Ba giây

Chương 3: Ba giây

– Chú cần người rửa chén không? Tui rửa không công ba ngày, chú thấy được thì trả.

Người đàn ông đứng ở cửa nói câu ấy lúc bảy giờ sáng thứ Tư, khi Thạch đang cạo lớp dầu mỡ cũ hai năm trên tường bếp. Anh ta khoảng bốn mươi, cao, vai rộng, mặc cái áo thun xám rộng thùng thình như đồ đi mượn. Tóc cắt sát da đầu. Từ dưới mang tai trái của anh ta, một vết sẹo dài chạy xuống tận cổ áo, màu hồng nhạt, láng như sáp.

Thạch đặt cái cây cạo xuống.

– Anh nghe ai nói tui mở quán?

– Bà bán cà phê đầu hẻm. – Anh ta chỉ tay ra ngoài. – Bả nói thằng cháu bà Hai về mở lại quán. Tui hỏi mấy chỗ rồi, không ai nhận. Tui nói thiệt luôn cho chú khỏi mất công: tui mới ở tù ra hồi đầu tháng.

Giọng anh ta có cái âm Quảng Ngãi nặng ở cuối câu, chữ "rồi" nghe như "rầy". Anh ta nói câu cuối thẳng băng, không cúi mặt, như người đã nói câu đó nhiều lần tới mức nó mòn hết cạnh.

– Tên gì anh?

– Tráng. Hồ Ngọc Tráng.

– Anh ở tù vì tội gì?

– Cố ý gây thương tích. Bảy năm, được giảm, ở sáu năm rưỡi.

– Ở trong đó anh làm gì?

Lần đầu tiên Tráng ngập ngừng.

– Làm bếp. Bếp tập thể. Tám trăm người một bữa.

Thạch nhìn anh ta một lúc. Rồi anh đi tới cái tủ lạnh cũ ở góc bếp, thứ anh vừa mua lại của một tiệm đồ cũ trên đường Hòa Hảo, lấy ra con gà ta làm sẵn anh định luộc thử cho bữa trưa. Anh đặt con gà lên cái thớt gỗ me, rút trong túi vải ra con dao chặt bản dày, đặt cạnh.

– Chặt giùm tui. Mười hai miếng.

Tráng nhìn con dao. Anh ta không cầm lên ngay. Anh ta nhìn con dao như nhìn một con vật mà anh ta không chắc nó có cắn hay không. Rồi anh ta lau hai bàn tay vào quần, cầm cán dao, xoay nhẹ một vòng trong lòng bàn tay để biết trọng lượng.

Anh ta chặt. Không nhanh như Thạch, không có cái nhịp tưng tửng của dân bếp nhà hàng. Nhưng mỗi nhát dao đều đi đúng khớp, không có tiếng xương vỡ, không có mảnh vụn văng ra thớt. Hai cái đùi tách làm bốn, hai cái cánh tách làm bốn, phần lườn chặt ngang bốn miếng bằng nhau, cái cổ và cái phao câu để riêng. Khi xong, anh ta đặt dao xuống, lưỡi quay vào trong, cán quay về phía Thạch.

Thạch đếm. Mười hai. Anh cầm một miếng lườn lên nhìn mặt cắt. Phẳng.

– Ở trong đó ai dạy anh?

– Một ông già tù chung phòng. Ổng làm đầu bếp tiệc cưới ở Quảng Ngãi ba chục năm. – Tráng lau con dao bằng cái khăn trên vai Thạch, rồi tự nhận ra mình vừa làm vậy, rụt tay lại. – Ổng nói gà luộc mà chặt vỡ xương là mất nửa giá.

– Bảy triệu một tháng, bao cơm. Làm từ sáu giờ sáng tới ba giờ chiều. Được không anh?

Tráng không trả lời ngay. Anh ta nhìn xuống con gà đã chặt, rồi nhìn ra cửa, ra cái hẻm đang lục đục người đi làm.

– Chú biết chuyện tui ở tù rồi mà vẫn nhận hả?

– Tui cũng mới bị đuổi việc. – Thạch nói. – Hai đứa mình huề.

Hôm đó là thứ Tư hai mươi lăm tháng Ba.

Thạch có sáu mươi tư triệu và mười hai ngày để mở quán. Anh ngồi tính trên lưng một tờ lịch cũ của bà, rồi trên điện thoại, rồi lại trên lưng tờ lịch khác. Tiền nhà chín triệu, tiền cọc cho cô Lài một tháng. Sửa điện, thay ống ga, mua lại tủ lạnh, nồi cơm công nghiệp, bát đĩa, xoong chảo. Tiền chợ ngày đầu. Tiền lương. Và một khoản mà tờ lịch nào cũng không chứa nổi: ba trăm tám mươi sáu triệu.

Anh đã gửi thư cho công ty, đề nghị trả góp. Bốn ngày sau, phòng nhân sự trả lời: công ty tạm chấp thuận mỗi tháng mười lăm triệu, hạn ngày hai mươi hằng tháng, bắt đầu từ hai mươi tháng Tư. Trễ một kỳ, công ty sẽ khởi kiện đòi toàn bộ.

Mười lăm triệu một tháng. Anh viết con số đó lên tờ lịch rồi khoanh tròn, rồi lại khoanh thêm một vòng nữa.

– Cậu tính sai rồi.

Anh ngẩng lên. Một người phụ nữ đứng ở cửa, tay cầm cái nồi nhôm to quấn khăn. Chị khoảng ba mươi, tóc cột cao, mặc áo bà ba hoa nhí với quần thun đen, chân đi dép tổ ong. Thạch nhận ra chị: chị bán bánh canh cua ở đầu hẻm, ngay cạnh quán cà phê của bà Tám Ròm, mỗi sáng từ năm giờ tới chín giờ. Sáng nào anh cũng nghe chị rao, giọng miền Tây ngọt mà gắt: "Bánh canh cua nè, nóng nè."

– Dạ?

– Tui đi ngang, thấy cậu ngồi tính hoài, tui dòm. – Chị bước vào, đặt nồi xuống cái bàn inox, cúi xuống tờ lịch, ngón tay gõ gõ. – Ga nè. Cậu ghi một bình một tuần. Bếp ba họng, nấu cơm cho tám chục người, một bình mười hai ký chạy bốn ngày là cùng. Cậu ghi gạo hai chục ký một ngày, tám chục dĩa cơm mà hai chục ký là cậu đổ bỏ năm ký. Cơm bình dân người ta ăn một dĩa ba trăm gram cơm chín, gạo nở gấp hai rưỡi, vậy tám chục dĩa là chừng mười ký gạo thôi. Còn tiền điện nữa. Cậu để tủ lạnh cũ cà tàng đó, nó ăn điện như con trâu.

Chị nói một mạch, không dừng lấy hơi. Thạch nhìn tờ lịch, rồi nhìn chị.

– Chị làm kế toán hả chị?

– Kế toán gì. – Chị cười, lộ cái răng nanh hơi khểnh. – Tui bán bánh canh sáu năm. Nồi nước lèo một bữa bao nhiêu cua, bao nhiêu xương, bán được bao nhiêu tô, tui tính trong đầu hết. Không tính là chết.

– Chị tên gì?

– Hảo. Bích Hảo.

– Chị Hảo, tui mở quán từ mười giờ tới hai giờ chiều. Sáng chị vẫn bán bánh canh, xong chị qua đây đứng quầy, thu tiền, bưng bê. Sáu triệu một tháng. Được không?

Hảo không trả lời. Chị cầm cây bút trên bàn, gạch bỏ con số gạo của anh, ghi lại. Gạch con số ga, ghi lại. Ghi thêm một dòng mới: "Đá, nước uống, khăn lạnh". Ghi thêm một dòng nữa: "Hao hụt". Rồi chị cộng dọc cả cột bằng tay, không bấm máy.

– Muốn huề vốn với tiền nhà, tiền lương, tiền trả nợ mười lăm triệu, – chị nói, không ngẩng đầu, – cậu phải bán chín chục dĩa một ngày, hai mươi sáu ngày một tháng.

Thạch không nói với chị chuyện nợ. Anh nhìn tờ lịch. Con số mười lăm triệu khoanh hai vòng nằm ở góc dưới.

– Chị đọc được hả?

– Cậu khoanh to vậy ai mà không đọc được. – Chị đặt bút xuống. – Tui có đứa con gái sáu tuổi. Mười một giờ trưa tui phải đi đón nó ở lớp mẫu giáo đầu đường, đem về đây cho nó ngồi. Cậu chịu thì tui làm.

– Dạ chịu.

Hôm đó là thứ Sáu hai mươi bảy.

Người thứ ba đến không phải vì xin việc.

Thứ Hai ba mươi tháng Ba, Thạch đặt mua hai thùng chén đĩa sứ trên một ứng dụng giao hàng. Cậu giao hàng là một thằng nhóc gầy, đen, đeo kính cận, mặc áo khoác chống nắng có mũ trùm. Cậu bê hai thùng vào, đặt xuống, chờ Thạch ký nhận. Trong lúc chờ, mắt cậu đảo một vòng quanh bếp, rồi dừng lại ở cái tủ lạnh cũ đang mở cửa.

– Anh ơi, – cậu nói, giọng nhỏ, – anh để thịt sống ở ngăn trên, rau sống ở ngăn dưới, là nước thịt rỉ xuống rau đó anh.

Thạch ngừng tay.

– Em nói sao?

– Dạ… thịt sống phải để ngăn dưới cùng, hoặc để hộp kín. Đồ chín, rau ăn sống để ngăn trên. Không thì vi khuẩn từ nước thịt nhỏ xuống. – Cậu ngừng một chút, như sợ mình nói quá. – Em học ngành công nghệ thực phẩm. Em xin lỗi anh.

Thạch biết điều đó. Anh làm bếp mười năm, anh biết. Nhưng anh mua cái tủ lạnh này chiều hôm qua, chất đồ vào lúc mười giờ đêm, mệt tới mức không nghĩ.

– Em học trường nào?

– Dạ… – Cậu cúi xuống nhìn màn hình điện thoại, như kiểm tra đơn hàng tiếp theo. – Dạ em học năm ba. Mà em nghỉ rồi. Đầu năm.

– Sao nghỉ?

– Dạ nhà em trồng cà phê ở Buôn Ma Thuột. Năm ngoái mất mùa. Em không muốn xin tiền ba mẹ. – Cậu ngẩng lên, cười gượng. – Ba mẹ em chưa biết. Anh đừng nói với ai nghen anh.

– Em tên gì?

– Dạ Nguyên. Đỗ Khắc Nguyên.

Thạch ký vào màn hình điện thoại của cậu. Rồi anh hỏi:

– Nguyên, buổi trưa em chạy đơn được nhiều không?

– Dạ buổi trưa đông nhất anh. Mười giờ tới một giờ.

– Tui trả bốn triệu một tháng, em làm từ mười giờ tới hai giờ, coi bếp cho đúng chuẩn, giao cơm cho khách quanh đây. Chiều tối em chạy đơn tiếp. Được không?

Nguyên nhìn anh như nhìn một bài toán có hai đáp số.

– Dạ… anh cho em nghĩ một đêm.

Sáng hôm sau, sáu giờ, Nguyên đứng trước cửa với một tờ giấy in sẵn danh sách những thứ một quán ăn cần có để không bị phạt khi có đoàn kiểm tra. Ở cuối danh sách, cậu ghi thêm bằng bút bi: "Thớt sống – thớt chín – khác màu".

Còn một người nữa Thạch muốn mời, và người đó từ chối trước khi anh kịp nói hết câu.

– Không. – Ông Bảy Thức nói, mắt không rời ly cà phê.

– Con chưa nói con mời làm gì mà ông.

– Mày mời tao vô bếp. Tao biết. Không.

– Sao ông biết con mời ông vô bếp?

Ông Bảy đặt ly xuống cái bàn nhựa thấp dưới gốc điệp. Ông nhìn Thạch, cái nhìn chậm, từ đầu tới chân như thợ may đo áo.

– Mày đứng bếp nhà hàng. Mày đi đứng như người đứng bếp nhà hàng. – Ông nói. – Còn tao già rồi. Tao không đứng bếp nữa.

– Ông từng đứng bếp ạ?

Ông Bảy không trả lời. Ông móc tiền trả bà Tám Ròm, đứng dậy, chắp tay sau lưng đi vào hẻm.

Bà Tám Ròm, một bà già gầy như que củi, cười khục khục, rót thêm trà đá vào ly của Thạch.

– Ổng vậy đó. Mười mấy năm rồi, sáng nào cũng ngồi đây, ai hỏi gì cũng một chữ. Chỉ có bà nội con là ổng nói chuyện được ba câu.

Mười hai ngày trôi qua bằng những thứ cụ thể. Tráng thay ống ga, đục lại cái rãnh thoát nước bị nghẹt tóc và cơm. Hảo đi chợ Bàn Cờ, trả giá từng ký cá, quen mặt từng sạp, về đọc lại giá cho Thạch nghe mà không cần giấy. Nguyên dán băng keo màu lên từng ngăn tủ lạnh, ghi chữ bằng bút lông: "Sống", "Chín", "Rau". Cậu mua về hai cái thớt nhựa, một màu đỏ, một màu xanh lá. Cô Lài ghé qua hai lần, mang cho một chồng khăn lau cô tự may từ vải vụn, không nói gì nhiều.

Thạch thử nấu. Anh nấu thịt kho trứng, canh chua cá lóc, sườn ram, đậu hũ dồn thịt, cá chiên sả, những món mà bà nội bán bốn mươi ba năm. Anh nấu theo trí nhớ của lưỡi mình, cái lưỡi đã ăn cơm bà từ năm bảy tuổi. Món nào cũng được, nhưng món nào cũng có gì đó hơi giống nhà hàng: quá đẹp, quá đều, quá ít mỡ.

Đêm thứ Sáu, mùng ba tháng Tư, ba ngày trước khai trương, anh ở lại bếp một mình thắng nước màu.

Nước màu là gốc của mọi món kho. Ở Mộc Lan Đài, nước màu được thắng sẵn mỗi tuần một lần trong cái nồi inox hai mươi lít, đường cát trắng, lửa đều, có nhiệt kế. Ở đây anh chỉ có một cái chảo gang cũ của bà, một bịch đường thốt nốt anh mua ở chợ, và cái họng bếp ga bên trái có ngọn lửa hơi lệch.

Đường tan, sủi bọt, chuyển vàng, chuyển cánh gián. Khói bắt đầu bốc lên. Anh đếm, chờ màu sậm thêm một chút như ở nhà hàng, rồi đổ nước sôi vào. Chảo xèo lên một tiếng dài, hơi nước trùm lấy mặt anh.

Khi hơi nước tan, có một người đứng ở cửa bếp.

Ông Bảy Thức. Áo sơ mi trắng cài kín cổ, dép lào, hai tay chắp sau lưng. Không biết ông đứng đó từ bao giờ.

Ông bước vào, không xin phép. Ông đi thẳng tới cái chảo, cúi xuống nhìn, rồi chấm đầu ngón tay út vào mép nước màu, đưa lên miệng. Ông nhắm mắt một giây.

– Khét ba giây. – Ông nói.

Rồi ông quay lưng, đi ra, khép cánh cửa sắt lại sau lưng mình, để Thạch đứng một mình giữa bếp với cái chảo gang còn bốc khói và mùi đường cháy cay nồng trong cổ họng.

Anh chấm ngón tay vào nước màu, nếm. Đắng. Một vệt đắng rất mỏng ở cuống lưỡi, mỏng tới mức ở Mộc Lan Đài người ta gọi là "đậm đà". Anh chưa từng để ý tới nó.

Ba giây.

— Hết chương 3 —