lần đầu tiên nhìn thẳng. – Tôi là giặc. Giặc thì khai giặc. Tôi không khai cho ai.

Bố chánh gật đầu, như nghe một con số đúng. Lính dẫn Ngũ Rái ra.

Cao Bỉnh được dẫn vào. Mặt tròn, da không còn hồng, cái áo lam bạc màu sau hơn một tháng trong ngục. Không có quạt. Hai bàn tay ông ta cứ nắm lại mở ra như tìm cái quạt.

Ông ta khai đi lấy hàng. Đêm mùng Một tháng Ba, đi ghe nhỏ lên bãi Lác mua quế của người nguồn, gặp giặc, bị giặc ép đưa bạc. Ông ta khai trôi chảy, như người đã tập nhiều đêm trong ngục.

Bố chánh nghe hết. Rồi ông cho gọi Rơm.

Thằng bé đứng trước công đường, đầu trọc, mười lăm tuổi, mặc cái áo nâu bà Đẫy may. Nó run như lá. Nhưng nó kể đủ: phiên hai mươi hai tháng Chạp năm Diên Bình thứ bảy, cửa chợ cá, năm tiền, một hũ dầu lạc, một nắm bùi nhùi. Cháy cái mái thôi, không ai chết đâu. Kể xong, nó quay lại, chỉ vào Cao Bỉnh.

– Ông ấy.

Rồi Nhái. Đêm mùng Một tháng Năm năm ngoái. Rồi Khải. Đêm mùng bốn tháng Chín năm ngoái, trói trong khoang thuyền đinh, mặt úp xuống sàn. Một giọng người. Cười trước khi nói. Thằng bé mười ba tuổi đứng trước công đường, giọng đã vỡ, nói chậm, rõ, như đọc sổ.

– Người ấy bảo ông có sẹo: ông chủ bảo thả thằng bé. Ông có sẹo hỏi: thư ông viết đòi gì. Người ấy bảo: đòi hội giải. Ông có sẹo bảo: thế thì đợi hội giải. – Khải dừng lại. – Người ấy cười. Rồi người ấy bảo: thế thì ông cứ giữ, tôi về bẩm là ông không nghe.

Cao Bỉnh không nhìn Khải.

Bố chánh cho gọi Viên Đình Lộc.

Chú Lộc đi vào công đường. Áo the nâu, khăn xếp ngay ngắn, lần đầu tiên trong đời Quyên thấy cái khăn xếp của chú không lệch. Chú gầy rộc, hai má hóp, nhưng chú bước thẳng. Viên Tường đứng ở cửa công đường, ngoài hàng lính. Chú không quay lại nhìn con.

Chú quỳ xuống. Chú kể. Chú kể như ở gò Cát, nhưng không khóc. Con Bống Trắng. Sáu mươi quan. Lần thứ tư anh không trả. Quán rượu đầu bến. Ông quản Cao bảo trạm đã có người lo. Đêm mười bốn tháng Tám. Một trăm bao, bao cói thưa, chú buộc bằng dây đay, ngồi trên ván cầu, buộc từng bao. Chức quản kho. Lương hai quan một tháng. Tháng Mười chú lên ngục thăm anh, anh hỏi em có biết ai không, chú bảo không.

Công đường im phăng phắc. Ngoài sân, có tiếng ai sụt sịt.

– Ngươi buộc nút gì? – Bố chánh hỏi.

– Bẩm, nút đơn. Tay trái. Tôi chỉ buộc được nút ấy.

Bố chánh nhìn xuống mười bao muối. Ông gật đầu với một gã lính. Gã lính đặt trước mặt chú Lộc một cái bao cói không, một sợi dây đay.

– Buộc.

Chú Lộc cầm sợi dây. Tay phải giữ miệng bao. Tay trái vòng dây qua, rút một cái. Một vòng. Một nút. Xong.

Gã lính cầm cái bao chú vừa buộc, đặt cạnh năm bao dây đay. Bố chánh nhìn. Tri phủ Mai rời án, đi xuống, cúi nhìn. Sáu cái nút đơn, giống hệt nhau.

– Viên Tố Quyên.

Quyên đứng dậy.

Gã lính đặt trước mặt nàng một cái bao cói không, một sợi dây lác. Nàng cầm sợi dây. Ngón tay nàng không run. Vòng thứ nhất là cái càng trái. Vòng thứ hai là cái càng phải. Luồn vòng sau xuống dưới vòng trước. Rồi cho nó ôm lấy nhau.

Gã lính đặt cái bao của nàng cạnh năm bao dây lác. Sáu cái nút chân cua. Hai càng ôm nhau.

Bố chánh nhìn hai hàng bao rất lâu.

– Phùng Tử Kiên.

Kiên bước lên, đặt lên án hai tờ giấy. Bản nháp viết trên ghe sáng rằm tháng Tám năm Diên Bình thứ tư, hai dòng cuối bị gạch son, bên lề phê Bỏ, vụn vặt. Và bản chép, có ông Cai trạm tuần Cửa Tranh ký nhận chép đúng.

– Bẩm quan, – Kiên nói. – Hai dòng gạch son ấy không phải chứng. Chứng là sáu cái bao trên nền gạch. Tờ giấy này chỉ cho quan biết rằng năm ấy có người đã thấy, đã ghi, và đã có người bảo bỏ đi.

– Ai bảo bỏ?

– Bẩm, Phó tuần sứ trạm Cửa Tranh năm ấy. Lư Công Hách.

Lư Công Hách quỳ ở hàng bên kia. Cái bụng tròn, áo gấm màu mận chín đã nhàu. Ông ta bị gọi về phủ từ đầu tháng Ba, không được về Ải Bồng nữa. Ông ta ngẩng lên.

– Bẩm quan, bản chức năm ấy thấy chuyện bao bì không liên quan đến lậu hay không lậu…

– Tuần sứ Lư, – Tri phủ Mai nói. Giọng ông vẫn đều, vẫn cẩn trọng như năm kia. – Tháng Chín năm kia, ở công đường này, ông khai trạm Ải Bồng bắt được mười bốn ghe giấu muối dưới đáy hũ mắm. Ta bảo ông trình mười bốn biên bản trong tháng ấy. – Ông dừng lại. – Ông trình được ba. Ba ghe, chủ ghe ở ba nơi. Ta cho người đến cả ba nơi. Hai nơi không có người nào tên ấy. Nơi thứ ba có, ông ấy bảo năm ấy ông ấy chở vôi.

Lư Công Hách há miệng, rồi ngậm lại.

Bố chánh cầm lên một tờ giấy nhỏ, gấp nhiều lần, mép đã sờn, mà Quyên đã đặt lên án từ sáng. Ông mở ra, đọc to:

– Phí neo bến. Đoàn hội Đồng Thuyền. Mười hai ghe. Ba ngày. Bảy quan hai tiền. Dấu trạm Ải Bồng. Chữ ký Tuần sứ Lư Công Hách. – Ông đặt tờ giấy xuống. – Lệ nào có phí neo bến?

Lư Công Hách cúi đầu. Cái cổ hai ngấn đỏ lựng như năm kia.

Rồi Bố chánh cho gọi Tiêu Hoằng.

Hoằng đứng trước án. Hắn không quỳ ngay, đứng một nhịp, rồi mới quỳ. Hắn khai ngắn. Sổ cái của phường có một khoản mỗi tháng, ghi tiền đường bãi Lác, chữ ông quản Cao, có dấu nhận của chủ phường. Một khoản ba tháng một lần, biếu Ải Bồng, gửi qua hiệu Thông Ký phố Hàng Chiếu. Trong kho phường có bảy lá cờ đuôi nheo màu lam. Hai lá treo trên ghe hội Đồng Thuyền đêm mùng Một tháng Ba là hắn lấy ở kho mang đi.

– Ngươi là con trai chủ phường, – Bố chánh nói.

– Bẩm, vâng.

– Ngươi biết khai thế này là khai gì cho cha ngươi.

– Bẩm, tôi biết.

Bố chánh nhìn hắn một lúc lâu. Rồi ông nhìn ra cửa.

– Tiêu Bá Lâm.

Ông Tiêu đi vào. Không ai dẫn. Ông không bị bắt, chỉ bị gọi. Áo the đen, không một vết nhăn. Khăn đen. Ông đi chậm, thẳng, như người đi trên phố Hàng Buồm buổi chiều. Ông đi qua Cao Bỉnh. Cao Bỉnh ngẩng lên nhìn ông chủ.

– Bẩm quan, – Cao Bỉnh nói, nhanh, giọng lạc đi, – tôi làm theo lệnh ông chủ. Tiền đường, ông chủ bảo trả. Cờ, ông chủ bảo treo. Ông Khoan, ông chủ bảo lo cho ông Khoan mất bến. Tôi là quản sự, ông chủ sai thì tôi làm…

– Phải, – ông Tiêu nói.

Ông nói chữ ấy không to. Nhưng Cao Bỉnh im bặt.

Ông Tiêu Bá Lâm quỳ xuống trước án, chậm, hai tay đặt trên đầu gối.

– Bẩm quan, lão là chủ phường Thịnh Xương. Lão nói một lần cho xong. – Giọng ông vẫn chậm, vẫn thấp, như ngồi rót trà. – Năm Diên Bình thứ tư, lão muốn bến nhà Viên. Lão bảo quản sự lo. Quản sự lo bằng một trăm bao muối và một ông Phó tuần sứ. Lão biết. Lão không hỏi lo thế nào, vì lão biết. Tiền đường bãi Lác là lão trả. Cờ là lão bảo treo. Biếu Ải Bồng là lão gửi. Sổ là lão giữ, dấu là lão đóng.

Công đường im lặng như không có ai.

– Đốt kho hội Đồng Thuyền, lão không sai. Bắt trẻ con, lão không sai. – Ông dừng lại. – Nhưng người làm là người lão nuôi, tiền làm là tiền lão trả. Lão chịu.

– Còn con trai ngươi? – Bố chánh hỏi.

– Năm Diên Bình thứ tư, nó ở phủ thành này học buôn, ba năm không về. Nó biết chuyện tiền đường từ tháng Sáu năm ngoái, lão đẩy nó lên Bản Quế cho khỏi hỏi. Nó biết chuyện cờ từ khi cô Viên hỏi nó. – Ông Tiêu không quay lại nhìn con. – Hai lá cờ treo trên ghe hội đêm ấy, nó lấy ở kho lão. Bẩm quan, nó lấy cờ của lão mang đi cho người ta bắt người của lão. Thế thì nó có tội gì, xin quan xét.

Hoằng quỳ ở bên cạnh, cúi gằm mặt. Vai hắn run lên một lần, rồi thôi.

Bố chánh Nghiêm im rất lâu. Rồi ông nói, giọng vẫn khô như lúc nhận đơn:

– Tiêu Bá Lâm. Ngươi đứng dậy, nhìn cái này.

Ông Tiêu đứng dậy. Gã lính chỉ cho ông hai hàng bao muối trên nền gạch. Sáu bao dây đay, nút đơn. Sáu bao dây lác, nút chân cua.

Ông Tiêu nhìn hai hàng bao. Ông nhìn hàng dây đay rất nhanh, như người nhìn một thứ mình đã biết. Rồi ông nhìn sang hàng dây lác.

Ông nhìn lâu. Lâu đến mức Tri phủ Mai phải hắng giọng.

– Bẩm quan, – ông Tiêu nói. Giọng ông, lần đầu tiên trong cả buổi, không còn đều. – Cái nút ấy là của cha lão.

Bố chánh nhướng mày.

– Ngươi nói gì?

Ông Tiêu Bá Lâm im một nhịp. Rồi ông cúi đầu.

– Bẩm, lão nói nhầm. Chuyện bốn mươi bảy năm trước, không thuộc án này.

Ông quỳ xuống lại.

Quyên đứng dậy. Nàng không xin phép. Nàng bước lên một bước, ra khỏi hàng, đứng trước mười hai cái bao cói trên nền gạch.

– Bẩm quan, – nàng nói. – Việc ấy thuộc án này. Cháu xin được nói.

— Hết chương 33 —