Mắt lưới thứ chín

Chương 8: Mắt lưới thứ chín

– Thầy, mở chín mắt là gì?

Cái cối giã trầu bằng đồng bay qua mặt Lặn, đập vào vách đá sau lưng cậu, rơi xuống sàn, lăn lông lốc ra tận cửa cầu thang. Miếng cau trong cối văng ra, đỏ lòm trên nền đá như một vết máu.

Lão Khê đứng dậy. Cái chân gỗ gõ xuống sàn một tiếng như búa đóng đinh.

– Tao đã nói gì với mày? – Giọng lão không to. Nó trầm, khàn, và run. – Ngày đầu tiên mày lên đây, tao đã nói gì?

– Dạ, không được dừng trước cửa hang. Không được hỏi.

– Thế mày đang làm cái gì?

– Con không hỏi cái hang. Con hỏi cái vách.

Lão Khê nhìn cậu. Lặn chưa bao giờ thấy mặt lão như vậy. Không phải giận. Giận thì cậu đã thấy nhiều, lúc cậu múc nước trễ, lúc cậu nấu cháo mặn, lúc cậu làm đổ lọ mực. Đây là cái mặt của người vừa bị ai giật mất tấm chăn đang đắp giữa đêm đông.

– Cút xuống, – lão nói.

Lặn cúi đầu, đi về phía cầu thang. Cậu nhặt cái cối đồng lên, đặt lại trên bàn, rồi đi xuống. Được nửa cầu thang, cậu nghe lão Khê nói, giọng nhỏ hẳn đi, như nói với chính mình:

– Mày muốn sống thì quên nó đi.

Lặn không quên.

Cậu không có giấy để ghi, và cậu cũng không cần. Cậu chỉ cần nhớ ba thứ, và ba thứ ấy cậu nhớ như nhớ con nước.

Thứ nhất là những đêm tiếng ngân dưới chân tháp kéo dài. Đêm thường, tiếng ngân chỉ chừng mười nhịp thở, đều đều như ngáy. Nhưng có những đêm nó kéo dài gấp ba, gấp năm, rền tới mức chén nước trên bếp sóng sánh. Từ khi lên núi tới giờ, cậu đếm được năm đêm như vậy. Đêm mùng ba tháng Ba năm ngoái, cậu còn ở Mũi Rạn và thấy cột sáng. Đêm mười bảy tháng Tám, đêm giỗ cha. Đêm hai tháng Mười. Đêm mười bảy tháng Mười Một. Đêm mười sáu tháng Giêng năm nay.

Thứ hai là những tin từ Mũi Rạn và các làng ven vịnh. Cậu nghe qua bạn ghe chở gạo, qua con Ghẹ ở bếp vốn có bà dì lấy chồng làng Cồn Sẻ, qua thằng Bền những lần hiếm hoi nó lên tháp. Đêm mười bảy tháng Mười Một, ghe ông Sáu Mòi chìm ở Hòn Gù. Đêm mười sáu tháng Giêng, gió xoáy làm đổ ba cái chòi canh lưới ở bãi Cồn Sẻ, không ai chết. Những đêm khác, có gió, nhưng không ai mất gì.

Thứ ba là bức vách tầng ba.

Hôm lão Khê đi chợ dưới chân núi vào cuối tháng Giêng, Lặn lên tầng ba lau dọn như mọi khi, rồi kéo cái kệ to ra một gang tay. Cậu chỉ nhìn một lần, đọc từ dòng dưới cùng lên, rồi đẩy cái kệ về chỗ cũ, đúng từng dấu chân kệ trên bụi.

"Quý Mão, tháng Giêng, đêm mười sáu, mở năm mắt."

"Nhâm Dần, tháng Mười Một, đêm mười bảy, mở bảy mắt."

"Nhâm Dần, tháng Mười, đêm mồng hai, mở bốn mắt."

"Nhâm Dần, tháng Tám, đêm mười bảy, mở bốn mắt."

"Nhâm Dần, tháng Ba, đêm mồng ba, mở ba mắt."

Năm đêm. Đúng năm đêm cậu đếm được. Mở ba mắt, có cột sáng, có một cơn gió ngắn. Mở bốn mắt, có gió. Mở năm mắt, đổ chòi. Mở bảy mắt, chìm ghe.

Mở chín mắt, cha cậu chết.

Cậu không cần ai giải thích nữa. Cậu là con nhà chài, cậu biết đọc nước. Cái vách ấy là một bảng con nước khác, ghi bằng chữ thay cho khấc. Và cậu đã ngồi ngay trên cái thứ làm ra những con nước ấy suốt một năm, múc gáo nước biển hai lần mỗi ngày, mà không biết.

Đầu tháng Hai, cậu lên tầng ba của Luyện Khí.

Viên Bồi Khí Hoàn được thưởng ở tiểu tỷ, cậu giữ suốt bốn tháng, gói trong một miếng lá chuối khô. Đêm mùng hai tháng Hai, nước rong, cậu ngồi trên bậc đá thứ một trăm mười, nuốt viên thuốc ngay trước lúc nước đứng nửa khắc. Thuốc đắng như mật cá, nóng như rượu đế. Khí trong người cậu cuộn lên như nước gặp gió nồm. Khi nước đứng, cậu thở, và khí từ biển chảy vào gặp khí từ viên thuốc, hai dòng dồn vào nhau như con nước gặp con sông ở cửa lạch. Bức vách tầng ba vỡ trước khi nước bắt đầu ròng.

Cậu không báo với lão Khê. Lão cũng không hỏi. Từ hôm cái cối trầu bay qua mặt cậu, hai thầy trò vẫn ăn chung nồi cháo, vẫn ngồi chung tầng ba buổi tối, lão vẫn vẽ trận trên khay cát, cậu vẫn chỉ ra những mắt lưới yếu. Nhưng có một cái gì đó giữa hai người giống như một sợi giềng đã căng tới mức chỉ cần chạm vào là đứt.

Rồi tới tháng Ba.

Mỗi tháng, vào ngày rằm, lão Khê lên đỉnh chính của dãy Đá Dựng để báo con nước tháng tới cho Ty Thu Triều. Lão đi từ sáng rằm, thường về sáng hôm sau. Riêng những tháng có đêm tiếng ngân dài, lão về muộn hơn, có khi tới trưa mười tám. Cậu đã để ý điều đó từ tháng Mười.

Sáng rằm tháng Ba, lão Khê chống gậy ra cửa, quay lại dặn:

– Mười sáu với mười bảy nước rong lớn. Múc lọ cho đúng giờ. Tao về muộn.

– Dạ.

Lão nhìn cậu thêm một lúc, như muốn nói gì. Rồi lão đi.

Lặn đứng ở cửa nhìn theo cho tới khi cái lưng còng và cái chân gỗ khuất sau khúc quanh đường mòn. Rồi cậu đi xuống bậc đá.

Cánh cửa sắt ở bậc thứ chín mươi vẫn đóng như mọi ngày. Hai cánh sắt đen, cao gấp rưỡi người, ba vòng xích to bằng cổ tay quấn qua hai cái quai đồng. Trên mặt sắt khắc những đường phù sáng mờ mờ đỏ như than. Cậu đã đi qua nó sáu trăm lần, mỗi lần đi qua đều không dừng lại. Hôm nay cậu cũng không dừng lại.

Cậu không định vào bằng cánh cửa ấy.

Ba tháng trước, vào một rạng sáng ròng kiệt của con nước rong tháng Chạp, khi xuống bậc đá dưới cùng mò ốc nấu cháo, cậu đã thấy một thứ mà ngày thường không bao giờ thấy. Ở chân vách phía bắc mỏm đá, ngay chỗ mép nước, có một vòm đá đen nhú lên. Một cái miệng hang. Nó chỉ lộ ra khi nước ròng xuống thấp nhất của những con nước lớn, và chỉ lộ ra chừng hai khắc. Từ miệng hang ấy có gió thổi ra, gió ấm và có mùi tanh như mùi khoang ghe lâu ngày không rửa. Và khi tiếng ngân vang lên dưới tháp, tiếng ngân ấy cũng vọng ra từ cái miệng hang.

Cậu đã tính. Chiều mười sáu tháng Ba, ròng kiệt vào đầu giờ Thân. Miệng hang lộ ra chừng hai khắc. Đêm mười sáu, nước đứng vào đầu giờ Hợi, và nếu đêm nay là một đêm tiếng ngân dài thì nó sẽ bắt đầu vào lúc ấy. Rạng sáng mười bảy, ròng kiệt lần nữa vào giữa giờ Dần. Miệng hang lại lộ ra.

Vào lúc ròng chiều. Ra lúc ròng sáng. Ở trong đó chừng sáu canh giờ.

Cậu biết điều mình đang làm là điều má đã dặn đừng làm. Là điều lão Khê đã ném cái cối trầu để cấm. Là điều mà nếu bị phát hiện, cậu sẽ không chỉ bị đuổi về làng.

Cậu cũng biết rằng nếu không làm, cả đời cậu sẽ đứng trước bức vách ấy mà đếm.

Chiều mười sáu, cuối giờ Mùi, cậu xuống bậc đá. Cậu mặc quần đùi, cởi trần, buộc con dao nhíp vào bắp chân bằng sợi cước. Cái túi vải đựng vảy đeo trên cổ. Con thoi giắt vào cạp quần. Cậu đem theo một nắm cơm nắm gói lá chuối, buộc chặt trong một cái túi da cá đuối không thấm nước.

Cậu không xuống tới bậc thứ một trăm mười. Ở bậc thứ một trăm, cậu trèo ra khỏi bậc đá, bám vào vách, men theo những chỗ đá lồi, đi vòng sang phía bắc. Vách trơn, ướt, sóng đập dưới chân. Một lần chân cậu trượt, cả người treo trên hai bàn tay bám vào một mỏm đá to bằng nắm đấm. Cậu không nhìn xuống. Cậu tìm chỗ đặt chân, tìm được, đi tiếp.

Đầu giờ Thân, nước ròng kiệt. Miệng hang lộ ra.

Nó thấp, chỉ cao chừng một người cúi đầu, rộng chừng một cái cửa. Bên trong tối đen. Nước dưới vòm hang sâu tới ngực. Gió ấm thổi ra từng đợt, đều như hơi thở của một con vật to lớn đang ngủ.

Lặn thở ba hơi, nín, lặn vào.

Đường hầm đi thẳng một đoạn, rồi dốc lên. Cậu bơi, rồi bò, rồi đi, chân trần trên đá trơn nhẵn như đã có ai mài. Nước rút dần sau lưng cậu. Bóng tối đặc như mực. Cậu chỉ thấy được nhờ tầng ba của Luyện Khí, và cũng chỉ thấy lờ mờ những hình khối của vách đá. Cậu đi bằng tay nhiều hơn bằng mắt, sờ vách, đếm bước. Một trăm bước. Hai trăm.

Ở bước thứ ba trăm mười hai, đường hầm rẽ trái, và có ánh sáng.

Không phải ánh đuốc. Ánh sáng xanh nhạt, mờ mờ, như ánh lân tinh trên mặt nước đêm mùa hè ở Mũi Rạn. Nó hắt ra từ một khe hở phía trước. Lặn bò tới, áp người vào vách, ghé mắt nhìn qua khe.

Cậu đang nhìn xuống từ trên cao, từ một gờ đá nhỏ trên vách một cái hang lớn.

Hang lớn tới mức sân đình Mũi Rạn đặt vào đó còn thừa. Trần hang cao vút, khuất trong bóng tối. Nền hang là nước, một hồ nước tròn, phẳng lặng, đen như mực, nối ra biển bằng một lạch ngầm ở đâu đó. Và căng ngang trên mặt hồ, từ vách này sang vách kia, là một tấm lưới.

Một tấm lưới bằng ánh sáng.

Những sợi sáng mảnh như tơ nhện, xanh nhạt, đan vào nhau thành hàng ngàn mắt lưới. Chỗ giao nhau nào cũng có một cái nút sáng hơn, như hạt sương đọng trên mạng nhện lúc sáng sớm. Tấm lưới không phẳng. Nó võng xuống ở giữa, như lưới vó lúc kéo lên có cá. Lặn nhìn nó, và cậu nhận ra hình nó. Cậu đã thấy hình này trên khay cát, cái đêm cậu chỉ cho lão Khê chỗ mắt lưới thiếu nút.

Bốn góc tấm lưới là bốn cái cột đá to, bốn cái cần. Và rải trên mặt lưới, ở những chỗ giao nhau lớn nhất, là chín viên ngọc.

Mỗi viên to bằng quả trứng gà. Trắng, trong, có ánh xanh lam từ trong lõi tỏa ra. Chín viên nằm trên chín nút lưới, xếp thành ba vòng như hình con ốc. Tám viên sáng đều. Viên thứ chín, viên nằm ngoài cùng, sáng mờ hơn, như ngọn đèn dầu sắp cạn.

Cái túi vải trên cổ Lặn lạnh tới mức buốt da.

Ở chân vách bên kia hồ, sát mép nước, có một cái lồng sắt.

Lồng to bằng cái chuồng trâu, chấn song sắt đen khắc phù, chân lồng ngập dưới nước. Trong lồng có một người.

Không. Lặn nhìn kỹ. Nửa trên là người, một người đàn bà gầy tới mức thấy cả xương sườn dưới làn da trắng bạc. Tóc xanh sẫm như rong, rũ xuống che mặt. Từ thắt lưng trở xuống là thân cá, vảy bạc đã xỉn màu, nhiều chỗ tróc vảy để lộ thịt hồng. Hai bàn tay bốn ngón bị xích vào hai chấn song bằng hai cái lưỡi câu sắt xuyên qua màng tay, đầu lưỡi câu sáng đỏ.

Người đàn bà cá ngẩng đầu lên. Mái tóc rong trượt sang một bên.

Bà ta nhìn thẳng lên cái gờ đá nơi Lặn đang nằm. Thẳng vào khe hở, thẳng vào mắt cậu, như thể bà đã biết cậu ở đó từ khi cậu còn bò trong đường hầm.

Ở phía trên cao, nơi cánh cửa sắt ở bậc thứ chín mươi mở vào lòng núi, có tiếng xích kéo loảng xoảng.

— Hết chương 8 —