Ba trăm bậc đá và cái chân gỗ

Chương 3: Ba trăm bậc đá và cái chân gỗ

Thằng nhóc làng Cồn Sẻ ngồi phịch xuống bậc đá thứ hai trăm mười, ói ra cả bụng cháo sáng, rồi khóc đòi về.

– Đứng lên, – đệ tử áo lam đi sau cùng nói. – Ngồi đó thì tối nay ngủ ở đó. Không ai cõng.

Thằng nhóc đứng lên. Lặn đi ngay sau nó, cầm hộ cái tay nải của nó vắt lên vai mình.

Ghe tông ghé thêm bốn làng quanh vịnh, chiều mười bảy mới cập bến dưới chân dãy Đá Dựng. Từ bến lên cổng ngoại môn Thanh Triều Tông là ba trăm bậc đá, bậc nào cũng cao tới đầu gối, mặt bậc mòn lõm ở giữa như lòng chảo vì bao nhiêu năm người lên kẻ xuống. Hai bên là vách đá đen, rêu bám thành từng mảng xanh như vết mực. Gió từ biển thổi ngược lên, mặn chát, mang theo tiếng sóng vỗ vào chân núi từng nhịp dài.

Đám con nhà nông ở các làng trong thì thở hồng hộc từ bậc thứ năm mươi. Con nhà chài như Lặn thì đỡ hơn, nhưng tới bậc hai trăm, bắp chân Lặn cũng đã căng như dây giềng kéo lưới.

Thằng Bền không leo cùng. Ngay ở bến, một đệ tử nội môn mặc áo trắng viền lam đã chờ sẵn, gọi tên nó, dẫn nó lên bằng một lối khác có lan can đá. Nó quay lại vẫy Lặn, miệng mấp máy "lên tao kiếm", rồi khuất sau khúc quanh.

Cổng ngoại môn là hai cột đá cao gấp ba người, trên khắc bốn chữ to mà Lặn không đọc được. Bên trong cổng là một sân lát đá rộng như bãi phơi cá của cả làng, trơn bóng, không một cọng cỏ. Phía xa là những dãy nhà mái cong, càng lên cao càng đẹp, cao nhất là một tòa điện mái lợp ngói xanh, khuất trong mây.

Đám tạp dịch không được đi qua sân. Một người đàn ông trung niên gầy khô, mặc áo nâu, đứng đợi ở góc tường, tay cầm một tấm thẻ tre dài liệt tên.

– Tạp dịch đi lối này, – ông ta nói. – Tôi là Hồ Đức Sằn, quản sự Dãy Hàu. Từ nay các người ở chỗ tôi, ăn cơm tôi phát, làm việc tôi giao, lĩnh linh thạch từ tay tôi. Ai làm thiếu một ngày công, trừ một phần ba viên. Ai trộm cắp, đuổi. Ai vào khu nội môn không có lệnh, đuổi. Ai đánh nhau, cả hai đứa đều đuổi, không cần biết đứa nào đánh trước.

Ông đọc tên, chia việc. Đứa này xuống bếp, đứa kia ra vườn thuốc, đứa nọ gánh nước cho lò đan. Tới tên Lặn, ông Sằn ngừng lại, nhìn cậu lâu hơn những đứa khác.

– Vạn Văn Lặn. Đài Quan Triều.

Mấy đứa tạp dịch cũ đang đứng chờ dẫn người mới khúc khích cười. Một đứa con gái mặt rỗ nói khá to:

– Ba đứa trước, đứa lâu nhất ở được mười chín ngày.

– Câm, – ông Sằn nói, không quay lại. Ông chỉ tay về phía tây, nơi có một con đường mòn chạy men vách núi, uốn qua một mỏm đá nhô ra biển. – Đi hết đường đó. Tháp đá đen ở cuối mỏm. Lão Khê ở trên đó. Đừng chạy, đường trơn. Năm ngoái có đứa chạy.

Ông không nói đứa chạy ra sao. Lặn cũng không hỏi.

Con đường mòn rộng vừa một người đi, một bên là vách núi, một bên là khoảng không, dưới khoảng không là biển. Biển ở đây không giống biển Mũi Rạn. Nước sẫm như mực, sóng không vỗ mà đập, đập vào chân vách thành những cột bọt trắng tung lên cao ngang mặt người đứng. Gió quất từng chập làm vạt áo Lặn bay phần phật. Cậu đi sát vách, tay bám vào những chỗ đá lồi.

Mỏm Đá Kình nhìn từ gần giống hệt một con cá voi đang ngóc đầu khỏi mặt nước. Trên chót đầu nó là một ngọn tháp bốn tầng xây bằng đá đen, mỗi tầng nhỏ hơn tầng dưới, mái tầng trên cùng lợp đồng đã xỉn màu xanh rêu. Không có lan can, không có bảng hiệu.

Trước cửa tháp, một ông già ngồi trên cái ghế đẩu, chân trái duỗi thẳng ra. Chân trái ấy là một khúc gỗ. Gỗ mun, đen bóng, tiện tròn, đầu dưới bịt một cái khâu đồng mòn vẹt. Ông già đang nhai trầu. Khi Lặn đi tới cách chừng mười bước, ông nhổ một bãi nước trầu đỏ lòm xuống phiến đá trước mặt, ngay chỗ Lặn sắp đặt chân.

– Lại một thằng nữa.

Ông già trông không giống người tu tiên. Tóc bạc trắng búi lơi sau gáy, cắm một cây trâm tre. Mặt nhăn như vỏ cây bàng, da sạm nắng, hai hàm răng đen nhức vì trầu. Áo ông mặc là áo lam của tông, nhưng đã bạc tới gần như trắng, cổ tay áo sờn rách. Chỉ có đôi mắt là không già. Đôi mắt ấy đen và sáng, nhìn Lặn từ đầu tới chân rồi dừng ở hai bàn tay cậu.

– Dạ, con là Vạn Văn Lặn, làng Mũi Rạn. Quản sự Sằn sai con lên hầu trưởng lão.

– Tao không phải trưởng lão. – Ông già nhai trầu, mép đỏ quạch. – Tao là thằng giữ tháp. Gọi lão Khê được rồi. Mũi Rạn hả?

– Dạ.

– Con nhà chài?

– Dạ.

– Đứa trước con nhà nông, biết đếm lúa mà không biết đếm nước. Đứa trước nữa con nhà buôn, biết đếm tiền mà không biết đếm nước. Đứa trước nữa nữa con nhà chài, biết đếm nước mà đếm sai. – Lão Khê nhổ thêm một bãi trầu. – Giờ nước đứng hôm nay?

Lặn đưa tay lên. Ngón cái bấm vào đốt.

– Sáng nay giữa giờ Tị. Đêm nay gần cuối giờ Hợi.

– Ở đâu?

Lặn khựng lại.

– Dạ?

– Tao hỏi ở đâu. Mày tính cho Mũi Rạn hay tính cho chỗ mày đang đứng?

Lặn há miệng rồi ngậm lại. Cậu đã tính cho Mũi Rạn. Cả đời cậu chỉ tính cho Mũi Rạn.

Cậu quay người ra phía biển. Cậu đi tới mép mỏm đá, chỗ có thể nhìn thẳng xuống chân vách. Gió đập vào mặt. Dưới kia, nước đang lên. Cậu nhìn những vạch hà bám trắng trên đá, vạch cao nhất là chỗ nước rong lớn nhất từng lên tới, vạch rêu xanh ở dưới là chỗ nước ngập thường ngày. Nước bây giờ đã lên quá vạch rêu, cách vạch hà chừng một sải tay. Cậu nhìn dòng bọt trôi dọc chân vách. Bọt trôi từ ngoài vào, nghĩa là nước ngoài khơi đang dồn vào vịnh. Cậu nhìn sang phía đông, phía Mũi Rạn mà từ đây chỉ thấy là một vệt xám mờ ở chân trời.

Nước vào vịnh Rạng từ cửa phía nam. Mỏm Đá Kình nằm gần cửa vịnh hơn Mũi Rạn. Nước tới đây trước.

Cậu quay lại.

– Ở đây sớm hơn Mũi Rạn chừng hai khắc, – cậu nói. – Đêm nay nước đứng ở đây giữa giờ Hợi, không phải cuối.

Lão Khê ngừng nhai. Lão nhìn Lặn chằm chằm, rồi nhìn xuống hai bàn tay cậu một lần nữa.

– Sao biết hai khắc? Sao không phải một, không phải ba?

– Dạ, con không biết chắc. Con nhìn vạch hà với vạch nước bây giờ, rồi so với Mũi Rạn giờ này. Mai con đo lại mới chắc.

Lão già im một lúc lâu. Gió thổi tung mấy sợi tóc bạc lòa xòa trước trán lão. Rồi lão nhổ bãi bã trầu cuối cùng, chống tay lên đùi đứng dậy. Cái chân gỗ gõ xuống đá một tiếng cạch khô khốc.

– Hai khắc rưỡi, – lão nói. – Nhưng mày chưa đứng đây ngày nào mà đoán ra được hai thì cũng tạm. Ở lại.

Lão quay vào tháp. Lặn đứng ngẩn một lúc rồi xách tay nải chạy theo.

Tầng dưới cùng của tháp là chỗ ăn ngủ. Một cái bếp đất kê ba ông táo, một cái chõng tre, một cái chum nước, mấy cái ghế đẩu. Trên vách treo một xâu cá khô, một nải chuối, một buồng cau. Lão Khê chỉ cái chõng.

– Chỗ mày. Tao ngủ tầng hai. Tầng ba là chỗ tao làm việc, không gọi thì không lên. Tầng bốn có cái gương, sáng nào cũng lau, lau bằng nước ngọt, không được lau bằng nước biển, không được để móng tay chạm mặt gương.

Lão chỉ ra cửa sau, chỗ có một dãy bậc đá hẹp chạy ngoằn ngoèo xuống tận mặt biển.

– Một trăm hai mươi bậc. Mỗi ngày hai lần, lúc nước đứng, mày xuống múc một gáo nước biển, đựng vào cái lọ sành đánh số, đem lên để trên tầng ba. Trễ một khắc, tao đuổi. Múc lúc nước chưa đứng, tao đuổi. Tao biết mày múc lúc nào, đừng có lừa.

– Dạ.

– Nấu cơm cho tao. Tao ăn cơm phàm, đừng có tin mấy thằng trên kia nói người tu không ăn cơm. Tao tu một trăm mấy chục năm, vẫn ăn cháo cá. Mày biết nấu cháo cá không?

– Dạ biết.

– Cá gì?

– Dạ, cá mú thì ngọt nhất, nhưng mắc. Cá dìa thì rẻ, phải bỏ ruột kỹ không đắng. Cá nục thì kho chứ không nấu cháo.

Lão Khê nhìn cậu, khóe môi giật lên một cái như suýt cười.

– Còn một điều nữa. – Lão gõ cái chân gỗ xuống nền đá. – Dưới chân tháp này có một cái hang. Cửa sắt, có xích. Mày đi xuống bậc thì sẽ thấy nó ở chỗ bậc thứ chín mươi. Mày không được dừng lại trước cái cửa đó. Không được nhìn nó lâu. Không được hỏi nó là cái gì. Đứa trước bị tao đuổi không phải vì nó đếm nước sai. Nó bị đuổi vì nó đứng trước cái cửa đó nhìn tới nửa tuần trà.

– Dạ.

Lão Khê leo lên tầng hai. Cái chân gỗ gõ trên từng bậc thang đá, cạch, cạch, cạch, chậm và đều như tiếng mõ.

Tối hôm ấy, Lặn nấu cháo cá dìa. Cậu bỏ ruột kỹ, rửa ba lần nước muối, phi hành với mỡ, nêm một chút mắm ruốc má gói cho. Lão Khê ăn hai bát, không khen không chê, ăn xong thì quẹt mép, leo lên lầu. Lặn rửa nồi, quét bếp, rồi nằm xuống cái chõng tre.

Gió ở Mỏm Đá Kình không ngừng. Nó rú qua mấy khe cửa sổ, nó lùa qua kẽ đá, nó làm cả ngọn tháp như đang thở. Lặn nằm nghe, bấm đốt tay. Giữa giờ Hợi, nước đứng.

Chừng giữa giờ Hợi, từ dưới nền đá, một tiếng ngân vang lên.

Nó trầm, dài, rền, như tiếng ốc tù và người ta thổi gọi ghe về lúc biển động. Nhưng nó không đến từ ngoài biển. Nó đến từ bên dưới. Nền đá dưới lưng Lặn rung lên rất nhẹ, như bụng một con trâu khi nó rống.

Tiếng ngân kéo dài chừng mười nhịp thở rồi tắt.

Lặn nằm yên. Cái túi vải trên cổ cậu lạnh buốt, lạnh như lần ở Mũi Rạn, nhưng lần này cậu không ngồi dậy. Cậu chỉ nắm chặt nó trong tay, nhìn lên trần đá đen, đếm từng nhịp tim mình.

Trên lầu hai, cái chân gỗ của lão Khê không gõ một tiếng nào. Nhưng Lặn biết lão chưa ngủ. Cả hai đều nằm im, nghe cái tiếng ấy từ dưới chân tháp, dưới cánh cửa sắt có xích ở bậc thứ chín mươi.

— Hết chương 3 —