Rằm tháng Ba ở Ea Kênh

Chương 17: Rằm tháng Ba ở Ea Kênh

– Con ăn cá bống đi con. Cá bống sông Trà đó, bà con dưới quê gửi lên. Ở trên ni kiếm không ra mô.

Bà Thơ gắp con cá bống thứ ba bỏ vào chén Xuyến. Con cá nhỏ bằng ngón tay cái, kho khô, đen bóng, mình cong lại, rắc tiêu nhiều tới mức nhìn như phủ một lớp cát đen. Xuyến cắn một miếng. Mặn, cay, thơm, xương mềm tới mức nhai được hết. Cô ăn với cơm trắng, với một lát bánh tráng nướng bẻ vụn, và hiểu ra ngay tại sao người Quảng Ngãi đi đâu cũng nhắc tới món này.

– Ngon quá bác.

– Ngon thì ăn. Ăn cho mập. Coi mi ốm nhom ri.

Má Lãm năm nay sáu mươi sáu tuổi, người nhỏ, tóc bạc trắng cắt ngắn ngang tai, da đen sạm, hai bàn tay to và chai như tay đàn ông. Bà nói giọng Quảng Ngãi đặc, nhanh, chữ nọ nối chữ kia, có lúc Xuyến phải đoán. Bà gọi Lãm là "hắn", gọi Xuyến là "con" một câu, "mi" một câu, không theo quy luật nào. Từ lúc Xuyến bước xuống xe, bà đã nắm tay cô, kéo vào nhà, đẩy ngồi xuống ghế, rót nước, gọt xoài, và không để cô làm gì.

Nhà má Lãm ở xã Ea Kênh, cách vườn bà hai mươi lăm cây số. Nhà ngói ba gian, xây từ năm hai ngàn lẻ năm, tường vôi vàng đã bong mảng. Sau nhà là vườn tiêu, những trụ tiêu xanh mướt quấn quanh những cây trụ gỗ, mấy hàng sầu riêng già, một bể nước. Dọc bìa vườn tiêu là bốn mươi sáu thùng ong Lãm vừa chở về. Ong bay qua bay lại trên những trụ tiêu, rì rì. Cùng một cái tiếng như ở vườn bà, mà ở đây nghe trầm hơn, như tiếng một ngôi nhà đã có ong từ lâu lắm.

Trên bàn thờ ở gian giữa, cạnh tấm ảnh một người đàn ông gầy, gò má cao, có một cái hũ thủy tinh nhỏ màu nâu sẫm, nắp đã gỉ.

– Hũ mật đầu tiên ba hắn quay được – bà Thơ nói, khi thấy Xuyến nhìn. – Năm chín mươi hai. Ổng để đó không cho ai ăn. Ổng nói chừng mô ổng chết thì mới mở. Ổng chết rồi, tui cũng không mở. Để đó cho ổng.

Xuyến nhìn hũ mật. Mật bên trong đã đặc quánh lại thành một khối đục, gần như đen. Ba mươi bốn năm.

Cô nghĩ tới ba cái hũ trong tủ gỗ của bà. Cô không nói gì.

Lãm ngồi ở đầu bàn, ăn cơm, gần như không nói. Má anh nói thay phần của anh. Bà kể hồi nhỏ hắn ốm yếu, ba tuổi chưa biết đi. Bà kể hắn học dở văn, giỏi toán, lớp mười đi thi học sinh giỏi tỉnh được giải ba, hắn đem cái giấy khen về đưa ba hắn, ba hắn dán lên vách cạnh cái lịch, dán tới giờ. Bà kể hắn đi Sài Gòn học điện, làm thợ điện hai năm, gửi tiền về tháng nào cũng đủ, không thiếu tháng nào. Bà kể ba hắn bệnh, hắn bỏ việc về ngay trong ngày, không hỏi ai.

– Hắn hiền – bà nói. – Hiền quá. Ai nhờ chi cũng làm. Bà Tư bên tê nhờ hắn tưới vườn, hắn tưới năm năm không lấy đồng mô.

– Má – Lãm nói.

– Răng? Tau nói sai hả?

Lãm không nói nữa. Anh cúi xuống ăn. Hai tai anh đỏ. Xuyến cười, nhìn xuống chén cơm, không dám nhìn anh.

Ăn xong, Lãm ra vườn coi ong. Xuyến ở lại rửa chén với bà Thơ. Bà không cho, cô cứ làm. Cuối cùng bà đứng một bên tráng, cô đứng một bên rửa, cái chậu nhôm đặt dưới cái vòi nước sau bếp. Ánh nắng chiều xiên qua giàn bầu, rọi xuống mặt nước chậu, lấp loáng.

– Con làm y tá hả? – bà hỏi.

– Dạ, điều dưỡng bác.

– Ừ, điều dưỡng. Mấy cái tên mới tui không nhớ. – Bà cầm cái chén lên tráng, lật qua lật lại coi đã sạch chưa. – Hồi ba thằng Lãm nằm viện, cũng có mấy đứa điều dưỡng. Có một đứa con gái nhỏ người, tối mô cũng vô hỏi ổng đau không, ổng nói không đau, nó cũng hỏi. Ổng cưng nó lắm. Ổng nói con nhỏ đó mà làm dâu ổng thì ổng mừng. – Bà cười. – Hắn thì có dám nói chuyện với ai mô.

Xuyến cúi xuống chậu nước, chà một cái tô.

– Hắn ít nói – bà nói tiếp. – Từ nhỏ đã ít nói. Có chuyện chi hắn để trong bụng. Hắn thương ai thì hắn làm cho người đó, chứ hắn không nói. Bà Tư hắn coi như bà nội. Ba năm nay ngày mô cũng qua nấu cơm cho bả. – Bà đặt cái chén xuống rổ. – Mà hắn còn giữ cái thùng ong của thằng nhỏ Sài Gòn. Thằng mất đó. Tội nghiệp.

Xuyến ngẩng lên.

– Thằng nhỏ nào bác?

Bà Thơ mở miệng định nói, thì Lãm từ ngoài vườn đi vào, tay cầm cái nón lưới, mồ hôi ướt trán.

– Má. Thùng số mười hai có chúa mới, mai con qua thay cầu.

– Ừ. Mi rửa tay đi, ăn xoài.

Lãm đi qua chỗ hai người, vào bếp. Bà Thơ quay sang lấy cái rổ chén đem vào chạn. Câu chuyện đứt ở đó. Không ai nối lại.

Xuyến đứng ở chậu nước, tay cầm cái tô đã sạch, chà thêm một lúc mà không biết mình đang chà.

Thằng nhỏ Sài Gòn. Thằng mất đó.

Cô nghĩ tới hồi Lãm làm thợ điện ở Sài Gòn. Hai năm. Chắc anh có bạn ở đó, có đồng nghiệp, có một đứa em nào đó trong đội thợ. Một đứa em kết nghĩa, mất sớm, tai nạn lao động gì đó, anh giữ cái thùng ong như giữ một kỷ vật. Người như anh sẽ làm vậy. Cô nghĩ vậy, và cô thấy hợp lý, và cô để nó qua.

Nhưng có một cái gì đó nhỏ xíu, như một cái dằm, vẫn nằm lại.

Bà Thơ bắt hai đứa ở lại ngủ. Bà nói đêm nay rằm tháng Ba, trăng đẹp, chạy xe đường tối không an toàn. Lãm nhìn Xuyến. Xuyến gật đầu.

Bà dọn cho Xuyến phòng cũ của Lãm. Một căn phòng nhỏ ở chái nhà, vách ván, có một cái giường gỗ, một cái bàn học cũ, một cái kệ sách đóng bằng ván thông. Lãm ngủ ở võng ngoài hiên.

Tối đó trăng lên rất to. Trăng rằm tháng Ba, tròn, vàng như lòng đỏ trứng gà, mọc từ phía sau mấy hàng sầu riêng, rồi lên cao dần, nhạt dần thành màu bạc. Cả vườn tiêu sáng lên như ban ngày nhòe. Ba người ngồi ở hiên ăn chè đậu xanh bà Thơ nấu, nghe ong rì rì trong thùng, nghe dế, nghe tiếng chó sủa ở mấy nhà xa.

Bà Thơ hỏi Xuyến về bà Tư. Xuyến kể. Kể chuyện mùa hè lượm cà phê, chuyện cái hộp bút con mèo, chuyện ba cái hũ mật. Bà Thơ nghe, gật gù, có lúc lau mắt. Lãm ngồi ở bậc thềm, quay lưng về phía hai người, nhìn ra vườn tiêu. Anh không nói câu nào cả buổi tối. Có một lúc Xuyến kể tới hũ mật năm 2023, cô thấy vai anh khẽ động, như người bị ai chạm vào chỗ đau.

Mười giờ, bà Thơ đi ngủ. Bà đi ngang qua Lãm, gõ nhẹ lên đầu anh một cái như gõ đầu con nít, nói "mi đừng có thức khuya", rồi vào buồng.

Còn lại hai người dưới trăng.

– Má anh nói hết phần anh rồi – Xuyến nói.

– Ừ. Má anh nói mười năm phần của anh.

– Má anh thương anh.

– Má anh thích em. – Lãm quay lại, nhìn cô. – Má anh không gọt xoài cho ai hết. Khách tới nhà, má anh để nguyên trái trên dĩa, ai muốn ăn thì tự gọt. Bữa nay má anh gọt ba trái.

Xuyến cười. Cô ngồi xuống bậc thềm cạnh anh. Ánh trăng đổ xuống hai cái bóng trên nền sân, sát nhau.

– Chuyện anh hứa nói với em – cô hỏi, nhẹ, như hỏi chơi. – Còn lâu không?

Lãm im một lúc. Anh nhìn xuống bàn tay mình, những vết sẹo ong đốt li ti trên mu bàn tay, bạc trắng dưới trăng.

– Tuần sau – anh nói. – Về vườn bà rồi anh nói. Ở đây không được. Chuyện đó phải nói ở đó.

Cô gật đầu. Cô không hỏi vì sao phải nói ở đó. Cô tựa đầu vào vai anh một lúc, rồi đứng dậy. Lãm chúc cô ngủ ngon, rồi nằm xuống võng. Cô vào phòng.

Cô không ngủ được ngay. Ánh trăng rằm rọi qua khung cửa sổ song gỗ, đổ xuống nền nhà thành những vạch sáng song song. Cô nằm nhìn quanh căn phòng mà anh đã lớn lên. Cái bàn học có vết dao khắc chữ "L" ở góc. Cái kệ sách có mấy cuốn sách giáo khoa cũ, mấy cuốn sách kỹ thuật điện, một cuốn sách về nuôi ong in từ thập niên chín mươi, bìa đã rách. Trên vách, cạnh cửa sổ, là cái giấy khen học sinh giỏi tỉnh mà bà Thơ kể, mép đã quăn, màu đã ngả vàng, dán bằng hồ gạo.

Và dưới cái giấy khen, một tấm ảnh nhỏ.

Ảnh in giấy, cỡ bằng bàn tay, gài vào khe ván, không đóng khung. Xuyến ngồi dậy, bước tới gần cửa sổ, nghiêng tấm ảnh về phía ánh trăng.

Trong ảnh là hai người đàn ông đứng trước một dãy thùng ong. Cả hai đều mặc áo bạt, đội nón lưới. Người bên trái cao hơn, vai rộng hơn, nón lưới trắng, đứng thẳng như cây cột. Lãm. Cô nhận ra anh qua cái dáng đứng.

Người bên phải gầy hơn, nhỏ hơn, có vẻ trẻ hơn nhiều. Cậu ta đứng hơi nghiêng, một tay đặt lên nắp một cái thùng ong. Cái thùng đó sơn màu xanh dương tươi, chưa bạc, trên nắp có vẽ một con ong bằng bút sơn trắng. Nét vẽ vụng. Cái thân tròn có ba vạch ngang. Hai cái cánh như hai giọt nước. Một khuôn mặt cười. Ở góc nắp, số 7.

Xuyến đứng im.

Người thanh niên trong ảnh đã lật tấm lưới trên mặt mình lên một nửa. Lưới vén lên tới mũi, phần dưới khuôn mặt lộ ra: cái cằm nhọn, đôi môi đang cười toe toét.

Và cái răng khểnh.

Một cái răng nanh bên trái mọc chìa ra ngoài, lệch khỏi hàng, nhọn như răng mèo. Cái răng mà hồi nhỏ nó bị tụi bạn trong xóm chọc là "ma cà rồng", về nhà khóc với chị. Cái răng mà má muốn dẫn đi nhổ, nó không chịu, nó nói đây là răng may mắn. Cái răng mà mỗi lần nó cười là lộ ra, kể cả lúc nó cười xin lỗi, kể cả lúc nó cười khi bị má la.

Kể cả lúc nó nằm trên cái giường cấp cứu, sau tấm kính, miệng hé ra vì cái ống nội khí quản.

Tay Xuyến cầm tấm ảnh run lên. Ánh trăng trên tấm ảnh run theo.

Ngoài hiên, cái võng kẽo kẹt một tiếng. Rồi im.

— Hết chương 17 —