Chở ong đi đêm

Chương 13: Chở ong đi đêm

– Bịt cửa lúc mặt trời vừa lặn – Lãm nói. – Sớm quá ong thợ đi làm chưa về, mình bịt là nó ở ngoài, chết lạnh. Trễ quá trời tối, mình không thấy đường làm.

Anh đưa cho Xuyến một xấp lưới sắt nhỏ cắt sẵn, mỗi miếng dài một gang, rộng ba ngón tay, và một hộp đinh ghim. Trước cửa mỗi thùng ong, anh chỉ cô cách áp miếng lưới vào khe cửa tổ, ghim hai đầu xuống ván. Lưới đủ thưa cho không khí lọt vào, đủ dày cho ong không chui ra.

Đó là chiều thứ Ba, hai mươi hai tháng Giêng, mười tháng Ba dương lịch. Hết mùa hoa cà phê. Đợt tưới thứ ba Lãm với ông Tám đã tưới hồi mùng sáu Tết, và từ đó tới nay vườn chỉ còn xanh lá, trái non to dần lên, không còn một bông nào. Ong không còn gì để ăn ở đây. Phải đi.

Lãm nói, cứ tới tháng Ba, vườn cao su ở mấy xã phía nam bắt đầu ra lá non sau mùa rụng lá. Trên cuống lá non cao su có những tuyến nhỏ tiết ra mật, ong ăn được, một mùa mật lá cao su kéo dài tới khi lá già. Anh thuê một khoảnh đất trống ở bìa một lô cao su cách đây bốn chục cây số, dựng một cái lán tạm, đặt ong ở đó tới hết tháng Tư.

Tám mươi sáu thùng. Ba đêm.

Y Kriêng với em trai Y Sơn tới từ chiều. Y Sơn mười chín tuổi, cao lêu nghêu, tóc cắt ngắn, nói ít, cười nhiều. Hai anh em làm phụ cho Lãm mấy mùa nay, biết việc, không cần chỉ. Xuyến thì cần chỉ.

Cô đi theo Lãm dọc dãy thùng, ghim lưới từng cửa tổ. Mặt trời lặn sau hàng muồng, cả vườn chuyển sang màu tím rồi xám. Ong thợ bay về những chuyến cuối cùng, đáp xuống ván cửa tổ, chui vào. Lãm đứng đợi ở mỗi thùng một lúc, nhìn, khi không còn con nào bay về thì mới gật đầu cho cô ghim.

Cô đội cái nón lưới anh tặng Tết. Vừa khít. Lãm thì như mọi khi, kín từ đầu tới chân: nón lưới trắng, áo bạt kéo khóa tận cổ, găng da dài tới khuỷu, cổ tay chằng thun, ống quần nhét vào ủng. Xuyến để ý điều đó từ lâu. Anh không bao giờ đi ong tay trần, kể cả khi chỉ mở một cái nắp thùng để liếc vào. Có lần cô hỏi, anh nói "già rồi, cẩn thận". Cô nghĩ, ba mươi ba tuổi mà già.

Trời tối hẳn. Lãm phát cho mỗi người một cây đèn pin đeo trán, ánh đỏ.

Y Kriêng lùi chiếc bán tải vào sát dãy thùng. Thùng sau xe đã lót một lớp bao bố. Lãm với Y Kriêng khiêng từng thùng ong lên, hai người một thùng, bước chậm, đều, không được nghiêng, không được giằng. Y Sơn đứng trên xe đón, xếp thùng sát nhau thành hàng, cửa tổ quay cùng một hướng, chèn những tấm xốp vào khe để thùng không xê dịch.

Xuyến soi đèn. Cô đi trước hai người đàn ông, soi xuống lối đi giữa các gốc cà phê cho họ thấy rễ cây, thấy ổ gà, thấy chỗ đất lún. Ánh đỏ nhòe nhòe trên đất đỏ. Tiếng ong bên trong thùng rì rì, to hơn ban ngày, như cả đàn đang bực bội vì bị nhốt.

Một thùng. Hai thùng. Mười thùng.

– Nặng không anh? – cô hỏi.

– Thùng mạnh cỡ ba chục ký. – Lãm thở ra. – Nặng thì không nặng. Nặng là phải đi êm. Giằng mạnh, cầu ong lắc, đè chết con chúa, là mất đàn.

Ba mươi thùng. Thùng xe đầy. Y Sơn phủ lên trên một tấm lưới lớn, buộc dây chằng bốn góc. Lãm ngồi vào ghế lái. Y Kriêng ngồi ghế phụ.

– Em đi không? – Lãm hỏi qua cửa kính.

Xuyến đã nghĩ trước câu này. Cô gật đầu.

Y Kriêng nhường ghế phụ, leo lên ngồi thùng sau với em trai, giữa đống thùng ong. Hai anh em quen rồi, Y Sơn nói. Xuyến ngồi vào cabin.

Xe chạy ra đường liên thôn, rồi ra đường tỉnh. Lãm lái chậm, rất chậm, chưa bao giờ quá bốn mươi cây số giờ. Ổ gà nào anh cũng thấy trước, tránh được thì tránh, không tránh được thì giảm ga, cho bánh xe lăn qua thật từ từ. Qua mỗi khúc cua anh nghiêng người như chính mình đang ôm thùng ong.

Đường tỉnh ban đêm vắng tanh. Thỉnh thoảng một chiếc xe tải chở cà phê nhân chạy ngược chiều, đèn pha rọi thẳng vào kính. Hai bên đường là vườn cà phê, vườn tiêu, rồi tới những rừng cao su thẳng tắp, những hàng cây đen sẫm dưới bầu trời không trăng.

– Trăng chưa mọc hả anh?

– Hai mươi hai. Khuya mới mọc. Chừng mười một giờ.

Xuyến mở hộc đựng đồ trước mặt để tìm khăn giấy. Bên trong có giấy tờ xe, một cái bật lửa, một cây bút bi, một hộp kẹo gừng. Và một cái hộp nhựa trắng, cỡ hộp đựng bút, nắp bấm, có dán miếng băng keo đỏ ở góc.

– Hộp gì đây anh?

Cô cầm lên. Lãm liếc qua. Tay anh trên vô lăng siết lại một chút, rồi thả ra.

– Đồ sơ cứu. – Anh chìa tay. – Đưa anh.

Cô đưa. Anh cầm, nhét nó vào túi áo khoác bên hông mình, rồi đặt tay lại lên vô lăng. Tất cả trong hai giây.

Xuyến nhìn anh. Cô định hỏi trong đó có gì. Đồ sơ cứu thì để trong hộc là đúng chỗ, sao phải lấy ra cất. Cô làm nghề y, cô có thể nói cho anh biết đồ sơ cứu nào nên có, nên bỏ. Cô định nói câu đó. Rồi cô nhìn mặt anh trong ánh đèn táp lô xanh lè, thấy quai hàm anh bạnh ra, cái kiểu của một người đang không muốn nói.

Cô không hỏi. Cô lấy hộp kẹo gừng ra, bóc một viên, đưa cho anh một viên.

Anh ngậm kẹo. Quai hàm anh dịu xuống.

Họ chạy hơn một tiếng mới tới. Bìa lô cao su là một khoảnh đất trống cỡ hai sào, cỏ tranh đã phát sạch, có một cái lán mái bạt xanh dựng trên mấy cây cột gỗ, bên trong treo hai cái võng. Bên cạnh lán là những hàng kệ bằng gạch xếp sẵn, mỗi kệ hai viên, cách nhau từng bước chân. Lãm đã lên dọn từ tuần trước.

Họ khiêng thùng xuống, đặt lên kệ gạch, xoay cửa tổ về hướng đông nam. Lãm nói hướng đó nắng sớm chiếu vào cửa tổ, ong dậy sớm, đi làm sớm. Xong ba mươi thùng, anh đi một vòng, tháo từng miếng lưới bịt cửa ra. Ong chưa bay ra ngay, chỉ bò ra ván cửa, đứng đó, râu rung rung, như ngửi xem chỗ mới là chỗ nào.

Trở về tới vườn bà là gần nửa đêm. Trăng hạ tuần vừa mọc, nằm thấp ở phía đông, vàng đục, khuyết một bên. Xuyến bước xuống xe, chân run vì ngồi lâu.

– Mai anh chở tiếp hả?

– Mai với mốt. Mai em ngủ đi, không cần đi theo.

Đêm thứ hai cô vẫn đi theo. Lại ba mươi thùng, một tiếng đi, một tiếng về. Lại cô ngồi ghế phụ, hai anh em Y Kriêng ngồi thùng sau. Trên hai chặng đường tối đó, họ nói chuyện nhiều hơn mọi lần nói chuyện trước cộng lại.

Anh kể cho cô nghe về ba anh. Ông Đoàn Văn Cường, từ Quảng Ngãi lên, nghèo tới mức năm đầu ngủ trong một cái lán giống y cái lán trên lô cao su. Ông mất năm hai ngàn mười sáu vì ung thư gan. Lúc đó Lãm đang làm thợ điện công trình ở Sài Gòn, hai năm sau khi học xong trung cấp điện. Ba anh nằm viện tỉnh ba tháng. Lãm xin nghỉ việc, lên ngồi ngoài hành lang ba tháng. Ba anh mất, bỏ lại sáu chục thùng ong không ai coi.

– Má anh nói bán. Anh không bán. Anh nghĩ, coi thử một mùa. Coi tới giờ.

– Sao anh không về Sài Gòn?

Lãm im một lúc. Đèn pha rọi lên một tấm biển chỉ đường, rồi tấm biển trôi ra sau.

– Ở Sài Gòn anh đi kéo dây điện cho mấy tòa nhà. Mười tầng, hai mươi tầng. Kéo xong thì đi, tòa nhà là của người ta, mình không biết ai ở trong. Ở đây, cái thùng ong mình nuôi, mình biết từng con chúa. Con này năm ngoái thay, con này đẻ yếu, con này dữ. – Anh cười. – Anh nói vậy em đừng cười.

– Em không cười.

– Em cười đó.

Xuyến cười thật. Lần này có tiếng.

Đêm thứ ba, chuyến cuối cùng, Lãm nói anh sẽ ngủ lại trên lán cao su để coi đàn, Y Kriêng đi theo anh, Xuyến ở nhà. Cô vẫn ra phụ ghim lưới, soi đèn. Lúc khiêng tới dãy cuối, sát ranh ông Tám, Lãm dừng lại.

Còn lại ba thùng. Hai thùng sơn trắng cũ. Và cái thùng sơn xanh dương có con ong mặt cười.

– Ba thùng này để lại – anh nói.

Y Kriêng gật đầu, như biết trước. Xuyến thì không biết.

– Sao vậy anh?

– Để vườn còn tiếng ong. – Lãm nói, rồi nói tiếp, nhanh hơn: – Vườn có ong, ong ăn được bông cỏ, bông bơ, bông sầu riêng sau nhà em mấy bữa nữa nở. Ba thùng thì đủ ăn. Ba ngày anh về coi một lần.

Xuyến nhìn cái thùng sơn xanh dương. Con ong mặt cười nhìn cô dưới ánh đèn đỏ, nét vẽ vụng, cái miệng cong lên như một cái chén.

– Thùng số 7 – cô nói. – Của đứa em anh.

– Ừ.

– Anh để nó ở đây?

– Ở đây là chỗ của nó.

Anh nói xong thì quay đi khiêng thùng cuối cùng lên xe. Cô không hỏi thêm.

Chiếc bán tải chạy ra khỏi vườn lúc chín giờ tối. Lãm nói đêm nay anh ở lại lán cao su, coi đàn mới đặt, mai mới về. Xuyến đứng ở cổng nhìn hai cái đèn hậu đỏ nhỏ dần trên đường liên thôn, khuất sau khúc quanh, rồi mất.

Cô quay vào.

Vườn im.

Không phải im như ban đêm thường ngày. Im kiểu khác. Hai tháng nay, sáng nào cô cũng thức dậy với tiếng ong rì rì ngoài cửa sổ, tối nào cũng đi ngủ với tiếng ong quạt cánh trong thùng. Tiếng đó đã thành nền của mọi thứ, như tiếng máy điều hòa trong khoa, không ai để ý tới cho tới khi nó tắt. Giờ tám mươi ba thùng đã đi. Chỉ còn ba thùng ở cuối vườn, quá xa để nghe.

Cô đứng giữa sân, và nghe được tiếng mình thở.

Cô vào nhà, ngồi trên giường. Cô cầm điện thoại lên. Bốn mươi cây số. Một tiếng đồng hồ. Anh lái chậm.

Cô đợi bốn mươi phút. Rồi năm mươi phút. Rồi một tiếng.

Cô gõ: "Tới chưa?"

Cô nhìn hai chữ đó. Hai tháng nay, chưa lần nào cô chủ động nhắn cho anh trước. Cô bấm gửi trước khi kịp nghĩ thêm.

Ba phút sau, điện thoại rung.

"Tới rồi. Ong ổn. Em ngủ đi."

Rồi một tin nữa, mười giây sau:

"Thùng số 7 nhờ em coi giùm."

— Hết chương 13 —