Đêm rằm tháng Giêng

Chương 2: Đêm rằm tháng Giêng

Chín giờ tối hôm đó, một tiếng trước khi xưởng lên ca, bà Năm Cúc mới tới, đứng ở đầu hẻm mà không vô, gửi thằng con nít nhà bên chạy vô kêu ông Tám ra.

Thơm đi theo ba ra tới chỗ cây trụ điện. Bà Năm mặc bộ đồ bộ màu tím, tay xách một bịch cam sành, mặt cúi xuống. Hai người già đứng cách nhau một bước chân, dưới ngọn đèn đường vàng vọt, giống hai người hàng xóm tình cờ gặp nhau chứ không phải người bán với người mua ba mươi mốt năm.

– Chú Tám. – Bà Năm nói. – Tui có lỗi với chú.

– Chị Năm có lỗi gì đâu.

– Thằng Lực nó nợ ban quản lý chợ mười bốn tháng tiền sạp. Người ta cho ba tháng bún không tiền, nó tính ra là đủ trả nợ. Tui ngăn không được. Tui già rồi, sạp đứng tên nó.

Ông Tám nhận bịch cam, không mở ra coi. Ông gật đầu một cái.

– Chị Năm làm ăn thì cứ làm ăn. Mai mốt bún bên kia không vừa nồi riêu của chị thì chị kêu, tui cho thằng Sáu chở qua.

– Ba tháng đầu thì tui chịu. Tui sợ là… – Bà Năm ngừng. Bà nhìn qua Thơm. – Thôi, tui về. Đêm nay rằm, chú làm nhiều, đừng thức tới sáng.

Bà đi rồi, ông Tám đứng thêm một lúc dưới cây đèn, bịch cam lủng lẳng trên tay. Rồi ông quay vô, nói với Thơm, giọng bình thường như không có chuyện gì:

– Út Mai đặt thêm bao nhiêu?

– Dạ, chín chục ký. Bà nói rằm tháng Giêng khách chay đông gấp đôi.

– Vậy đêm nay ra bảy trăm. Kêu thằng Toàn về sớm, ba giờ là phải chở rồi.

Đêm mười bốn tháng Giêng, trăng gần tròn, treo lơ lửng trên bờ rạch. Ánh trăng lọt qua mấy lỗ thủng trên mái tôn, rơi xuống chảo nước sôi thành mấy đồng bạc lấp lánh. Xưởng lên ca lúc mười giờ như mọi đêm. Cối xay đá chạy rì rì, nước bột trắng đục chảy qua cái máng inox vô mấy cái bao vải. Sáu Đẹt và Hiển khiêng đá chèn lên bao cho ráo nước. Chị Lành nhóm hai lò ga lớn. Ông Tám đứng giữa, không làm gì hết mà chỗ nào cũng có mặt ông.

Thơm thường ngủ từ chín giờ tới hai giờ rưỡi để dậy giao bún. Đêm nay cô không ngủ được. Cô ngồi ở cái bàn nhỏ gần cửa, mở bảng tính, xếp lại tuyến giao. Ba mối rụng thì tuyến phải đổi, chạy vòng qua chợ trước, để tiệm chay của bà Út Mai lên đầu cho kịp bốn giờ.

Mười hai giờ rưỡi, bột luộc sơ mẻ đầu được vớt lên. Nghề bún nhà này có một chữ mà ông Tám hay nói: "chín vỏ sống ruột". Nắm bột ép ráo được bẻ ra từng cục cỡ cái chén, thả vô nồi nước sôi, vớt ra khi lớp ngoài trong veo mà ruột còn trắng đục. Luộc non thì sợi bở, luộc già thì sợi cứng, phải nhồi lại cho hai phần quyện vô nhau rồi mới cho vô máy ép. Cái chỗ "chín vỏ sống ruột" đó, cả xưởng chỉ có ông Tám với Sáu Đẹt canh được.

Bột nhồi xong được đổ vô cái phễu trên đầu máy ép. Cái máy này mới mua tháng tư năm hai bốn, thân inox, mô tơ lớn, cái trục vít bên trong đẩy bột xuống cái khuôn đồng có mấy trăm cái lỗ. Sợi bún chảy ra khỏi khuôn, rơi thẳng xuống chảo nước sôi bên dưới, cuộn lại, trắng muốt. Hồi mua máy, ba cô vui suốt một tuần, nói máy này ra bún đều gấp đôi máy cũ. Thơm thì nhớ tháng nào ba cũng ra ngân hàng.

Một giờ hai mươi, tới mẻ thứ chín.

Thơm nghe tiếng máy đổi giọng trước khi thấy chuyện gì. Tiếng mô tơ đang ù ù đều bỗng gằn lên, nặng nề, như người ta rặn. Sợi bún dưới khuôn thưa dần, đứt khúc.

– Bột khô! – Sáu Đẹt la. – Mẻ này ai nhồi?

– Em. – Hiển nói. – Em nhồi như mọi khi mà anh Sáu.

Bột trong phễu không xuống. Nó đóng thành một cục cứng, kẹt ở miệng trục vít. Bình thường thì người ta tắt máy, lấy cái chày gỗ thọc xuống cho bột xuống đều. Nhưng cây chày gỗ đã gãy hôm trước, chưa ai đẽo cây mới. Ông Tám bước tới, tay phải cầm cái vá nhựa, tay trái chống lên miệng phễu, ấn cục bột xuống.

Ông không tắt máy. Thơm nhớ mãi chi tiết đó: ba cô không tắt máy, vì đêm nay có bảy trăm ký, vì tiệm chay chờ lúc bốn giờ, vì ba mươi năm đứng máy ông chưa bị gì bao giờ.

Cục bột sụt xuống một cái, bất ngờ. Bàn tay trái của ông trượt theo nó.

Tiếng ông Tám không lớn. Ông chỉ kêu một tiếng ngắn, như người bị bỏng. Nhưng tiếng mô tơ thì rú lên, rồi nghẹt lại.

Thơm không nhớ mình chạy lại cầu dao bằng cách nào. Cô chỉ nhớ cái cần gạt bằng nhựa đen lạnh ngắt trong tay, và cô gạt nó xuống mạnh tới mức nghe tiếng rắc. Cả xưởng tối om, chỉ còn ánh lửa xanh dưới mấy cái chảo và ánh trăng trên mái tôn.

– Đèn! Đèn pin! – Chị Lành la.

Sáu Đẹt đã tới bên máy trước. Anh không la, không hỏi. Anh lấy cờ lê mở cái ốc ở cổ máy, xoay ngược trục vít bằng tay, từ từ, từng chút một, trong khi ông Tám đứng im, mặt trắng bệch trong ánh đèn pin điện thoại mà Hiển rọi tới. Bàn tay trái của ông rút ra khỏi phễu, quấn đầy bột trắng, và giữa đám bột trắng đó là một màu đỏ đang lan ra.

– Không sao. – Ông Tám nói. – Không sao. Lấy khăn.

Chị Lành quấn tay ông bằng cái khăn sạch nhất trong xưởng, cái khăn trắng dùng để đậy bún. Thơm dắt chiếc xe máy ra. Cô không gọi xe cấp cứu vì cô biết vô hẻm này xe cấp cứu phải đậu ngoài đầu hẻm, mà từ cuối hẻm ra đầu hẻm, ba cô đi bộ còn nhanh hơn.

– Ba ngồi sau, ôm con. Tay để lên vai con.

– Bún… – Ông Tám nói.

– Anh Sáu lo. – Thơm quay lại. – Anh Sáu, anh ráp lại máy được không?

– Dạ được. – Sáu Đẹt nói. – Cô Hai đi đi.

Bệnh viện gần nhất cách mười hai phút chạy xe giữa đêm. Thơm chạy trong bảy phút. Gió đêm thổi lạnh trên mặt, tay ba cô đặt trên vai cô nặng trĩu và ướt dần, và suốt bảy phút đó ông Tám không nói một lời nào. Chỉ có một lần, lúc dừng đèn đỏ ở ngã tư vắng tanh, ông nói nhỏ:

– Đèn đỏ thì chạy luôn đi con. Giờ này không ai đâu.

Thơm không chạy. Cô đứng đợi đủ ba mươi giây đèn đỏ, vì cô sợ nếu cô vượt đèn đỏ thì cô sẽ khóc.

Phòng cấp cứu sáng trưng, lạnh như tủ đá. Cô điều dưỡng trẻ gỡ cái khăn ra, nhìn bàn tay, rồi gọi bác sĩ. Bác sĩ trực là một người đàn ông trung niên đeo kính, nói chậm và rõ, như đã quen nói những câu khó nghe lúc nửa đêm.

– Ngón áp út bị dập nát từ khớp giữa trở ra. Mấy ngón khác trầy, bầm, có một vết rách ở ngón giữa phải khâu. Ngón áp út thì tôi nói thật với chị, phần dập đó không giữ được. Phải mổ cắt lọc, làm mỏm cụt cho sạch, không thì nhiễm trùng.

– Dạ. – Thơm nói. Cô nghe giọng mình xa lắc.

– Sáng nay mổ được. Chú có bệnh nền gì không? Tiểu đường? Huyết áp?

Thơm quay qua nhìn ba. Ông Tám ngồi trên băng ca, bàn tay trái đặt trên cái khay inox, tay phải nắm chặt mép băng ca. Thơm để ý tay phải ông đang run. Cô tưởng là vì đau.

– Không có. – Ông Tám nói. – Mổ lẹ giùm tui đi bác sĩ. Đêm mai tui còn phải đứng máy.

Bác sĩ nhìn ông qua cặp kính, không cười.

– Đêm mai chú nằm đây. Ít nhất bốn ngày.

Gần năm giờ sáng, Thơm mới gọi được về xưởng. Sáu Đẹt bắt máy liền.

– Máy chạy lại rồi cô Hai. Còn hai mẻ chót. Thằng Hiển với thằng Toàn chở đi được hai chuyến rồi, tiệm chay bà Út Mai giao kịp bốn giờ hai chục.

– Còn mấy mối trong chợ?

Sáu Đẹt ngừng một giây.

– Dạ, trễ. Bên chợ thì trễ. Mấy mối đó thường ăn trước năm giờ, giờ mới chở được nửa.

Thơm nhìn đồng hồ trên tường phòng cấp cứu. Cô dặn ba cô nằm yên, dặn cô điều dưỡng có gì gọi số này, rồi chạy về.

Năm giờ rưỡi, trời đã sáng xám. Thơm chở hai rổ bún cuối cùng vô chợ Xóm Lò. Mối đầu tiên trên tuyến là quán bún mắm của cô Ba Nhạn, ở dãy hàng ăn phía trong. Cô Ba Nhạn đã mở hàng. Nồi nước lèo bốc khói. Trên cái bàn dài chỗ cô vẫn đặt rổ bún, có một cái thùng xốp trắng, nắp mở, bên trong là mấy chục túi bún ni lông xếp ngay ngắn, túi nào cũng in cái logo bông lúa vàng.

Một người thanh niên mặc áo thun xanh lá, đội nón kết cùng màu, đang đứng nói chuyện với cô Ba Nhạn. Thấy Thơm, anh ta cười, gật đầu chào, rất lịch sự.

– Con xin lỗi cô Ba. – Thơm nói. – Ba con bị tai nạn ở máy, con mới ở bệnh viện về.

– Trời đất ơi, ổng có sao không con?

– Dạ, dập một ngón tay.

– Trời đất. – Cô Ba Nhạn lắc đầu, rồi liếc qua cái thùng xốp. – Cô đợi con tới năm giờ, khách tới rồi mà không có bún. May có cậu này tới, cho cô mấy ký dùng thử. Bữa nay thì cô dùng bún cậu, con chở về giùm cô. Mai con đem qua như cũ nghen.

Người thanh niên áo xanh lá vẫn cười. Thơm nhìn cái thùng xốp, nhìn mấy túi bún, rồi nhìn đồng hồ trên tay. Năm giờ ba mươi lăm.

Mối thứ hai, quán hủ tiếu của chú Lâm cuối dãy, cũng vậy. Cũng một cái thùng xốp trắng, cũng một người áo xanh lá, có khi là người khác, Thơm không chắc. Chú Lâm nói câu y hệt cô Ba Nhạn, chỉ khác là chú không nói "mai con đem qua như cũ".

Thơm chở hai rổ bún về xưởng, trút vô cái thau lớn. Hai chục ký bún nguội dần trong nắng sớm. Đến trưa nó sẽ chua.

Cô quay lại bệnh viện lúc tám giờ. Ba cô đã thay đồ bệnh nhân sọc xanh, nằm trên băng ca ngoài hành lang chờ vô phòng mổ, bàn tay trái băng tạm một lớp gạc trắng to như cục bông. Ông mở mắt ra khi nghe tiếng dép của cô.

– Bún giao đủ không?

– Dạ đủ. – Thơm nói dối. – Trễ chút xíu mà đủ.

Ông Tám nhìn cô một hồi lâu. Thơm biết ông không tin. Ba mươi năm bán bún, ông biết rõ năm giờ ba mươi lăm thì quán bún mắm trong chợ đã bán được hai chục tô. Nhưng ông không hỏi thêm. Ông nắm lấy cổ tay cô bằng bàn tay phải, bàn tay vẫn còn run nhẹ.

– Nghe ba nói. Đêm mai con đứng máy.

– Con hả ba? Còn anh Sáu…

– Thằng Sáu đứng máy, con đứng kế nó. Con học. – Ông Tám nói, chậm, từng chữ. – Còn cái lu. Cái lu thì con giữ. Chiều nào con cũng múc cho nó, một gáo ra, một gáo vô. Đừng cho thằng Hiển đụng cái lu.

Thơm cúi xuống nhìn ba. Cô điều dưỡng đã đẩy băng ca đi, bánh xe kêu rin rít trên nền gạch.

– Sao vậy ba? Sao không cho Hiển?

Cửa phòng mổ đóng lại sau lưng ông, trước khi ông kịp trả lời.

— Hết chương 2 —