Nút thòng lọng ngược

Chương 34: Nút thòng lọng ngược

– Thằng cá, – lão Khê nói. – Buông dây ra.

Lặn không buông. Hai bàn tay cậu nắm chặt con thoi nhỏ, sợi tơ giao quấn quanh lưỡi gà căng như dây đàn. Mũi chỉ thứ hai bên vết rạn đã đứt. Cậu cảm thấy khí trong người mình rỉ ra qua chỗ ấy, rỉ ra, như hồi chưa vá.

– Buông ra, tao nói. – Lão Khê không gắt. Giọng lão bằng phẳng, như hồi lão dạy cậu thắt nút trên tầng ba. – Mày kéo như vậy là kéo bằng tay. Lưới này không kéo bằng tay được. Mày biết mà.

Lặn buông. Sợi dây chùng xuống một chút. Cái nút mờ ở mép lưới vẫn nằm đó, chốt đồng cắm giữa lòng nút, không nhúc nhích.

Cậu thở hổn hển. Cậu nhìn quanh.

Cột sáng xanh lam to bằng cột đình vẫn dựng thẳng giữa hang, từ đỉnh tấm lưới lên tới trần. Chử Mặc đứng dưới chân nó, đầu ngửa ra sau, bị vây trong bức vách nước tròn của Thương Lam bà. Bức vách nước quay chậm. Lặn thấy hai cánh tay bà run. Bà đã già. Bà nói bà giữ được một khắc.

Ở góc đông, Phí Hữu Sủng và Lam Đằng quần nhau trên những bậc đá trơn, lưới sắt và lao xương. Hai đệ tử áo đen đã nằm dưới nước. Hai người còn lại đứng quay lưng vào nhau trên một bậc đá cao, chém vào bất cứ cái lưng bạc nào trồi lên gần.

Ở nút thứ chín, ngoài cùng, đứa con gái bị buộc vào lưới không còn rú nữa. Nó rũ xuống. Tóc rong che mặt. Ánh sáng chảy ra từ ngực nó, theo những sợi sáng của lưới, về phía cột sáng giữa hang.

Nước đứng. Đã gần nửa khắc.

– Nghe tao. – Lão Khê nắm cổ tay cậu. Bàn tay lão khô, cứng, nhăn như vỏ cây, và khỏe như kìm sắt. – Mày cần sức Kết Đan. Mày không có. Mày phải làm ra nó. Ngay bây giờ.

– Kết Đan cần bảy ngày.

– Hoặc một khắc. Ở đỉnh triều. – Lão nói nhanh. – Mày đang đứng ở đỉnh triều lớn nhất trăm năm nay. Khí của cả vịnh đang đứng quanh mày. Lúc nước đứng thì khí đứng. Cái lưới không kéo được thứ gì đang đứng. Mày kéo được.

Lặn nhìn lão.

– Đêm Trúc Cơ, – lão Khê nói, – mày kéo chín tầng khí xuống một chỗ trong một hơi. Đêm nay mày làm lại. Nhưng không phải kéo khí xuống nền. Nén nền lại. Như mày nén nắm cát cho con Bống coi. – Lão buông cổ tay cậu. – Và mày làm hai việc cùng một lúc. Mày nén đan, mày kéo dây. Một hơi. Đan chặt tới đâu, dây chặt tới đó. Đan thành thì nút ngược.

– Nền con có vết.

– Thì đan có vết. – Lão nói. – Đan có vết vẫn là đan. – Lão quay đầu nhìn Mây đang bám chân cần bên cạnh, nửa người dưới nước, mảnh lưới vuông gấp nhỏ buộc sau lưng. – Con bé. Nghe tao. Khi thằng cá kéo được cái nút, cả tấm lưới sẽ co lại vào trong, như cái túi rút miệng. Lưới co thì mắt nào yếu nhất sẽ rách trước. Mắt nào yếu nhất, tao biết. Vòng giữa, phía đông. Mắt thứ ba.

Mây nhìn lão.

– Nó rách thì gió quẩn đổ về mũi đông, – lão Khê nói. – Như mọi lần. Mày bơi ra đó. Mày ném mảnh lưới vá lên. Thắt bốn góc. Nút gì cũng được, miễn chặt. Mắt thứ ba kín thì gió lệch ra cửa vịnh.

– Còn thầy? – Lặn hỏi.

Lão Khê không trả lời. Lão chống tay vào chân cần, kéo người lên, ngồi lên cái đai đồng quấn trên đầu cần thứ tư, cái chân cụt thõng xuống, chân kia gác lên một mỏm đá. Lão cầm cái chân gỗ mun đã tháo khâu, đặt ngang qua hai mép đai đồng, nêm chặt vào một khe nứt trên đầu cần, như người ta đóng cái cọc buộc ghe. Rồi lão quấn đầu dây tơ giao bên mình, cái đầu dây cuốn trên con thoi lớn, ba vòng quanh khúc gỗ mun, ba vòng quanh cổ tay trái, và nắm con thoi trong bàn tay ấy.

– Nút neo ngược, – lão nói. – Kéo đầu này thì chặt, kéo đầu kia thì tuột. Nhưng phải có người giữ đầu neo. Không giữ thì mày kéo, cả cái nút trôi theo mày, chứ không lật. – Lão nhổ một bãi trầu đỏ quạch xuống nước. – Tao giữ. Mày kéo.

Lặn nhìn lão. Nhìn khúc gỗ mun nêm ngang đầu cần. Nhìn sợi dây tơ quấn quanh cổ tay lão. Nhìn bàn tay già nắm con thoi lớn có chữ "Vạn".

Một Trúc Cơ viên mãn trăm bốn mươi sáu tuổi, giữ một đầu dây, chống lại cả vịnh Rạng.

– Thầy sẽ...

– Đêm ấy tao không đóng mắt thứ ba, – lão Khê nói. – Đêm nay tao giữ dây. – Lão nhìn cậu. Đôi mắt đen và sáng, đôi mắt không già. – Kéo đi.

Lặn quay lại, đứng thẳng trên chân cần, hai bàn chân trần bấm vào đá trơn. Cậu quấn đầu dây bên mình ba vòng quanh lưỡi gà con thoi nhỏ, nắm chặt nó trong tay phải. Tay trái cậu đặt lên bụng, lên cái nền.

Cậu thở ra hết. Hít vào chậm. Ba lần. Như cha dạy.

Lần thứ tư thì cậu kéo.

Không phải kéo dây. Kéo khí.

Khí của cả vịnh đang đứng quanh cậu. Cậu cảm thấy nó. Không còn là những giọt khí lần đầu cậu hút được trên bậc đá thứ một trăm mười, không còn là vũng khí đêm nước rong. Đây là một biển. Đặc, nặng, đứng im như nước trong cái chum lúc người ta vừa ngừng khuấy. Cái lưới không kéo được nó, vì nó đang đứng. Cậu mở cái nền của mình ra như mở miệng túi lưới, và khí đổ vào.

Đau. Không phải đau tẩy tủy. Không phải đau căng của đêm Trúc Cơ. Cái này là đau nén. Như có ai đặt một tảng đá lên ngực cậu, rồi một tảng nữa, rồi một tảng nữa, rồi đè xuống.

Cái nền trong bụng cậu bắt đầu co lại.

Không phải vỡ. Co. Như nắm cát trong tay cậu năm nào, khi cậu thổi một hơi khí vào lòng bàn tay cho con Bống coi. Cát giữ nguyên hình nắm tay, chặt như đất sét. Cái nền co dần, co dần, đặc dần, nặng dần, từ một tảng đá nằm dưới đáy nước thành một hòn sỏi, rồi một hạt.

Cùng lúc ấy, tay phải cậu kéo con thoi.

Sợi dây tơ giao căng ra. Lần này không chỉ là sức hai cánh tay. Khí trong người cậu, đang bị nén lại, dồn ra theo cánh tay phải, chạy dọc sợi dây, như nước chảy dọc sợi giềng. Cái nút mờ ở mép lưới rung lên.

Rồi nó nhích. Một li.

Phía sau lưng cậu, trên đầu cần, lão Khê thở ra một tiếng. Không phải tiếng nói. Tiếng của người vừa nhận một sức nặng đổ xuống vai.

Cậu kéo tiếp. Một li nữa.

Rồi nước dâng lên.

Không phải nước trong hồ. Nước trong người cậu. Nó dâng từ dưới chân lên, lạnh, đen, mặn, lên tới gối, lên tới ngực. Lặn biết nó là gì. Lão Khê đã nói từ những ngày đầu ở tầng ba, khi lão vẽ bảng cảnh giới trên khay cát. Tâm triều. Lúc đan sắp thành, thứ người ta sợ nhất trồi lên như nước dâng. Phải đứng yên cho nó qua.

Nước dâng tới cằm. Tới mắt.

Cậu không ở trong hang nữa.

Cậu ngồi trong một cái thúng chai. Giữa rạn Hòn Gù. Trời không mây. Trăng mười bảy vàng như lòng trứng vịt. Sao sáng như rắc muối. Gió đang tới. Cậu nghe nó từ xa, từ phía tây, một tiếng rì rầm rồi ầm ầm, như cả vịnh bị ai cầm lên khuấy.

Đầu thúng bên kia có một người đàn ông. Lưng rộng, vai bè, tay to. Người ấy đang cúi xuống mép thúng, cầm một con dao phay lưỡi rộng, cắt một tấm lưới sắt dưới nước. Cắt từng mắt. Sát nút. Không nhìn trời, không nhìn gió. Chỉ nhìn tay.

Cha.

Lặn muốn gọi. Muốn chồm tới. Muốn túm lấy tay cha, kéo cha lên, bảo cha chèo về đi, gió tới rồi, về đi. Cậu đã muốn điều ấy tám năm nay, mỗi đêm nằm nghe tiếng ngân dưới chân tháp. Mỗi lần cậu thấy cái thúng chai lật úp trên bãi Hòn Gù trong đầu mình.

Cậu không chồm tới.

Cậu ngồi yên. Đứng yên cho nó qua. Như đứng trên bậc đá thứ một trăm mười lúc nước đứng, không làm gì, chỉ chờ.

Cha cắt mắt cuối cùng. Những đốm bạc nhỏ tuồn ra khỏi lưới, lặn xuống. Đốm bạc cuối cùng, nhỏ nhất, ra sau cùng, vì nó mắc ở góc sâu nhất. Nó dừng lại một nhịp bên mép thúng, ngẩng lên. Mắt có mí, lòng đen to, nâu sẫm.

Cha ngẩng lên. Cha nhìn về phía tây, về phía cái gió đang tới. Rồi cha quay lại. Nhìn về phía đầu thúng bên này. Nhìn thẳng vào Lặn.

– Nghe nước, – cha nói.

Giọng trầm. Như hồi cha bấm ngón tay cậu vào từng đốt.

Gió tới. Mặt nước trắng xóa. Cái thúng lật.

Lặn không nhắm mắt. Cậu nhìn. Cậu nhìn tất cả. Cái thúng lật. Sóng trùm qua. Bàn tay cha buông khỏi mép thúng. Một sợi dây đứt. Con thoi lớn trôi đi, theo một đốm bạc nhỏ. Cậu đứng yên. Cậu để nó qua.

Nước rút.

Cậu đang đứng trên chân cần thứ tư trong Hang Kình, hai bàn chân trần bấm vào đá trơn, tay phải nắm con thoi nhỏ, sợi dây tơ giao căng thẳng. Mặt cậu ướt. Không biết là nước hồ hay không phải.

Trong bụng cậu, nơi cái nền đã nằm, có một thứ khác.

Nhỏ. Tròn. Nặng như cả một hòn đảo đá. Ấm như cái vảy cá bạc trong lòng bàn tay cậu năm mười lăm tuổi. Nó không nằm im như cái nền. Nó quay chậm, quay đều, như con nước đi vòng vòng, và mỗi vòng quay nó hút khí vào, đều đều, không ngừng, như một cái miệng đang thở.

Ở bên trái nó, có một vết. Mảnh như sợi tóc. Chạy từ mép vào gần tới giữa.

Kim đan.

Lặn không có thời gian để biết mình đã Kết Đan. Tay phải cậu đã tự kéo.

Lần này sợi dây không căng như dây đàn. Nó căng như một sợi giềng neo ghe bầu trong bão, và sức kéo không còn đến từ cánh tay cậu. Nó đến từ cái hòn tròn đang quay trong bụng cậu, chạy dọc cánh tay, chạy dọc sợi tơ, đổ vào cái nút mờ ở mép lưới.

Cái nút lật.

Lặn cảm thấy nó lật, như cảm thấy cái nút neo ngược của cha lật dưới đáy rạn khi kéo đúng đầu. Chốt đồng giữa lòng nút xoay một vòng, ăn vào đai đồng trên đầu cần thứ tư, cùng một mẻ đồng, khí chạy qua không vấp. Những sợi sáng của tấm lưới tụ về cái nút ấy rung lên, rồi đổi chiều.

Sau lưng cậu, trên đầu cần, có một tiếng răng rắc. Khúc gỗ mun nêm ngang đai đồng cong đi, nứt dọc thớ, mà không gãy.

– Thầy!

Lặn quay đầu lại.

Lão Khê vẫn ngồi trên đai đồng, cổ tay trái quấn dây, bàn tay nắm con thoi lớn. Lão ngồi thẳng. Nhưng lão không còn là lão nữa. Tóc lão đã bạc từ lâu, bây giờ nó trắng như bông gòn, rồi trong như sương, rụng từng mảng xuống mặt nước. Da mặt lão vốn nhăn như vỏ cây, bây giờ nó khô lại, sẫm lại, sát vào xương, như da ông già trên bệ đá trong phòng bế quan. Lão đang đổ thọ vào sợi dây. Từng năm. Từng chục năm. Như người ta đổ dầu vào ngọn đèn sắp tắt để nó cháy thêm một khắc.

– Kéo, – lão Khê nói. Môi lão gần như không động.

– Thầy buông ra! Con kéo được rồi! Thầy...

– Đầu neo mà buông, – lão nói, – thì cả nút trôi. – Lão nhổ một bãi. Không còn đỏ. Chỉ còn nước. – Kéo đi, con.

Con.

Lão chưa bao giờ gọi cậu như vậy. Năm năm, lão gọi cậu là mày, thằng cá, thằng chài. Lặn đứng sững trên chân cần.

Lão Khê nhìn cậu. Đôi mắt đen và sáng ấy, đôi mắt không già, vẫn còn đó, trong khuôn mặt đã khô như gỗ mục.

Lặn quay lại. Cậu kéo.

Cả tấm lưới ánh sáng trên mặt hồ thắt lại.

— Hết chương 34 —