Đêm trước con nước lớn

Chương 31: Đêm trước con nước lớn

– Cái chân này của lão Khê phải không con?

Chử Mặc đứng giữa tầng một Đài Quan Triều, tay chắp sau lưng, nhìn cái chân gỗ mun dựng ở góc vách, cạnh chum nước. Ông lên tháp một mình, chiều rằm tháng Bảy, không báo trước. Lặn đang nấu nồi cháo cá dìa thì nghe tiếng bước chân trên sân đá, nhẹ tới mức tưởng là gió.

– Dạ, – Lặn nói. – Đồ cũ của tháp. Thầy con để lại.

– Lão tự trầm rồi. Ta có nghe. – Chử Mặc khẽ thở dài, như người nghe tin một ông già hàng xóm mất. – Lão giữ cái tháp này năm mươi năm. Giờ chỉ còn cái chân.

Ông bước tới. Lặn đứng im bên bếp, cái muôi trong tay. Chử Mặc cúi xuống, đưa một ngón tay chạm vào khâu đồng ở đầu dưới cái chân gỗ. Miết nhẹ một vòng. Lặn nghe tim mình đập dồn.

– Đồng tốt, – Chử Mặc nói. – Mòn vẹt mà vẫn sáng. – Ông đứng thẳng dậy, phủi ngón tay. – Con giữ lấy. Để làm kỷ niệm.

Ông quay sang cái nồi cháo, hít một hơi.

– Cá dìa. Bỏ ruột kỹ thì không đắng. – Ông mỉm cười. – Ta cũng là con nhà chài, con biết không? Hơn hai trăm rưỡi năm trước, ở một cái làng phía bắc, giờ không còn nữa. – Ông nhìn ra cửa tháp, ra mặt vịnh xanh dưới nắng chiều. – Đêm mười bảy tháng Tám, nước đứng giờ nào?

– Dạ, ở chân tháp giữa giờ Hợi. Gió nồm cuối mùa còn thổi thì sớm hơn chừng nửa khắc.

– Gió nồm cuối mùa. – Chử Mặc gật. – Đêm ấy con ở trên tầng bốn. Lúc nước đứng, con thắp ba ngọn đèn ở cửa sổ phía nam, cho người trên đỉnh chính thấy. Đại lễ cần giờ đúng.

– Dạ.

– Còn bây giờ. – Ông quay lại nhìn cậu, giọng hiền như ông nội dặn cháu. – Con xin Ty Thu Triều về làng mấy hôm phải không? Đi đi. Thăm má con. Rằm tháng Tám nhớ về.

Ông đi ra. Bước chân nhẹ, đều, không một tiếng động trên sân đá. Lặn đứng bên bếp rất lâu, cho tới khi nồi cháo trào ra, sôi xèo xèo trên than.

Ghe chở gạo thả cậu xuống bến Mũi Rạn sáng mùng bảy tháng Tám.

Cậu đi dọc bãi. Bãi Ngang vẫn vậy. Ghe nằm phơi bụng trên cát, lưới phơi trên giàn tre, mùi cá khô, mùi dầu rái. Cây bàng mới trồng lại ở sân đình đã cao ngang mái. Mái nhà cậu đã lợp lại, ngói mới đỏ tươi một nửa, nửa kia còn ngói cũ xám mốc. Trên giàn phơi trước nhà, có một thứ gì đó trắng bạc, dài, lấp lánh dưới nắng sớm như một dải nước.

Dưới giàn, một người con gái ngồi xếp bằng, bím tóc vắt qua vai, hai tay đang bện. Bên cạnh cô, một đứa con gái mười bốn tuổi, tóc cột đuôi gà, đang chống nạnh nói gì đó không ngớt.

– ...bện kiểu đó là trật, chị Mây. Bện ba sợi thì phải đè sợi trái lên trước, má em bện vậy, cả làng bện vậy...

– Chị bện tơ, không phải bện thừng.

– Tơ thì cũng là sợi!

– Bống.

Con Bống quay phắt lại. Nó đứng sững một nhịp. Rồi nó lao tới, không ôm ngang bụng như hồi nhỏ, mà đấm vào ngực anh nó một cái thật đau.

– Anh về trễ! Em viết thư bảo anh về từ năm ngoái!

– Ừ. Anh về trễ.

Con Bống đấm thêm một cái nữa. Rồi nó ôm.

Má ngồi trên bậc thềm, cái quạt nan trong tay, nhìn ra. Bà không đứng dậy. Bà gầy đi nhiều, hai má hóp lại, tóc bạc gần hết. Bà nhìn cậu đi từ giàn phơi tới bậc thềm, rồi nói:

– Đen hơn.

– Dạ. Ở ngoài biển.

– Đen hơn. Mà không ốm. – Bà gật đầu. Rồi bà ho. Lặn ngồi xuống cạnh bà, đặt tay lên lưng bà, chờ cơn ho qua.

Phía sau nhà, trong cái chái nhỏ chứa lưới, có tiếng cộc, cộc. Tiếng khúc phi lao gõ trên nền đất nện.

– Thầy mày, – má nói khi đã thở lại được. – Con nhỏ Mây đưa ổng tới hồi cuối tháng Sáu. Nói thầy của Lặn. Má không hỏi. Ổng ở trong chái, vá lưới cho má. Hơn tháng nay, vá hết lưới trong nhà, vá sang cả lưới nhà ông Sáu Mòi. Không nói một câu. – Má ngừng một chút, nhìn vào trong nhà, nơi bàn thờ cha. – Ổng hay nhìn cái bàn thờ.

Lặn không nói gì.

Tối hôm ấy, khi con Bống đã ngủ, khi Mây đã về cái chõng con Bống nhường cho ở góc nhà, khi lão Khê đã ở trong chái, Lặn ngồi với má trên bậc thềm. Trăng mùng bảy lơ lửng phía tây, nửa vành. Ngoài bãi, sóng vỗ đều.

Cậu kể với má.

Cậu kể từ đầu. Từ cái lưỡi câu xuyên tay con cá bạc ở Hòn Gù. Cái vảy. Cái hang dưới chân tháp. Cái lưới bằng ánh sáng. Cậu kể về Lam Uyên, về Thương Lam bà, về Lam Đằng, về những đêm trăng cha lên rạn ngồi với một người nửa cá, học vài tiếng của họ. Về đêm mười sáu tháng Tám năm Kỷ Hợi, Lam Đằng tới báo. Về đêm mười bảy, cha xách đèn dầu và con dao phay làm cá đuối của má, chèo về Hòn Gù. Cắt lưới sắt. Mười một đứa nhỏ.

Cậu kể về con thoi lớn. Cậu lấy nó ra, đặt vào tay má.

Má cầm con thoi. Bà lật nó lại, thấy chữ "Vạn" khắc vụng ở mặt bụng. Ngón tay bà miết lên chữ ấy.

– Ổng khắc chữ này năm cưới má, – bà nói. – Ổng không biết chữ. Ổng nhờ ông từ viết lên miếng giấy rồi ổng khắc theo. Khắc ba ngày mới xong.

Bà ngồi im rất lâu, con thoi trong lòng bàn tay.

Lặn không kể về lão Khê. Không kể về chín mắt, về người đứng bên mép hồ, về mắt thứ ba có thể đóng mà không đóng. Chuyện ấy không phải của cậu để kể.

– Ổng vậy đó, – má nói cuối cùng. Giọng bà không run. – Thấy cái gì lạ là mò tới. Thấy cái gì kẹt là gỡ ra. Má lấy ổng cũng vì vậy. – Bà trả con thoi lại cho cậu. – Má dặn mày đừng có mò. Mày giống ổng. Má biết từ hồi mày còn nhỏ xíu.

– Má, – Lặn nói. – Đêm mười bảy tháng Tám năm nay, cả làng phải đi.

Sáng mùng tám, ông mõ Tám Cò đánh mõ triệu tập ở sân đình. Lặn đứng dưới gốc bàng mới, nói với cả làng.

Cậu không nói về cái lưới. Không nói về Giao tộc. Người ta không tin những chuyện ấy, và người ta không cần tin. Cậu chỉ nói về nước. Đêm mười bảy tháng Tám, nước rong lớn nhất năm. Năm nay, trên núi sẽ có chuyện. Sẽ có sóng lớn, lớn hơn mọi năm, tràn qua mũi đất. Cả làng phải dời lên chân núi Ông Đội phía trong đầm từ chiều mười sáu. Ở đó tới sáng mười tám.

Không ai nói gì một lúc. Rồi có người cười.

– Thằng Lặn lên núi tu tiên về, giờ làm thầy bói hả?

– Người trên núi muốn lấy đất làng mình. Đồn cả năm nay rồi. Giờ sai thằng nhỏ về đuổi người.

– Bỏ nhà bỏ ghe đi một đêm, ăn trộm lấy hết thì sao?

Tiếng xì xào lan ra như sóng chạy trên bãi. Lặn đứng im. Cậu không biết nói gì hơn. Cậu không có giấy tờ, không có con dấu, không có gì cả. Chỉ có con nước trong đốt tay.

– Tui nói một câu.

Má đứng ở rìa sân, dưới gốc bàng, tay vịn vai con Bống. Giọng bà khàn, nhưng cả sân nghe.

– Năm Kỷ Hợi, tháng Tám, đêm mười bảy. Ổng nhà tui mất. – Bà nói, chậm. – Năm Nhâm Dần, tháng Mười Một, đêm mười bảy. Ghe ông Sáu Mòi chìm. Năm Quý Mão, tháng Ba, đêm mười sáu. Cây bàng đình mình đổ. Năm Ất Tỵ, tháng Tám, đêm mười bảy. Nhà tui sập mái, chân ông Sáu Mòi gãy. – Bà nhìn khắp sân. – Đêm nào trên núi có ánh sáng, đêm đó làng mình mất cái gì đó. Tui không biết chữ. Tui biết đếm. Bà con đếm thử coi.

Sân đình im phăng phắc.

Ông Sáu Mòi chống gậy bước ra khỏi đám đông, đứng cạnh má.

– Tui đi, – ông nói.

Rồi bà vợ ông từ. Rồi mấy nhà ở xóm Bãi Ngang, mấy nhà năm Ất Tỵ đã theo má lên đình từ chạng vạng. Rồi thêm, thêm nữa.

Người cuối cùng bước ra là ông Lực.

Ông đứng trước mặt Lặn, mặt đỏ, không vì rượu. Ông đã già đi nhiều. Tóc lốm đốm bạc, cái bụng đã xẹp xuống.

– Thằng Bền nhà tao gửi thư về, – ông nói, giọng không còn xởi lởi. – Nó nói nó đứng chắn trước một ổ cá bạc, bị người của núi đâm thủng đùi. Nó nói nó không bắt cá bạc nữa. – Ông nuốt khan. – Nó nói nếu mày về làng nói cái gì, bố tin mày.

Ông quay về phía đám đông.

– Bốn ghe nhà tui. Chiều mười sáu chở người già con nít qua đầm vào chân núi Ông Đội. Chở tới khi hết người thì thôi. Không lấy một đồng.

Chiều mùng chín, ba chiếc ghe gắn trận cập bến Mũi Rạn. Người đứng ở mũi ghe đầu tiên cao to, râu quai nón, đầu cạo trọc, cánh tay phải co lại ở chỗ không phải khuỷu. Giáp Văn Đùng nhảy xuống nước, lội vào bãi, đứng trước mặt Lặn.

– Con bé vá áo gửi tin ra chợ, – gã nói, giọng trống như gõ thùng. – Nói thằng chài cần ghe. – Gã nhổ một bãi nước bọt xuống cát. – Mười một người theo sợi dây của mày ra khỏi cồn. Mười một người ấy đều tới.

Đêm mùng mười, Mây bện xong sợi dây.

Ba mươi sải. Ba sợi tơ giao bện thành một, to bằng ngón tay út, trắng bạc, mềm như lụa mà kéo không đứt. Cô cuộn nó lại thành một cuộn tròn bằng cái mâm. Cạnh cuộn dây là một mảnh lưới vuông, mỗi bề hai sải, cũng bằng tơ giao, mắt nhỏ như hạt gạo.

– Thầy Lặn bảo đan thêm cái này, – Mây nói. – Không nói để làm gì.

Lặn nhìn về phía cái chái sau nhà. Lão Khê ngồi trong đó, dưới ngọn đèn dầu cá, đang vá một tấm lưới của nhà ông Sáu Mòi. Lão không ngẩng lên.

Sáng mười một, trước khi xuống ghe về núi, Lặn ra chào má.

Má đứng ở bậc thềm. Bà không nói gì về đêm mười bảy. Bà chỉ dúi vào tay cậu một thứ gói trong miếng vải dầu.

Lặn mở ra. Một con dao phay. Lưỡi rộng, sống dày, cán gỗ ổi. Con dao người ta làm cá đuối.

– Cái kia cha mày cầm đi rồi, – má nói. – Cái này má mua sau. Cùng lò rèn ở chợ Mũi. Ông thợ nói cùng một mẻ sắt.

Lặn gói con dao lại, giắt vào cạp quần, cạnh hai con thoi.

– Đi đi, – má nói. – Lần này má không dặn đừng có mò.

Đêm mười bốn tháng Tám, Lặn ngồi trên tầng bốn Đài Quan Triều với hai người.

Bền ngồi dựa vách, cái chân phải duỗi thẳng, đầu gối không co lại được hết. Quyền ngồi xếp bằng giữa phòng, lưng thẳng, áo trắng viền lam. Ngọn đèn dầu cá đặt giữa ba người. Tấm gương đồng trùm vải đen đứng ở góc phòng.

Lặn kể cho họ về mắt thứ mười.

Cậu kể về cái nút khắc chìm trên vách Bích Lư. Cái nút xả lão Khê thắt vào mép lưới năm mươi năm trước. Nước đứng. Sức Kết Đan. Dây tơ giao. Cái khâu đồng ở chân gỗ mun dựng ở góc tầng một. Lạch ngầm và lưới sắt. Thương Lam bà giữ cái hang trong một khắc.

Khi cậu kể xong, Bền nhìn cậu như nhìn một thằng điên.

– Mày Trúc Cơ trung kỳ, – nó nói. – Mày đòi kéo cái nút cần sức Kết Đan.

– Ừ.

– Mày định kéo bằng gì?

Lặn không trả lời. Cậu nhìn ra cửa sổ, ra mặt vịnh đen dưới trăng mười bốn gần tròn.

Quyền im lặng từ đầu tới cuối. Khi Lặn kể xong, Quyền đứng dậy.

– Đêm mười bảy, đỉnh chính sẽ có sứ Hội Đồng, – Quyền nói. – Sáu người. Chử trưởng lão mời họ tới chứng kiến ông nội ta xuất quan. – Quyền dừng một nhịp. – Nếu ông nội ta không xuất quan được, thì Chử trưởng lão sẽ nói gì với sứ Hội Đồng?

Không ai trả lời.

– Ta muốn biết trong phòng bế quan có gì, – Quyền nói. – Trước đêm mười bảy.

Quyền đi xuống cầu thang. Bước chân nhẹ, đều.

Đêm mười sáu, gần nửa đêm, Bền khập khiễng leo lên tầng bốn, thở hồng hộc. Nó đưa cho Lặn một mảnh giấy dó gấp tư. Chữ viết nhỏ, đều, câu đủ chủ vị.

"Ta tìm được đường vào phòng bế quan. Rạng sáng, giờ Dần, cửa sau điện chính. Một mình ngươi."

— Hết chương 31 —