Xuống Lam Uyên

Chương 28: Xuống Lam Uyên

– Mày đi đâu thì đi, – Bền nói. – Ai hỏi, tao nói mày đi tiểu.

Nó nằm trên tấm phản trong hầm thuốc của hậu cứ, cái đùi phải quấn vải dày cộm, máu đã thôi thấm. Người ta rút cái móc ra lúc ghe về tới thành, rút ở chỗ có thầy thuốc, đúng như Lặn dặn. Thầy thuốc nói Bền giữ được cái chân, nhưng gân đùi đứt mất hai sợi, sau này đi sẽ khập khiễng.

Bền nghe xong, cười. Cái cười thật, lần đầu tiên từ sau buổi tối ở cầu dây Chợ Đá Trôi.

– Khập khiễng thì khỏi đi bắt giao, – nó nói.

Bây giờ là đầu giờ Dần, rạng sáng mười tám tháng Ba. Hầm thuốc vắng. Người đội bắt giao bị thương nằm rải rác trên mấy tấm phản, ngủ say vì thuốc. Ngọn đèn dầu cá ở góc hầm sắp cạn. Lặn ngồi xổm cạnh phản Bền, nói nhỏ.

– Con bé ấy, – cậu nói. – Sủng nhốt ở đâu?

– Buồng khâu. – Bền nói. – Nhưng không khâu. Sủng dặn không đứa nào đụng vào. Chiều nay ghe tông về Mỏm Đá Kình, chở theo nó. Sủng tự đi.

– Chiều nay?

– Lúc ròng chiều.

Lặn đứng dậy. Bền túm lấy cổ tay cậu.

– Lặn. – Bền nhìn cậu. – Mày nói cửa đông. Tao biết mày nói dối. Sủng cũng biết.

– Ừ.

– Mày định làm cái gì?

Lặn không trả lời ngay.

– Đi hỏi, – cậu nói. – Người biết.

Mây chờ ở chân tường tây, chỗ rạn hàu chạy dài ra tới mép Ghềnh Sừng. Cô không hỏi cậu đi đâu. Lặn đã kể với cô từ chiều, lúc ghe về, lúc cô thấy tay cậu bị cắn rách một mảng, máu khô lẫn rong. Cậu đã kể về đứa con gái trong lưới, về vết sẹo trắng trên màng tay, về câu Sủng nói.

Cô cầm tay cậu, rửa vết cắn bằng nước ngọt, rồi băng lại. Không nói gì. Giờ cô đứng đó, áo nâu, khăn quấn đầu, gió bấc cuối mùa thổi tạt.

– Mấy giờ thì Lặn về? – cô hỏi.

– Trước khi ghe tông nhổ neo.

– Không về kịp thì sao?

– Thì nói bà Ngát là tôi đi tiểu. – Lặn nói. – Bền cũng nói vậy.

Mây không cười.

– Lặn về, – cô nói. – Mây chưa đòi được nợ.

Ròng kiệt giữa giờ Mão. Rạn hàu trồi lên khô cong dưới trăng mười tám, trắng như bãi xương. Lặn đi trên rạn, chân trần, đi chậm, chọn chỗ đặt chân giữa những mũi vỏ hàu sắc như dao. Đi chừng nửa canh giờ thì tới mép Ghềnh Sừng. Đá ở đây đen, trơn, phủ rong. Bên kia đá, nước đột ngột thẫm lại.

Mép Lam Uyên.

Cậu đứng đó, nhìn xuống. Nước đen như mực, không thấy đáy. Không phải đen như đêm. Đen như không có gì bên dưới.

Cậu tháo cái túi vải màu chàm trên cổ, kéo đầu dây ở nút thắt nón Mây khâu, cái nút kéo một đầu là mở. Cậu lấy cái vảy ra.

Trắng bạc, viền xanh, to bằng móng tay cái. Năm năm rồi. Nó vẫn ấm.

Cậu không biết điều cậu sắp làm có đúng không. Không ai nói cho cậu biết. Cậu chỉ có những thứ cậu tự thấy. Cái vảy lành vết cứa ở ngón tay cậu. Cái vảy chặn khí của cậu không bị lưới dưới chân tháp hút đi. Cái vảy quấn quanh nền khi cậu nín thở để Trúc Cơ. Đứa con gái đuôi cá trong vũng nước Hòn Gù, chỉ vào cái vảy, rồi chỉ vào ngực mình. Lam Đằng nhìn ánh xanh lọt qua kẽ tay cậu, rồi nói "Vạn".

Cái vảy không phải một món quà. Nó là một hơi thở. Hơi thở của một đứa trẻ cho người đã tháo lưỡi câu khỏi tay nó.

Cậu đặt cái vảy lên lưỡi. Ngậm lại.

Rồi cậu thở ra hết, thở vào chậm, ba lần, như cha dạy. Lần thứ tư thì không nín.

Cậu lật người xuống nước.

Lạnh. Lạnh như lần đầu tiên cậu lặn ở Hòn Gù mùa đông. Rồi không lạnh nữa. Cái vảy trong miệng cậu nóng lên, nóng như một viên than nhỏ, và hơi ấm từ nó lan xuống cổ họng, xuống ngực.

Cậu mở miệng.

Nước tràn vào. Cậu nghĩ mình sẽ sặc, sẽ ho, sẽ chết. Cậu không sặc. Nước đi qua cái vảy, và cái đi xuống phổi cậu không phải là nước. Nó mát, loãng, mằn mặn, như hơi gió biển lúc sáng sớm ở bãi Mũi Rạn. Cậu thở. Lồng ngực cậu phồng lên, xẹp xuống, như ở trên bờ.

Cậu đếm. Một trăm. Hai trăm. Không cần đếm nữa.

Ánh xanh từ cái vảy lọt qua môi cậu, hắt ra một quầng sáng nhỏ trong nước, đủ thấy hai bàn tay mình. Cậu bám vào vách đá Ghềnh Sừng, kéo người xuống. Vách đá dựng đứng, đi mãi không hết. Mười sải. Ba mươi sải. Tai cậu ù đi, rồi thông. Nền trong bụng cậu nặng xuống, khí trong người tự chạy ra tới khắp da, giữ cho thân cậu khỏi bị nước sâu ép bẹp như ép một cái bong bóng cá.

Năm mươi sải. Ánh trăng trên đầu đã tắt hẳn.

Có cái gì đó chạm vào vai cậu.

Lặn quay phắt lại. Một bàn tay bốn ngón đặt trên vai cậu, ấm. Trong quầng sáng xanh của cái vảy, một khuôn mặt hiện ra. Da bạc. Tóc rong xanh sẫm cắt ngang vai. Trên bả vai trái, một vết sẹo tròn mới lành, chỗ cái móc sắt đã cắm vào.

Lam Đằng.

Ông nhìn cậu, nhìn quầng sáng xanh lọt qua môi cậu. Ông không nói gì. Ông chỉ gật đầu một cái, chậm, rồi nắm lấy cổ tay cậu, quay người, và bơi xuống.

Lặn không bơi nữa. Cậu để Lam Đằng kéo đi. Ông bơi như con cá bạc ở Hòn Gù, uốn cả thân lên xuống, mỗi cú uốn đưa hai người đi xa hơn cả chục sải. Vách đá Ghềnh Sừng lùi ra sau. Họ không đi theo vách nữa. Họ lao thẳng xuống bóng tối.

Rồi bóng tối có ánh sáng.

Đầu tiên chỉ là những đốm nhỏ, xanh lục, lấp lánh như đom đóm trong đêm. Rồi nhiều hơn. Những con sứa trôi lững lờ, thân trong suốt, phát ánh tím nhạt. Những con cá nhỏ dài như sợi chỉ, thân nhấp nháy từng đốt sáng. Những cụm san hô mọc trên những tảng đá khổng lồ, không phải san hô trắng của Hòn Gù, mà san hô màu xanh lam, tự phát sáng từ bên trong, như hàng ngàn ngọn đèn lồng nhỏ.

Và giữa những ngọn đèn ấy, có những hình khối.

Lặn phải nhìn rất lâu mới hiểu. Đó là xương. Xương cá voi. Những cái xương sườn cá voi to như cột đình, cắm xuống đáy biển, xếp thành những vòng tròn, những dãy dài. Giữa các cột xương, những tấm rong khổng lồ được đan thành vách, thành mái. Có những cái hang khoét vào đá, cửa hang viền san hô xanh. Có những con đường lát vỏ sò trắng, chạy giữa những vườn rong cao tới đầu người.

Một làng. Không, một thành.

Và có giao. Ở khắp nơi. Lớn, nhỏ, già, trẻ. Ngồi trước cửa hang, đan rong. Bơi theo từng đôi giữa những cột xương. Những đứa nhỏ đuổi nhau quanh một cụm san hô sáng, như con nít ở Mũi Rạn đuổi nhau quanh gốc bàng sân đình.

Khi Lam Đằng kéo Lặn đi qua, tất cả dừng lại. Tất cả quay đầu nhìn.

Lặn thấy những đôi mắt có mí, lòng đen to, nâu sẫm. Những đôi mắt nhìn cậu như người ta nhìn một con cá mập lạc vào ao làng. Có người lùi lại. Có người kéo con mình vào trong hang. Có một ông già giao ngồi trước cửa hang, đang đan dở một tấm rong, nhìn cậu chằm chằm, rồi nhìn xuống cái quầng sáng xanh lọt qua môi cậu.

Ông già nói một tiếng gì đó. Không phải tiếng người. Một tiếng rít khẽ như gió lùa qua khe vỏ ốc, rồi ba tiếng ngắn.

Lam Đằng đáp lại. Cùng một thứ tiếng.

Những người đang lùi lại thôi lùi. Họ vẫn nhìn, nhưng không còn nhìn như nhìn cá mập.

Lam Đằng đưa cậu đi qua hết những vòng cột xương, xuống sâu hơn, tới một chỗ đáy biển lõm xuống như lòng chảo. Ở giữa lòng chảo có một tảng đá đen to bằng cả cái đình làng, trên đá mọc một cụm san hô trắng toát, không phát sáng, cành san hô vươn lên như những ngón tay già. Dưới chân tảng đá, có một cái hang. Cửa hang không viền san hô. Chỉ treo một tấm rong đan dày, màu nâu sẫm, như tấm màn cửa nhà nghèo.

Lam Đằng dừng lại trước tấm rong. Ông buông tay Lặn. Ông nói một tiếng gì đó, khẽ.

Tấm rong được vén lên từ bên trong.

Người bơi ra là một bà già.

Bà già tới mức Lặn không hình dung nổi. Tóc bà trắng, trắng như bọt sóng, dài chấm tới tận đuôi. Đuôi bà to, dài gấp ba lần đuôi Lam Đằng, vảy đã ngả màu bạc xỉn như đồng cũ, nhiều chỗ tróc để lộ lớp da sần như vỏ cây. Mặt bà nhăn như mặt nước gợn trong gió. Hai mắt bà đục, một lớp màng trắng phủ trên lòng đen, như mắt ông Vững.

Nhưng bà nhìn thấy cậu. Lặn biết vậy. Bà nhìn thẳng vào cậu, như con giao nhỏ ở Hòn Gù, như người đàn bà trong lồng sắt dưới Hang Kình. Cái nhìn qua bờ rào.

– Vạn, – bà nói.

Tiếng người. Chậm, khàn, nhưng không vụng như Lam Đằng. Từng chữ tròn trịa, rõ ràng, như người đã nói tiếng ấy từ rất lâu, rất lâu trước kia, rồi quên, rồi giờ nhớ lại.

– Dạ, – Lặn nói. Cậu nghe tiếng mình vọng trong nước, đục và trầm, đi qua cái vảy.

– Ta là Thương Lam. – Bà nói. – Người trên bờ gọi ta là Thương Lam bà, hồi người trên bờ còn xuống đổi muối lấy gạo. – Bà ngừng lại. Đôi mắt đục nhìn xuống cái quầng sáng xanh lọt qua môi cậu. – Vảy của A Ly.

– A Ly.

– Con bé người ta bắt sáng hôm qua ở Vụng Lặng. – Bà nói. – Cháu ta.

Lặn không nói được gì.

Thương Lam bà quay người, chậm, như một tảng đá cổ xoay mình, bơi vào trong hang. Lam Đằng đẩy nhẹ lưng Lặn. Cậu bơi theo.

Trong hang tối. Chỉ có một cụm san hô xanh lam nhỏ mọc trên vách, hắt ánh sáng mờ. Thương Lam bà dừng lại trước một cái hốc đá trên vách. Bà thò tay vào hốc, lấy ra một thứ gì đó gói trong một tấm rong khô, quấn nhiều lớp, buộc bằng một sợi rong xoắn.

Bà mở từng lớp rong. Chậm. Rất chậm. Hai bàn tay bốn ngón run run.

Lớp rong cuối cùng rơi ra.

Trên lòng bàn tay bà là một con thoi đan lưới. Làm bằng xương cá voi, dài gần gấp đôi con thoi của Lặn, màu ngà đã ngả sang vàng như răng người già. Hai đầu vót nhọn. Giữa có cái lưỡi gà để quấn chỉ.

Trên lưng nó có những cái khấc. Mười lăm khấc. Ba khấc sâu, mười hai khấc nông, đều nhau như răng lược.

Khấc sâu thứ hai lệch sang phải nửa ly.

— Hết chương 28 —