Vết nứt dưới bậc Một

Chương 5: Vết nứt dưới bậc Một

Cửa ngăn giữa bậc Một và bậc Hai là một tấm thép cao gấp đôi người, trượt ngang trên ray, hai mươi ba năm nay chưa đóng lần nào ngoài những buổi diễn tập. Khi Đòng chạy tới, nó đã đóng. Trên ô kính nhỏ giữa cánh cửa, hơi nước đọng thành một lớp mờ.

Đội vá màng có năm người: bố cô, chú Nghiệp, anh Lành thợ hàn, chị Mận bên tổ khí, và một người nữa vừa chạy tới, áo ngủ còn chưa kịp thay, là Tấn. Không ai mặc áo ngoài. Trong hang không cần áo ngoài, áp suất mới chao có hai kilô pascal, chẳng thấm vào đâu. Cái cần là mặt nạ thở, vì bên kia cánh cửa khí các-bon đang đọng.

– Bao nhiêu rồi? – chú Nghiệp hỏi, mắt không rời bảng đo trên vách.

– Một phẩy bốn phần trăm, – chị Mận đọc. – Đang lên.

– Mặt nạ. Hai người một cặp, không ai đi một mình. Sơn đi với tôi. Lành đi với Mận. Tấn ở lại giữ cửa.

– Còn cháu? – Đòng hỏi.

Chú Nghiệp quay lại nhìn cô, lần đầu tiên trong đêm. Mắt chú đỏ, như người không ngủ đã mấy hôm.

– Cháu là kỹ sư nước. Ừ. Cháu đi với chú và bố cháu.

Cửa mở ra một khe vừa người. Mùi xộc vào trước cả khi Đòng kịp kéo mặt nạ xuống, một thứ mùi lạ, chua nhẹ như nước soda để lâu, lẫn mùi bùn ẩm. Rồi mặt nạ ụp xuống, và tất cả chỉ còn là mùi cao su.

Bậc Một đã tháo cạn từ hôm trước, mặt bùn khô nứt chân chim. Đèn trán của ba người quét qua những khóm lúa đã rũ xuống, lá cong như bị lửa hơ. Ở góc đông nam, nơi con rắn trắng cắm đuôi vào chân vách, lớp màng kín áp căng trên nền đá đã phồng lên thành một cái bọc to bằng cái nong, mặt màng trắng xoá một lớp sương giá. Chính giữa cái bọc có một vết rách dài chừng một gang tay. Từ đó phát ra một tiếng rít nhỏ, đều, như ấm nước sắp sôi. Đòng nghiêng đầu nghe. Không phải không khí trong hang đang thoát ra. Tiếng rít đi theo chiều ngược lại. Có cái gì đó đang đẩy từ bên dưới lên.

– Băng dính trước, – chú Nghiệp nói qua bộ đàm mặt nạ. – Bịt tạm, rồi cắt màng ra xem bên dưới.

Bố cô xé băng dính khẩn cấp, loại băng màu vàng dán được cả trên mặt ướt. Chú Nghiệp ép mép rách lại bằng hai bàn tay quấn băng trắng. Đòng thấy chú khẽ nhăn mặt khi tay chạm vào lớp sương giá. Tiếng rít yếu dần, rồi tắt.

Mõ báo qua loa bậc Hai, giọng vọng qua cánh cửa:

– Áp suất đã ổn định. Khí các-bon bậc Một một phẩy sáu phần trăm, quạt hút đang chạy hết công suất.

Họ chờ hai mươi phút cho áp suất cân bằng hẳn rồi mới cắt màng. Bố cô dùng dao nhiệt rạch một hình chữ nhật quanh cái bọc, lật từng mép lên như người ta lột da con cá. Bên dưới lớp màng là lớp xốp cách nhiệt. Bên dưới lớp xốp là đá.

Đá đen, đá dung nham cổ, mặt nhám như bọt biển hoá thạch. Hai mươi ba năm trước, khi lót màng cho cái hang này, người ta đã kiểm từng mét vuông, đã trám từng khe nhỏ. Bây giờ, chạy chéo qua mặt đá, đúng theo hướng con rắn trắng trên mặt ruộng, là một đường nứt. Nó không rộng, chỉ vừa lọt cái móng tay. Nhưng nó dài, chạy từ chân vách ra tới mép cái hình chữ nhật vừa cắt, và còn chạy tiếp vào dưới lớp màng chưa cắt.

Từ đường nứt ấy, nước đang rỉ lên.

Không nhiều. Một dòng mỏng, đọng thành vũng nông trên mặt đá, rồi lan ra theo những rãnh nhỏ. Nước trong, hơi ngả vàng như nước chè xanh để qua đêm. Mặt vũng lăn tăn những bọt nhỏ, bọt nổi lên, vỡ, rồi bọt khác lại nổi, như cốc nước có ga. Mép vũng, nơi nước chạm vào lớp màng còn lạnh, đã đóng thành một vành băng xốp màu trắng đục.

Đòng quỳ xuống. Cô tháo găng, chìa một ngón tay về phía vũng nước, rồi dừng lại cách nó một đốt. Cái lạnh từ đó bốc lên làm ngón tay cô tê buốt ngay. Trong hang ấm hai mươi độ, mà vũng nước này lạnh như nước vừa vớt lên từ đáy giếng băng, lạnh đến mức nó đáng lẽ phải đông cứng từ lâu. Nhưng nó không đông. Nó vẫn chảy.

– Nước muối, – cô nói. – Mặn tới mức không đông được.

– Sao Hoả có nước muối ngầm, – chú Nghiệp nói, giọng phẳng. – Người ta biết từ năm hai nghìn không trăm mười mấy. Nằm sâu dưới đất, mặn chát, lạnh âm mấy chục độ mà vẫn lỏng. Có khe nứt thì nó theo khe mà lên.

– Khe nứt từ đâu ra? – bố Đòng hỏi. Đó là câu dài nhất bố nói cả đêm.

Chú Nghiệp không trả lời ngay. Chú nhìn xuống vũng nước, nhìn những cái bọt nổi lên rồi vỡ. Dưới ánh đèn trán, Đòng thấy mặt chú tái đi, cái tái mà cô chỉ thấy ở người vừa bị ngã đau.

– Đá dung nham thì nứt, – cuối cùng chú nói. – Nóng lạnh, co giãn, động đất nhỏ. Hai mươi ba năm, nứt là chuyện bình thường. Vá lại. Trám keo, đổ lớp chặn, lót màng mới. Sáng mai tôi cho đo áp suất dưới khe.

Họ làm tới gần sáng. Keo trám đá phải pha nóng, trét theo đường nứt, chờ đông, rồi trét lớp nữa. Nước muối lạnh làm keo đông nhanh hơn, có chỗ đông cả khi chưa kịp miết. Chú Nghiệp làm nhanh, nhanh hơn cả ba người còn lại cộng vào. Hai bàn tay quấn băng của chú di chuyển trên mặt đá như tay người đánh đàn, không thừa một động tác. Nhưng có hai lần, Đòng thấy chú dừng lại giữa chừng, nghiêng đầu như nghe ngóng, rồi mới làm tiếp. Lần nào cũng đúng lúc dưới đất nện ba cái.

Lúc bố cô quay lưng đi lấy thêm keo, lúc chú Nghiệp đang cúi trét đoạn nứt sát chân vách, Đòng rút trong túi áo ra một cái lọ thuỷ tinh nhỏ có nắp vặn. Cô luôn mang lọ trong người, thói quen của người giữ nước. Cô nhúng lọ xuống vũng, để nước muối tràn vào đầy một phần ba, vặn nắp, nhét lại vào túi. Lạnh buốt qua lớp vải.

Cô không biết vì sao mình làm lén. Chú Nghiệp mà thấy thì cũng chẳng cấm. Nhưng cái mặt tái đi của chú ban nãy làm cô muốn có một thứ của riêng mình, một thứ không qua tay ai.

Đến sáu giờ sáng giờ làng, lớp màng mới đã lót xong. Mõ báo khí các-bon bậc Một tụt xuống còn tám phần mười, vẫn trên ngưỡng chú ý. Cửa ngăn vẫn đóng. Bà Nhàn ra lệnh cấm mọi người xuống bậc Một cho tới khi có lệnh mới.

Đòng không về ngủ. Cô lên thẳng phòng thí nghiệm nước, một căn buồng hẹp kê sát nhà Mõ. Trong đó có cái máy phân tích sắc ký, mấy cái tủ lạnh mẫu, một cái bàn đá và một cái kính lúp đèn kẹp bàn. Cô dốc cái lọ ra một ống nghiệm sạch, đặt lên máy, chờ.

Kết quả hiện ra từng dòng. Perchlorate: gấp sáu trăm lần ngưỡng tưới. Muối các loại: đậm đặc gấp bốn lần nước biển trên Trái Đất mà cô từng đọc. Khí các-bon hoà tan: rất cao, lý giải được đám bọt. Độ lạnh lúc lấy mẫu, theo cảm biến nhiệt trên nắp lọ: âm hai mươi tư độ.

Không có gì lạ. Mọi thứ khớp với cái chú Nghiệp nói. Nước muối ngầm, sâu, lạnh, mặn chát, theo khe nứt mà lên.

Cô định cất lọ vào tủ lạnh thì thấy nó.

Ở đáy lọ, chỗ nước lắng lại sau khi bị dốc ra, có một lớp cặn rất mỏng. Phần lớn là bụi đá màu xám, cô nhìn quen rồi. Nhưng lẫn trong lớp xám có những đốm li ti màu khác. Đỏ. Không phải đỏ gỉ sắt của đất sao Hoả, cái màu ấy cô thấy mỗi ngày. Đây là màu đỏ son, đỏ thắm như màu son trên cột đình, như cái màu người ta quét lên quả trứng luộc ngày đầy tháng.

Đòng kéo cái kính lúp đèn xuống, chỉnh tiêu cự.

Dưới mười lăm lần phóng đại, những đốm đỏ không phải bụi. Bụi thì góc cạnh, sắc, như cát vỡ. Mấy đốm này tròn. Hay gần tròn. Chúng dính vào nhau thành từng chùm nhỏ, chùm ba, chùm năm, có chùm xếp thành một vòng như cánh hoa. Cô nghiêng lọ. Chúng trôi theo nước, nhưng không lăn như hạt cát mà lả đi, dính lại, như những cái vảy mỏng.

Cô không biết đó là cái gì. Cô là kỹ sư nước, không phải nhà sinh học. Cái kính lúp này chỉ đủ để soi rễ lúa, soi cát. Muốn biết thì phải mang sang trạm y tế, nhờ bác Lụa soi bằng kính hiển vi của bác.

Cửa phòng thí nghiệm mở.

– Con bé, cháo đây.

Ông nội đứng ở ngưỡng cửa, tay phải xách cái cặp lồng nhôm, tay trái thõng xuống, cái gậy kẹp dưới nách. Ông đi từ nhà lên đây phải qua hai dãy nhà, leo bốn chục bậc thang thép. Chắc ông nghe tin bậc Một bị rò từ đêm.

– Ông lên làm gì, để cháu về ăn.

– Mày có về đâu mà ăn. – Ông đặt cái cặp lồng lên bàn đá, mùi cháo gạo mới với hành phi bay lên ấm cả căn phòng. – Cô Ba nấu đấy, không phải ông. Ông chỉ xách.

Rồi ông thấy cái lọ.

Đòng đang cầm nó trong tay, giơ lên dưới đèn kính lúp, đáy lọ hướng về phía cửa. Từ chỗ ông đứng, chắc ông chỉ thấy một lớp cặn mỏng. Nhưng ông đã thấy. Cô biết ông đã thấy, vì mặt ông thay đổi. Không phải giật mình. Ông không giật mình. Mặt ông chỉ chùng xuống, chậm, như người ta thả một tấm rèm. Màu máu rút khỏi hai má ông, để lại một thứ màu xám như tro.

– Cái gì đấy? – ông hỏi. Giọng ông vẫn bình thường. Quá bình thường.

– Nước dưới khe nứt. Cháu lấy đêm qua. – Cô xoay lọ cho ông xem. – Ông nhìn này. Có mấy đốm đỏ. Cháu không biết là gì. Cháu định mang sang bác Lụa.

Ông bước lại gần. Ông không cúi xuống nhìn. Ông chìa bàn tay phải ra.

– Đưa ông.

– Để làm gì ạ?

– Đưa ông xem.

Đòng nhìn bàn tay ông. Nó run. Hai mươi mốt năm nay, kể cả sau trận đột quỵ, tay phải của ông chưa bao giờ run. Cô không đưa.

– Ông xem ở đây cũng được. Cháu bật kính cho ông.

Ông đứng im, tay vẫn chìa ra. Rồi ông hạ tay xuống, chậm.

– Đừng mang sang Lụa, – ông nói.

– Sao lại không?

Ông không trả lời. Ông nhìn cái lọ thêm một lúc nữa, rồi nhìn cô, cái nhìn mà cô không đọc được. Rồi ông quay đi, gõ gậy xuống sàn thép.

– Thôi. Tuỳ cháu. Ăn cháo đi kẻo nguội.

Ông ra khỏi phòng, không đóng cửa. Đòng nghe tiếng gậy của ông gõ xuống từng bậc thang, chậm, đều, cho tới khi mất hẳn.

Cô ăn cháo, không biết mùi vị. Rồi cô gọi sang trạm y tế. Bác Lụa đang bận ca một đứa trẻ sốt cao từ đêm, hẹn sáng mai. Đòng dán nhãn lên lọ, ghi ngày, ghi giờ, ghi tên mình, đặt vào ngăn trên cùng của tủ lạnh mẫu số hai, đóng cửa tủ, nghe tiếng "cạch" của cái chốt từ.

Sáng hôm sau, khi cô mở cửa tủ, cái ngăn trên cùng trống trơn.

— Hết chương 5 —