Ngày quay mật

Chương 4: Ngày quay mật

Thứ Sáu, cái cặp lồng trở lại trên đầu hiên. Dưới quai có một mẩu giấy xé từ bao xi măng, chữ viết bằng bút chì, nhỏ và thẳng.

"Sáng mai bảy giờ tui quay mật. Cô muốn coi thì xuống. Mặc áo dài tay, quần dài, đi giày. Đừng xức nước hoa."

Xuyến đọc hai lần. Cô không có nước hoa. Cô cũng không có giày, chỉ có đôi dép quai hậu đi từ Sài Gòn lên. Sáng thứ Bảy cô lục trong tủ của bà ra được một đôi ủng cao su đen, cỡ chân bà nhỏ, cô phải nhón gót mới xỏ vào được.

Bảy giờ kém năm, cô đi xuống lán, ủng kêu lạch bạch trên lối mòn.

Lãm đã ở đó. Hiên lán được dọn sạch, cái thùng quay mật inox đặt giữa, chân thùng kê lên hai khúc gỗ cho cao. Trên bàn là một cái nồi nước đang sôi trên bếp củi, trong nồi nhúng một con dao lưỡi dài, mỏng, đầu bằng. Cạnh đó là một cái xô nhựa trắng có lưới lọc vải màn căng trên miệng, một cái chổi lông mềm, một cái khay inox, và một vật nhỏ màu đen giống cái ống nhòm một mắt.

Anh nhìn đôi ủng của cô, không nói gì, chỉ đưa cho cô một cái nón lưới.

Cái nón quá rộng. Vành nón sụp xuống tới mắt, phải đẩy lên mới thấy đường. Tấm lưới đen phủ xuống vai, buộc dây quanh nách. Nhìn qua lưới, cả thế giới như được phủ một lớp sương mỏng.

– Nón của tui – Lãm nói. – Đội tạm.

– Còn anh?

– Tui có cái khác.

Anh đội một cái nón lưới trắng, đeo đôi găng da dày tới khuỷu, mặc áo bạt kéo khóa lên tận cổ. Xuyến để ý anh chằng thêm sợi thun ở cổ tay áo, chỗ găng tay giáp với tay áo, chằng chặt tới mức vải nhăn lại. Cô nghĩ người nuôi ong lâu năm chắc ai cũng kỹ vậy.

Anh cầm cái bình hun khói, bỏ vào đó một nắm vỏ trấu với mấy miếng bìa cạc tông, châm lửa, bóp bễ cho khói lên. Khói trắng, thơm mùi rơm.

– Ong ngửi khói thì tưởng cháy rừng – anh nói, vừa đi vừa giải thích, giọng đều như đọc bài. – Nó lo chui vô tổ hút mật no bụng, để lỡ có phải bỏ tổ mà đi. Ong no bụng thì hiền, khó đốt. Mình thừa cơ mở nắp.

Anh dừng trước thùng đầu tiên, phả hai hơi khói vào cửa tổ, đợi một chút, rồi nhấc nắp tôn lên. Bên trong là mười cái khung gỗ xếp đứng song song, sát nhau. Anh nói người trong nghề kêu mỗi khung là một cầu. Ong phủ kín mặt cầu, lúc nhúc, một lớp vàng nâu chuyển động.

Lãm nhấc một cầu lên, xoay nghiêng cho cô coi. Ở phần trên của cầu, các ô lục giác được phủ một lớp sáp mỏng màu trắng ngà, phẳng và đều như mặt giấy.

– Ong vít nắp rồi đó. Mật trong ô khô tới mức nó vừa ý thì nó lấy sáp đậy lại, để dành. Cầu nào vít được hai phần ba trở lên thì mình lấy. Chưa vít thì mật còn nước, quay ra để lâu nó lên men chua.

Anh giũ mạnh cái cầu một cái. Phần lớn ong rơi trở lại vào thùng. Mấy con còn bám anh quét nhẹ bằng chổi lông. Rồi anh đặt cầu vào cái khay inox, đậy lại bằng một miếng bao bố ướt, và mở cầu tiếp theo.

Xuyến đứng cách anh hai bước. Ong bay quanh lưới trên mặt cô, va vào lưới lách tách như mưa nhỏ. Có một con đậu trên tay áo cô. Cô nín thở. Con ong bò một vòng, rồi bay đi.

– Cô đứng yên vậy là đúng – Lãm nói, không quay lại. – Ong không ghét người. Nó ghét người hoảng.

Họ làm hết mười hai thùng ở dãy đầu. Lấy được hai mươi mấy cầu. Mặt trời lên cao, mồ hôi chảy dọc sống lưng Xuyến dưới lớp áo dài tay. Lãm khiêng khay về lán. Anh lấy con dao từ nồi nước sôi ra, lau khô, rồi đặt cầu thẳng đứng trên một cái thanh gỗ bắc ngang chậu, lưỡi dao áp sát mặt sáp, kéo một đường từ dưới lên.

Lớp nắp sáp tách ra thành một tấm mỏng, cong, rơi xuống chậu. Phía dưới, các ô mật lộ ra, bóng lên trong nắng, và mật bắt đầu rỉ xuống thành dòng.

Mùi mật xộc lên. Không giống mùi hoa cà phê ngoài vườn. Đậm hơn, ấm hơn, có chút gì giống mùi đường thắng, lại có chút gì hăng hăng như mùi vỏ cam.

– Cô cầm thử.

Anh đưa con dao. Xuyến cầm. Con dao còn nóng, nặng tay hơn cô tưởng. Cô áp lưỡi vào mặt sáp, kéo. Lưỡi dao cắm sâu quá, kéo theo cả một mảng ô, mật trào ra ướt tay.

– Nghiêng chút nữa – Lãm nói. – Như gọt vỏ bí. Đừng ấn.

Cô thử lần nữa. Lần này tấm sáp tách ra mỏng hơn, dù không đều bằng của anh. Cô thử lần thứ ba, thứ tư. Tới cầu thứ năm, cô làm được một đường gần như không sứt.

Cô nhận ra mình đang cười. Dưới lớp lưới, không ai thấy, nhưng cô biết.

Lãm xếp bốn cầu đã cắt nắp vào cái thùng inox, mỗi cầu một ngăn. Anh quay tay cầm. Lúc đầu chậm, rồi nhanh dần. Cái thùng rung lên, kêu ù ù. Bên trong, mật văng ra khỏi ô, đập vào thành thùng lộp độp như mưa đá rơi trên mái tôn, rồi chảy xuống đáy.

Anh mở cái vòi ở đáy thùng. Mật chảy ra.

Xuyến chưa từng thấy mật chảy như vậy. Một dòng màu hổ phách nhạt, trong, đặc, chảy chậm và đều như một sợi dây được thả xuống từ từ, rơi lên tấm lưới lọc, đọng lại thành một vũng sáng.

Lãm lấy một cái muỗng nhựa, hứng một ít ngay dưới vòi, đưa cho cô.

Cô vén lưới, nếm. Ngọt. Rồi sau cái ngọt là một chút chua rất nhẹ, một chút đắng rất nhẹ ở cuống lưỡi, như vị cà phê pha loãng. Cô nếm thêm một chút nữa cho chắc.

– Mật cà phê – Lãm nói. – Mấy người ở dưới xuôi không quen, chê đắng. Bà Tư thì nói ăn mật cà phê mới biết đất đỏ có vị gì.

Anh đưa cô cái vật màu đen giống ống nhòm. Anh nhỏ một giọt mật lên cái tấm kính ở đầu ống, đậy cái nắp nhựa lên, rồi bảo cô đưa đầu kia lên mắt, hướng ra chỗ sáng.

Qua ống, Xuyến thấy một cái vòng tròn trắng có kẻ vạch số. Nửa trên màu xanh nhạt, nửa dưới trắng. Đường ranh giữa hai màu nằm ở một con số.

– Hai mươi mốt – cô đọc.

– Độ ẩm. Hai mươi mốt phần trăm. Hơi cao. Mật mùa này mới đầu ong vít vội. Người thu mua họ thích dưới hai mươi. – Anh cầm lại cái khúc xạ kế, lau sạch. – Cô quen đọc vạch nhanh ghê.

Xuyến không trả lời. Đọc vạch số là việc cô làm mỗi ngày suốt sáu năm, trên những cái máy khác.

Họ làm tới trưa. Hai mươi mấy cầu, được một xô rưỡi mật. Lãm múc ra mấy cái can nhựa, dán nhãn ghi ngày. Rồi anh lấy ra một cái hũ thủy tinh nhỏ, loại nửa lít, rót đầy, vặn nắp, đưa cho Xuyến.

– Mật đầu mùa. Của vườn bà, cô giữ.

Xuyến cầm cái hũ. Mật còn ấm, ấm như vừa được ai cầm trong tay.

Lúc ra rửa tay ở cái lu nước sau lán, cô đi ngang dãy thùng ong cuối cùng, sát ranh vườn ông Tám, và thấy một cái thùng khác hẳn những cái khác.

Nó được sơn màu xanh dương, một màu xanh tươi mà ngoài tiệm sơn người ta hay gọi là xanh da trời, giờ đã bạc thành loang lổ. Trên nắp tôn có ai vẽ một con ong bằng bút sơn trắng. Nét vẽ vụng, như của học trò: cái thân tròn có ba vạch ngang, hai cái cánh như hai giọt nước, hai cái râu cong vòng ra, và một khuôn mặt cười. Ở góc nắp, cũng bằng bút sơn trắng, viết số 7.

Xuyến đứng nhìn con ong có khuôn mặt cười. Có cái gì đó trong nét vẽ làm cô thấy nhột nhột ở đâu đó, như khi nghe một bài hát mình biết mà không nhớ tên.

– Cái thùng này của ai vậy anh?

Lãm đang rửa con dao. Anh ngừng tay một nhịp rất ngắn.

– Của một đứa em. Nó gửi anh nuôi giùm.

– Em anh?

– Em kết nghĩa.

Anh lau con dao, đi vào lán. Xuyến nhìn theo, rồi nhìn con ong. Cô để ý anh vừa xưng "anh". Lần đầu.

Chiều đó, họ ngồi ăn cơm ở hiên lán. Không ai mời ai, chỉ là Lãm dọn hai cái chén ra bàn và Xuyến ngồi xuống. Canh rau ngót nấu thịt bằm, trứng chiên, một dĩa dưa leo chấm muối ớt. Con Mực từ bên nhà ông Tám mò qua, nằm dưới gầm bàn đợi xương.

Xuyến ăn được nửa chén thì đặt đũa xuống.

– Anh Lãm. Cậu tôi nói anh từng hỏi mua vườn bà.

Cô nói thẳng, vì cô không biết cách nào khác. Cô quan sát mặt anh như quan sát một bệnh nhân vừa được hỏi có đau ngực không: chờ cái nhíu mày, cái liếc mắt đi chỗ khác, cái ngập ngừng.

Lãm không nhíu mày.

– Có. Năm hai ngàn hai mươi mốt.

Anh gắp một miếng trứng bỏ vào chén cô, rồi nói tiếp, giọng không đổi:

– Hồi đó tui muốn có một chỗ đặt ong cố định. Đi thuê vườn người ta, năm nay cho năm sau không, mệt lắm. Vườn bà có giếng, có suối, cách xa đường lớn, ong ít bị khói xe. Tui hỏi bà bán cho tui ba sào phía tây, chỗ hàng muồng. Bà không bán.

– Bà nói sao?

– Bà nói đất này bà để cho đứa nào về trước.

Xuyến nhìn anh.

– Đứa nào về trước là sao?

Lãm cầm đôi đũa lên, rồi đặt xuống. Anh nhìn ra phía cuối vườn, chỗ cái thùng sơn xanh dương. Một lúc lâu anh không nói gì. Xuyến tưởng anh không trả lời.

– Bà Tư hay nói một câu – cuối cùng anh nói. – Mật để lâu không hư. Người để lâu mới hư.

– Nghĩa là sao?

– Tui cũng hỏi bà vậy. Bà nói mật mầy cất mười năm vẫn ăn được. Chuyện mầy cất trong bụng mười năm thì nó thối ra.

Xuyến chờ anh nói tiếp. Anh không nói tiếp.

– Còn đứa nào về trước? – cô hỏi lại.

– Cái đó cô hỏi bà...

Anh nói được nửa câu thì dừng, như người bước hụt một bậc cầu thang. Anh nhìn xuống cái chén cơm. Hai bên thái dương anh đỏ lên.

– Xin lỗi cô. Tui quen miệng.

Xuyến không nói gì. Cô cầm đũa lên, ăn hết nửa chén cơm còn lại. Dưới gầm bàn, con Mực gặm một khúc xương sườn, kêu rôm rốp.

Tối đó cô đặt cái hũ mật nhỏ vào ngăn tủ, cạnh ba cái hũ lớn có chữ của bà. Bốn cái hũ đứng thành một hàng. Ba cái dán băng keo, một cái không. Cô đứng trước tủ một lúc lâu, nghĩ về hai chữ "về trước", và nghĩ về những đứa cháu của bà: cô, Tín, và thằng con trai của cậu Ba đang học đại học ở Đà Nẵng.

Trong ba đứa, có một đứa không bao giờ về được nữa.

— Hết chương 4 —