Tất niên

Chương 35: Tất niên

Đòng tỉnh dậy vì mùi lá dong luộc.

Cô không biết mình ngủ bao lâu. Cô chỉ nhớ đã nằm xuống giường lúc gần tám giờ sáng hôm qua, còn nguyên cái áo lót của bộ áo ngoài. Bây giờ, qua khe cửa sổ, trời giả đã ở mức trưa, vàng ấm, sáng đều, lần đầu tiên sau hơn một tháng không phải tiết kiệm từng dải đèn. Cái cốc nước đầu giường đứng yên. Mặt nước phẳng lì.

Cô nằm nhìn nó rất lâu.

Rồi cô ngồi dậy. Cái mùi ấy đi vào từ khắp nơi, ngai ngái, ngòn ngọt, đậm, cái mùi của gạo nếp, đỗ xanh, mỡ vịt, lá dong sôi trong nồi lớn suốt nhiều giờ. Mùi Tết. Hai mươi mốt năm, năm nào cô cũng ngửi thấy nó, mà năm nay cô ngửi như lần đầu.

Ông nội ngồi ở bàn ăn, ăn cháo. Ông ngủ một mạch từ sáng hôm qua tới sáng nay, bác Lụa bảo thế, và ông dậy đòi ăn. Mặt ông vẫn hốc hác, nhưng cái thìa trong tay phải không run. Cái chày lim dựng ở góc bếp, chỗ quen.

– Dậy rồi à, – ông nói. – Xuống bếp chung mà xem. Cả làng gói bánh từ đêm qua.

Ở bếp chung, cái nồi lớn nhất làng, cái nồi nhôm cao ngang ngực người mà cô Ba Huệ chỉ bắc lên một lần mỗi năm, đang sôi sùng sục trên bếp điện. Quanh nó, người ta ngồi kín. Sáng hôm qua, khi cái cáng của chú Nghiệp vừa đi khuất sau cửa trạm y tế, cô Ba đã đứng giữa bếp, chống nạnh, nói một câu: "Mai là giao thừa, mà bánh chưng chưa gói một cái. Đứa nào còn đứng được thì vô đây." Thế là cả làng vô. Họ ngâm gạo, đãi đỗ cả ngày, gói từ chập tối tới gần sáng, sáu trăm mười hai cái lá dong, đúng từng cái, không thừa một lá. Bây giờ bánh đã luộc được bảy tiếng.

– Còn ba tiếng nữa, – cô Ba nói, khi thấy Đòng. – Con nhỏ này, ngủ gì mà như chết. Ngồi xuống. Ăn cái bánh xèo đi đã.

Đòng ngồi xuống. Cô Ba dúi vào tay cô một cái bánh xèo cuộn lá cải.

– Hôm nay cô không lấy công, – cô Ba nói. – Hôm nay cả làng ăn không.

Chiều, làng lên Vòm Đình.

Lần này không ai phải bảo ai. Người ta lên từ ba giờ chiều, mang theo bánh chưng, mang theo mâm. Những người dãy năm đã dọn khỏi Nhà Tàu từ trưa, Mõ báo khí các-bon ở dãy năm đã về mức bình thường. Trẻ con chạy khắp sân đình. Cây đào đứng dưới mái hiên, ba cái nụ đã mở, hồng nhạt, mỏng, run run dưới luồng gió của quạt khí.

Chú Nghiệp ngồi xe lăn, chân trái bó bột từ đùi xuống, thằng Mít đứng cạnh, một tay đặt lên tay vịn xe. Chú không đến chỗ bàn hội đồng. Chú ngồi ở góc sân, gần gốc đào. Người ta đi qua, có người nhìn chú, có người không. Có người gật đầu với chú một cái. Cụ Tư đi qua, dừng lại, đặt vào lòng thằng Mít một quả trứng vịt luộc nhuộm đỏ, rồi đi tiếp, không nói gì với chú.

Bố ngồi cạnh ông nội, cái nạng dựng giữa hai đầu gối. Hai bố con không nói gì với nhau. Nhưng Đòng thấy bố lột vỏ một quả trứng, rồi đưa cho ông.

Bốn giờ chiều, anh Khiêm đứng ra giữa sân.

– Đây là báo cáo cuối, – anh nói. – Hạn là hôm nay. Tôi xin đọc cho làng nghe phần mở đầu, rồi làng biểu quyết có gửi hay không.

Anh đọc.

Báo cáo không dài như bản trước. Bốn mươi trang. Anh không đọc hết, chỉ đọc cái trang đầu tiên, cái trang mà anh bảo người ở Vân Cảng sẽ đọc trước mọi trang khác.

Cái ao. Năm sáu mốt, cụ Đặng Văn Thiệp phát hiện và giấu, trái Công ước. Đêm hai mươi mốt tháng Mười một năm ngoái, anh Tạ Quang Nghiệp mở cái nút bịt, đặt lệnh im lặng bằng hai khoá cũ, gây ra sự cố. Đêm mùng một tháng Hai, cụ Thiệp phá máy khoan để ngăn làng can thiệp vào ao. Ngày tám tháng Hai, hội đồng làng biểu quyết làm ống xả, không chờ Ban, đại diện Ban giơ tay đồng ý. Ngày mười hai tháng Hai, năm giờ ba mươi tám phút chiều giờ làng, ống xả thông. Năm giờ ba mươi chín phút, chấn động dừng. Số sen chết đếm được: bốn mươi bảy đám. Số sen còn ở bầu tây ước tính: hơn hai nghìn đám. Không ai chết. Ba người bị thương.

Anh đọc từng câu, như đặt xuống từng cái chén. Không câu nào bọc đường. Không câu nào xin.

Rồi anh đọc trang cuối.

– Đề nghị của khu định cư: được ở lại, với tư cách người canh giữ Ao Sen, theo bất cứ điều kiện nào mà Hội đồng Khoa học đặt ra. Lý do: không có ai khác biết cái ao này. Không có ai khác đã đổ một cái nút ba mét cho nó bằng tay.

Anh hạ cái bảng tay xuống.

– Kèm theo, – anh nói, – có hai tờ không phải của tôi.

Anh nhìn sang ông nội. Ông chống gậy đứng dậy.

– Một tờ của ông, – ông nói, trước cả làng. – Năm sáu tám, ông ký ý kiến của làng rằng làng không đủ điều kiện nhận lại Phan Thị Thu, con dâu ông. Ông ký thế để giữ cái ao. Hôm nay ông rút lại ý kiến ấy. Ông viết rõ là ông đã ký vì lý do gì.

Ông ngồi xuống. Bác Lụa đứng lên, không nói gì nhiều.

– Tờ kia của bác, – bác nói. – Ý kiến của bác sĩ khu định cư: làng đủ điều kiện chăm sóc cho chị Thu, nếu chị lên lại. Bà Nhàn đã ký khoá T-2.

Đòng đứng sau hàng người, cạnh gốc đào. Cô không biết hai tờ ấy được viết từ bao giờ. Cô không biết ông và bác Lụa đã ngồi với nhau lúc nào, trong mấy ngày cô nằm dưới ao. Cô chỉ biết mình phải nắm lấy cành đào thấp nhất cho khỏi ngồi phịch xuống.

– Ai đồng ý gửi, – bà Nhàn nói, – thì giơ tay. Cả làng.

Đòng không đếm. Cô không cần đếm. Cô nhìn thấy cánh tay chị Mận giơ lên. Cánh tay anh Bảy. Cánh tay cụ Tư run run, cánh tay thằng Mít giơ lên dù nó chưa đủ tuổi. Cánh tay chú Nghiệp, từ cái xe lăn ở góc sân. Cánh tay bố. Cánh tay ông.

– Mõ, – anh Khiêm nói. – Gửi.

– Mõ xin báo: đã gửi lúc mười sáu giờ hai mươi hai phút giờ làng. Thư sẽ tới Vân Cảng sau mười chín phút ba mươi giây. – Mõ dừng một nhịp. – Mõ xin báo thêm: mười một ngày nữa, Trái Đất sẽ đi vào phía sau Mặt Trời. Từ ngày hai mươi lăm tháng Hai tới ngày hai mươi tháng Ba, con Cò sẽ không liên lạc được với Trái Đất. Ban đang nghỉ Tết. Mõ ước tính Ban sẽ không kịp trả lời trước khi mất liên lạc.

Không ai nói gì. Rồi cô Ba Huệ vỗ tay một cái thật to.

– Thì thôi. Ăn Tết đi đã. Tụi nó trả lời sau.

Người ta cười. Lần này là cười thật.

Mâm cơm tất niên dọn ra ngay giữa sân đình. Bánh chưng vừa vớt ra khỏi nồi, còn nóng, lá dong xanh sẫm, dây lạt ông Chiến chẻ. Xôi gấc. Hai con vịt luộc vàng ươm. Canh măng nấu bằng măng trồng ở vườn ươm. Đĩa dưa hành cô Ba muối từ tháng trước. Bát canh cá rô. Mâm nào cũng thế, không mâm nào hơn mâm nào. Ông cụ Chiến ngồi ở góc nặn tò he cho bọn trẻ, toàn con cò trắng, vì hết phẩm màu.

Anh Khiêm ngồi cạnh Đòng. Anh gắp cho cô một miếng bánh chưng, cái miếng ở góc, có nhiều đỗ nhất.

– Ở Hương Thành, bánh chưng không vuông, – anh nói. – Bánh tét. Tròn. Dài.

– Mai cô Ba gói bánh tét cho anh. Cô còn lá chuối.

– Anh không ăn được cay, – anh nói, chẳng hiểu sao. Rồi anh cười.

Đòng cũng cười.

Năm giờ ba mươi chiều giờ làng, mặt trời xuống thấp ở chân trời phía tây.

Người ta biết trước. Mõ đã tính từ hôm qua: năm nay, giao thừa theo giờ Kinh Lạc rơi đúng vào lúc mặt trời lặn trên bình nguyên Arcadia. Hai mươi ba năm làng ăn Tết ở đây, chưa năm nào như thế. Người ta đứng dậy khỏi mâm, kéo nhau ra phía tây của Vòm Đình, đứng sát lớp kính. Bọn trẻ con chen lên trước. Bố chống nạng. Ông được Tấn đẩy xe lăn ra. Chú Nghiệp tự lăn xe, thằng Mít đẩy phía sau.

Đòng đứng giữa ông và anh Khiêm.

Bầu trời phía tây đã chuyển màu. Màu bơ sữa thẫm lại thành màu gạch, rồi màu nâu tím. Mặt trời nhỏ xíu chạm vào chân trời. Và quanh nó, cái quầng xanh mở ra. Xanh như nước giếng trong lúc trưa. Như một con mắt.

Ở phía đông nam, rất xa, cái cột xả vẫn thở ra một làn khói trắng mỏng, và ánh hoàng hôn nhuộm nó thành màu hồng.

Trên cái đồng hồ đôi bên gốc đào, cây kim giờ của mặt bên phải, mặt Kinh Lạc, nhích lên số mười hai.

– Mõ xin báo, – cái loa dưới mái đình nói, khe khẽ, như sợ làm ai giật mình. – Giao thừa.

Không ai đốt pháo. Ở đây không có pháo. Người ta chỉ đứng im, ba trăm mười hai người, nhìn cái quầng xanh lam quanh mặt trời đang lặn. Có người khóc. Có người cười. Có người chắp tay. Bà Nhàn quay lại, nhìn khắp lượt làng mình, rồi nói, giọng sang sảng như mọi khi:

– Chúc mừng năm mới.

Trưa nay, trước khi lên đình, Đòng đã gửi cho mẹ một lá thư ngắn: giao thừa ở đây rơi đúng lúc hoàng hôn. Bốn mươi phút sau giao thừa, Mõ báo có thư của bà Phan Thị Thu.

Đòng xem nó một mình, ở bậc thềm gốc đào, khi người ta đã quay lại mâm. Mẹ đứng ngoài trời, đêm. Phía sau mẹ là những chùm pháo hoa nở trên một dòng sông, đỏ, vàng, xanh, tiếng nổ lốp đốp đến cả qua cái loa nhỏ. Mẹ cười, tóc rối vì gió.

– Con ơi, mẹ thấy thư con rồi. Giao thừa ở chỗ con là hoàng hôn hả? Mẹ ghen với con đó nghen. – Mẹ quay máy về phía pháo hoa một lúc, rồi quay lại. – Chúc mừng năm mới con. Năm nay… – Mẹ dừng. Mẹ cắn môi. – Thôi, mẹ không nói. Mẹ sợ nói ra rồi hổng được.

Đòng tắt màn hình.

Đêm ấy, khi cô đã nằm xuống, cái loa trên trần sáng lên một lần nữa.

– Mõ xin báo, – Mõ nói. – Trong năm mươi hai giờ qua, Mõ không ghi được chấn động nào. – Mõ ngừng một nhịp. – Mõ xin báo thêm. Gió nam đang mạnh dần. Đám mây băng từ cột xả đang trôi về phía làng. Mõ dự báo sáng mai, khi mặt trời lên, nó sẽ đi qua ngay trên Vòm Đình.

— Hết chương 35 —