Hai mươi phút

Chương 22: Hai mươi phút

Lá thư đầu tiên của Đòng dài bốn mươi mốt giây.

Cô đã xem lại nó trước khi gửi, một lần, rồi không dám xem lần thứ hai. Trong đó, một đứa con gái hai mươi mốt tuổi mặc cái áo len ngắn tay, tóc buộc vội, ngồi trước một bức vách đầy đèn xanh đỏ, nói được đúng bốn câu.

– Mẹ. Con đây. Con đọc thư của mẹ rồi, bác Lụa đưa. Cái ao lộ ra rồi mẹ ạ.

Rồi cô im mười mấy giây, nhìn vào cái máy, môi mím lại. Rồi cô nói:

– Con xin lỗi mẹ.

Rồi hết.

– Mõ xin báo: thư đã gửi lúc hai mươi hai giờ lẻ bốn phút giờ làng. Khoảng cách hiện tại, thư tới con Cò rồi tới Trái Đất mất mười chín phút năm mươi giây.

Mười chín phút năm mươi giây. Đòng ngồi im trong nhà Mõ, đếm. Mười chín phút để bốn câu nói của cô đi qua khoảng không tối om giữa hai hành tinh. Rồi mẹ phải nhận được nó, phải mở nó, phải xem nó. Rồi mẹ phải nói. Rồi thêm mười chín phút năm mươi giây nữa để câu trả lời quay lại.

Cô không về ngủ. Cô ngồi đó, nhìn cái đồng hồ đôi nhỏ trên góc màn hình. Ở Kinh Lạc bây giờ là buổi chiều. Mẹ đang ở viện lúa, hay ở nhà, hay đang đi ngoài đường dưới mưa. Mẹ có mang máy theo không. Mẹ có xem thư ngay không. Mười hai năm nay mẹ gửi đi sáu trăm lá thư mà không nhận lại lá nào. Có khi mẹ đã thôi chờ.

Một tiếng mười phút sau, cái loa trên trần nói:

– Mõ xin báo: có thư của bà Phan Thị Thu.

Màn hình sáng lên.

Mẹ đang ở ngoài đường. Phía sau mẹ là một hàng cây và một dãy xe chạy qua nhoè nhoẹt. Máy rung, chắc mẹ cầm tay. Mẹ không nói gì cả trong mấy giây đầu. Mẹ chỉ nhìn vào cái máy, miệng mở ra rồi đóng lại, đúng như cái cách Đòng đã làm. Rồi mẹ đưa mu bàn tay lên quệt mắt, một lần, hai lần.

– Con nhỏ này, – mẹ nói. Giọng mẹ vỡ ra, rồi mẹ cười, cái cười vừa khóc vừa cười. – Con nhỏ này. Mẹ đang đi chợ. Mẹ đứng giữa đường mà coi thư con. Người ta nhìn mẹ quá trời.

Mẹ lại quệt mắt.

– Con lớn quá. Con giống bố. Không, con giống ông ngoại. Con xin lỗi cái gì mà xin lỗi. Mẹ mới phải xin lỗi. – Mẹ ngừng lại, hít mũi. – Mà cái ao… Con thấy rồi hả? Con thấy tận mắt hả? Ông đưa con xuống hả? Sen còn hông con? Ông có sao hông? Bác Lụa có khoẻ hông? Trời ơi, mẹ hỏi gì mà hỏi một lèo, con trả lời sao kịp.

Mẹ cười, lần này là cười thật.

– Thôi, con trả lời từng cái. Mẹ chờ. Mẹ chờ được mà. Mẹ chờ mười hai năm rồi, bốn chục phút ăn thua gì.

Đòng xem hết, rồi xem lại. Rồi cô bấm cái nút mũi tên quay ngược lần thứ hai trong đời.

Họ nói chuyện như thế suốt đêm hôm ấy và suốt ngày hôm sau. Mỗi lượt đi về hết hơn bốn mươi phút, có lượt hơn một tiếng vì mẹ phải đi làm, phải nấu cơm, phải ngủ. Không ai ngắt lời được ai. Mỗi người nói hết phần của mình rồi đứng đó chờ, như hai người đứng ở hai bờ một con sông rộng, mỗi lần chỉ ném được qua một hòn đá có buộc lá thư.

Trong những khoảng chờ ấy, làng chuẩn bị Tết.

Không ai bảo ai. Bão đã sang ngày thứ mười bốn, trời giả mờ vàng như đèn dầu, dưới đất nện mỗi ba phút năm mươi giây. Vậy mà sáng hai mươi ba tháng Một, cô Ba Huệ vẫn đứng ở cửa vườn ươm, tay cầm cái kéo, gọi to:

– Lá dong! Đứa nào rảnh tay thì vô cắt lá dong!

Lá dong trồng trong mấy cái bồn đất sát vách đông vườn ươm, dưới một dải đèn riêng. Năm nay cả làng có sáu trăm mười hai cái lá đủ to, cô Ba đếm từng cái. Hai công một lá. Ba trăm mười hai người, mỗi nhà được bốn cái bánh chưng, nhà đông người được sáu. Không đứa trẻ nào được bỏ qua, kể cả thằng bé con nhà chị Mận mới hai tuổi.

Đòng vào cắt lá. Cô cầm cái lá dong lên, lật mặt sau, thấy những đường gân song song chạy thẳng tắp, xanh mướt. Ông nội đã ươm những cây dong đầu tiên từ năm năm ba, từ một nắm củ mang theo trong túi áo. Mỗi năm ông chỉ cho cắt đúng số lá đủ gói bánh, không hơn một lá.

Ở bồn bên cạnh, anh Khiêm đang rửa lá. Cô Ba Huệ đã giao cho anh việc ấy, có lẽ cố ý, vì cái chậu rửa ở ngay cạnh bồn của Đòng. Anh rửa từng cái lá một, hai mặt, rất kỹ, rồi xếp lên cái giá tre nhựa cho ráo. Hai ngày nay hai người không nói với nhau câu nào, kể từ tối ở phòng thí nghiệm.

Đòng cắt được mười hai cái lá thì anh lên tiếng, không ngẩng đầu khỏi cái chậu.

– Anh viết xong hai mươi trang đầu.

Cô không đáp.

– Có một phần anh muốn em đọc. Phần về sáu mươi tư đứa trẻ. Anh đã đếm lại. Không phải sáu mươi tư. Sáu mươi sáu, tính cả hai đứa sinh năm ngoái. – Anh đặt một cái lá lên giá. – Anh muốn em đọc để xem anh viết có đúng không. Không phải đúng số. Đúng cái khác.

Đòng cầm cái lá dong thứ mười ba trong tay. Cô nhìn nó.

– Anh gửi đi, – cô nói. – Tôi đọc.

Đó không phải là làm lành. Nhưng anh gật đầu, và cô thấy vai anh hạ xuống một chút, như người vừa được bỏ một cái gánh xuống đất.

Lượt thư thứ năm của mẹ tới lúc năm giờ chiều. Đòng đã hỏi mẹ về năm sáu hai.

– Ông kể với mẹ một lần, – mẹ nói. Mẹ đang ngồi ở cái bàn làm việc có tủ kính đựng bó lúa phía sau. – Kể một lèo, rồi không bao giờ nhắc lại nữa. Ông kể ông đi hết một vòng bờ ao. Mất ba tiếng. Ông kể sen chỉ mọc ở mạn tây, mạn có khe nứt, nước chảy vô chảy ra. Càng sát khe thì sen càng dày. Đi về mạn đông thì sen thưa dần, rồi hết. Mạn đông là chỗ nước tù, băng trắng như vôi, không có cái gì sống. Ông bảo đứng ở đó mà nhìn về mạn tây, thấy sen đỏ như lửa cháy trên mặt nước đen. – Mẹ ngừng một chút. – Mẹ nhớ chi tiết đó hoài. Mười năm nay mẹ làm ở viện lúa, ngày nào cũng coi cây lúa sống ra sao, chết ra sao. Mẹ biết một điều: cái gì sống thì phải ở gần chỗ có dòng chảy.

Đòng ghi câu ấy vào bảng tay. Mạn tây, khe nứt, sen dày. Mạn đông, nước tù, không có sen. Cô không biết vì sao mình ghi. Cô chỉ biết mình là con bé coi mương, và người coi mương thì nhớ chỗ nước chảy.

– Mẹ còn giữ tấm ảnh, – mẹ nói tiếp. – Tấm ảnh chụp mấy đốm đỏ trong ống nghiệm năm sáu hai. Mẹ chụp lén trước khi trả cái ống cho ông. Mười hai năm mẹ không cho ai coi. Bây giờ mẹ gửi con. Con đưa anh thanh tra đi. Cho người ta biết là không phải chỉ có ông thấy.

Một tấm ảnh hiện ra ở góc màn hình. Mờ, chụp vội, nhưng rõ. Trong ống nghiệm, những đốm đỏ son xếp thành chùm.

Đòng chuyển nó cho anh Khiêm. Anh trả lời bằng một chữ: "Cảm ơn." Rồi một dòng nữa: "Anh sẽ đưa vào báo cáo, ghi tên người chụp."

Cũng chiều hôm ấy, Tấn khiêng những bao gạo nếp từ kho lên bếp chung. Chân nó đã đi lại được bình thường, chỉ hơi tập tễnh khi leo bậc. Nó vác hai bao một lúc cho cô Ba Huệ mắng, rồi vác ba bao để cô Ba mắng to hơn. Gạo nếp năm nay ít, vì vụ trước bậc Tám bị sâu. Cô Ba đổ ra cái nong lớn, nhặt từng hạt thóc lẫn, mấy bà cụ ngồi quanh nhặt cùng. Ông cụ Chiến không nặn tò he nữa, ông ngồi chẻ lạt. Cái mùi gạo nếp mới mở bao, ngai ngái, ngòn ngọt, lan khắp gian bếp, và trong một lúc người ta quên mất tiếng nện dưới sàn.

Chỉ trong một lúc.

Lượt thư cuối cùng của ngày hôm ấy tới lúc chín giờ tối. Đòng đã hỏi mẹ một câu mà mười hai năm nay cô muốn hỏi.

– Mưa có lạnh không mẹ?

Mẹ ngồi trên bậc thềm sau viện lúa, hộp cơm trưa ăn dở đặt trên đùi, tóc buộc vội.

– Lạnh hả? – Mẹ nghiêng đầu nghĩ. – Tuỳ con ơi. Mưa mùa hè thì ấm. Ấm như nước tắm. Con đứng ngoài trời, mưa xối lên đầu, chảy xuống cổ, xuống lưng, ướt hết, mà sướng. Mưa mùa đông thì lạnh, lạnh buốt, mà cũng không lạnh bằng cái lạnh ở chỗ con. – Mẹ cười. – Mưa không lạnh nhất. Mưa ướt nhất. Ướt tới mức con không còn chỗ nào khô để mà lo. Hồi nhỏ mẹ hay chạy ra sân tắm mưa, bà ngoại con đuổi theo đánh. Mẹ vẫn chạy.

Mẹ ngừng lại. Rồi mẹ nói, chậm hơn:

– Đưa mẹ coi hai bàn tay con.

Đòng không hiểu. Rồi cô hiểu. Cô giơ hai bàn tay lên trước cái máy, ghi lại. Hai bàn tay phồng rộp đã khô, chai cứng ở gốc ngón, những vết nứt nhỏ quanh móng vì nước muối. Cô gửi đi.

Bốn mươi bảy phút sau, mẹ trả lời. Lần này mẹ không cười.

– Tay con giống tay bà ngoại, – mẹ nói. – Bà ngoại cấy lúa bốn chục năm. Tay bà cũng như vậy đó. – Mẹ nhìn vào máy rất lâu. – Con ơi. Năm nay có tàu không? Năm sau có hông? Năm bảy sáu?

– Tháng Chín năm bảy sáu, – Đòng nói vào máy, gửi đi.

Mẹ không trả lời lá ấy ngay. Một tiếng. Hai tiếng. Đòng ngồi chờ trong nhà Mõ tới gần nửa đêm, rồi ngủ gục trên bàn.

Lá thư tới lúc ba giờ sáng. Mẹ ngồi ở bàn làm việc trong viện lúa, đèn bàn sáng, trời ngoài cửa sổ đã tối hẳn. Trước mặt mẹ là một chồng giấy.

– Mẹ đang làm đơn, – mẹ nói. – Lần thứ sáu. Mẹ chưa biết người ta có nhận không. Nhưng mẹ làm. Con đừng hỏi gì hết nghen. Mẹ sợ nói ra rồi hổng được.

Đòng ngồi nhìn khuôn mặt mẹ rất lâu sau khi thư hết.

Sáng ngày hai mươi bốn, cô xuống bậc Hai. Vệt muối mới ở sát mương chặn đã dài thêm gấp đôi. Cái bơm vẫn kêu ro ro, nhưng nó kêu khác, nặng hơn, như người làm việc quá sức. Cô mở nắp bồn kín. Bồn đã đầy gần ba phần tư.

– Mõ, – cô gọi. – Nhịp bao nhiêu?

– Mõ xin báo: khoảng cách trung bình trong mười hai giờ qua là ba phút bốn mươi giây.

Cô đứng nhìn cái bồn nước muối. Rồi cô nghe cái loa đầu bậc Hai nói tiếp, không đợi cô hỏi.

– Mõ xin báo thêm: nồng độ khí các-bon ở dãy nhà số năm, sát vách nam bậc Hai, đã lên hai phẩy sáu phần trăm, và đang tăng. Dãy nhà số năm hiện có bốn mươi mốt người ở. – Mõ ngừng một nhịp. – Nếu tăng theo đà này, khoảng trưa mai sẽ vượt ba phần trăm. Khi ấy, theo quy định, Mõ phải chuyển sự cố sang cấp ba.

— Hết chương 22 —