Món của người nhà

Chương 22: Món của người nhà

Con don nhỏ hơn đốt ngón tay út, vỏ mỏng màu vàng nhạt có vân nâu. Bà bán hến ở chợ Bà Chiểu nói cả cái thành phố mười mấy triệu người này chỉ có bà với một bà nữa ở chợ Bình Tây là có don, mà cũng không phải sáng nào cũng có.

– Xe đò ngoài Quảng Ngãi chở vô, tuần được hai chuyến. – Bà nói, giọng Quảng đặc, chữ "vô" nghe như "dô". – Don sông Trà. Ba ký thôi. Đứa nào tới trễ là hết.

Hảo cúi xuống cái thau nhôm, bốc một nắm don lên, nghe tiếng vỏ lách cách trong lòng bàn tay.

– Bao nhiêu một ký cô?

– Trăm hai.

– Trăm hai? Don mà trăm hai?

– Con biết don hả? – Bà bán hến ngẩng lên, nheo mắt nhìn chị. – Con dân Mỏ Cày, nghe giọng là biết. Mỏ Cày làm gì có don.

Hảo không trả giá. Lần đầu tiên từ hôm vào quán, Thạch thấy chị không trả giá. Chị mua hai ký, đếm đủ hai trăm bốn mươi ngàn đặt vào tay bà bán hến, rồi nói một câu mà Thạch phải nghe hai lần mới tin là chị nói:

– Con mua cho một người làm. Má ổng người Quảng Ngãi, nấu canh don. Ổng sắp đi thi nấu canh của má ổng.

Bà bán hến nhìn chị lâu hơn một chút. Rồi bà bốc thêm một nắm don bỏ vào bịch, không cân.

Đó là sáng thứ Sáu, mười một tháng Chín, một ngày trước vòng hai.

Đề vòng hai được công bố ba tuần trước, ngay sau hôm ông Phiệt tới hẻm: "Món của một người thân". Mỗi đội nấu một món chính cho năm giám khảo và hai mươi khán giả được mời. Mỗi đội có ba phút đứng trước khán giả kể về người thân đó. Mười hai đội, lấy sáu.

Tối hôm đọc đề, cả nhóm ngồi quanh cái bàn trong cùng, và Nguyên là người nói ra điều ai cũng nghĩ.

– Cá kho của bà Hai. – Cậu nói. – Anh Thạch, đề này viết ra cho anh.

– Không. – Thạch nói.

– Anh ơi…

– Bà nội anh hứa với ông Phiệt không bán món đó. Đem đi thi lấy tiền là bán. – Thạch nói. – Hôm thứ Năm ông Phiệt mới ngồi ăn nhờ một chén ở nhà bà Năm. Bà Năm còn phải nói "tao mời thì không phải bán". Anh đem lên sân khấu thì sao?

Nguyên cúi đầu. Hảo gõ cây bút xuống mặt bàn.

– Vậy món của ai? Má tui nấu canh chua bông điên điển, thi vòng loại mình nấu canh chua rồi. Ba thằng Nguyên nấu cái gì?

– Dạ, ba em nấu cơm cháy rang mỡ. – Nguyên nói, đỏ mặt. – Mà ba em còn sống, ba em mà biết em đem lên đi thi chắc ba em lên đập bàn lần nữa.

Cả bàn cười. Rồi tiếng cười tắt dần, và mọi người nhìn về phía đầu bàn, chỗ Tráng ngồi.

Tráng không ngẩng lên. Anh đang lấy móng tay cái cạo một vết sơn khô trên mặt bàn inox, cạo đi cạo lại.

– Anh Tráng. – Thạch nói. – Má anh nấu món gì?

Tráng ngừng tay.

– Canh don. – Anh nói. – Hồi tui nhỏ, nhà tui ở sát sông Trà. Má tui sáng nào cũng xúc don, luộc, tách thịt, nấu canh bán ở đầu bến đò. Một tô canh don với một cái bánh tráng nướng. Tui với chị Thắm ăn canh don thay cơm tới năm tui mười lăm tuổi. Rồi nhà tui vô Sài Gòn.

Anh im lặng một lúc.

– Ở Sài Gòn không có don. Má tui nói vậy. Hai chục năm má tui không nấu canh don lần nào.

– Có. – Hảo nói. – Chợ Bà Chiểu có. Tui hỏi được.

Tráng ngẩng lên nhìn chị.

– Sao cô biết?

– Tui bán bánh canh sáu năm. – Hảo nói. – Cái gì ăn được trong thành phố này mà tui không hỏi được thì tui đi chỗ khác bán.

Ba tuần tập. Mỗi sáng chủ nhật Hảo đi chợ Bà Chiểu từ năm giờ, có hôm mua được don, có hôm về tay không. Tráng nấu. Lần đầu, nước canh đục và tanh, vì anh không ngâm don đủ lâu cho nhả cát. Lần thứ hai, anh nhớ ra má anh luộc don bằng nước vo gạo. Lần thứ ba, anh đứng trước nồi canh rất lâu rồi bỏ thêm một nhúm muối hột. Khi nếm, anh đặt cái muỗng xuống, đi ra sân sau, đứng quay lưng về phía bếp một hồi lâu mới quay vào.

Thạch không hỏi. Anh lo phần bánh tráng nướng trên lò than của bà: bánh tráng mè đen, nướng tới khi phồng đều, mép không cháy. Nguyên lo thời gian và giấy tờ. Hảo lo pha nước mắm ớt xanh, thứ người Quảng ăn kèm canh don mà Tráng tả bằng đúng một câu: "Cay xé, mà thơm."

Thứ Bảy, mùng năm tháng Chín, Khế vào lớp Một. Con bé mặc áo trắng quần xanh, đeo cái ba lô mới không còn hình con thỏ, đứng ở cửa quán cho cả bếp chụp ảnh. Nó hỏi Tráng:

– Chú Sẹo đi thi có sợ hông?

– Sợ. – Tráng nói.

– Con đi học cũng sợ. – Khế nói. – Mẹ nói sợ thì cứ đi.

Thứ Bảy, mười hai tháng Chín.

Vòng hai tổ chức trong một xưởng thực hành của một trường dạy nghề nấu ăn ở phường Tân Định. Mười hai trạm bếp xếp thành hai dãy, inox sáng loáng, máy hút khói chạy ù ù. Đầu xưởng là một cái bục thấp có micro, phía trước kê ba dãy ghế nhựa cho khán giả. Hai mươi khán giả được mời, phần lớn là người của ban tổ chức, mấy người thuộc các hội nhóm ẩm thực, và người nhà các đội đến cổ vũ.

Chị Thắm ngồi ở dãy ghế cuối cùng, sát tường. Chị mặc cái áo bà ba màu xanh dương mới, tóc chải gọn, tay trái đặt trong lòng, cổ tay nhô ra cục xương lệch. Chị không biết Tráng chọn canh don. Tráng không nói. Hảo nói.

Bà Năm không đi. Bà nói bà già rồi, ngồi xe lâu đau lưng. Nhưng sáng sớm bà sang quán, đưa cho Tráng một cái khăn tay trắng thêu chữ "N" ở góc, của ông giáo Năm. "Đứng trên đó mà run thì nắm cái này." Ông Bảy đi. Ông ngồi dãy giữa, áo sơ mi trắng cài kín cổ, hai tay đặt trên đầu gối.

Mười hai đội nấu cùng lúc trong chín mươi phút. Đội số bảy, quán cơm bà Hai, ở trạm cuối dãy bên trái.

Tráng ngâm don trong nước vo gạo từ tối hôm trước, mang theo trong hai cái thùng xốp. Anh luộc don, chắt nước, tách thịt bằng tay, từng con một, đầu ngón tay cái và ngón trỏ bóp nhẹ cho vỏ hé ra. Nước luộc don được lọc qua một lớp vải mùng, trong như nước giếng. Anh phi hành tím với một chút mỡ, đổ nước don vào, nêm muối hột, bỏ thịt don vào khi nước vừa sôi lại, tắt bếp. Hành lá thái nhỏ, ớt xanh đập dập.

Thạch đứng cạnh, nướng bánh tráng trên cái bếp than tổ ong mang theo, mỗi cái lật bốn lần. Anh không đụng vào nồi canh. Nồi canh không phải của anh.

Bên kia xưởng, ở dãy bàn giám khảo, Long ngồi ở ghế ngoài cùng, áo bếp đen thêu chỉ vàng. Anh ta không nhìn về phía trạm số bảy lần nào. Thạch biết vì anh nhìn anh ta suốt.

Hết chín mươi phút. Từng đội lên bục kể chuyện.

Đội số một là một bếp gia đình ba thế hệ ở phường Chợ Lớn, nấu món sủi cảo của bà cố. Bà cụ tám mươi tuổi tự lên kể bằng giọng Quảng Đông lẫn tiếng Việt, khán giả cười rồi vỗ tay. Đội số bốn, hai vợ chồng trẻ mở quán bún riêu, nấu món bún riêu của mẹ chồng đã mất, cô vợ kể tới nửa chừng thì khóc. Đội số sáu nấu món gà hấp lá chanh của một người cha bộ đội.

Tới đội số bảy.

Nguyên đã soạn sẵn ba câu cho Thạch đứng lên đọc. Thạch đã cầm tờ giấy đó, đứng dậy. Nhưng Tráng đặt tay lên vai anh.

– Để tui. – Tráng nói. – Canh của má tui.

Anh bước lên bục. Anh mặc áo thun trắng có chữ "Quán cơm bà Hai" in lệch trên lưng, tóc cắt sát, không đội nón. Vết sẹo từ mang tai xuống cổ hiện rõ dưới ánh đèn huỳnh quang. Tay trái anh nắm chặt cái khăn tay thêu chữ "N".

Anh đứng trước micro rất lâu. Lâu tới mức người dẫn chương trình định bước tới nhắc.

– Tui tên Tráng. – Anh nói. Giọng Quảng Ngãi, chữ nào cũng kéo dài ở cuối. – Món này là canh don. Má tui nấu bán ở bến đò sông Trà hồi tui nhỏ. Mấy anh chị thấy tui trên mạng rồi, cái đoạn tui nói tui ở tù. Bữa nay tui không nói lại chuyện đó.

Anh dừng lại. Hội trường im.

– Bữa nay tui nói chuyện tại sao tui ở tù. – Anh nói. – Bảy năm trước chị tui bị chồng đánh gãy tay. Lần đó không phải lần đầu. Chị tui chạy qua phòng tui lúc mười giờ đêm, trời mưa, tay sưng tím. Tui cầm một khúc ống nước qua nhà thằng đó. Tui đánh nó. Nó nằm viện ba tháng, giờ đi cà nhắc.

Không ai trong hội trường động đậy. Ở dãy ghế cuối, chị Thắm cúi đầu thật thấp, tay phải đặt lên cổ tay trái như che cái cục xương lệch.

– Tui không có lý. – Tráng nói. – Tui đánh người ta gần chết thì tui không có lý. Ai nói tui có lý là nói sai. Tòa xử tui bảy năm là đúng.

Anh nuốt xuống.

– Má tui đi thăm tui ba lần. Lần nào cũng ngồi bên kia tấm kính, không nói gì, chỉ khóc. Lần thứ tư thì má tui mất rồi. Trước khi mất, má tui dặn chị tui một câu: "Thằng Tráng ra tù thì kêu nó đừng có trốn."

Anh nhìn xuống cái khăn tay trong tay mình.

– Tui trốn sáu tháng. Trốn trong bếp, trốn sau cái nón. Bữa nay tui không trốn. Canh don này tui nấu theo cách má tui nấu. Hai mươi mấy năm tui không ăn. Ba tuần nay tui nấu lại. Nấu sai hai lần. Lần thứ ba tui nếm, tui ra sân sau đứng một hồi. Có vậy thôi.

Anh lùi lại khỏi micro. Anh không cúi chào. Anh đi xuống bục, về trạm số bảy.

Hội trường im phăng phắc. Một giây. Hai giây. Thạch nghe tiếng máy hút khói ù ù, tiếng ai đó nuốt nước bọt ở dãy ghế đầu.

Rồi ở dãy ghế cuối, chị Thắm đứng dậy. Chị không vỗ tay. Chị chỉ đứng, hai tay buông thõng, cái cổ tay trái lệch không che giấu nữa, nhìn em trai mình.

Người ngồi cạnh chị vỗ tay trước. Rồi người ngồi cạnh người đó. Rồi cả dãy. Rồi cả hội trường. Bà cụ tám mươi tuổi của đội sủi cảo vỗ tay bằng hai bàn tay nhăn nheo, vừa vỗ vừa nói gì đó bằng tiếng Quảng Đông với đứa cháu.

Ông Bảy ngồi dãy giữa không vỗ tay. Ông chỉ gật đầu, một lần, với bóng lưng của Tráng.

Giám khảo đi nếm. Năm chén canh don, năm cái bánh tráng mè nướng phồng, năm chén nước mắm ớt xanh. Bà nghiên cứu ẩm thực húp một ngụm canh, đặt muỗng xuống, rồi húp thêm một ngụm nữa. Bà hỏi Tráng don mua ở đâu, nghe nói chợ Bà Chiểu thì gật gù: "Tôi tưởng Sài Gòn hết người bán don rồi." Ông đầu bếp người nước ngoài bẻ bánh tráng thả vào chén canh như Tráng chỉ, ăn, rồi giơ ngón tay cái.

Long nếm cuối cùng. Anh ta húp một muỗng canh, không đổi nét mặt. Anh ta ghi điểm. Rồi anh ta ngẩng lên nhìn Tráng, lần đầu tiên trong cả buổi.

– Anh kể chuyện tù để lấy điểm à? – Anh ta hỏi, giọng đủ to cho dãy ghế đầu nghe.

Tráng đứng sững. Thạch bước tới nửa bước.

Bà nghiên cứu ẩm thực, ngồi cách Long hai ghế, đặt cây bút xuống bàn.

– Anh Long. – Bà nói, giọng nhẹ như đang dạy học trò. – Đề bài là món của một người thân. Anh ấy kể về má anh ấy. Mình chấm cái chén canh. Cái chén canh này mặn vừa, ngọt nước don thật, không có bột ngọt. Mình chấm cái đó thôi.

Long không trả lời. Anh ta gập bảng điểm lại.

Kết quả công bố lúc bốn giờ chiều. Sáu đội vào bán kết. Đội sủi cảo nhất. Đội bún riêu nhì. Đội số bảy, quán cơm bà Hai, thứ tư.

Nguyên phóng to bảng điểm chi tiết trên điện thoại. Bốn giám khảo cho chín điểm, chín rưỡi. Giám khảo thứ năm cho sáu.

– Ổng lên được một điểm. – Nguyên nói. – Ổng cho mình sáu.

– Tăng một điểm là ổng thua rồi đó. – Hảo nói.

Tráng không nhìn bảng điểm. Anh đi xuống dãy ghế cuối. Chị Thắm vẫn đứng đó. Hai chị em đứng trước mặt nhau, không ôm, không nói gì. Rồi chị Thắm đưa tay phải lên, sửa cái cổ áo thun bị lệch của em trai, như người ta sửa áo cho một đứa con nít trước khi đi học.

Tối thứ Hai, mười bốn tháng Chín, mười giờ, điện thoại Thạch rung. Số của Ngà. Không phải tin nhắn. Cuộc gọi.

– Anh Thạch.

Giọng cô nghèn nghẹt, như đang nói qua một lớp khăn.

– Ngà? Em sao vậy?

– Em bị đuổi rồi anh. – Cô nói. – Chiều nay. Anh Long kêu em lên phòng nhân sự. Ảnh nói em làm lộ chuyện nội bộ nhà hàng ra ngoài. Ảnh nói ảnh mượn điện thoại em coi lịch trực, ảnh thấy tin nhắn của anh. Cái tin anh gửi hôm mười bảy tháng Tám, về kết quả kiểm nghiệm.

Thạch đứng dậy khỏi giường.

– Em đang ở đâu?

– Em đang ở ngoài đường. – Ngà nói. – Em không dám về. Má em hỏi sao về sớm, em không biết nói sao.

— Hết chương 22 —