Người ở lại

Chương 32: Người ở lại

Lần thứ hai cái ao nín thở, nó nín ở ngay dưới chân họ.

Bảy giờ rưỡi tối. Tiếng rì rì trên trần đã to hơn, gần hơn. Mõ không nói được với họ, nhưng ông nội gõ xuống mỗi giờ một lần, theo mã: còn hai mươi hai mét, còn mười chín, còn mười sáu. Đòng ngồi cạnh cái cột phát âm, tay đặt trên sợi dây thép. Anh Khiêm ngồi cạnh cô. Chú Nghiệp vẫn ngồi ở chân vách, lưng tựa vào khối băng nứt, đèn trán chĩa lên trần.

Rồi tiếng rền dưới chân tắt.

Mặt nước bầu đông thôi sủi. Trong cái im lặng ấy, Đòng nghe rõ hơn bao giờ hết tiếng bộp cạch của cái cột và tiếng rì rì của con Voi ở trên đầu.

– Nằm xuống, – chú Nghiệp nói. – Áp sát nền. Đừng đứng.

Họ nằm. Đòng úp mặt kính mũ xuống băng trắng, hai tay ôm sợi dây. Cô đếm. Một phút. Hai phút.

Lần này nó không bật ra ở xa. Nó bật ra ngay giữa bầu đông, cách gờ băng chừng ba chục mét. Một cột trắng phụt lên từ mặt nước, đập vào trần, toả ra. Cái gờ dưới bụng Đòng nảy lên như tấm phản bị ai đạp từ dưới. Cô nghe một tiếng răng rắc đi qua băng, qua người cô, dài, như người ta bẻ một cành tre khô bằng hai tay.

Rồi một tiếng khác. Một tiếng hự qua bộ đàm.

Đòng ngẩng lên.

Khối băng lớn sau lưng chú Nghiệp đã trượt. Nó to bằng cái xe Nghé, cái khối đã nứt từ trước mà chú ngồi tựa vào để trông. Cú nảy làm nó trượt khỏi chỗ cũ chừng một sải tay, nghiêng đi, rồi dừng lại khi một góc của nó chạm vào vách. Giữa góc ấy và vách băng là chân trái của chú Nghiệp, từ đầu gối trở xuống.

– Chú!

– Đừng lại đây. – Giọng chú rít qua kẽ răng. – Đừng lại vội. Xem đã.

Đòng bò tới, nằm sấp, đèn trán chiếu vào chỗ chân chú. Khối băng ép chặt ống chân chú vào vách, không một khe hở. Lớp vải ngoài của áo nhăn nhúm lại, nhưng không rách. Cô nhìn bảng số trên cổ tay áo mình, dòng của chú. Áp suất ba mươi kilô pascal. Ổn định. Không rò.

– Áo chưa rách, – cô nói.

– Ừ. – Chú thở dốc. – Xương thì gãy rồi. Chú nghe thấy nó gãy.

Anh Khiêm đã bò tới bên kia. Hai người cùng đặt vai vào khối băng, đẩy. Nó không nhúc nhích. Ở trọng lực này, một khối băng to bằng cái xe Nghé vẫn nặng bằng mười người đàn ông. Đòng ngẩng đèn lên. Đỉnh khối băng không đứng tự do. Nó đỡ lấy mép một tấm băng khác trên trần, một tấm nứt dọc, chúc xuống. Đẩy khối băng ra là tấm trần kia mất chỗ tựa.

– Đừng đẩy nữa, – chú Nghiệp nói. Chú đã nhìn thấy cái cô vừa thấy. – Đẩy ra thì cả cái mái kia rơi xuống đầu ba đứa.

Đòng ngồi bệt xuống cạnh chú. Cô nhìn bảng số. Bình chính đã hết từ chiều. Bình phụ đầu tiên cũng đã hết. Bình phụ cuối cùng của cô còn hai tiếng mười phút.

Cô quỳ xuống bên sợi dây thép, gõ năm tiếng. Có người bị thương. Rồi gõ một tiếng nữa, rồi mười một: mã của câu kẹt, không ra được.

Một lúc lâu. Rồi sợi dây giật. Không phải giã đôi. Một chuỗi gõ dồn dập, gấp gáp, như người gõ cửa nhà ai lúc nửa đêm. Đòng chưa bao giờ nghe ông gõ như thế.

Hai mươi phút sau, cô nghe tiếng dao nhiệt.

Nó đến từ phía bức tường băng đổ, ở cái eo. Một tiếng xèo xèo đi qua băng, rồi tiếng cào, rồi một vệt sáng đỏ hiện ra giữa hai khối băng chồng nhau, ở sát chân vách. Rồi một cái mũi dao nhiệt chọc ra, rồi một cái găng tay, rồi một cái mũ có đèn trán.

Anh Lành bò ra từ cái hang chui hẹp như cái cống, kéo theo sau một chùm bình dưỡng khí buộc bằng dây. Sau lưng anh là anh Bảy. Anh Bảy, người hơn một tuần trước đã đứng giữa sân đình hét rằng ở cái làng này không còn cái gì là thật. Anh bò ra, đứng dậy, nhìn quanh, rồi chạy về phía gờ băng.

– Đội cứu, – anh Lành nói qua bộ đàm, giọng khàn. – Mười hai tiếng, không phải mười. Đào được một nửa thì đổ thêm một mảng. Thầy Thiệp gõ cho chúng tôi suốt.

Anh Bảy đã tháo bình chính của Đòng, cắm bình mới vào. Rồi của anh Khiêm. Rồi của chú Nghiệp. Anh làm nhanh, chính xác, không thừa một động tác, kiểu thợ mỏ hai mươi năm. Đòng nhìn số trên cổ tay áo nhảy từ một tiếng bốn mươi phút lên tám tiếng. Cô thở ra một hơi dài tới mức mặt kính mũ mờ đi.

Anh Lành quỳ xuống bên chân chú Nghiệp, đèn trán chiếu vào khối băng, rồi chiếu lên tấm trần nứt. Anh nhìn rất lâu. Rồi anh lắc đầu.

– Cắt khối này thì tấm trên kia rơi, – anh nói. – Chống tấm trên kia thì cần cột chống thép. Cột chống thép ở trên mặt đất, phải mang xuống qua cái lối chui kia. Lối chui đi vừa một người nằm. Cột chống không chui qua được, phải cắt khúc, mang xuống từng khúc, bắt lại. – Anh dừng. – Một ngày. Mà trong một ngày ấy cái ao còn nín còn bật thêm mấy lần nữa. Lần nào tấm trần kia cũng rung.

– Thế thì để tôi đây, – chú Nghiệp nói. – Mọi người đi đi.

Không ai đáp.

– Tôi nói thật đấy. – Chú nhìn từng người. – Cái lối chui kia mỗi lần cái ao bật ra là có thể sập. Bốn người chui ra bây giờ thì bốn người về. Ở lại thì có khi năm người nằm đây. Thả cho tôi mấy bình dưỡng khí, mấy cục pin sưởi. Tôi chờ được. Khi nào con Voi xuyên xuống, cái ao thở ra đằng kia rồi lặng, thì chống trần mà cắt.

– Chú đi một mình không được, – Đòng nói.

– Chú không đi. Chú ngồi.

– Thì chú ngồi một mình không được.

Chú Nghiệp quay sang nhìn cô. Đèn trán của chú chiếu thẳng vào mặt kính mũ cô.

– Cháu đi về, – chú nói, chậm. – Cháu là con bé coi mương. Làng cần cháu.

– Cháu hứa với thằng Mít, – Đòng nói. – Cháu bảo nó cháu trông bố nó cho. Nó bảo chị hứa rồi đấy. Sáng nay ở Cửa Đình. Chú đứng ngay đấy.

Chú Nghiệp không nói gì nữa.

Anh Khiêm quỳ xuống cạnh cô.

– Anh ở lại, – anh nói.

– Không. – Cô quay sang anh. – Anh lên.

– Đòng…

– Anh lên. – Cô nắm lấy cổ tay áo anh. – Người ở trên cần biết đúng cái gì đang xảy ra dưới này. Chân chú gãy chỗ nào, khối băng nằm thế nào, tấm trần nứt ra sao. Cột chống phải cắt bao nhiêu khúc, mỗi khúc dài bao nhiêu. Anh đếm giỏi nhất. Anh lên mà nói cho đúng. – Cô dừng. – Anh nói cho đúng thì người ta mang xuống đúng. Cái đó cứu được chú. Anh ngồi đây với em thì chỉ thêm một người thở.

Anh Khiêm nhìn cô rất lâu. Rồi anh gật.

Anh đi đo. Anh đo khối băng, đo tấm trần, đo khoảng cách từ chân vách tới chỗ chú Nghiệp ngồi, đo bằng thước dây, bằng bước chân, bằng máy đo khoảng cách trên áo. Anh đọc từng con số cho anh Lành nghe, anh Lành gật. Rồi anh quỳ xuống trước mặt Đòng một lần nữa. Anh không nói gì. Anh áp mặt kính mũ của mình vào mặt kính mũ của cô, một cái chạm nhẹ, cứng, lạnh, rồi đứng dậy, theo anh Bảy chui vào cái lối hẹp ở chân bức tường băng.

Anh Lành ở lại thêm một tiếng. Anh kéo theo một đoạn cáp tin mới qua lối chui, nối vào một cái hộp màu cam thứ hai, đặt nó trên gờ băng cạnh cái cột phát âm. Đèn xanh nháy.

– Mõ xin báo, – cái hộp nói. Đòng suýt khóc khi nghe lại cái giọng đều đều ấy. – Mõ nghe rõ cô Đòng. Voi số hai còn mười bốn mét.

Rồi anh Lành cũng đi. Anh để lại bốn bình dưỡng khí phụ, sáu cục pin sưởi, một tấm chăn nhiệt, một cái bình nước nóng có ống nối vào cổ áo. Anh bảo chừng bốn, năm tiếng nữa anh quay lại với khúc cột chống đầu tiên.

Còn lại hai người.

Đòng trải tấm chăn nhiệt lên người chú Nghiệp, nhét pin sưởi vào hai bên hông chú, cạnh cái chân bị kẹp. Chú không rên. Thỉnh thoảng chú hít vào một hơi rít qua kẽ răng, rồi im.

Mỗi giờ, sợi dây thép giật lên một nhịp giã đôi. Đòng gõ trả lời. Ông vẫn ngồi đó.

– Thầy không về à, – chú Nghiệp hỏi, lần thứ ba.

– Ông không về.

Chú im một lúc lâu.

– Hôm ở mép ao, – chú nói, – thầy chìa cái chày ra bảo tôi đặt tay lên để thầy giải lời thề. Cháu thấy tôi không đặt.

– Cháu thấy.

– Tay tôi lúc ấy vừa khoan thủng cái nút của thầy hai tháng. Tôi không đặt nó lên cái chày ấy được. – Chú ngửa đầu tựa vào vách. – Năm sáu mốt, tôi đặt tay lên đấy mà thề, thầy nhìn tôi như nhìn con. Tôi ba mươi tám tuổi, bố tôi mất từ năm tôi mười hai. Đời tôi chỉ có hai người nhìn tôi như thế. Thầy với Loan.

Đòng không nói gì. Trên trần, tiếng rì rì của con Voi đều đều đi xuống.

– Thằng Mít hỏi tôi đi đâu, – chú nói tiếp. – Đêm nào nó cũng hỏi. Tôi bảo bố đi gõ cửa đất, cho đất ngủ. Tôi nói thế rồi tôi đi xuống đây, đổ nước vào cái lỗ tôi khoan, tay bỏng, rồi về nằm cạnh nó, nghe nó lẩm bẩm đếm cá trong lúc ngủ. Một con. Hai con. – Chú dừng. – Cháu bảo nó giúp chú một câu…

– Không, – Đòng nói.

Chú quay sang.

– Chú tự nói với nó, – cô nói. – Cháu không mang lời cho ai nữa. Mười hai năm cháu không nghe mẹ cháu nói gì, vì cháu chỉ nghe người khác kể. Chú lên rồi chú tự nói.

Chú nhìn cô rất lâu. Rồi chú quay đi, và cô thấy vai chú rung lên dưới tấm chăn nhiệt, không ra tiếng, như người làng vẫn khóc.

Đêm dài. Họ ngủ được từng quãng ngắn, tỉnh dậy vì lạnh, vì tiếng gõ trên sợi dây, vì cái ao lại nín thở rồi bật ra. Lần nào nó cũng bật ở xa hơn, ở bầu tây, nhưng lần nào tấm trần trên đầu chú Nghiệp cũng rung. Anh Lành quay lại lúc hai giờ sáng với khúc cột chống đầu tiên, lúc năm giờ với khúc thứ hai. Mỗi khúc chỉ dài bằng cánh tay. Cần mười một khúc.

Sáu giờ sáng ngày mười một, hai mươi sáu tháng Chạp, cái hộp màu cam nháy đèn đỏ.

– Mõ xin báo, – Mõ nói. – Voi số hai còn mười hai mét. Theo tiếng vọng mới nhất, Mõ thấy trần bầu đông phía trên cột phát âm có một đường nứt dài, chạy song song với vách. – Mõ dừng, lâu hơn một giây. – Mũi khoan đang đi thẳng xuống theo tiếng cột. Khi nó xuyên qua trần, Mõ ước tính có khả năng đường nứt ấy tách ra. Mảng trần nằm ngay phía trên chỗ anh Nghiệp đang ngồi.

Đòng ngẩng đèn lên. Cái cột phát âm đứng cách chú Nghiệp chưa tới mười bước. Trên trần, đúng như Mõ nói, có một đường kẻ mảnh, đen, chạy dọc theo vách, đi qua ngay phía trên đầu chú.

Chú Nghiệp cũng đã ngẩng lên. Chú nhìn đường nứt, rồi nhìn cái cột đang gõ bộp cạch, rồi nhìn cô.

– Bây giờ thì cháu đi được rồi đấy, – chú nói.

— Hết chương 32 —