Thanh tra Phương

Chương 21: Thanh tra Phương

– Cô thanh tra đó sáng nào cũng ra đây. – Bà Tám nói, hất hàm về cái bàn nhựa đỏ ở góc ngoài cùng của quán. – Năm giờ là có mặt. Ăn một tô không trứng, uống ly trà đá, ngồi ngó nước. Một tháng nay rồi. Bà hỏi cổ ngó cái gì, cổ nói ngó cho biết.

Năm giờ mười lăm sáng thứ Năm, chợ Rìa vừa nhóm. Mấy gian hàng cá đã bày thau, đèn treo còn sáng, tiếng người mua kẻ bán lao xao trên mặt cầu Chín-Mười. Ở cái bàn góc ngoài cùng, sát lan can, Kiều Diễm Phương ngồi một mình, áo khoác mỏng màu xám, tóc búi, trước mặt là tô bánh canh đã ăn hết một nửa. Chị không nhìn vòng tay, không đọc giấy tờ. Chị nhìn xuống mặt nước dưới gầm cầu, nơi mép khoang Chín chạm biển.

Lài bưng tô của mình tới.

– Tôi ngồi được không?

Phương ngẩng lên. Chị nhìn Lài một lúc, như so cái mặt trước mặt với cái mặt trong trí nhớ, rồi gật đầu.

– Chị Doãn Thị Lài. Người Cửa Lở. Năm Bốn Chín mười hai tuổi.

– Chị nhớ.

– Tôi ghi lại. – Phương nói. – Tôi ghi lại mọi câu hỏi mà người hỏi không chịu nói vì sao mình hỏi.

Lài ngồi xuống. Cô không ăn. Cô đã nghĩ suốt hai đêm về lúc này. Cô biết mình đang làm đúng cái điều mà ông Toàn bảo đừng làm vội: kéo một cái chốt khi chưa biết nó giữ cái gì. Nhưng ngày một tháng Tám chỉ còn tám ngày. Sau ngày đó, thanh tra về đất liền, viết báo cáo, và mọi thứ cô biết sẽ nằm lại trên cái thành phố này, chỉ cô biết.

Tối qua cô đã ngồi với Sương ở bậc cửa sau. Cô nói cô định đưa cái máy quay nhỏ trong găng cho thanh tra. Sương ngồi im rất lâu. Trong đó có mặt nó, có giọng nó, có cảnh nó đập tay vào nắp hầm. Đưa ra là ai cũng biết nó đã ở trong ô. Ai cũng sẽ hỏi nó vào đó làm gì. Rồi sẽ tới chuyện chín triệu một tháng.

– Đưa đi chị. – Cuối cùng con nhỏ nói. – Em chịu. Em chịu hết.

Lài đặt lên bàn, cạnh tô bánh canh của Phương, một cái túi nhựa nhỏ. Trong túi là một cái thẻ nhớ bản sao.

– Đêm năm tháng Sáu, thợ lặn Thạch Mỹ Sương trong tổ tôi suýt chết đuối trong ô 9-140. – Cô nói, giọng thợ, từng chữ một. – Biên bản của Đội An toàn ghi là lỗi người. Trong thẻ này có cảnh bên trong ô lúc van dằn khẩn cấp mở. Có bảng đèn ở chân thang. Bảng đèn hiện mã lệnh mở van là ĐAT-03.

Phương không đụng vào cái túi.

– ĐAT-03 là mã của ai?

– Đội trưởng Đội An toàn Khoang.

Chị thanh tra nhìn cái túi nhựa thêm một lúc. Rồi chị lấy khăn giấy lau tay, cầm nó lên, bỏ vào túi áo khoác.

– Còn gì nữa?

Lài đẩy qua cái vòng tay của mình, mở sẵn mấy tấm ảnh. Ảnh chụp dưới nước, ánh đèn lặn trắng xanh. Lớp sơn bóng bị cạo, bên dưới lộ lớp composite cũ ố vàng. Dấu sơn đỏ đã chà nhám mờ: "HG-3-0". "HG-4-1". "HG-4-0". Và tấm cuối cùng, chụp ở đáy ô 10-226: dấu đúc chìm trong bê tông, "HG 4 – 2049".

– Bốn mươi ô ở khoang Mười, dãy 10-201 tới 10-240. – Lài nói. – Hồ sơ ghi là ô mới đúc năm Sáu Chín. Tôi lặn coi rồi.

Phương cầm cái vòng tay lên. Lần này chị nhìn lâu hơn hẳn. Lài thấy ngón tay chị lướt qua lướt lại giữa tấm ảnh "HG-4-0" và tấm ảnh dấu đúc, phóng to, thu nhỏ, phóng to. Mặt chị không đổi, nhưng cái muỗng trong tô bánh canh chị đẩy ra xa, như dọn chỗ.

– Chị biết HG là gì không? – Phương hỏi.

– Hòn Gió. Người ta nói năm ngoái chị đóng cửa hai khoang ở đó.

– Khoang Ba và khoang Bốn. – Phương nói. – Hai trăm bốn mươi ô. Lõi bê tông đã nứt xuyên, vỏ thế hệ một không còn sửa được. Tôi ký biên bản thanh lý. Ô bị bán đấu giá làm phế liệu, điều kiện ghi rõ trong hợp đồng: không được tái sử dụng làm ô nổi có người ở. Người mua phải cắt nhỏ, hoặc dùng làm kè chắn sóng, làm cầu cảng cá không có người ở trên.

Chị đặt cái vòng tay xuống bàn.

– Tôi đứng trên cầu tàu Hòn Gió nhìn người ta kéo chúng đi. – Chị nói. – Ba trăm hộ dân của hai khoang đó đứng nhìn với tôi.

Lài không nói gì. Phía sau lưng cô, bà Tám đang la một thằng nhỏ bưng nhầm tô.

– Cái thẻ nhớ này, – Phương nói, – chị có bản nào khác không?

– Có.

– Tốt. Đừng để ở nhà chị.

Phương đứng dậy, đặt tiền lên bàn, cả tiền tô của Lài. Rồi chị đi về phía bến đò khoang Mười, dáng người dong dỏng thẳng như cây sào giữa đám người đi chợ.

Lài ngồi lại với tô bánh canh đã nở bung. Bà Tám đi ngang, liếc cái ghế trống, rồi liếc cô.

– Cổ nói gì với mày?

– Cổ nói đừng để ở nhà.

– Để cái gì?

– Không có gì, bà Tám.

Bà Tám đứng nhìn cô một hồi, rồi lấy cái vá gõ nhẹ lên đầu cô một cái, như hồi cô còn mười tuổi chạy giỡn ở chợ Cửa Lở.

– Ăn đi. Nở hết rồi.

Hai ngày sau đó, thành phố có những chuyện mà Lài không thấy, chỉ nghe.

Chiều thứ Năm, Thân Trọng Hào được mời lên phòng làm việc của đoàn thanh tra ở Nhà Neo. Ông Lộc khoang Sáu nghe một người trong đội bốc vác kể, người đó nghe bà dọn vệ sinh Nhà Neo kể lại. Anh ở trong đó hai tiếng, lúc ra mặt vẫn y như lúc vô, chỉ có cái cổ áo đội bị nới ra một nút.

Sáng thứ Sáu, phụ tá của Phương xuống ban kỹ thuật ở khoang Mười Hai, xin toàn bộ hồ sơ nghiệm thu đợt thay ô năm Sáu Chín. Thằng Tý đi giao cá cho căng tin ban kỹ thuật, kể lại rằng nó thấy ông Quyết đứng ở cửa sổ phòng mình, nhìn theo người phụ tá xách cặp hồ sơ đi ra. Ông đứng như vậy hoài, tới khi nó giao cá xong đi về vẫn còn đứng.

Chiều thứ Sáu, Sương bị gọi lên.

Lài đợi con nhỏ ở bến đò khoang Một. Sương ở trên đó gần ba tiếng. Lúc xuống, mắt nó đỏ hoe, nhưng nó đi thẳng lưng, không cúi.

– Cổ hỏi em hết. – Sương nói, ngồi xuống cạnh cô trên băng ghế bến đò. – Chín triệu. Mẹ em. Ô 9-140. Em kể hết. Em tưởng cổ sẽ la. Cổ không la. Cổ hỏi mẹ em chạy thận ở bệnh viện nào, máy số mấy. Cổ ghi.

– Rồi sao?

– Rồi cổ nói em về đi, mai đi làm bình thường. Đừng nhắn gì cho anh Hào nữa. Ảnh hỏi thì nói em bị thanh tra gọi, em không biết gì. – Sương lau mặt. – Chị Hai. Em không biết em sẽ bị gì nữa.

– Chị cũng không biết.

Hai chị em ngồi nhìn đò điện chạy qua chạy lại trên con kênh khoang Một. Phía sau lưng, Nhà Neo tròn trịa, cửa kính sáng loáng dưới nắng chiều.

Sáng thứ Bảy, sáu giờ, cái loa cột rè lên. Mực nước tại Cọc Mốc cộng một mét tám mươi hai. Gió nhẹ. Biển êm.

– Cọc Mốc kiểm xong.

Rồi im. Lần thứ chín. Lài đếm.

Tám giờ sáng, vòng tay Lài rung. Một tin nhắn từ một số lạ, không có tên, chỉ một dòng: "Bến Cọc Mốc cũ của tuyến đò tiếp tế. Mười giờ. Một mình."

Bến Cọc Mốc cũ là cái cầu phao nhỏ ở mép nam khoang Mười Hai, chỗ ngày xưa đò tiếp tế cho người giữ Đèn neo lại lấy hàng, giờ bỏ không vì đò đã chuyển sang bến lớn. Cầu phao chỉ có mấy tấm ván nổi, một cái cột buộc dây, một băng ghế gỉ sét. Không có loa cột. Lài tới lúc mười giờ kém năm. Phương đã đứng đó.

Chị không chào. Chị đưa cho Lài một cái máy tính bảng mỏng của đoàn thanh tra, màn hình mở sẵn hai tờ giấy đặt cạnh nhau.

Tờ bên trái là một hoá đơn bán hàng, có đóng dấu của một công ty thu mua phế liệu biển ở Gò Cao. "Bán cho xưởng đóng tàu Cồn Chà: bốn mươi ô nổi thanh lý, nguồn gốc thành phố nổi Hòn Gió, khoang 3 và 4. Mục đích sử dụng: làm kè chắn sóng. Đơn giá: bốn mươi triệu đồng một ô."

Tờ bên phải là phiếu xuất xưởng mà Lài đã đọc trong nhà tổ, trang đầu của hồ sơ dãy 10-201. "Xưởng đóng tàu Cồn Chà. Ô nổi mới đúc, vỏ composite thế hệ ba, lõi bê tông cường độ cao, đóng rắn bốn mươi lăm ngày. Đơn giá: một tỷ chín trăm triệu đồng một ô."

Lài đọc hai con số. Rồi đọc lại.

– Bốn mươi ô. – Phương nói. – Mua bốn mươi triệu, bán một tỷ chín. Chênh lệch bảy mươi tư tỷ, trừ tiền chà sơn, kéo ô. Tiền đó là phí nâng nổi của ba mươi tám nghìn người trong ba năm. Người ký nghiệm thu là Ung Văn Quyết. Tôi đang chờ ngân hàng ở đất liền trả lời tiền đó đi về đâu.

– Chị sẽ bắt ông ấy?

– Tôi không bắt ai. Tôi là thanh tra của Quỹ, không phải cảnh sát. – Phương lấy lại cái máy tính bảng. – Tôi gửi hồ sơ. Người khác bắt.

Chị nhìn ra mặt biển phía nam, nơi chấm xám của Đèn Cửa Lở đứng một mình giữa nước.

– Còn chuyện ô 9-140. – Lài nói. – Anh Hào.

– Anh ta thừa nhận đã ra lệnh mở van để ngăn chị xuống ô đó. Anh ta nói anh ta không biết có người bên trong, và tôi tin chuyện đó là thật, vì mặt anh ta lúc tôi chiếu cảnh con bé đập tay vào nắp hầm. – Phương nói. – Anh ta không nói vì sao phải ngăn chị. Anh ta nói đó là lệnh trong nội bộ an ninh của thành phố, và anh ta không có quyền nói thêm.

Lài giật mình. Không có quyền nói thêm.

– Chị Lài. – Phương quay lại, nhìn thẳng vào mặt cô. Giọng chị vẫn ngắn, vẫn rõ, chữ nào ra chữ đó, nhưng chậm hơn mọi lần. – Tôi làm nghề này mười một năm. Tôi đã ngồi ở mười bốn thành phố nổi. Tôi biết người ta nói dối thế nào, và tôi biết người ta nói thật một nửa thế nào. Người nói dối thì lấp đầy. Người nói thật một nửa thì chừa ra một khoảng trống, và họ đứng ngay mép khoảng trống đó mà nhìn mình.

Lài không trả lời.

– Một đội trưởng an ninh mở van dằn để ngăn một thợ lặn xuống một cái ô. Một kỹ sư trưởng mua bốn mươi cái ô phế liệu. Một chủ tịch thành phố tươi cười chào đón tôi bằng hoa sen. Một bản tin mỗi sáng bỏ mất con số mạn nổi đúng lúc tôi tới. Một người giữ Cọc Mốc mười hai năm nói "nước hiền", rồi tuần này không nói nữa. – Phương đếm, không giơ ngón tay. – Và một thợ lặn đứng lên giữa hội trường, hỏi tôi chuyện gì xảy ra với người Cửa Lở nếu thành phố này bị kết luận không an toàn.

Gió biển thổi qua cầu phao. Mấy tấm ván nổi nhấp nhô dưới chân hai người.

– Chị đưa tôi bốn mươi ô cũ với một cái van. – Phương nói. – Hai chuyện đó đủ cho tôi gửi hồ sơ. Nhưng bốn mươi ô cũ thì không làm người ta phải xoá đăng ký lặn của chị. Không làm người ta phải mở van. Không làm một bản tin bỏ con số.

Chị dừng lại.

– Chị đang giấu tôi điều gì to hơn, chị Lài?

— Hết chương 21 —