Thứ Hai, ngày 12 tháng Mười

Chương 36: Thứ Hai, ngày 12 tháng Mười

– Dậy. – Bà Ngấn nói. – Dâu nhà này không ngủ tới gà gáy.

Nghiên mở mắt. Ngoài cửa sổ trời còn tối mịt. Bóng đèn pin rọi lên trần nhà, lên xà gỗ đen bóng. Bà Ngấn đứng bên giường, tóc búi gọn, áo bông cỏ úa, như mọi sáng suốt hơn hai tuần nay, từ rằm tháng Tám.

– Dạ. Con dậy.

Bốn giờ sáng Thứ Hai, mùng ba tháng Chín âm. Mười hai tháng Mười dương. Đúng một năm từ cái đêm bà ngồi ở mép giường này, vuốt tóc cô, hát ba câu, rồi bảo mai u dạy.

Trong cái chái không cửa, mười hai ngọn đèn dầu lạc đã thắp. Không phải mình bà Ngấn thắp. Viên ngồi ở hàng bên này, cái Thắm và cái Lụa ngồi ở hàng bên kia. Ba đứa đến từ ba giờ rưỡi, không ai bảo. Mười hai cái bát sứ úp trên mười hai ngọn lửa xanh, khói đen bốc lên thành những sợi mảnh, chạm vào lòng bát thì tỏa ra, bám lại.

Bà Ngấn ngồi xuống cái ghế đẩu ở đầu hàng. Nghiên ngồi xuống cái ghế đối diện. Không ai nói gì. Không ai thở mạnh. Mười hai ngọn lửa đứng yên.

Mùa này năm ngoái, cô ngồi đây một mình với bà, ngáp phải quay mặt ra cửa. Giờ cô nhìn ba đứa con gái ngồi im như tượng trước ba hàng đèn, môi mím lại, nín thở, và cô thấy bà Ngấn cũng đang nhìn chúng, rồi nhìn sang cô, cái nhìn trong mà xa.

Sáu giờ, trời rạng. Bà Ngấn nhấc từng cái bát lên. Lòng bát phủ một lớp đen mượt như nhung. Bà cầm cái lông gà trống, quét nhẹ. Muội rơi xuống tờ giấy bản, mịn tới mức bay lên thành làn khói mỏng.

– Đấy. – Bà nói. – Mười hai bát một buổi sáng được chừng này.

– Một mẻ giấy cần hai mươi lăm buổi sáng. – Cái Thắm nói, nhanh, như học trò trả bài.

Bà Ngấn nhìn nó, rồi cười móm mém.

– Ai bảo mày thế?

– Bà bảo cháu hôm qua ạ.

– Thế à. – Bà Ngấn nói. – Tao bảo đúng đấy.

Bảy giờ, Hãn nấu bữa sáng. Xôi lạc, trứng rán, một nồi cháo trắng. Bố mẹ Nghiên đã lên từ chiều Chủ nhật, ngủ ở buồng bà Ngấn, hai bà già đắp chung chăn như hồi tháng Mười Hai, nói chuyện rì rầm cho tới khi một người ngáy trước. Lần này là bà Ngấn. Mẹ Nghiên bảo bà thông gia ngáy còn to hơn chồng bà.

Đôn lên từ sáng sớm, ngủ gật trên cái chõng tre ở gian xưởng. Ân đến lúc bảy giờ rưỡi, mặc sơ mi trắng là phẳng, tóc vuốt keo, như đi ăn cưới.

– Em làm chứng. – Nó nói.

– Đăng ký kết hôn không cần người làm chứng. – Hãn nói.

– Thì em làm chứng ở đâu cũng được. – Ân nói. – Ở đình, ở chùa, ở ủy ban xã. Em làm chứng cái tờ giấy kẻ ô thì em làm chứng nốt.

Tám giờ, cả nhà ra cổng. Chú Kế đứng ở cổng, tay bế cu Mít, thằng bé tám tháng đã biết vẫy tay, vẫy loạn xạ vào mặt ông nội.

– Đi đi. – Chú Kế nói. – Nhà để chú với cái Viên trông. Trưa về chú làm mâm cơm.

– Chú làm à? – Hãn hỏi.

– Mày tưởng chú không biết nấu à? – Chú Kế nói. – Thím mày dạy chú nấu cá rô rang. Ba mươi năm rồi chưa nấu lại. Hôm nay nấu.

Bà Ngấn đứng ở bậc thềm. Bà mặc áo dài màu mận chín. Lần thứ tư trong một năm. Hãn dìu bà xuống thềm. Trước khi ra cổng, bà dừng lại, quay vào nhà.

– Từ từ. – Bà nói. – Tao quên một cái.

Bà đi vào buồng. Nghiên nghe tiếng cửa tủ, tiếng ngăn kéo. Một lúc lâu. Hãn định đi vào thì bà đi ra, tay cầm một gói giấy bản nhỏ, gói vuông vức như gói bánh chưng. Bà không nói đấy là gì. Bà chỉ cầm chặt nó trong tay, như người ta cầm một cái vé.

Cả nhà đi bộ. Ủy ban xã chỉ cách lò hơn một cây số, theo con đường bê tông chạy dọc chân đê. Hãn dìu mẹ đi trước. Nghiên đi bên kia bà. Mẹ cô đi sau, nói không ngớt với Ân về chuyện năm xưa bà đi đăng ký với bố cô phải đạp xe mười cây số, mưa như trút, tới nơi ông cán bộ đi ăn cỗ. Bố cô đi cuối cùng, không nói gì.

Tới chỗ dốc đê, bà Ngấn dừng lại. Bà nhìn ra sông, nhìn cây cầu mới chạy thẳng qua mặt nước, ánh nắng sớm lấp lánh trên lan can.

– Cái cầu này của ai? – Bà hỏi.

– Của con, u ạ. – Hãn nói.

Bà quay sang nhìn anh. Nghiên nín thở. Một tháng nay, có buổi bà gọi anh là thằng Hãn, có buổi bà gọi anh là anh, hỏi anh tìm ai.

– Giỏi. – Bà Ngấn nói. Rồi bà đi tiếp, được mấy bước, lại dừng, lại nhìn ra sông. – Cái cầu này của ai?

– Của con.

– Giỏi.

Mẹ Nghiên đi sau, nghe hết. Bà kéo tay Nghiên lại, ghé tai, nói rất nhỏ, lần đầu tiên trong đời Nghiên nghe mẹ mình nói nhỏ:

– Nó trả lời mẹ nó mười lần thì mười lần như một. Mày lấy nó là đúng.

Nghiên không nói gì. Cô nắm lấy bàn tay bà Ngấn. Bàn tay khô, ấm, các đầu ngón đen muội ram ráp. Bà Ngấn không rút tay về.

Ủy ban nhân dân xã nằm ở đầu đường lên đê, một tòa nhà hai tầng quét vôi vàng, sân có cột cờ, mấy chậu cây cảnh và một tấm bảng tin. Sáng Thứ Hai đông người. Người làm giấy khai sinh, người xin xác nhận, người hỏi chuyện đất. Bộ phận một cửa ở tầng một, có ba cái bàn, mỗi bàn một cán bộ.

Cán bộ tư pháp là một cô gái trẻ, chừng hai mươi lăm tuổi, đeo kính, tóc buộc gọn. Cô nhận hai cái căn cước, tờ khai Hãn điền sẵn từ tuần trước bằng nét chữ thẳng như kẻ thước, nhìn từng dòng.

– Hai anh chị cùng cư trú ở xã mình nhỉ.

– Vâng. – Hãn nói.

Cô cán bộ lật tờ khai, kiểm tra thêm mấy thông tin trên máy tính, rồi ngẩng lên nhìn hai người. Rồi cô nhìn ra phía sau, chỗ cả một đoàn người đang đứng chờ. Một bà cụ áo dài mận chín, một ông già mặc com lê cũ, một bà mặc áo dài đỏ đang lấy khăn chấm mắt. Một cậu thanh niên tóc vuốt keo, một cậu khác ngủ chưa tỉnh.

– Cả nhà đi cùng ạ?

– Vâng. – Nghiên nói.

Cô cán bộ cười, rồi lại nhìn tờ khai.

– Hai anh chị tổ chức cưới chưa ạ?

– Rồi. – Hãn nói. – Năm ngoái.

– Năm ngoái? – Cô cán bộ ngẩng lên. – Sao giờ mới đăng ký ạ?

Hãn nhìn Nghiên. Nghiên nhìn Hãn.

– Bọn em có một điều khoản. – Hãn nói.

Ân, đứng ngay sau lưng hai người, ho sặc sụa một tràng dài, phải quay ra cửa. Mẹ Nghiên đánh vào vai nó một cái.

Cô cán bộ nhìn hai người thêm một giây, không hỏi thêm. Cô in giấy, đưa ra hai bản, chỉ chỗ ký.

Hãn ký trước. Nét chữ hơi nghiêng hơn mọi khi, như cái dòng "Đồng ý. Hãn." dưới điều chín một năm trước. Rồi Nghiên cầm bút. Cô rút cây bút chì trên búi tóc ra theo thói quen, rồi nhớ ra, cắm lại, cầm cây bút bi của ủy ban. Tay cô run. Cô nín thở.

Cô ký.

Cô cán bộ đóng dấu, đưa cho hai người hai tờ giấy chứng nhận kết hôn. Tờ giấy trắng, quốc hiệu in ở đầu, tên hai người in ở giữa. Mới tinh. Không vân tay nào. Không nếp gấp nào.

– Chúc mừng anh chị. – Cô cán bộ nói.

Bố Nghiên đứng ở cửa phòng, hai tay chắp sau lưng. Ông không nói gì. Ông chỉ gật đầu một cái, cái gật đầu của người thợ nhìn một tấm vóc vừa mài xong, thấy màu dưới đã lên.

Họ ra sân ủy ban. Nắng tháng Mười hanh vàng như mật, trong vắt, gió heo may thổi hiu hiu từ phía sông. Ngoài đường đê, mấy cây hoa sữa trổ bông, mùi nồng nàn. Xa xa, cây cầu mới chạy thẳng qua sông Đuống, liền một dải, xe máy, ô tô chạy qua lại như kiến.

Bà Ngấn dừng lại ở bậc thềm ủy ban. Bà mở cái gói giấy bản trong tay.

Bên trong là một lá vàng.

Nghiên biết lá vàng ấy. Lá vàng đầu tiên của mẻ đạt. Lá cô gắp lên bằng cái kẹp tre chiều mười bảy tháng Ba, soi ra nắng, nghe bà nói vàng nhà tao. Một trong sáu mươi lá dư. Cô đã để nó trong tủ bà, cạnh tờ giấy quỳ cuối cùng của ông Cừ. Cô không biết bà nhớ nó ở đâu. Cô không biết bà nhớ nó là gì.

Bà Ngấn nhìn lá vàng, rồi nhìn Nghiên.

– Con bé nín thở. – Bà nói.

– Dạ.

– Thằng Hãn có thương mày không?

Câu hỏi bà hỏi cô chín tháng trước, bên cái chum, dưới trăng mười bốn. Đêm ấy cô trả lời con không biết. Điều bảy. Không nói dối u những gì không bắt buộc phải nói dối.

Nghiên nhìn Hãn. Anh đứng cạnh mẹ, tờ giấy chứng nhận trong tay, nhìn cô. Anh không nói gì. Anh không cần nói.

– Có ạ. – Cô nói.

– Thế mày có thương nó không?

– Có ạ.

Bà Ngấn gật đầu. Một cái. Chậm. Chắc chắn. Như cái gật đầu sáng tháng Mười Một, khi cô quét được tờ giấy thứ mười một. Rồi bà chìa lá vàng trên tờ giấy bản về phía cô.

Nghiên cầm lấy cái kẹp tre trong túi áo. Cô mang nó theo người như mang ví. Cô gắp lá vàng lên. Lá vàng không dính vào đầu kẹp. Nó theo đầu kẹp lên khỏi tờ giấy bản, nhẹ như không có.

Cô giơ nó lên trước nắng.

Ánh nắng tháng Mười xuyên qua lá vàng thành một màu xanh lục nhạt, đều, không một chấm trắng. Trên mặt lá, những gợn rất nhỏ, mềm, uốn lượn, như vân nước ao lúc có gió nhẹ. Hãn đứng bên trái cô. Bà Ngấn đứng bên phải. Bố mẹ cô, Ân, Đôn đứng dưới bậc thềm, ngẩng lên nhìn. Không ai thở mạnh.

Bà Ngấn nhìn lá vàng trên đầu kẹp tre. Rồi bà nhìn Nghiên. Rồi bà nói, giọng rõ ràng, như ông Hiệp nói với Hãn trong xưởng sơn mài hôm dạm ngõ:

– Thở đi.

Nghiên thở ra. Rất khẽ. Không quay mặt đi.

Lá vàng run lên trên đầu kẹp tre, mép lá rung như cánh ve, ánh nắng trên mặt lá lay động thành những vệt sáng nhỏ.

Nó không bay.

— Hết —