Người làng cãi nhau

Chương 25: Người làng cãi nhau

– Tôi có con, – chị Mận nói. – Tôi chỉ nói được thế thôi. Tôi có con.

Chị đứng giữa sân Vòm Đình, thằng bé hai tuổi ngủ gục trên vai, áo len trùm kín đầu nó. Trưa ngày mùng một tháng Hai. Sau đêm Rằm, bà Nhàn bảo cứ để làng nói, nói hết một lần, ở giữa đình, trước mặt nhau, còn hơn để người ta nói sau lưng nhau trong bếp, trong xưởng, trong những gian nhà vách mỏng. Thế là từ mười giờ sáng, người ta đứng lên nói. Không ai gõ bút. Không ai biểu quyết.

– Tôi không ghét ông Thiệp, – chị Mận nói tiếp. – Tôi không ghét cái ao. Tôi cũng không ghét anh thanh tra. Nhưng dưới chân con tôi có một cái gì đó đang nện, mỗi ngày một nhanh. Dãy nhà tôi đã phải bỏ. Bây giờ người ta bảo cái thứ đang nện là một cái ao có sự sống, và để cứu cái ao thì không được động vào nó, mà để cứu làng thì phải khoan vào nó. Tôi không hiểu. Tôi chỉ biết là có tàu thì tôi muốn con tôi lên tàu.

Chị ngồi xuống. Không ai vỗ tay. Nhưng có mấy người gật đầu, và Đòng đếm được những cái gật ấy. Mười một. Mười hai. Phần lớn là những người có con nhỏ.

Anh Bảy đứng lên. Anh là thợ mỏ, làm cùng tổ với bố cô, người to con, nói to.

– Tôi nói thẳng. Hai mươi ba năm tôi uống nước cái giếng ấy. Hai mươi ba năm tôi xuống cái giếng ấy mỗi ngày. Mà dưới đáy nó có một cái ao người ta giấu tôi. Ông Thiệp giấu. Anh Nghiệp biết mà giấu. – Anh quay sang chỗ chú Nghiệp đang ngồi. – Bây giờ lại có đứa mở cái nút ra, mà không ai biết đứa nào. Tôi hỏi: ở cái làng này còn cái gì là thật không? Ban bảo chờ. Tôi chờ. Tôi chờ tàu.

– Anh chờ tàu thì anh chờ, – cô Ba Huệ nói, không đứng dậy. – Tôi thì ở.

– Chị ở để làm gì?

– Để nấu cơm. – Cô Ba đứng lên, cái muôi gỗ vẫn cầm trên tay. – Tôi lên đây năm năm sáu, thằng Tấn năm tuổi. Ở dưới kia tôi bán bánh xèo đầu chợ, một ngày được mấy đồng, chồng tôi chết đuối ngoài sông. Lên đây tôi nấu cơm cho ba trăm người. Ba trăm người ăn cơm tôi nấu. Anh Bảy cũng ăn. – Cô quay một vòng nhìn khắp sân. – Về dưới kia rồi tôi nấu cho ai? Tụi bây về thì về đi. Tôi ở lại nấu cho cái ao ăn.

Mấy người bật cười, cái cười gượng. Cụ Tư bán trứng đứng lên ngay sau cô Ba, chống cái gậy trúc.

– Tôi bảy mươi ba tuổi. Về dưới kia tôi sống được mấy năm, ở trên này tôi sống được mấy năm, cũng thế cả. Tôi chỉ muốn chết ở chỗ có vịt.

Lần này người ta cười thật, một tiếng rồi tắt.

– Con Đòng, – ai đó gọi. – Con Đòng nói đi. Mày là đứa đầu tiên sinh ra ở đây.

Đòng đứng dậy khỏi bậc thềm gốc đào. Cô không chuẩn bị gì. Cô nhìn ra cái sân chật người, những khuôn mặt cô đã thấy mỗi ngày suốt hai mươi mốt năm.

– Cháu không về được, – cô nói. – Ai cũng biết. Về dưới ấy cháu không đứng được. Nên cháu không có quyền nói với ai là nên ở. Người về được mà muốn về, cháu không giận. – Cô dừng lại, tìm chữ. – Cháu chỉ xin một điều. Đừng chọn bây giờ. Đừng chọn khi dưới chân mình đang nện. Người ta chọn trong lúc sợ thì hay chọn cái mình sẽ hối. Để cháu với chú Nghiệp, anh Lành sửa xong con Voi, làm xong cái ống xả. Rồi lúc nó im, mọi người chọn.

Cô ngồi xuống. Không ai nói gì. Chị Mận nhìn cô một lúc, rồi cúi xuống vuốt tóc thằng con.

Anh Khiêm ngồi cách cô một bậc. Bà Nhàn ngồi trên cái ghế tựa ở hiên đình, lưng thẳng, hai tay đặt trên đùi, không nói một lời nào suốt buổi. Ông nội không có ở đó. Sáng nay ông dậy muộn, bảo mệt, bác Lụa sang khám rồi bảo để ông nằm.

Người ta nói như thế tới trưa. Có người nói về Ban. Có người nói về tiền. Có người nói về xương. Có người kể chuyện mẹ mình ở dưới kia sắp mất mà mình không về được. Có người không nói gì, chỉ đứng lên, đứng một lúc, rồi ngồi xuống.

Rồi chuyện con Voi nổ ra.

Lúc ấy là gần một giờ chiều. Anh Lành vừa đứng lên kể cho cả làng nghe cái vòi khoan bị cắt đứt đêm qua. Anh kể bằng giọng của người thợ, đều, chính xác. Đầu dò âm bị đập. Bó dây đồng bị cắt ngay sau đầu nhiệt, đúng cái chỗ mà nếu cắt chỗ khác thì chỉ mất nửa ngày để nối, còn cắt chỗ ấy thì phải quấn lại cả cuộn sưởi.

– Ai vào được xưởng lớn đêm qua? – anh Bảy hỏi.

– Mõ, – bà Nhàn gọi. Đó là lần đầu bà mở miệng trong buổi.

– Mõ xin báo: cửa lớn của xưởng lớn có ổ đọc thẻ. Sau hai mươi ba giờ bốn mươi phút đêm qua, khi anh Lành ra về, cửa lớn không mở lần nào. Cửa phụ thông vào hành lang Cửa Đình là cửa cũ của Nhà Tàu, làm từ năm năm hai, trước khi làng có Mõ. Cửa ấy khoá bằng chìa đồng, không có ổ đọc thẻ. Mõ chỉ có một cái cảm biến báo cửa đóng hay mở. Cửa phụ mở lúc ba giờ năm mươi tám phút, đóng lúc bốn giờ ba mươi mốt phút. Mõ không biết ai mở.

– Chìa đồng ai giữ?

Không ai trả lời ngay. Rồi tất cả các cái đầu, từng cái một, quay về một phía.

Tấn đang ngồi bệt dưới sân, chân duỗi thẳng, cái chân đã khỏi. Nó ngẩng lên, nhìn quanh, mặt ngơ ngác, như người đang ngủ bị gọi dậy.

– Tui, – nó nói. – Tui giữ. Tổ xe giữ. Hồi nào giờ tổ xe vẫn đi cửa phụ để mang đồ vô xưởng. – Nó rút cái chùm chìa ở thắt lưng ra, giơ lên. Giữa chùm chìa nhựa và thẻ từ, có một cái chìa bằng đồng đã đen xỉn, dài bằng ngón tay. – Nè.

– Đêm qua mày ở đâu?

– Ngủ chớ ở đâu.

– Ai biết mày ngủ?

– Thì… – Tấn quay sang cô Ba Huệ. – Mạ tui biết.

– Mẹ thì ai chả bênh con, – có người nói.

Cô Ba Huệ đứng phắt dậy.

– Đứa nào nói câu đó?

Không ai nhận.

– Tôi hỏi đứa nào nói câu đó! – Giọng cô Ba cao vút lên, run run. Đòng chưa bao giờ nghe cô Ba nói như thế, không có chữ "trời đất ơi" nào ở đầu câu. – Con tôi lái xe cho làng này từ hồi nó mười lăm tuổi. Nó kẹt chân dưới giếng. Nó chạy ba cây số trong bão chở người về. Bây giờ đứa nào bảo nó cắt con Voi?

– Thì ai muốn về nhất thì người ấy cắt, – anh Bảy nói. Anh không nhìn cô Ba. – Có con Voi thì làng khoan cái ống, làng ở lại. Không có con Voi thì làng phải chờ tàu. Thằng Tấn nói ở chợ mấy lần rồi, nó muốn về Tây Giang một lần cho biết cái sông.

Tấn đỏ mặt.

– Tui nói tui muốn coi sông. – Nó đứng lên. Đòng thấy hai bàn tay nó nắm chặt lại. – Tui muốn coi sông. Ai ở đây mà hổng muốn coi một cái gì đó dưới kia. Anh Bảy muốn coi biển. Chị Mận muốn coi mẹ chỉ. Tui muốn coi sông. Mà tui hổng muốn làng chết. Hai cái đó khác nhau mà.

Nó nhìn quanh, tìm một người đứng về phía nó. Đòng đứng dậy.

– Nó không cắt, – cô nói.

– Sao mày biết?

– Vì nó không biết cắt chỗ nào. – Cô nhìn anh Bảy. – Anh Lành vừa nói. Cắt chỗ khác thì nửa ngày là nối lại được. Cắt đúng chỗ ấy thì phải quấn lại cả cuộn sưởi. Người cắt là người biết con Voi từ trong ra ngoài. Tấn lái xe giỏi nhất làng. Nhưng nó không biết cái đầu nhiệt của con Voi có mấy cuộn dây.

– Hai, – Tấn nói, rất nhỏ. – Tui đoán bừa.

– Ba, – anh Lành nói.

Mấy người bật cười. Lần này tiếng cười làm cái sân đình dịu đi một chút. Anh Bảy ngồi xuống, không nói thêm. Nhưng Đòng biết người ta chưa thôi nghĩ. Cô thấy ánh mắt người ta nhìn Tấn khi nó ngồi xuống. Không ghét. Nhưng không còn như cũ.

Bà Nhàn đứng dậy. Bà không nói dài.

– Con Voi phải sửa. Ai sửa được thì sửa. Ai muốn về thì về, khi có tàu. Ai muốn ở thì ở. Hôm nay không ai phải chọn. – Bà nhìn khắp sân. – Nhưng ai cắt con Voi thì tôi muốn người ấy biết một điều. Người ấy không chỉ cắt một con Voi. Người ấy cắt cái làng này ra làm đôi. Mọi người vừa thấy rồi đấy.

Người ta tản đi. Không ồn như đêm Rằm. Lặng lẽ, từng tốp, như người ta đi về sau một đám tang.

Đòng ở lại muộn. Cô đứng dưới gốc đào, nhìn qua lớp kính vòm. Bão gần tan hẳn. Bầu trời màu chè loãng ngả sang màu bơ sữa nhạt ở phía tây, mặt trời đã có một cái rìa rõ ràng. Mõ báo Đồng Gương lên được ba mươi mốt phần trăm. Nhịp hai phút ba mươi giây.

Cô không biết ai cắt con Voi. Cô chỉ biết người cắt hiểu con Voi từ trong ra ngoài, và biết rằng cửa phụ không có ổ đọc thẻ. Trong làng có không nhiều người như thế. Chú Nghiệp. Anh Lành. Hai người thợ máy làm cùng anh Lành. Và một người nữa mà cô cố không nghĩ tới.

– Chị Đòng.

Thằng Mít đứng sau lưng cô từ lúc nào. Nó đã cao gần tới vai cô, chín tuổi mà dài như một cây sậy, nhưng mặt nó vẫn là mặt trẻ con, tròn, mắt to. Nó nhìn quanh, xem có ai không, rồi nói rất khẽ.

– Chị đừng nói với ai nhé.

– Ừ.

– Đêm qua em không ngủ được. Em lại ngồi đếm cá, nhưng em không vẽ, em chỉ đếm. Em ngồi ở cửa sổ, cái cửa sổ nhìn ra hành lang chính ấy. – Nó nuốt nước bọt. – Bố em ngủ. Bố em ngủ cả đêm, em nghe tiếng bố ngáy. Bố không đi đâu hết.

Đòng nhìn nó.

– Rồi sao?

– Rồi gần bốn giờ, có người đi qua hành lang. Đi về phía Cửa Đình. Đi chậm lắm. Có cái gậy. Gõ gõ. – Thằng Mít nhìn xuống chân mình. – Em biết là ai. Cả làng chỉ có một người đi chậm thế mà có cái gậy gõ như thế.

Gió ngoài vòm thổi một dải cát mỏng qua lớp kính, lấp lánh dưới nắng đồng.

– Đêm qua bố em không đi, – thằng Mít nói. – Ông Thiệp đi.

— Hết chương 25 —