Hai cách kết một vụ kiện

Chương 21: Hai cách kết một vụ kiện

Người luật sư uống hết ly trà bà Năm rót, đặt cái ly xuống mâm, rồi nói một câu mà Thạch không ngờ:

– Thầy Năm chấm bài văn của tôi năm lớp mười một, cho bốn điểm, ghi bên lề: "Em viết như người đi kiện." Tôi giận thầy cả năm. Rồi tôi đi học luật.

Bà Năm cười, lần đầu tiên Thạch nghe bà cười thành tiếng.

Ông tên Văn Đình Khải, năm mươi hai tuổi, tóc muối tiêu cắt ngắn, mặc sơ mi xanh nhạt xắn tay, cái cặp da đã sờn góc. Ông là học trò lớp chuyên văn của ông giáo Năm từ đầu những năm chín mươi, giờ có một văn phòng luật nhỏ ở phường Bến Thành. Sáng thứ Bảy, hai mươi hai tháng Tám, bà Năm gọi cho ông bằng cái điện thoại bàn phím to, nói đúng một câu: "Khải, chiều nay qua nhà cô. Có thằng cháu cần hỏi chuyện." Ba giờ chiều ông có mặt.

Họ ngồi trên bộ ván gỗ gõ, dưới cái đồng hồ dừng ở bốn giờ mười lăm. Thạch đặt lên mâm nhôm những thứ anh có. Quyết định sa thải, văn bản đòi ba trăm tám mươi sáu triệu, thư chấp thuận trả góp, năm biên lai chuyển khoản, tờ kết quả kiểm nghiệm có con dấu đỏ. Anh kể lại chuyện đêm mùng bảy tháng Ba. Rồi anh kể chuyện tối thứ Ba vừa rồi ở bờ kênh, không nói tên Ngà, chỉ nói "một người trong bếp".

Luật sư Khải nghe hết, không ghi chép. Ông đọc từng tờ giấy, chậm, có tờ đọc hai lần. Khi đọc tới cái hợp đồng đào tạo, ông lấy ngón tay gõ gõ lên một dòng.

– Đây. – Ông nói. – Cái khoản ba trăm tám mươi sáu triệu này dựa hết vào mấy chữ "do lỗi của người lao động". Công ty đòi được vì họ đã sa thải anh vì lỗi của anh. Nếu cái quyết định sa thải không đứng được, thì cái khoản đòi này cũng lung lay theo.

– Con kiện được không chú?

– Được. Chuyện sa thải thì anh kiện thẳng ra Tòa được, không bắt buộc phải qua hòa giải viên lao động trước. Vẫn còn trong thời hạn. – Ông đặt tờ hợp đồng xuống. – Nhưng anh đừng nghĩ kiện là thắng. Tòa không xử theo chuyện ai đúng ai sai trong lòng anh. Tòa xử theo cái gì chứng minh được.

– Con có tờ kết quả.

– Anh có tờ kết quả nói xốt me của một nhà cung cấp, mua ở một cửa hàng, vào tháng Tám, có protein đậu phộng. – Luật sư Khải nói, giọng đều như đọc. – Công ty sẽ nói: tháng Ba khác, lô hàng khác, nhà hàng khác cửa hàng. Họ sẽ nói mẫu do anh tự mua, tự đem đi, ai biết anh có đụng vào không. Họ sẽ có luật sư giỏi hơn tôi.

– Còn người trong bếp?

– Cái đó mới là chìa khóa. – Ông nhìn Thạch. – Một người tận mắt thấy chén xốt bị múc thêm xốt nền, và thấy thùng xốt bị đổ đi lúc hai giờ sáng. Người đó ra Tòa nói, cộng với tờ kết quả này, cộng với hóa đơn nhập hàng của nhà hàng nếu Tòa yêu cầu cung cấp, thì câu chuyện của anh có xương có thịt.

– Người đó không chịu ra.

– Tôi đoán vậy. – Luật sư Khải gật đầu. – Người đó mà ra thì người đó mất việc. Có khi còn bị hỏi chuyện tại sao đổ thùng xốt.

Thạch ngồi im.

– Còn một con đường nữa. – Ông nói tiếp. – Ông khách bàn bảy. Ông Hòa. Anh nói luật sư của ông ấy đang đòi nhà hàng giải trình và bồi thường. Nếu anh đưa tờ kết quả này cho phía ông Hòa, họ sẽ dùng nó. Họ không cần chứng minh anh vô tội. Họ chỉ cần chứng minh xốt nền của nhà hàng có vấn đề. Mà nếu xốt nền có vấn đề, thì câu "lỗi do nhân viên cũ" của nhà hàng tự đổ.

– Vậy là con đưa cho ông Hòa, ông Hòa kiện nhà hàng, rồi nhà hàng…

– Rồi nhà hàng sẽ phải đi tìm xem chuyện gì xảy ra đêm đó. – Ông nói. – Và người thấy chén xốt bị múc thêm sẽ bị gọi ra, dù người đó có muốn hay không.

Bà Năm từ nãy giờ ngồi im, quạt cây quạt nan. Giờ bà lên tiếng.

– Vậy là đường nào cũng có người phải đứng ra.

– Dạ cô. – Luật sư Khải nói. – Đường nào cũng có.

Ông đứng dậy trước khi về, cầm cái cặp da, nhìn Thạch một lúc.

– Anh Thạch, tôi nói thêm một chuyện, không phải với tư cách luật sư. – Ông nói. – Anh nói "một người trong bếp" mà anh giữ không nói tên. Anh nói người múc xốt là một người khác mà anh cũng giữ không nói tên. Anh giữ tên người ta cẩn thận vậy, thì anh phải biết là có lúc anh sẽ không giữ được tên mình.

Tối hôm đó, sau giờ đóng quán, Thạch kể lại cho cả nhóm.

Nguyên ghi lại những gì luật sư nói vào cuốn sổ ghi đơn, ngay dưới trang có hai chữ "Quế" và "Đúng" của ông Phiệt. Cậu không xé trang đó ra. Cậu nói cậu sẽ giữ cuốn sổ đó tới già.

– Hai đường. – Cậu nói, gạch hai cái gạch. – Một: anh Thạch kiện công ty, cần chị Ngà làm chứng. Hai: anh Thạch đưa kết quả cho ông Hòa, ông Hòa kiện nhà hàng, rồi nhà hàng cũng lôi chị Ngà ra.

– Vậy là con Ngà vô hai đường. – Hảo nói.

– Dạ.

– Còn chị Lan thì sao? – Tráng hỏi.

Không ai trả lời ngay. Thạch nghĩ tới bàn tay chị Lan viết dãy số trên tấm danh thiếp, số cuối cùng nhòe một vệt.

– Có đường thứ ba. – Anh nói. – Em đi gặp chị Lan. Em nói thẳng với chỉ những gì em biết. Không có luật sư, không có ông Hòa, không có Ngà. Để chỉ tự quyết.

– Rồi chỉ quyết không làm gì thì sao? – Hảo hỏi.

– Thì em vẫn còn hai đường kia.

Hảo nhìn anh rất lâu, rồi lắc đầu.

– Cậu tốt bụng quá, Thạch. Mà tốt bụng không trả được ba trăm triệu.

– Chị Hảo. – Tráng nói, giọng nhỏ. – Để chú Thạch đi.

Hảo quay sang nhìn anh.

– Bữa trước tui nói với chú Thạch: đừng để người khác chịu thay mình. – Tráng nói. – Mà tui nghĩ lại, còn một câu nữa. Người ta làm sai mà người ta không biết mình làm sai, thì phải cho người ta biết trước, rồi mới bắt người ta chịu. Hồi tui đánh thằng anh rể, không ai cho tui chọn. Tui cũng không cho nó chọn.

Hảo im lặng. Rồi chị gật đầu, rất nhỏ.

Thạch gọi số trên tấm danh thiếp lúc chín giờ tối. Chuông đổ bốn hồi.

– Alo.

– Chị Lan. Tôi là Thạch.

Đầu dây bên kia im một lúc. Thạch nghe có tiếng tivi rất nhỏ, tiếng một máy đo gì đó kêu bíp đều đều, như ở phòng bệnh.

– Ba tôi ổn. – Chị Lan nói trước. – Từ hôm đó ông ngủ được.

– Dạ. Tôi gọi không phải chuyện ông.

– Tôi biết.

– Tôi muốn gặp chị. Một mình. Ở chỗ nào không phải nhà hàng.

Lại im lặng.

– Thứ Ba. – Chị nói. – Bảy giờ sáng. Có một quán cà phê nhỏ ở góc đường có hàng cây dầu, cách nhà hàng một dãy phố. Tôi uống ở đó trước khi vào làm.

Sáng thứ Ba, hai mươi lăm tháng Tám, Thạch tới lúc bảy giờ kém mười. Quán cà phê nhỏ, bàn gỗ, cửa kính nhìn ra một hàng cây dầu cao. Chị Lan đã ngồi ở cái bàn trong góc, trước mặt là ly cà phê đen và một cái điện thoại úp xuống. Chị mặc áo sơ mi trắng, tóc búi thấp lại như cũ.

Thạch ngồi xuống đối diện. Anh gọi một ly trà đá. Anh không cởi cái túi vải đeo chéo.

– Anh nói đi. – Chị Lan nói.

Thạch mở túi, lấy ra một bản sao tờ kết quả kiểm nghiệm, đặt lên bàn, xoay về phía chị.

– Chuỗi Mộc Lan Cơm Nhà. Gỏi cuốn xốt me. Hai mẫu, hai cửa hàng, mua ngày chín và ngày mười tháng Tám. Có protein đậu phộng. Xốt me đó là của Phúc Hưng Thịnh, cùng chỗ giao thùng xốt nền cho nhà hàng. Bảng thành phần ghi không chứa đậu phộng.

Chị Lan cầm tờ giấy lên. Chị đọc. Thạch nhìn mắt chị đi dọc từng dòng, dừng ở dòng kết luận, quay lên đọc lại cái tên công ty ở đầu trang.

– Mẫu này lấy tháng Tám. – Chị nói. – Ở cửa hàng. Không phải đêm tiệc.

– Dạ.

– Xốt nền của nhà hàng có giấy chứng nhận thành phần. Tôi đọc rồi. Tôi ký hợp đồng với họ.

– Dạ. Giấy ghi đúng công thức. – Thạch nói. – Cái giấy không ghi là cái bồn trộn. Họ dùng chung bồn cho tương đậu phộng với xốt me, súc bồn ẩu.

Chị Lan đặt tờ giấy xuống. Chị không nhìn anh. Chị nhìn ra hàng cây dầu ngoài cửa kính.

– Anh nói hôm thứ Năm, chén xốt bàn bảy có người múc thêm. – Chị nói. – Anh nghe ai nói?

– Tôi không nói tên người ta được.

– Anh không nói thì sao tôi tin?

Thạch nhìn chị. Anh nghĩ tới câu ông Bảy dặn, đừng giải thích. Nhưng có những lúc không giải thích thì người kia sẽ không bao giờ nghe được.

– Chị nếm chén của tôi. – Anh nói, rất chậm. – Chị thấy nó khác mấy bàn kia. Chị thấy nó nhạt. Chị múc một muỗng xốt nền vô cho giống.

Chị Lan không động đậy. Không có gì trên mặt chị thay đổi, trừ hai bàn tay. Hai bàn tay đang đặt trên mặt bàn gỗ, cạnh ly cà phê đen, từ từ co lại, các ngón tay gập vào lòng bàn tay.

– Tôi thấy nó nhạt. – Chị nói, giọng không lên không xuống, như đọc lại một dòng trong biên bản. – Bàn đó là bàn của ông Hòa. Mọi bàn khác dùng xốt nền, cùng một vị. Tôi không muốn bàn của ông Hòa ăn một chén khác. Tôi không biết chén đó là chén riêng. Không ai nói với tôi.

– Cái thẻ đỏ nằm chỗ thớt tôi. – Thạch nói. – Tôi không để nó lên khay. Đó là lỗi của tôi.

Chị Lan quay lại nhìn anh, lần đầu tiên từ lúc anh ngồi xuống. Có cái gì đó trong mắt chị mà anh không đọc được. Không phải biết ơn. Không phải giận. Giống như người vừa bị ai đỡ một cú ngã mà không muốn được đỡ.

– Tôi đã nghĩ chuyện đó cả năm tháng. – Chị nói. – Đêm nào tôi cũng nghĩ. Rồi tôi nhắc mình: xốt nền không có đậu phộng. Giấy ghi vậy. Mười một bàn khác ăn không sao. Anh Long nói chắc chắn lỗi ở phần sơ chế riêng của chén bàn bảy. Anh Long làm bếp hai mươi năm. Tôi tin.

– Chị tin, hay chị muốn tin?

Chị Lan không trả lời. Chị cầm ly cà phê đen lên, rồi đặt xuống, không uống.

Cửa quán mở. Tiếng chuông gió treo trên cửa kêu leng keng.

– Chị Lan, chị tới sớm thế.

Giọng ấy. Thạch không cần quay đầu.

Long bước tới bàn, áo sơ mi trắng đóng thùng, tay cầm chìa khóa xe máy. Anh ta dừng lại khi thấy Thạch. Chỉ một nhịp. Rồi anh ta cười, kéo cái ghế ở bàn bên cạnh sang, ngồi xuống giữa hai người như ngồi vào một bàn tiệc mình được mời.

– Quán này anh uống mỗi sáng, cả năm nay. – Anh ta nói, như trả lời một câu Thạch chưa hỏi. – Không ngờ gặp em ở đây. Hai chị em nói chuyện gì thế?

Chị Lan không nói gì. Long nhìn xuống tờ giấy trên bàn. Anh ta cầm nó lên trước khi ai kịp ngăn.

Anh ta đọc nhanh hơn chị Lan nhiều. Thạch nhìn mắt anh ta. Không có gì thay đổi, trừ một cái co rất nhỏ ở cơ hàm, chỗ dưới tai.

– Kiểm nghiệm. – Long nói, đặt tờ giấy xuống. – Ai lấy mẫu? Em à? Em tự mua, tự mang đi, tự gửi. Ai chứng kiến? Niêm phong lúc nào? Từ cửa hàng tới trung tâm, cái hộp đấy nằm trong tay ai bao lâu? – Anh ta lắc đầu, giọng như thầy chấm bài. – Tờ giấy này mà em đưa ra ngoài, Phúc Hưng Thịnh kiện em tội vu khống doanh nghiệp. Em biết chưa?

– Em chưa đưa cho ai. – Thạch nói.

– Tốt. – Long gật đầu. – Thế thì đừng đưa.

Anh ta quay sang chị Lan, giọng đổi, nhẹ đi, như nói với người nhà.

– Chị Lan, chín giờ chị họp với bên ngân hàng. Em chở chị về văn phòng nhé, tài liệu em để trên bàn chị rồi.

Chị Lan nhìn Long. Rồi nhìn tờ giấy. Rồi nhìn Thạch. Chị đứng dậy, cầm túi xách, cầm luôn tờ kết quả kiểm nghiệm gấp làm đôi bỏ vào túi, không hỏi ai.

– Cảm ơn anh Thạch đã tới. – Chị nói. Rồi chị đi ra, không chờ Long.

Long không đi theo ngay. Anh ta ngồi lại thêm một nhịp, nhìn Thạch. Rồi anh ta nghiêng người qua bàn, gần, giọng hạ xuống, cái giọng anh ta dùng tối mùng bảy tháng Ba khi hỏi "chén này mày pha, đúng không".

– Ai nói với mày chuyện múc thêm?

Thạch không trả lời.

Long nhìn anh rất lâu. Thạch thấy mắt anh ta đi một vòng, như đang lần lại từng gương mặt trong cái bếp hai mươi hai người. Phước. Đứa rửa chén. Đứa ở trạm cuốn gỏi. Rồi mắt anh ta dừng lại ở một chỗ nào đó Thạch không thấy được.

Long đứng dậy, cầm chìa khóa xe.

– Ngày hai mươi tháng sau. – Anh ta nói. – Mày nhớ ngày đấy chứ? Trễ một kỳ là ra tòa. Hợp đồng ghi rõ. Tao sẽ là người đầu tiên nhắc phòng nhân sự.

— Hết chương 21 —