Mẫu số ba

Chương 5: Mẫu số ba

– Ba, nước trong lu xuống dưới vết rồi.

Ông Tám đang ngồi trên ghế nhựa, bàn tay trái gác lên thành cái bàn gỗ. Ông nghe xong, không đứng dậy, không đi lại coi. Ông chỉ hỏi:

– Bao nhiêu?

– Một đốt tay.

– Một đốt tay là ba gáo. – Ông nói, như tính nhẩm một chuyện đã biết từ lâu. – Con đổ thêm ba gáo nước vo thứ hai. Rồi kiếm cục phấn, vạch một đường trên ván, chỗ con đặt cục đá. Mai múc thì coi cục đá có xê dịch không.

– Ai múc hả ba?

– Con đổ thêm ba gáo đi.

Thơm đứng nhìn ba một lúc. Ông nhìn lại cô, mắt không chớp, cái nhìn mà hồi nhỏ cô sợ nhất, cái nhìn có nghĩa là "đừng hỏi nữa". Cô đi múc ba gáo nước vo. Rồi cô kiếm một cục phấn của Toàn, vạch một đường trắng trên tấm ván gỗ me, sát mép cục đá. Đêm đó cô ngủ được ba tiếng, mơ thấy con cá xi măng trên hông lu vẫy đuôi bơi đi.

Sáng thứ Năm, cục đá nằm đúng vạch phấn. Sáng thứ Sáu, cũng vậy.

Tám giờ sáng thứ Sáu, mười ba tháng Ba, đoàn kiểm tra tới.

Họ có ba người, đi bộ vô hẻm vì xe không vô được. Người dẫn đầu là một chị cán bộ phường, bốn mươi mấy tuổi, mặc áo sơ mi trắng, tóc búi gọn, xách một cái cặp da cũ. Chị tên Đoàn Thị Hoài, phụ trách mảng văn hóa xã hội của phường. Đi theo chị có anh Nhân bên trạm y tế, trẻ, đeo khẩu trang, xách một thùng xốp nhỏ có dán băng keo đỏ. Rồi anh Tùng công an khu vực, người mà Thơm đã gặp mấy lần ở mấy buổi họp tổ dân phố.

– Chào chị, chào chú. – Chị Hoài nói. – Phường nhận được mấy phản ánh trên mạng với hai cái đơn gửi về, nói cơ sở mình dùng hàn the. Mình làm theo quy trình, kiểm tra giấy tờ, lấy mẫu gửi đi kiểm nghiệm. Có kết quả thì phường thông tin. Chú với chị thông cảm.

– Dạ, con chờ đoàn mấy bữa nay. – Thơm nói.

Chị Hoài ngước lên nhìn cô, hơi ngạc nhiên. Có lẽ ít khi chị nghe người bị kiểm tra nói câu đó.

Họ ngồi ở cái bàn gỗ dài. Thơm đem ra tập hồ sơ cô đã chuẩn bị từ tối thứ Tư. Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh đứng tên Đỗ Văn Rạng. Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm cấp năm hai ba, còn hạn. Giấy khám sức khỏe của năm người làm trong xưởng. Giấy xác nhận đã học kiến thức an toàn thực phẩm. Cô kẹp thêm một xấp biên nhận mua gạo của bà Hai Lựu ở chợ gạo, mỗi tờ ghi ngày, số ký, loại gạo, giá tiền, chữ ký nguệch ngoạc của bà Hai.

Chị Hoài coi từng tờ, chậm rãi. Anh Nhân đi một vòng quanh xưởng, coi cái bồn ngâm, cái cối xay đá, cái máy ép inox, cái kệ để rổ, ghi chép vô một cái bảng có kẹp giấy. Anh dừng lại trước cái lu ở góc.

– Cái lu này là gì vậy chú?

– Nước cái. – Ông Tám nói. – Nước mồi để ngâm gạo. Gạo ngâm chung với nó thì lên chua đều.

– Chú cho con lấy một mẫu được không?

Thơm thấy Hiển, đang đứng ở cửa kho, xoay người lại. Nó đứng im, tay cầm cái bao gạo rỗng, mắt nhìn chằm chằm về phía cái lu.

– Lấy đi. – Ông Tám nói.

Anh Nhân dỡ cục đá, nhấc tấm ván. Anh múc nước bằng một cái muỗng inox sạch đem theo, đổ vô một cái chai nhựa nhỏ, đậy nắp, dán nhãn. Trên nhãn anh ghi bằng bút lông đen: "Mẫu số 3 – nước ngâm (lu)". Mẫu số một là bún thành phẩm của ca sáng nay, lấy từ rổ chưa giao. Mẫu số hai là gạo trong bao. Ba cái chai, ba cái túi, được bỏ vô thùng xốp, niêm phong bằng băng keo đỏ có chữ ký của chị Hoài, của anh Nhân, và của ông Tám.

Ông Tám ký bằng tay phải. Thơm thấy cây bút run trên giấy, nét chữ "Rạng" xiêu vẹo như chữ của người mới tập viết. Cô nhìn đi chỗ khác.

– Còn một chuyện. – Anh Nhân nói, chỉ ra phía sau xưởng. – Nước thải của cơ sở mình đi đâu chú?

Ông Tám không trả lời liền. Thơm trả lời:

– Dạ, ra rạch.

– Thẳng ra rạch hả chị?

– Dạ.

Anh Nhân đi ra sau, đứng nhìn cái ống nhựa đường kính tấc rưỡi chĩa thẳng xuống bờ rạch. Nước từ ống chảy ra trắng đục, có mùi chua, loang ra trên mặt nước đen. Mấy con cá rô phi nhỏ đang lượn quanh miệng ống, đớp mấy mẩu bột trôi ra.

– Cái này thì không được rồi chú. – Anh nói, không gay gắt. – Nước ngâm gạo, nước luộc bột, nước rửa, đổ thẳng ra rạch là không được. Phải có chỗ lắng, có xử lý sơ bộ rồi mới cho ra cống. Cái này con ghi vô biên bản, phường nhắc nhở, cho cơ sở thời gian khắc phục.

– Dạ. – Thơm nói.

Ông Tám vẫn đứng im. Thơm biết cái ống đó có từ năm hai ngàn lẻ sáu, từ ngày dời xưởng về đây. Cả xóm Lò ai làm bún, làm bánh, cũng có một cái ống chĩa ra rạch như vậy. Nhưng cô cũng biết người ta không kiểm tra cả xóm. Người ta kiểm tra nhà cô.

Biên bản làm xong lúc mười giờ rưỡi. Chị Hoài đọc lại cho ông Tám nghe: giấy tờ đầy đủ, điều kiện cơ sở cơ bản đạt, có một tồn tại là nước thải chưa qua xử lý, yêu cầu khắc phục trong sáu mươi ngày. Mẫu đã niêm phong gửi đi kiểm nghiệm, có kết quả trong khoảng một tuần.

Lúc đoàn đứng dậy về, Thơm đi theo anh Tùng ra tới đầu hẻm.

– Anh Tùng, em hỏi một chuyện.

– Ừ, em nói.

– Cái clip trên mạng đó, nếu kết quả ra không có hàn the, thì em làm gì được?

Anh Tùng đứng lại dưới bóng cây trứng cá ở đầu hẻm, gãi gáy.

– Em lưu lại hết. Đường dẫn, ảnh chụp màn hình, ngày giờ, tên tài khoản, bình luận nào có tên cơ sở em. Rồi em làm đơn trình báo, nộp ở công an phường, nói rõ thông tin sai làm em thiệt hại ra sao, mất bao nhiêu mối, bao nhiêu tiền. Có kết quả kiểm nghiệm thì kèm theo. Anh không hứa với em là tìm ra liền người đăng. Mấy tài khoản ảo thì mất thời gian. Nhưng có đơn thì có hồ sơ.

– Dạ.

– Mà em nhớ, đừng lên mạng chửi lại. – Anh Tùng nói thêm, giọng như dặn em gái. – Chửi lại là thành chuyện của hai bên.

Chiều đó, Thơm ngồi với Toàn tới tận giờ lên ca, lưu lại từng cái đường dẫn, chụp từng cái bình luận. Toàn làm nhanh, mắt sáng rỡ như chơi game. Thơm thì ngồi đánh máy lá đơn trình báo, đánh xong đọc lại, xóa đi, đánh lại ba lần. Lần cuối, cô viết đúng sự việc, không một chữ thừa: ngày clip đăng, nội dung clip, số mối bỏ trong ba ngày, số ký bún mất mỗi đêm, số tiền tính ra.

Sáu mối bỏ trong một ngày. Năm trăm sáu chục ký mỗi đêm còn lại ba trăm chín chục. Hơn hai triệu rưỡi một ngày.

Cô nộp đơn sáng thứ Hai. Người nhận đơn ở công an phường ghi biên nhận, nói sẽ xác minh.

Thứ Sáu, hai mươi tháng Ba, kết quả kiểm nghiệm về.

Chị Hoài gọi điện báo, rồi cho người đem tờ thông báo tới. Ba mẫu, ba dòng. Bún thành phẩm: không phát hiện hàn the, các chỉ tiêu kiểm tra đạt. Gạo: đạt. Nước ngâm trong lu: không phát hiện hàn the, các chỉ tiêu kiểm tra đạt.

Thơm đọc dòng thứ ba hai lần. Mẫu số ba. Nước cái từ năm chín mươi ba của ba cô, giờ có một tờ giấy đóng dấu đỏ nói là sạch.

Cô chụp tờ thông báo, đăng lên trang của xưởng mà Toàn mới lập, viết đúng ba câu: "Ngày 13/3 đoàn kiểm tra của phường đã lấy mẫu bún, gạo và nước ngâm của xưởng bún Tám Rạng. Kết quả kiểm nghiệm: không phát hiện hàn the, các chỉ tiêu đạt. Cảm ơn bà con đã tin tụi con."

Toàn chia sẻ bài vô nhóm chat cư dân chợ Xóm Lò, vô mấy nhóm ăn uống, nhờ bạn học chia sẻ. Tới tối, bài được hai ngàn một trăm lượt xem.

Clip hai mươi bảy giây lúc đó đã ba trăm mười ngàn lượt.

– Không công bằng. – Toàn nói, giọng như sắp khóc. – Chị Hai, như vậy là không công bằng.

– Ừ. – Thơm nói.

– Người ta nói láo thì ba trăm ngàn người coi, mình nói thiệt thì hai ngàn.

– Ừ.

– Chị nói "ừ" hoài vậy?

– Vì em nói đúng. – Thơm nói. – Không công bằng. Nhưng mình có tờ giấy này. Họ không có.

Ngày hôm sau, có một mối quay lại. Bà Hiền cơm tấm, người đã gọi hỏi "có thiệt không con", nhắn tin: "Mai con giao cho cô mười lăm ký như cũ nghen. Cô coi cái giấy rồi." Thơm đọc tin nhắn đó ba lần, rồi đi ra sau xưởng đứng một mình bên bờ rạch. Cô nhìn cái ống nhựa chĩa ra mặt nước, nhìn mấy con cá rô phi đớp bột, tới khi cô bình tĩnh lại.

Hai mươi tám mối, giờ là hai mươi chín.

Gần bảy giờ tối thứ Bảy, Thơm ở chợ về, đang múc lu trễ hơn mọi bữa thì nghe tiếng gậy gõ lộc cộc trên nền xi măng ở cửa xưởng. Cô quay lại.

Ông Bảy Huôn đứng đó. Ông bảy mươi tám tuổi, chủ miếng đất này, ở căn nhà gạch cũ đầu hẻm, ít khi vô tới cuối hẻm vì cái chân đau. Ông mặc bộ bà ba màu nâu, tay chống cây gậy tre bóng lưỡng, tay kia cầm cái quạt nan. Ông thở dốc, như vừa đi một đoạn đường dài, dù từ nhà ông vô đây chỉ có tám chục mét.

– Thằng Tám đâu con?

– Dạ, ba con nằm trong nhà. Ông Bảy vô ngồi đi.

– Thôi, đứng đây được rồi. – Ông Bảy chống gậy, nhìn quanh xưởng một vòng, nhìn cái lu, nhìn cái máy ép, như người ta nhìn một món đồ mình sợ phải bán. – Con nói với ba con giùm ông. Mấy bữa nay có người tới hỏi mua miếng đất này.

Thơm đặt cái gáo xuống tấm ván.

– Ai hỏi vậy ông Bảy?

– Ông đâu biết. Một thằng cò đất. Nó nói người mua là công ty. – Ông Bảy lắc đầu. – Ông nói không bán. Mà thằng Cường con ông, nó nghe rồi.

— Hết chương 5 —