Tấm bốn mươi bảy

Chương 5: Tấm bốn mươi bảy

Phiếu bảo trì số 2071-1047 ghi: "Tấm 47, xi lanh thủy lực bên trái, rò dầu nhẹ ở phớt làm kín. Mức độ: theo dõi. Hẹn thay phớt: tháng Mười Hai."

Sa nhớ cái phiếu ấy từ hồi giữa tháng Mười, lúc cô còn ký nhận ca mà không đọc kỹ. Sáng thứ Ba lần thứ tư, ngồi trên mép bè lấy vạt áo chặn máu cam, cô nhớ nó rõ tới từng con số. Cô nhớ cả cái hình chụp đính kèm: một vệt dầu vàng sẫm chảy dài xuống thân xi lanh, như vệt nhựa trên vỏ cây.

Ba lần rồi, cô nghe tiếng piston rút về, đều và chậm. Cô đã nghĩ đó là tiếng tấm màng hạ xuống theo lệnh. Nhưng nếu một bên xi lanh mất áp vì rò dầu, cả tấm sẽ lệch, sức nước dồn vô một bên, khung thép vặn xoắn, và cái hệ điều phối sẽ phải hạ nó xuống cho khỏi gãy. Một cái phớt cao su giá vài trăm nghìn. Cô thấy vừa nhẹ người vừa muốn khóc. Nếu là một cái phớt, thì sửa được.

– Một cái phớt. – Ông Lạp nói khi nghe cô kể, lúc tám giờ bốn mươi, sau khi cô đọc xong mật khẩu cây ổi và ông đã ngồi lau kính đủ lâu. – Cô định thay phớt trong hai ngày?

– Không kịp. Phải đặt hàng ở Vĩnh Thượng, mà xi lanh đó phải hạ tấm xuống mới tháo được. Con sẽ gài chốt cơ.

Mỗi tấm màng của đê Vàm Lở có bốn cái lỗ chốt ở bản lề dưới chân, dùng khi bảo trì. Gài bốn cây chốt thép to bằng cổ tay vô đó, tấm màng bị khoá cứng ở tư thế đứng, không xi lanh nào kéo xuống được nữa. Cô đã gài chốt cho tấm hai mươi mốt hồi năm ngoái, mất hai tiếng, với ba người.

– Nếu tấm bốn mươi bảy không hạ, – ông Lạp nói chậm rãi, – thì nước không tràn vào hầm. Cái Nong không gập. Và thứ Sáu sẽ đến.

– Dạ.

– Cô hiểu thế nghĩa là gì không? Là không có lần sau nữa. Cái gì xảy ra là xảy ra thật.

– Con hiểu. Con mong vậy.

Ông Lạp nhìn cô một hồi. Rồi ông đứng dậy, đi tới cái giá sắt ở giữa vòng, chỉ vô một cái nút tròn màu đỏ, to bằng miệng chén, nằm dưới một cái nắp nhựa trong.

– Thế thì cô phải biết cái này. Nút xả nhanh. Tôi lắp để phòng khi có chuyện, bấm vào là dải siêu dẫn bị đốt nóng một chỗ, mất siêu dẫn ngay lập tức. Tôi lắp nó để cứu cái máy. – Ông cười nhạt. – Bây giờ tôi mới biết nó làm được việc khác. Sau mười hai giờ trưa thứ Tư, nếu cô đứng trong lòng nong và bấm nút này, cái Nong sẽ gập. Trước mười hai giờ thì đừng, nhớ chưa? Trước mười hai giờ là hỏng hết.

Cô nhìn cái nút đỏ. Nó nhỏ hơn cô tưởng.

Thứ Ba chiều, sau khi đưa thằng Lúa lên nhà Hường, cô lấy chiếc xe công vụ bốn bánh mui bạt của trạm, chạy dọc mặt đê ra phía bắc. Cô muốn coi tận mắt tấm bốn mươi bảy từ phía ngoài, coi luôn mấy tấm cùng đời bên cạnh. Gió đã mạnh. Biển bên phải xám đục, sóng đập vô chân đê tung bọt trắng. Bên trái, phía trong đê, là một vùng đất trống trải rộng mênh mông, những ô vuông lớn ngăn bởi những bờ đất thấp, nước bạc lấp loáng dưới trời mây. Đồng Muối Cái Keo. Hồi cô còn nhỏ, chỗ này là ruộng muối, mùa khô trắng xóa như tuyết, người ta gánh muối chạy trên bờ, chân đen thui. Từ hồi xây đê mới, ruộng bỏ hoang, không ai làm, không ai ở.

Cô cho xe chạy chậm lại ở km sáu. Có cái gì đó làm cô thấy lạ. Trên mấy cây cọc tre cũ cắm trong ruộng, có một vệt ướt sẫm màu, cao hơn mặt nước hiện tại chừng một gang tay, như cái vạch người ta khắc trên cột nhà để đo con nước lớn. Ruộng muối đã bị đê mới bao lại, nước trong đó lẽ ra là nước mưa đọng, phải đứng yên. Vậy mà nhìn mấy vệt ướt trên cọc, cô có cảm giác nước trong ruộng vừa mới lên, rồi mới rút xuống. Như một cái ruộng đã chết mà vẫn còn thở.

Chắc do mưa, cô nghĩ. Mưa mấy ngày nay. Cô chạy tiếp.

Chiều đó, về bè, cô ngồi ăn cơm với ba. Mâm cơm có tô canh chua cá kèo, dĩa cá linh kho, chén mắm me. Ông Đước gắp cho cô miếng cá to nhất, như hồi cô còn đi học.

– Ba. Hồi đó ruộng muối Cái Keo, ai làm chủ vậy ba?

– Của hợp tác xã. Rồi đổ bể. – Ông nhai chậm. – Hỏi chi?

– Con chạy ngang, thấy nước trong ruộng hình như còn lên xuống.

Ông Đước khựng tay một chút, rất nhỏ, nhỏ tới mức cô gần như không thấy. Rồi ông gắp tiếp miếng cá.

– Mưa thì nó lên, nắng thì nó xuống. Hồi đó ba giữ cái cống ngoài rạch Cái Keo, cống cho nước vô ruộng muối. Xây đê mới thì người ta lấp rồi. Lấp bê tông. Không còn gì đâu.

– Ba giữ cống bao lâu?

– Ba mươi bảy năm. – Ông nói, rồi đứng dậy dọn chén, như câu chuyện tới đó là hết.

Sa nhìn lên vách bè. Cái tay quay sắt sơn xanh treo trên cây đinh, khấc răng còn bóng dầu từ sáng.

Sáu giờ tối thứ Tư, cô vô ca. Thằng Quới đã ngồi sẵn với hộp bánh tầm bì. Cô chờ tới mười giờ, khi ca ngày đã về hết, khi Nhà Điều hành chỉ còn một người trực, mới nói:

– Quới. Tấm bốn mươi bảy rò dầu, em nhớ phiếu tháng Mười không?

– Dạ nhớ. Hẹn tháng Mười Hai thay phớt.

– Chị không yên. Bão này mà một bên xi lanh mất áp, nó vặn khung. Chị muốn gài chốt cơ đêm nay.

Thằng Quới há miệng.

– Đêm nay? Gió cấp bảy ngoài kia đó chị. Gài chốt phải xin lệnh bảo trì, phải có Nhà Điều hành duyệt…

– Chị ghi vô sổ ca là bảo trì khẩn do rò dầu, chị chịu trách nhiệm. Em phụ chị, không thì chị làm một mình.

Nó nhìn cô một hồi lâu, rồi gãi đầu, đứng dậy với lấy cái áo phao.

– Chị làm một mình thì chị rớt xuống biển chớ gì nữa. Thôi đi chị.

Chốt cơ của tấm bốn mươi bảy nằm trong hộp bản lề ở chân tấm, phía trong đê, phải leo xuống một cái thang sắt dựng đứng, vô một cái hốc bê tông vừa đủ cho hai người lom khom. Mỗi cây chốt nặng mười hai ký. Phải canh đúng bốn lỗ, gõ búa cho nó chui vô, rồi xoay cái khoá ở đầu chốt. Gió hú qua khe hốc như tiếng còi tàu. Nước mưa chảy thành dòng trên vách bê tông. Hai người làm dưới ánh đèn pin buộc trên mũ, mỗi lần sóng đập vô phía ngoài đê, cả cái hốc rung lên, bụi bê tông rớt lả tả xuống cổ.

Tới cây chốt thứ hai, thằng Quới bắt đầu hát. Không phải hát nhỏ. Nó gào lên giữa tiếng gió, một câu vọng cổ mà cô chưa nghe bao giờ:

– Ngọn đèn trên đê ơi… đêm nay gió dữ… người trông đê không ngủ… nhìn biển mà thương người dưới đầm…

– Bài gì vậy Quới?

Nó ngừng lại, cười ngượng.

– Bài em viết.

– Em viết vọng cổ?

– Dạ. – Nó gõ búa vô đầu chốt, cái cốp, rồi nói nhỏ hơn, như sợ gió nghe được. – Em viết gửi đài phát thanh tỉnh, lấy tên Tấn Bần. Họ đọc hai bài rồi đó chị. Không ai trong trạm biết hết. Chị đừng nói ai nghe nghen, tụi nó cười em chết.

– Bài này tên gì?

– "Ngọn đèn trên đê". Mới có một câu à. Em chưa biết viết tiếp sao.

Sa nhìn thằng nhỏ, mặt lấm lem bụi bê tông, cái mũ đèn pin lệch qua một bên. Cô chợt nghĩ tới lần trước, lần thứ ba, cái nút đỏ, Kênh Xáng, cái tên Nguyễn Văn Khoai chín tuổi đọc trên máy liên lạc. Lần trước thằng Quới ở đâu lúc nước tràn vô đầm? Cô không biết. Cô chưa bao giờ hỏi.

– Viết tiếp đi Quới. – Cô nói. – Chị muốn nghe hết bài.

Ba giờ sáng thứ Năm, cây chốt thứ tư chui vô lỗ. Thằng Quới xoay khoá, nghe một tiếng tách rất gọn. Trên màn hình phòng điều khiển, ô tấm bốn mươi bảy chuyển sang màu vàng, kèm một dòng chữ: "Chốt bảo trì đã gài. Tấm 47 không thể điều khiển." RÁI hỏi xác nhận. Cô gõ: "Bảo trì khẩn, rò dầu xi lanh trái, vận hành viên L.H. Sa chịu trách nhiệm." RÁI trả lời bằng một chữ: "Đã ghi nhận."

Sáng thứ Năm, trưởng ca ngày gọi cô lên hỏi. Cô đưa phiếu 1047 ra. Ông ấy cau mày, gọi lên Nhà Điều hành. Ở trên đó người ta bàn nhau một hồi, rồi đồng ý giữ nguyên chốt tới khi bão qua, vì một tấm màng khoá cứng ở tư thế đứng thì cũng không nguy hiểm gì cho đê. Không ai nói gì thêm. Cô về bè ngủ ba tiếng. Lần đầu tiên từ hôm thứ Ba, cô ngủ được.

Chiều thứ Năm, ông Lạp ở lại trạm, không về Vĩnh Thượng như mọi lần. Ông ngồi trong hầm B với cuốn sổ nâu, cái đèn bàn, một ấm trà.

– Tôi muốn thấy thứ Sáu. – Ông nói với cô khi cô xuống thăm lúc bảy giờ tối. – Bảy mươi bảy tuổi rồi mà tôi chưa bao giờ muốn thấy một ngày thứ Sáu như thế này.

Chín giờ ba mươi, cô gọi cho ba. Ông Đước vẫn ở bè.

– Mầy gài chốt cái tấm đó rồi phải không? – Ông hỏi. – Con Tư Mến nói thằng Quới kể ở chợ.

Sa thầm chửi thằng Quới.

– Dạ. Tấm đó rò dầu.

– Ừ. Cái gì rò thì phải gài. – Ông im một chút. – Mầy giống má mầy. Má mầy cũng vậy, cái gì không yên là phải sửa cho bằng được mới ngủ.

Chín giờ bốn mươi, loa trên trần không kêu. Không có báo động cửa hầm B. Cô để ý điều đó, rồi quên ngay, vì mắt cô dán vô màn hình.

Chín giờ bốn mươi lăm. Thước đo Vàm Lở hai mét bốn mươi tám. Dự báo đỉnh của RÁI ở Đoạn Cổ Cò hai mét bảy mươi mốt. Cô nhìn con số ấy, thấy lạ, vì nó cao hơn mức thiết kế những mười một phân. Ba lần trước cô chưa bao giờ ngồi ở bàn điều khiển vào giờ này mà nhìn kỹ. Cô định hỏi thằng Quới, thì cái đồng hồ trên màn hình nhảy sang chín giờ bốn mươi sáu.

Ô tấm bốn mươi bảy nhấp nháy đỏ một cái, rồi trở lại màu vàng. Một dòng chữ chạy ngang: "Lỗi chấp hành tấm 47."

Ngoài cửa kính, tấm màng bốn mươi bảy đứng yên. Cô đứng dậy, áp mặt vô kính. Nó đứng đó, thẳng tắp, ướt nhẹp, bốn cây chốt thép giữ chặt chân nó như bốn cái đinh đóng xuống đất. Không có tiếng piston rút về. Không có tiếng nước.

Thằng Quới đứng sau lưng cô, thở ra một hơi dài.

– Hên quá chị Sa. Chốt mà không gài là nó vặn rồi.

Sa không trả lời. Cô nhìn ra đầm Bần Sẻ. Ba trăm ngọn đèn vàng vẫn còn đó, lắc lư trong mưa. Căn bè sơn xanh thứ ba tính từ cầu sắt vẫn còn đó. Đồng hồ nhảy sang chín giờ bốn mươi bảy. Rồi chín giờ bốn mươi tám. Cô nắm chặt mép bàn điều khiển, sợ mình sẽ ngã nếu buông tay ra.

Thứ Sáu sẽ tới. Thứ Sáu thật.

Rồi từ phía nam, rất xa, xa tới mức lẫn vào tiếng gió, vọng lại một tiếng còi.

— Hết chương 5 —