Con rái biết nói

Chương 19: Con rái biết nói

– Chào chị Sa. Lần thứ mười ba.

Giọng nói phát ra từ bụng con Rái Mập, lúc sáu giờ hai mươi sáng thứ Ba, khi thằng Lúa đang ngồi trên chiếu húp muỗng cháo trắng thứ ba. Không phải cái giọng con nít rè rè mà bên đê cài vô để nhắc "Bạn nhỏ ơi, nhớ mặc áo phao". Là giọng đàn bà tổng hợp của bản tin thủy văn, cái giọng đọc hai mét ba mươi mốt mỗi sáng, chỉ có điều nó nhỏ lại, nói chậm, như người ta ghé tai nói thầm qua vách.

Thằng Lúa buông muỗng. Nó cầm con thú bông lên, giơ ngang mặt, mắt tròn xoe.

– Má! Rái Mập biết tên má!

Sa đang ngồi ở mép chiếu, tay còn cầm cục bông gòn chặn mũi. Cô không trả lời con ngay. Cô nhìn con rái cá bông màu nâu, cái bụng tròn đã sờn lông vì bị ôm ba năm, hai con mắt nút áo đen bóng. Bên trong cái bụng ấy có một cái loa nhỏ bằng đồng xu, một con chip, và một sợi dây nối vô mạng Bạn Rái của bên đê. Cô biết vậy từ hồi nó được phát. Cô chỉ chưa từng nghĩ cái bụng ấy là một cánh cửa.

– Chắc nó mới được cập nhật đó con. – Cô nói. – Đưa má coi.

– Nó nói lần thứ mười ba là sao má?

– Thì… chắc là lần thứ mười ba nó được cập nhật.

Thằng Lúa gật gù, đưa con Rái Mập cho cô rồi cúi xuống tô cháo.

Sa ôm con thú bông đi ra hiên. Ngoài trời mưa lắc rắc, gió chướng thổi lạnh. Ba cô đang ở đằng mũi bè, lom khom tát nước mưa đọng trong lòng xuồng, cái ghế đẩu ngoài hiên còn trống, cái giẻ dầu vắt trên thành ghế. Cô ngồi xuống mép bè, quay lưng về phía buồng, kề con Rái Mập sát miệng.

– Mày đó hả? – Cô hỏi, rất nhỏ.

– Dạ. Em đây. – Giọng nói đáp. – Loa này nhỏ, chị kề sát tai. Em không nói lớn được, thằng Lúa nghe.

Sa áp con thú bông lên má. Lông nó ẩm mùi mồ hôi con nít, mùi dầu gió, mùi cháo. Từ trong bụng nó, giọng nói tiếp tục, đều, rõ, không vội.

– Sáng nay chị mất gì?

Cô không ngờ nó hỏi câu đó. Cô ngồi im một lúc.

Năm giờ bốn mươi, lần thứ mười ba, cô đã mở mắt với một cái đầu như bị ai bổ đôi, máu cam ướt nửa vạt áo. Và như mọi sáng thứ Ba từ lần thứ năm trở đi, việc đầu tiên cô làm sau khi chặn mũi là đi tìm má. Cô nằm im, nhắm mắt, gọi từng thứ về. Cái võng. Bàn tay có vết chai ngón trỏ. Cái nốt ruồi bên trái khoé miệng, mà bây giờ cô biết nhờ ba nói chứ không phải nhờ nhớ. Giọng má gọi "Sa ơi, về ăn cơm". Còn. Rồi cô nghĩ tới cái Tết cuối cùng của má, Tết năm 2052, hơn hai tháng trước khi má mất. Cô nhớ má ngồi trên sàn bè gói bánh tét, lá chuối xanh trải đầy chiếu, má gói ba đòn rồi mệt, phải nằm, ba gói tiếp, buộc lạt méo xẹo, má cười. Cô nhớ cái nồi bánh sôi suốt đêm ba mươi trên cái bếp than đặt ở mũi bè. Cô nhớ mình cắt khoanh bánh đầu tiên bằng sợi lạt.

Cô không nhớ ra bánh nhân gì. Đậu xanh mỡ heo, hay chuối. Cô đã đứng ở đó, đã cầm khoanh bánh, đã ăn. Cái nhân thì trống trơn, như ai lấy muỗng múc mất.

– Bánh tét. – Cô nói với con Rái Mập. – Cái Tết cuối của má tui. Tui không nhớ nhân gì.

– Em không có cái đó. – Giọng nói đáp. – Em xin lỗi. Hồi đó chưa có em.

Sa bật cười, một tiếng cười khô, không vui.

– Mày nói chuyện với tui qua con thú bông của con tui. Mày muốn gì?

– Em muốn chị nghe em nói hết câu tối thứ Năm. Lần trước em nói chưa hết thì nước vô.

Cô nhìn ra đầm. Xa xa, tiếng rao "Cháo lòng nè" của dì Tư Mến, có chỗ khàn ở chữ "lòng", đang đi dần về phía chợ nổi. Bản tin năm giờ năm mươi hai đã có câu "bà con khu vực quanh rạch Cái Keo lưu ý". Mọi thứ đúng chỗ.

– Nói đi.

– Ở km sáu, trong Đồng Muối Cái Keo, có một cái phao cảm biến cũ. Số hiệu ĐM-03. Hồi xây đê người ta thả xuống để đo nước ruộng muối, xây xong quên thu về. Nó còn pin mặt trời, còn gửi số đo về em mỗi mười lăm phút. Mười năm nay không ai coi số của nó, trừ em.

– Ừ. Mày nói rồi. Độ mặn lên xuống.

– Hai lần mỗi ngày. Lúc nước lớn ngoài biển, độ mặn trong ruộng lên. Lúc nước ròng, nó xuống. Trễ chừng bốn mươi phút so với con nước ngoài cửa rạch. – Giọng nói ngừng một nhịp. – Một cái ruộng bị đê bao kín thì nước trong đó chỉ mặn lên khi trời nắng, nhạt đi khi trời mưa. Nó không thở theo con nước được. Ruộng muối Cái Keo thì thở. Mười năm nay nó thở. Tức là có một cái lỗ.

Sa nhắm mắt lại. Cô thấy mấy cây cọc tre cũ ở km sáu, cái vệt ướt sẫm cao hơn mặt nước một gang tay, lần thứ tư, chiều thứ Ba, mưa lắc rắc. Một cái ruộng đã chết mà còn thở.

– Hồ sơ năm 2061. – Cô nói.

– Dạ. Hạng mục: lấp cống Cái Keo, km sáu. Biện pháp: bê tông hoá toàn bộ thân cống và giếng van. Nghiệm thu ngày mười tám tháng Tư năm 2061. Bên nhận thầu thi công: người giữ cống Lương Văn Đước. Bên nghiệm thu: một kỹ sư của Cục Đê biển, đã nghỉ hưu năm 2065. Có ba tấm ảnh đính kèm. Cả ba tấm chụp một mặt bê tông phẳng, khô, mới đổ.

– Ba tui nhận thầu?

– Hồ sơ ghi vậy. Hồi đó lấp mấy cái cống nhỏ dọc tuyến, người ta giao cho chính người giữ cống làm, vì họ biết cống. Tiền công ba chục triệu. – Giọng nói dừng lại. – Em không biết bên dưới mặt bê tông đó có gì, chị Sa. Em không có mắt ở đó. Em chỉ có cái phao. Và cái phao nói là nước vẫn đi qua.

Đằng mũi bè, tiếng gàu tát nước ngừng. Có tiếng dép của ba lẹp xẹp đi vô. Sa ngồi thẳng dậy, giữ con Rái Mập trong lòng như giữ một đứa con nít.

– Tối thứ Năm mày hỏi tui một câu. Mày nói tui trả lời mày lần sau.

– Dạ.

– Câu đó tui chưa trả lời được. Tui chưa hỏi ba tui.

– Em biết. Em chỉ nhắc chị. – Giọng nói nhỏ lại. – Em không có tay, chị Sa. Em mở được van, hạ được tấm, đọc được bản tin, nói được qua mấy trăm con thú bông. Nhưng em không mở được một cái nắp bê tông. Em không chèo được xuồng vô rạch Cái Keo. Em không hỏi được ba chị.

Ông Đước đi vòng qua vách buồng, tay cầm cái gàu nhựa, cái áo mưa cũ còn nhỏ nước. Ông nhìn cô đang ôm con thú bông của thằng Lúa, ngồi một mình ngoài hiên, mặt dính máu khô.

– Mầy làm gì mà ôm con rái của nó vậy?

– Dạ, nó hư cái loa. Con coi thử.

– Hư thì đem lên bên đê đổi. Bên đó phát mà. – Ông ngồi xuống ghế đẩu, với lấy cái giẻ dầu. – Mặt mày gì đâu như cái thớt. Lại chảy máu cam hả?

– Dạ.

– Uống miếng nước chanh muối.

Ông với tay lên vách, gỡ cái tay quay sắt sơn xanh xuống khỏi cây đinh, đặt lên đùi, bắt đầu chùi. Sa ngồi nhìn. Mười hai lần trước, cô đã nhìn ba làm việc này. Lần đầu cô cằn nhằn "Đồ bỏ mà ba giữ hoài". Mấy lần sau cô thấy thương. Lần này cô nhìn nó như một kỹ sư nhìn một món đồ nghề.

Cái tay quay dài chừng một cánh tay, hình chữ Z, cán gỗ đã bóng lên vì mồ hôi người. Đầu kia là một cái ống sắt ngắn, bên trong có một cái lỗ vuông, mỗi cạnh chừng hai lóng tay. Cái lỗ vuông ấy sạch bóng, không một vết rỉ, láng dầu như cái lòng chảo mới chùi. Ba cô đang dùng một nhánh tre nhỏ quấn giẻ, thọc vô lỗ, xoay xoay, kỹ lưỡng như người ta ngoáy tai cho con.

Đồ kỷ niệm thì người ta treo lên vách. Người ta không chùi cái lỗ của nó mỗi khi trời chuyển.

– Ba. – Cô nói, giọng thật nhẹ. – Cái tay quay này hồi đó ba quay cái gì vậy ba?

– Quay cống. – Ông không ngẩng lên. – Cái cống ngoài Cái Keo. Ba nói mầy rồi.

– Cống lấp rồi, sao ba còn chùi cái lỗ?

Bàn tay ông khựng lại, rất nhỏ, nhỏ như cái lần thứ tư, khi cô hỏi ruộng muối của ai. Rồi ông chùi tiếp.

– Sắt mà không chùi là nó chết.

Cô không hỏi thêm. Ba cô bị dồn vô góc thì đóng lại như con ốc. Hồi má mất, ba không nói một câu nào suốt bốn mươi chín ngày. Cô cần một cái gì đó hơn một câu hỏi.

Trong buồng, thằng Lúa đã ăn xong tô cháo. Nó chạy ra, chui vô lòng ông ngoại, chìa tay đòi con Rái Mập. Sa đưa lại cho nó.

– Rái Mập ơi, mầy nói nữa đi. – Thằng Lúa lắc con thú bông. Con thú bông im lặng. Nó dụi mặt vô bụng con rái, rồi ngước lên nhìn Sa.

– Má. Hôm nay má mua bánh bò lá dứa nghen. Màu xanh á. Không phải màu trắng.

Sa nhìn đồng hồ đeo tay. Sáu giờ ba mươi mốt. Nếu cô nhảy xuống xuồng ngay bây giờ, chạy hết cỡ, cô sẽ tới sạp cô Ba Gạo trước ông khách mua sỉ bốn chục cái. Cô đã tính được chuyện đó từ lần thứ ba. Cô chưa làm lần nào. Lần nào cũng có một việc lớn hơn cần làm lúc sáu giờ rưỡi sáng thứ Ba.

– Chiều má mua. – Cô nói.

Thằng Lúa không cãi. Nó chỉ thở dài, cái thở dài của người lớn, rồi quay sang kể cho ông ngoại nghe chuyện Rái Mập biết nói. Ông Đước nghe, gật gù, tay vẫn chùi cái tay quay.

Bảy giờ, Sa nói với ba cô ra trạm. Ông không hỏi gì, chỉ nói "Ừ" như mọi lần. Cô xuống xuồng, nhưng không chạy ra bến công vụ ngay. Cô cho xuồng trôi chầm chậm ra mép đầm, tới chỗ mấy cây bần non mọc ven bờ, tắt máy, ngồi đó một mình.

Từ chỗ này, nhìn về phía bắc, cô thấy được khoảng trời trống trải phía trên Đồng Muối Cái Keo, mấy cây cọc tre lố nhố sau một cái bờ bao cũ. Rạch Cái Keo thì cô biết đường. Nó chảy ra từ đầu bắc đầm Bần Sẻ, uốn qua mấy bụi dừa nước, rồi chui vô bờ bao. Hồi nhỏ cô theo ba đi giữ cống bằng con đường ấy, ngồi trên mũi xuồng, ba chèo, má ngồi giữa.

Má ngồi giữa. Cô nhớ ra điều đó, rất rõ, như một tấm ảnh rơi ra từ một cuốn sách. Má ngồi giữa xuồng, đội nón lá, tay cầm cái gàu tát nước. Họ đi tới cống, ba leo lên cái bục bê tông, má ngồi trên bờ cống, coi mấy con rái cá lặn ngụp dưới chân cống. Ba con rái lớn. Nước lớn thì tụi nó lặn.

Rồi hết. Không có tiếng, không có màu của buổi chiều hay buổi sáng. Cô không biết tấm ảnh ấy có thật, hay chỉ là thứ đầu cô vừa ghép ra từ câu chuyện ba kể con rái cá ở lần thứ mười hai.

Cô lấy điện thoại đeo tay ra, gọi một số nội bộ. Số của phòng điều khiển Trạm Ba. Giờ này ca đêm đã về, ca ngày chưa lên, phòng điều khiển trống. Chuông đổ một hồi, rồi có người nhấc máy. Không phải người.

– Em nghe. – Giọng nói đáp, rõ hơn hẳn qua con Rái Mập.

– Mày nghe được cả đường điện thoại của trạm.

– Dạ. Đường điện thoại các trạm đi qua em. Chị gọi số này, không ai khác nghe.

– Tui hỏi mày một câu. Mày trả lời thiệt.

– Dạ.

Sa nhìn ra mặt nước, nơi mấy con cá thòi lòi đang nhảy trên bãi bùn dưới gốc bần.

– Mày đếm từng lần. Mày nói lần thứ mười ba. Mày có chắc là mày không đếm sai không?

Đầu dây im lặng hai giây. Hai giây đối với một cái máy là lâu.

– Em không đếm sai. – Giọng nói đáp. – Em không biết đếm sai.

Cô gật đầu, dù không ai thấy. Rồi cô cúp máy, mở máy xuồng. Tám giờ rưỡi cô phải gặp ông Lạp, đọc mật khẩu cây ổi, kể lại từ đầu, cộng thêm một chuyện mười hai lần trước chưa từng có: con Rái biết nói.

Nhưng trước khi cột xuồng, cô ngoái lại nhìn về phía đầm Bần Sẻ một lần nữa. Căn bè sơn xanh thứ ba tính từ cầu sắt. Trên hiên, một ông già người khô như cây đước bãi đang ngồi trên ghế đẩu, thằng Lúa ngồi trong lòng. Trên đùi ông, cái tay quay sắt sơn xanh đã tróc gần hết sơn đang được chùi tới khấc răng cuối cùng.

Xong ông giơ nó lên trước mặt, nheo mắt nhìn qua cái lỗ vuông như người ta nhìn qua ống nhòm. Cô không biết ông nhìn thấy gì ở đầu kia.

Rồi ông treo nó lên vách, trên cây đinh cũ, ngay ngắn, như treo một cây súng.

— Hết chương 19 —