Đèn pin trên đê

Chương 17: Đèn pin trên đê

Võ Thị Chiu không ngủ được.

Không phải vì lạnh, dù trong xe lại xuống còn mười ba độ và bà đã kéo cái áo khoác xanh than của con trai lên tận cằm. Không phải vì đau đầu, dù cái đau âm ỉ từ đêm qua vẫn nằm đó, sau hai con mắt, như một hòn sỏi trong giày. Bà không ngủ được vì bà đã quen không ngủ. Mười bốn tháng nay, đêm nào bà cũng thức dậy lúc hai giờ sáng, nằm nghe gió ngoài hàng tre, rồi dậy thắp hương, rồi ngồi.

Ở đây không có hàng tre. Không có bàn thờ. Bà ngồi trong bóng tối, nghe tiếng quạt gió dưới bảng điều khiển thổi đều đều, nghe tiếng thở của bốn người kia, và ôm cái hộp thiếc.

Bên cạnh bà, ở hàng ghế giữa, cái ghế của cậu Nhựt đã trống từ chiều hôm kia. Cậu ta ngồi ở ghế trước, cạnh chú Hưỡng, gục đầu vào cửa kính mà ngủ. Ở hàng sau, mẹ con Bưởi ôm nhau ngủ dưới một tấm chăn, cái chân nhỏ của thằng Chít thò ra ngoài, cái tất len màu đỏ có hình con tuần lộc.

Bà mở hộp thiếc. Trong bóng tối, bà không nhìn thấy gì. Bà sờ.

Cây đèn pin. Vỏ nhựa nhẵn thín ở chỗ tay cầm, vì bị một bàn tay trẻ con, rồi một bàn tay người lớn, cầm suốt hai mươi bảy năm. Cái công tắc trượt mòn vẹt. Ông nhà bà mua nó ở chợ phiên năm thằng Vận bảy tuổi, cái năm bà ở Vân Cảng về, cái năm mà thằng bé gọi bà là o suốt một tháng. Ông mua nó với giá mười hai nghìn. Bà nhớ, vì bà đã mắng ông tiêu hoang.

Tấm ảnh. Bà không cần nhìn cũng biết. Ảnh chụp ở trên đê, năm thằng Vận tốt nghiệp trường bay ngoài thủ đô Lam Thành, về quê, mặc bộ đồng phục trắng, đội mũ, đứng cạnh bà. Bà mặc áo bà ba nâu, đầu chít khăn. Thằng con giơ cây đèn pin lên ngang mặt, làm bộ như đang nháy, cười toe toét. Đứa con gái của bà, con Hạp, chụp tấm ảnh ấy bằng cái điện thoại cũ. Ảnh hơi mờ, vì con Hạp cười quá mà tay rung.

Cái áo khoác thì bà đang mặc.

Ba thứ. Hãng Hồng Hạc giữ chúng mười ba tháng trong một cái kho ở cảng Nordvik, cùng với đồ đạc của những người đã ở chung khu nhà phi công với thằng Vận. Bà viết thư. Bà gọi điện. Bà nhờ người trong hội đồng hương gọi điện. Người ta bảo phải có giấy tờ. Bà làm giấy tờ. Người ta bảo phải chờ tổ điều tra kết thúc. Bà chờ. Người ta bảo người thân phải tới nhận trực tiếp. Bà đi.

Đêm rằm tháng Mười năm ngoái, trưa hôm trước thằng Vận còn gọi về. Hắn nói chuyến này hắn chở hàng, có một xe khách ngồi xe về miền Trung, toàn người mình. Hắn dặn: "Mạ ơi, chín giờ bốn mươi tối mai mạ ra sân." Tối hôm sau trời mưa. Mưa dầm, mưa lây rây, cái mưa tháng Mười ở Đông Trạch mà người ta bảo không ướt áo mà ướt lòng. Bà vẫn ra. Bà đội cái nón lá, đứng giữa sân, ngửa mặt lên trời nửa tiếng. Trời đen kịt. Không có ngôi sao nào. Bà vô nhà, nghĩ bụng: mưa rứa thì hắn nháy cũng chẳng ai thấy, lần sau. Bà đi ngủ.

Sáng hôm sau, người của hãng gọi điện.

Mười bốn tháng nay, bà vẫn nghĩ về cái nửa tiếng đứng dưới mưa ấy. Bà nghĩ, nếu đêm đó trời quang, thì bà đã thấy cái gì. Bà không bao giờ trả lời được.

Bà chưa bao giờ đi máy bay. Bà chưa bao giờ ra khỏi tỉnh Đông Trạch, trừ ba năm ở Vân Cảng. Năm sáu mươi ba tuổi, bà ngồi tàu nhảy khoang khách của một hãng khác, cái ghế rộng có cái khăn trắng trên đầu ghế, sang một xứ mà tuyết rơi trắng xoá cả ngày, để nhận một cái hộp.

Văn phòng của hãng ở tầng ba một toà nhà kính gần cảng. Một cô gái trẻ, người Lam Hải, nói giọng thủ đô, rất lễ phép, đưa bà cái hộp các-tông, đưa bà một tờ giấy, chỉ cho bà chỗ ký. Bà hỏi con bà chết thế nào. Cô gái nói tàu nổ trên biển. Bà hỏi chỗ nào trên biển. Cô gái mở một tấm bản đồ trên máy, chỉ vào một cái chấm xanh nhỏ xíu giữa một vùng màu xanh mênh mông.

Bà đứng nhìn cái chấm xanh ấy rất lâu. Lâu tới mức cô gái bắt đầu lúng túng, hỏi bà có cần nước không. Bà lắc đầu. Bà ký. Bà ôm cái hộp các-tông ra về. Tối đó, ở nhà người đồng hương, bà mở hộp ra, lấy ba thứ, bỏ vào cái hộp bánh quy thiếc mà bà mang từ nhà sang để đựng thuốc. Thuốc bà đổ vào túi ni lông.

Trong bóng tối, bà sờ lên cây đèn pin thêm một lần, rồi đóng nắp hộp.

Cái máy bộ đàm màu cam đặt ở hộc dưới ghế lái bỗng rè lên rất khẽ. Có tiếng gọi, nhỏ như tiếng thì thầm.

– Bác Chiu ơi. Bác còn thức không ạ?

Bà nhìn quanh. Không ai cựa mình. Giọng ấy không ra từ cái loa trên trần như mọi lần, mà từ cái máy cam. Bà cúi xuống, với tay qua lưng ghế trước, lấy cái máy ra. Chú Hưỡng đã dạy cả xe cách dùng nó, từ đêm đầu tiên. Bấm cái nút bên hông thì nói. Nhả ra thì nghe.

– Tui đây – bà nói, nhỏ hết mức.

– Cháu là Thu đây bác. Cháu gọi bằng máy này cho khỏi đánh thức mọi người. Bác chưa ngủ ạ?

– Già rồi, ngủ mô được. Con cũng chưa ngủ?

– Dạ. Cháu trực.

Một khoảng lặng. Bà nghe trong máy có tiếng thở của cô gái, cái tiếng thở như người sắp nói một điều đã giữ rất lâu.

– Bác ơi. Hôm hai mươi lăm, lúc bác kể chuyện ngôi sao, cháu đã nghe hết. Cháu chỉ nói được chữ "dạ". Cháu xin lỗi bác. Có một chuyện cháu phải nói với bác từ hôm đó, mà cháu chưa nói.

– Chuyện chi?

– Anh Vận… là người dạy cháu bay, bác ạ.

Bà Chiu ngồi im. Bà không nói gì một lúc lâu, lâu tới mức Thu phải gọi lại.

– Bác?

– Tui nghe – bà nói. – Con nói tiếp.

Thu kể. Cô kể về năm năm mươi bảy, về những chuyến bay học việc, về người cơ trưởng giọng miền Trung hay đùa, ăn cơm hộp lúc nào cũng gắp hành ra một góc.

– Hắn không ăn hành từ nhỏ – bà Chiu nói. – Tui nấu chi cũng phải chừa ra một bát không hành cho hắn.

Cô kể về lần anh bắt cô mặc áo áp suất đứng trước cửa hông mở, nhìn xuống mặt đất ở độ cao ba trăm cây số, dặn cô chân trước tay sau, đi bằng tay, đừng tin mắt mình.

– Hồi nhỏ hắn trèo cây trứng cá sau nhà, té gãy tay – bà nói. – Từ đó hắn trèo chi cũng bám chắc rồi mới với.

Rồi cô kể về chuyến bay đêm tháng Sáu năm năm mươi bảy. Về phút thứ ba mươi tám. Về cái công tắc đèn hạ cánh.

– Anh bật lên, tắt, ba lần, mỗi lần một giây. Cháu hỏi anh làm gì. Anh nói: "Mạ anh ở dưới nớ. Làng Cát Sen." Cháu hỏi có đúng quy định không. Anh bảo cháu ghi vào sổ trực là "kiểm tra đèn hạ cánh".

Ở đầu này, bà Chiu đưa bàn tay lên che miệng. Bà khóc, mà bà cũng cười, cái tiếng cười run run bật ra qua kẽ tay.

– Cái thằng – bà nói. – Cái thằng ni…

– Cháu bay với anh mười chuyến. Chuyến nào đi đêm qua trời Đông Trạch anh cũng kiểm tra đèn hạ cánh ba lần.

– Tui thấy được có bảy lần – bà nói. – Mấy lần khác trời mưa.

– Dạ.

Bà lau nước mắt. Ở đây nước mắt không chảy, nó đọng trên mi thành một lớp mỏng, bà phải lấy ngón tay quệt đi từng chút, như quệt sương trên lá.

– Rứa con có biết vì răng nó nháy ba lần không? – bà hỏi.

– Dạ, anh kể rồi ạ. Hồi nhỏ anh chăn trâu về muộn, đứng trên đê nháy đèn pin. Một lần là "con đây". Hai lần là "con không sao". Ba lần là "con về ngay".

Bà Chiu sững người.

– Hắn kể cả cái đó?

– Dạ. Anh kể có một lần, mà cháu nhớ.

Bà im lặng rất lâu. Bà mở hộp thiếc ra, lấy cây đèn pin, đặt nó trên đùi, hai bàn tay úp lên.

– Hắn nói với tui hồi hắn mười tuổi – bà nói. – Hắn nói một lần là con đây, hai lần là con không sao, ba lần là con về ngay. Từ đó tới chừ, ngoài tui với ông nhà, tui tưởng hắn không nói với ai.

Thu không trả lời.

– Con là đứa thứ ba hắn nói – bà Chiu nói. – Rứa là hắn thương con. Hắn coi con như em.

Ở đầu kia, có tiếng gì đó như tiếng nấc, rồi im.

Ngoài kính xe, con tàu ra khỏi bóng tối. Ánh nắng tràn qua khe cửa cuốn, hắt một vệt vàng nhạt lên trần xe, lên tấm chăn của mẹ con Bưởi, lên cái tất len màu đỏ hình con tuần lộc. Thằng Chít cựa mình, nhưng không thức.

– Bác ơi – Thu nói, khi giọng cô đã bình thường trở lại. – Còn một chuyện nữa. Trung tâm Mũi Én vừa báo cho cháu. Hồi gần nửa đêm, đường dây nóng của trung tâm có một cuộc gọi từ Đông Trạch. Từ làng Cát Sen, bác ạ.

Bà Chiu ngẩng lên.

– Một người phụ nữ tên là Đặng Thị Hạp. Chị ấy nói chị ấy xem tivi, biết mẹ chị ấy đang ở trên này. Chị ấy nói lúc mười một giờ bốn mươi mốt đêm, chị ấy đứng ở sân, thấy ngôi sao của anh trai chị ấy bay qua làng, nháy ba lần. Chị ấy nhờ trung tâm nói lại với mẹ chị ấy.

– Con Hạp – bà Chiu nói. Chỉ thế. Rồi bà không nói được gì nữa.

– Chị ấy dặn, nguyên văn, là "nói với mạ tui: anh Vận vừa qua, anh nháy rồi, mạ yên tâm".

Bà Chiu ôm cây đèn pin vào ngực. Trong xe, mọi người vẫn ngủ. Chỉ có cái quạt gió thổi đều, và vệt nắng trên trần xe đang xoay chầm chậm khi con tàu xoay.

Rất lâu sau, bà mới nói vào máy.

– Con Thu.

– Dạ.

– Con có tin là hồn thằng Vận không?

Ở đầu kia, Thu im rất lâu. Lâu tới mức bà nghĩ đường truyền đã tắt.

– Bác ơi – cuối cùng cô nói, và giọng cô khác hẳn, run, chậm, như người đang đứng ở mép một cái hố mà không biết sâu bao nhiêu. – Mười hai phút nữa, cháu cần bác nhìn một thứ.

— Hết chương 17 —