Rằm tháng Chạp

Chương 24: Rằm tháng Chạp

Bản báo cáo dài hai trăm mười bốn trang. Anh Khiêm gửi nó đi lúc mười chín giờ ba mươi mốt phút ngày hai mươi tám, chín phút trước khi cái đồng hồ bảy ngày hết.

Đòng ngồi cạnh anh trong nhà Mõ. Bà Nhàn đứng sau lưng hai người, tay khoanh trước ngực. Trên màn hình, ba phần của bản báo cáo xếp liền nhau, đúng như anh đã xin hội đồng. Phần một: cái ao, mẫu vật, xác nhận của bác Lụa, tấm ảnh năm sáu hai có ghi tên người chụp. Phần hai: sự cố cấp ba và đề xuất sơ tán theo quy định, viết đúng hai trang, không thừa một chữ. Phần ba: phương án ống xả, có chữ ký của mười một người trong hội đồng. Kèm theo là tấm bản đồ vệt muối của Đòng, số liệu tiếng vọng của Mõ, và những con số về sáu mươi sáu đứa trẻ mà Đòng đã đọc từng dòng.

Cô đã đọc phần ấy ba lần. Không có câu nào xin xỏ. Anh chỉ đếm. Đứa nào bao nhiêu tuổi, xương bao nhiêu phần trăm, đã đứng được bao lâu dưới trọng lực mô phỏng trong buồng quay của trạm y tế. Ở cuối có một dòng mà cô đọc đi đọc lại: Người viết báo cáo này không tìm được cách nào để những con số trên không phải là những đứa trẻ.

– Mõ, gửi, – anh Khiêm nói.

– Mõ xin báo: đã gửi. Thư sẽ tới Vân Cảng sau mười chín phút bốn mươi giây.

Không ai nói gì. Bà Nhàn đặt một bàn tay lên vai anh Khiêm, giữ ở đó một lúc, rồi đi ra.

Mười tám tiếng sau, thư của Ban về. Ba dòng. Ban đã nhận báo cáo. Ban sẽ chuyển phần một tới hội đồng khoa học. Ban nghỉ Tết từ ngày mười tháng Hai, đề nghị khu định cư chờ trả lời và không có hành động nào ngoài việc giữ an toàn cho người. Hết.

– Chờ, – Tấn nói, khi nghe Đòng kể. – Tụi nó ở dưới đó bảo mình chờ. Trời đất ơi.

Làng chờ. Nhưng con Voi số hai thì không chờ. Ngày nào xưởng lớn cũng sáng đèn tới khuya. Chú Nghiệp với anh Lành đã thay xong đầu nhiệt, cuốn xong bốn trăm mét cáp, lắp xong cái đầu dò âm mới. Đó là một cái chuông thép nhỏ bọc cao su gắn ngay sau mũi khoan, bên trong có sáu cái tai điện tử. Chú bảo chỉ còn thử máy là xong.

Bão đang tan. Ngày thứ hai mươi hai, trời qua lớp kính Vòm Đình không còn màu chè đặc nữa, mà nhạt dần thành màu chè loãng. Đồng Gương lên được hai mươi tư phần trăm. Mặt trời hiện ra như một đồng xu đồng mờ, có rìa. Dưới đất, nhịp đã còn hai phút năm mươi giây.

Ngày ba mươi mốt tháng Một là Rằm tháng Chạp.

Ở làng, Rằm tháng Chạp là ngày lễ lớn cuối cùng trước Tết. Người ta làm mâm lên đình, thắp hương, rồi ngồi lại ăn với nhau. Năm nay người già và trẻ con đã ở sẵn trong Vòm Đình từ hôm cấp ba, nên không ai phải lên. Người ta chỉ phải dồn lại. Ba trăm mười hai người, trừ mấy người trực ở trạm khí, ở lò, ở nhà Mõ. Vòm Đình chưa bao giờ chật như thế. Người ngồi kín sân, kín hiên, kín cả mấy bậc thềm quanh gốc đào. Những cái nụ màu đồng vẫn khép, nhưng dưới cái nắng đồng mờ lọt qua kính, Đòng thấy có hai cái nụ trên cành thấp đã hơi căng ra.

Mâm năm nay đơn sơ. Xôi gấc nhuộm bằng gấc trồng chậu. Một con vịt luộc. Đĩa rau muống. Bát canh cá rô. Cô Ba Huệ đặt mâm lên bàn thờ, thắp hương, rồi lùi xuống đứng cạnh những người khác.

Bố được Tấn đẩy lên bằng xe lăn. Hai chân bố vẫn quấn băng, đã đi được mấy bước bằng nạng, nhưng chưa leo được cầu thang. Bố ngồi ở mép sân, gần chỗ Đòng đứng. Mười lăm ngày nằm trạm y tế, bố gầy đi, râu lởm chởm. Bố chưa biết. Bố là một trong số rất ít người lớn trong làng chưa biết điều mà hội đồng đã biết, vì Đòng đã không kể. Cô muốn ông là người kể.

Ông nội đứng dậy.

Ông không ngồi xe lăn hôm ấy. Ông đứng trước bàn thờ, chống gậy, cái chày lim kẹp dưới nách, lưng còng, nhìn ra ba trăm người đang ngồi kín sân đình. Người ta im dần. Rồi im hẳn. Chỉ còn tiếng quạt khí trên trần vòm.

– Năm sáu mốt, – ông nói, – tôi khoan trúng một cái ao.

Ông kể. Ông kể chậm hơn dưới đáy giếng, ngắn hơn, nhưng không bỏ chữ nào cần. Cái lỗ khoan. Những chấm đỏ. Cái kính hiển vi. Bốn mươi tiếng một cái tế bào tách ra làm hai. Công ước. Bảy ngày. Năm mươi cây số. Ba mươi mốt đứa trẻ. Cái nắp thép Nghiệp hàn. Mười bốn cái sang năm.

Đòng không nhìn ông. Cô nhìn bố.

Bố ngồi im trên xe lăn. Lúc ông nói tới cái lỗ khoan và lời thề, bố không động đậy. Lúc ông nói tới những chấm đỏ, bố khẽ nhíu mày, như người nghe một câu mà mình không hiểu. Lúc ông nói ra chữ "sống", bố ngẩng phắt đầu lên. Hai bàn tay bố đang đặt trên đùi nắm chặt lại.

– Thằng Sơn không biết, – ông nói. – Tôi bảo nó là túi khí nén. Tôi bắt nó thề. Nó tin tôi, vì tôi là bố nó. Có tội thì là tội của tôi.

Cả sân đình quay về phía cái xe lăn.

Bố không nhìn ai. Bố nhìn ông. Rồi bố làm một việc mà Đòng không ngờ tới. Bố chống hai tay vào thành xe lăn, dồn sức, đứng dậy. Hai bàn chân quấn băng chạm xuống nền đình. Đòng thấy mặt bố nhăn lại vì đau. Cô chạy tới đỡ, bố gạt tay cô ra, y như ông đã gạt tay cô ở nhà Mõ.

– Bố, – bố nói. Giọng bố khàn đặc, như vọng lên từ đáy giếng. – Sao bố không bảo con?

– Vì mày là con tao.

– Thì vì con là con bố. – Bố đứng đó, hai chân run. – Bố phải bảo con. Con đổ cái nút ấy bằng hai tay con. Con thề trên cái chày của bà. Mười bốn năm con tưởng con giữ cho làng khỏi một cái túi khí. Mà con giữ cái này. – Bố dừng lại thở. – Con không giận bố giấu cả làng. Con giận bố giấu con.

Ông nội nhìn bố rất lâu. Rồi ông gật đầu, một cái thật chậm.

– Ừ, – ông nói. – Cái đó thì tao sai.

Bố ngồi phịch xuống xe lăn. Tấn giữ lấy tay đẩy. Không ai nói gì.

Ông nội quay lại nhìn khắp sân.

– Còn cái nút, – ông nói, – tôi không mở. Đứa nào mở, tôi không biết. – Ông dừng một nhịp. – Nhưng nó đang ngồi trong đình này.

Câu ấy rơi xuống sân đình như một hòn đá rơi xuống mặt ao. Người ta nhìn nhau. Đòng thấy những cái đầu quay đi quay lại, những cặp mắt tìm nhau, rồi tránh nhau. Cô không nhìn chú Nghiệp. Cô cố tình không nhìn. Nhưng cô biết chú đang đứng ở đâu, phía sau cột đình bên trái, cạnh thằng Mít.

Anh Khiêm bước ra.

Anh nói về bản báo cáo. Ngắn, rõ, như anh vẫn nói. Ba phần. Gửi tối hai mươi tám. Ban đã nhận, bảo chờ.

– Anh báo Ban trước khi báo làng! – ai đó hét lên từ cuối sân. Đòng nhận ra giọng một người thợ mỏ, anh Bảy. – Anh gửi cái đề xuất sơ tán đi rồi mới đứng đây nói với chúng tôi!

– Luật bắt tôi bảy ngày, – anh Khiêm nói. Anh không lùi lại. – Hội đồng biết. Mười một người trong hội đồng đã ký phần ba. Cụ Thiệp xin để tới Rằm, để cụ tự nói. Tôi giữ lời với cụ. Tôi không giữ được lời với luật bằng cách nói dối.

– Thế bây giờ làng đóng à?

– Tôi không biết. Ban chưa quyết.

– Ông thanh tra mà không biết!

– Không biết, – anh Khiêm nói, – thì tôi nói là không biết.

Người ta bắt đầu nói cùng một lúc. Có người đứng dậy. Có người khóc. Cô Ba Huệ đứng lên giữa sân, hai tay chống nạnh, quát "trời đất ơi, ngồi xuống hết coi, hôm nay là Rằm!". Lần đầu tiên trong đời, Đòng thấy tiếng quát của cô Ba không làm ai ngồi xuống. Bà Nhàn không nói gì. Bà đứng cạnh bàn thờ, bên cạnh ông, nhìn làng mình vỡ ra từng mảnh.

Mâm cỗ Rằm hôm ấy không ai ăn hết.

Lúc người ta tản dần về, Đòng đứng ở chân cầu thang Vòm Đình, nhìn từng tốp đi xuống. Chú Nghiệp đi gần cuối, dắt thằng Mít. Thằng bé vừa đi vừa ngửa cổ lên hỏi bố, cái giọng trẻ con lanh lảnh vang trong lòng cầu thang thép, ai ở gần cũng nghe.

– Bố ơi. Ông Thiệp bảo đứa mở cái nút đang ngồi trong đình. Là ai hả bố?

Chú Nghiệp không trả lời. Chú đi tiếp, một tay dắt con, một tay vịn lan can. Được ba bậc, chú dừng lại, cúi xuống bế thằng Mít lên, dù nó đã chín tuổi và dài nhằng như mọi đứa trẻ sinh ở đây. Thằng bé ngạc nhiên, im bặt. Chú bế nó đi xuống hết cầu thang như thế, không nói một câu nào, và Đòng nhìn theo cái lưng áo cam ấy cho tới khi nó khuất sau dãy nhà số hai.

Đêm ấy, Đòng không ngủ được. Cô nằm nghe tiếng nện. Hai phút năm mươi giây. Hai phút bốn mươi tám. Ba nhịp, nghỉ, ba nhịp. Nó không còn giống tiếng giã gạo nữa. Nó giống tiếng ai đang gõ cửa ngày một gấp.

Buồng ông bên kia vách im lặng. Ông về nhà từ chập tối, không ăn, đi nằm ngay. Bố vẫn ở trạm y tế. Mấy lần cô định sang buồng ông, rồi lại thôi.

Lúc gần bốn giờ sáng, cô thiếp đi.

Cô tỉnh dậy vì cái loa trên trần. Không phải còi. Chỉ là giọng Mõ, đều đều như mọi khi, nhưng gọi đích danh cô.

– Cô Đòng. Mõ xin báo: lúc bốn giờ mười hai phút, cái đầu dò âm trên con Voi số hai mất tín hiệu. Lúc bốn giờ mười ba phút, cuộn dây đầu nhiệt báo đứt mạch. Trong xưởng lớn không có ai trực. Mõ đã báo kỹ sư trưởng.

Đòng chạy.

Khi cô tới xưởng lớn, chú Nghiệp đã ở đó, áo bảo hộ mặc ngược, tóc rối. Anh Lành chạy tới ngay sau cô. Ba người đứng ở cửa phụ, nhìn vào.

Con Voi số hai vẫn nằm trên giá, đèn xưởng chiếu xuống nó một màu vàng nhạt. Nhưng cái vòi khoan nhiệt đã bị kéo ra khỏi giá đỡ, gục xuống sàn. Cái chuông thép nhỏ chứa sáu cái tai điện tử bị đập bẹp một bên, lớp cao su bọc ngoài rách toạc. Và ngay sau cái đầu nhiệt, chỗ bó dây đồng dày bằng cổ tay chạy vào cuộn sưởi, bó dây đã bị cắt đứt, gọn, sạch, như người ta cắt một bó mạ.

Chú Nghiệp đứng nhìn cái vòi gục dưới sàn. Chú không nói gì. Chú quỳ xuống, cầm lấy đầu dây bị cắt, lật nó lên dưới ánh đèn. Đòng thấy bàn tay quấn băng của chú run lên, không phải như run vì sợ, mà như run vì giận.

– Ai làm cái này, – anh Lành nói khẽ, – thì biết đúng chỗ mà cắt.

— Hết chương 24 —