Ba trăm chín mươi tờ giấy nứt

Chương 19: Ba trăm chín mươi tờ giấy nứt

Chín giờ tối, cánh cửa chái vẫn cài then, và Hãn vẫn ngồi trên bậc đá trước cửa, lưng tựa vào tường, đúng chỗ anh ngồi từ lúc khách về.

Nghiên đứng ở đầu hiên sau, tay cầm bát cháo thứ ba trong buổi tối. Hai bát trước đã nguội, cô đổ cho chó. Rạp đã dỡ. Bố cô và Đôn đã ra xe khách chuyến bốn giờ, bố chỉ nắm tay cô một cái ở cổng, không nói gì. Cỗ thừa, Nghiên chia cho mấy nhà hàng xóm, nhà nào cũng nhìn cô một cái rất lâu rồi mới cảm ơn.

– Anh ăn đi. – Cô nói.

Hãn ngẩng lên. Anh nhận bát cháo, đặt xuống bậc đá, không ăn.

– U chưa ăn gì từ trưa.

– Em biết. – Cô nói. – Em để phần u trong nồi rồi.

Cô đứng chờ. Sáng nay anh đã nói, trong bếp: tối nay giỗ xong, mình nói chuyện điều chín. Giờ là tối. Giỗ đã xong. Cô chờ anh nói một câu. Câu gì cũng được.

Hãn nhìn cánh cửa chái.

– Em đi ngủ đi. – Anh nói. – Anh ngồi đây.

Nghiên quay vào. Cô không ngủ. Mười một giờ cô nghe tiếng then kéo, tiếng Hãn nói rất khẽ "u ơi, vào nhà ngủ", tiếng dép nhựa lẹp xẹp đi qua gian giữa. Rồi tiếng cửa buồng bà Ngấn khép lại. Rồi tiếng chõng tre kẽo kẹt. Rồi im.

Anh không gõ cửa buồng trong. Cô cũng không mở.

Sáng Chủ nhật, Nghiên dậy lúc bốn giờ, như mọi sáng. Cửa chái mở. Mười hai ngọn đèn dầu đã thắp, lửa xanh. Bà Ngấn ngồi đầu hàng bên này. Hàng bên kia, chỗ của Nghiên, là Viên. Đêm qua Viên xin ngủ lại với bà, giờ ngồi trên cái ghế nhựa thấp, hai tay đỡ bụng, mắt sưng húp.

Nghiên đứng ở bậc cửa.

Bà Ngấn quay ra. Bà nhìn cô, không giận, không sắc, chỉ lạ lẫm như nhìn người đi nhầm nhà.

– Cô là khách à? – Bà hỏi. – Khách thì lên nhà trên mà ngồi. Chỗ này không phải chỗ khách.

Viên cúi gằm xuống. Nghiên lùi ra khỏi bậc cửa.

– Dạ. Cháu xin lỗi bác.

Chữ "bác" bật ra trước khi cô kịp nghĩ, như chữ "u" đêm cưới, chỉ là đi theo chiều ngược lại.

Cô đi lên bếp. Hãn đang đứng nấu cháo. Anh nghe tiếng chân cô, quay lại. Anh nhìn cô một lúc, rồi nhìn ra phía chái.

– U có nhớ chuyện hôm qua không? – Cô hỏi.

– Không. Sáng nay u hỏi anh hôm qua nhà có giỗ ai.

– Thế sao u không cho em vào?

Hãn tắt bếp. Anh lau tay vào cái khăn vắt vai, lau rất lâu.

– Bác sĩ có nói với anh một lần. – Anh nói. – Người bệnh này có khi quên chuyện, mà cái cảm giác của chuyện ấy thì còn ở lại. Quên ai làm mình sợ, nhưng vẫn sợ. Quên ai làm mình giận, nhưng nhìn thấy người ấy vẫn thấy khó chịu.

Nghiên hiểu. Hiểu rõ tới mức muốn anh đừng giải thích thêm.

– Hôm qua, – cô nói, – lúc chú Kế hỏi anh hợp đồng gì, anh ngồi im.

– Ừ.

– Lúc em đứng giữa sân nói ra, anh cũng im. Lúc u bảo em là người dưng, anh đứng ngay đấy. Anh cũng im.

Hãn nhìn cô. Mắt anh đỏ vì thức trắng.

– Lúc ấy anh… – Anh dừng lại, như đứng trước một phép tính không có lời giải. – Anh không nghĩ ra câu nào đúng.

– Một câu thôi. "Lỗi của cháu." "Cháu viết tờ giấy ấy." "Vợ cháu." Câu nào cũng được.

– Anh xin lỗi.

Nghiên quay đi. Câu ấy không phải câu cô chờ từ tối hôm qua.

– Tôi đi đình. – Cô nói. – Trưa tôi không về.

Sau lưng, Hãn đặt cái muôi xuống mặt bếp. Anh không gọi theo. Cô biết anh đã nghe ra chữ "tôi".

Cả tuần ấy, Nghiên đi đình từ sáng tới tối. Ân nhìn mặt chị, không hỏi gì, chỉ mua thêm một túi kẹo gừng để trên bàn đồ nghề. Hãn vẫn nấu bữa sáng, vẫn gọi cô là "em". Cô trả lời bằng "tôi". Hai người đi qua nhau trong cái nhà ba gian như hai người thợ khác tổ.

Bà Ngấn mỗi sáng vẫn vào chái thắp đèn. Muội đã đủ từ lâu, nhưng tay bà quen giờ ấy, cứ bốn giờ là đứng dậy. Viên sang ngồi cùng.

Thứ Ba, chú Kế sang. Chú đứng giữa sân, đọc to cho cả xóm nghe:

– Chị ạ, giờ thì chị thấy chưa. Dâu thật thì nó ngồi trong chái. Dâu giả thì nó đứng ngoài. Chị dạy cái Viên đi cho em nhờ.

Bà Ngấn đang bóc lạc ở bậc thềm. Bà không ngẩng lên.

– Dâu thứ chưa tới lượt.

– Ơ kìa chị, thế cái Viên ngồi trong chái cả tuần nay là gì?

– Nó ngồi với tao. – Bà Ngấn nói. – Tao có dạy nó cái gì đâu.

Chú Kế cười, cái cười của người nghĩ chuyện chỉ còn là thời gian. Chú quay sang Nghiên đang dắt xe ra cổng.

– Cháu biết không, cưới không ra xã đăng ký thì theo pháp luật chẳng là vợ chồng gì cả. Chú hỏi người ta rồi.

– Cháu biết. – Nghiên nói. – Điều một là cháu viết.

Ra tới đường đê, cô mới thấy tay mình run trên tay ga.

Chiều Thứ Năm, Viên chặn cô ở cầu ao.

– Chị ơi. – Viên nói, giọng nhỏ. – Em ngồi đấy không phải vì em học. Bác cần người ngồi cạnh thì em ngồi. Bác có dạy em đâu. Bác chỉ thắp đèn, ngồi nhìn, rồi tắt.

– Chị biết.

– Bố em vui. Em thì không. Hôm giỗ chị đứng nói một mình giữa sân. Em thương chị lắm.

Nghiên chỉ gật đầu, rửa tiếp cái nồi đã sạch từ lâu.

Thứ Sáu, Hãn mở lời trước.

Anh đứng ở cửa buồng trong lúc chín giờ tối, không bước qua bậc cửa, tay cầm cuốn lịch công trường.

– Sáng mai mở chum. – Anh nói. – Bốn trăm tờ phơi nắng ủ đủ bảy ngày rồi. Ông Tề với anh Sính sang từ sáng. Mình nện giấy non buổi sáng, chiều đập thử.

– Đập thử bằng gì? Vàng của đình tôi không đụng vào được.

– Anh biết. Em định thế nào?

– Tôi mua một chỉ. – Nghiên nói. – Tiền tôi. Mua ở Long Biên rồi. Đây.

Cô mở ngăn kéo, đưa cho anh một gói giấy đỏ nhỏ bằng bao diêm. Hãn nhận, cầm trong lòng bàn tay như cân.

– Được. Em ngủ đi.

Anh đi. Một chỉ vàng của cô đang nằm trong túi áo anh. Cô nghĩ: thế mà còn dễ đưa hơn một câu nói.

Sáng Thứ Bảy, hai mươi hai tháng Mười Một âm, rét căm căm. Ông Tề đạp xe sang từ sáu giờ. Anh Sính sang sau, mang theo cái bễ lò nhỏ.

Hãn mở ba cái chum đầu. Nghiên đứng bên. Bà Ngấn ngồi ở hiên, nhìn ra, không lại gần, Viên ngồi bên cạnh bà.

Giấy trong chum đen bóng, cứng như những tấm ván mỏng. Ông Tề cầm một tờ lên, búng ngón tay vào. Tiếng kêu đanh, vang khắp hiên. Ông nghiêng đầu nghe.

– Đanh thế. – Ông nói, không to như mọi khi. – Giấy ông Cừ không kêu thế này.

– Thế kêu thế nào hả ông? – Nghiên hỏi.

– Hả?

– Giấy ông Cừ kêu thế nào?

Ông Tề nghĩ. Ông búng lại tờ giấy, rồi lắc đầu.

– Kêu như… như vỗ vào da trâu. Bịch. Không đanh.

Ba người đàn ông chia giấy thành hai cối, mỗi cối hai trăm tờ, bọc da trâu đã ngâm mềm, đặt lên hai cái đe. Họ nện giấy non suốt buổi sáng. Ông Tề bảo nện êm, giấy non phải nện cho thuần như trâu non tập cày. Hãn ngân bài ru, ông Tề ngân theo, anh Sính đếm. Nghiên ngồi ở bậc cửa gian xưởng, hai tay ôm đầu gối.

Trưa, ông Tề nấu vàng. Ông thổi bễ cho lửa trắng ra, thả chỉ vàng của Nghiên vào nồi đất. Vàng chảy thành một giọt sáng chói, tròn như hạt đậu. Ông đổ khuôn, dát mỏng trên cái đe con, rồi cắt thành bốn mươi mảnh bằng móng tay út. Tay ông run vì tuổi, nhưng nhát kéo nào cũng thẳng.

– Bốn mươi mảnh. – Ông nói. – Mỗi cối hai mươi. Thử thì thử ít.

Nghiên kẹp từng mảnh vàng vào giữa hai tờ giấy. Hãn đứng bên, cầm từng tờ đưa cho cô. Hai người không nói câu nào, tay đưa tay nhận không lệch một nhịp.

Một giờ chiều, bắt đầu đập.

Giờ thứ nhất, mọi thứ đều. Một trăm hai mươi búa nghỉ một hơi. Lại một trăm hai mươi.

Sang giờ thứ hai, ông Tề dừng búa giữa chừng.

Ông không quát. Ông giơ tay ra hiệu cho Hãn dừng. Rồi anh Sính dừng. Ông Tề cúi xuống, áp tai vào tấm da trâu bọc cối giấy, như bác sĩ nghe ngực người ốm.

– Nghe không? – Ông hỏi Hãn.

Hãn cũng cúi xuống. Anh gõ nhẹ đầu búa lên cối. Lần này Nghiên cũng nghe. Không phải tiếng "bộp". Là một tiếng lạo xạo rất khẽ bên trong, như giẫm lên lá khô.

– Mở ra. – Ông Tề nói.

Hãn cởi dây, lật tấm da trâu. Mép giấy nứt chân chim. Hãn nhấc tờ trên cùng lên. Nó gãy làm đôi trong tay anh, gọn như một miếng bánh đa. Tờ thứ hai cũng thế. Tờ thứ ba vỡ thành bốn mảnh. Giữa những mảnh giấy vỡ là những mảnh vàng đã loang ra được một nửa, rách nham nhở, dính vào mép giấy, lấm tấm bột giấy đen.

Không ai nói gì. Anh Sính mở cối thứ hai. Cũng thế.

Họ đếm. Ông Tề đếm, vì ông bảo chỉ có ông đếm mới không nhầm. Mất nửa tiếng. Rồi ông đứng thẳng lưng lên, chống hai tay vào hông.

– Ba trăm chín mươi tờ hỏng. – Ông nói. – Mười tờ còn nguyên. Mười tờ ở đáy cối, chịu búa ít. Mà nguyên thì nguyên, uốn là gãy.

Nghiên đứng nhìn đống giấy vỡ. Cô nghĩ tới dòng chữ cô gạch chân hai lần: "Nước tư: phơi ba nắng, rồi cho vào chum." Cô đã nhìn thấy bàn tay bà Ngấn run lúc nói câu ấy. Cô đã nghe câu ông Tề về đêm gió bấc. Cô đã nghi. Rồi cô vẫn chọn tin dòng chữ mình gạch chân hơn điều mình nhìn thấy.

Sai ở đâu, cô không biết. Chỉ biết là sai.

– May mà còn bốn trăm tờ kia. – Anh Sính nói, như để an ủi.

Nghiên cúi xuống lật đống giấy vỡ. Có mấy lá vàng loang được gần hết, to bằng bao diêm, mép rách. Cô cầm cái kẹp nhựa của mình, gắp một lá lên. Lá vàng hút vào đầu kẹp, dính chặt, cô giật nhẹ, mép lá rách thêm một vệt. Cô đặt nó vào một tờ giấy bản, gấp lại, cất vào túi áo.

Hãn nhìn cái kẹp nhựa trong tay cô. Nghiên biết anh đang nghĩ tới cái kẹp tre trong ngăn kéo. Cái ấy để cho lá vàng đầu tiên. Lá này không phải.

Ba giờ chiều, cô vào buồng, xếp đồ.

Quần áo vào một túi. Đồ nghề vào hộp gỗ sơn đen. Cái kẹp tre bọc trong khăn mùi xoa. Cô không mang theo cái gối ôm màu hồng.

Hãn đứng ở cửa buồng. Lần này anh bước qua bậc cửa.

– Em đi đâu?

– Tôi về xưởng.

– Về luôn à?

– U nhìn thấy tôi là u khó chịu. Anh nói đấy, cái cảm giác nó còn ở lại. Bố tôi dặn: đừng làm khổ bà cụ. Tôi ở đây thì mỗi sáng u mở cửa chái lại phải thấy người dưng.

– Còn bốn trăm tờ.

– Tôi biết.

– Em đi rồi thì ai làm nước tư?

Nghiên dừng tay. Cô ngẩng lên nhìn anh.

– Tôi còn không biết nước tư là gì. – Cô nói. – Tôi vừa làm hỏng ba trăm chín mươi tờ giấy của nhà anh. Muội u ngồi hun hai mươi lăm buổi sáng. Tôi ghi vào sổ, tôi gạch chân, tôi làm đúng như tôi ghi. Anh muốn tôi làm nốt nửa kia à?

Hãn im. Ngoài sân, ông Tề và anh Sính đang dọn đống giấy vỡ vào bao tải, tiếng giấy gãy lạo xạo.

– Anh không muốn em làm. – Cuối cùng anh nói. – Anh muốn em ở.

Nghiên kéo khóa túi. Tiếng khóa kéo rít lên một đường dài.

Cô xách túi ra sân. Bà Ngấn vẫn ngồi ở hiên với Viên. Nghiên dừng lại ở bậc thềm, cúi chào bà như chào một bà cụ hàng xóm. Bà Ngấn gật đầu đáp lễ, lịch sự, xa lạ.

Hãn theo cô ra tận cổng. Anh đứng bên cánh cổng sắt sơn xanh bong tróc, chỗ lần đầu tiên bà Ngấn cầm chổi đuổi cô ra.

– Điều tám, – Nghiên nói, buộc túi lên yên sau, – anh khỏi nhận. Lỗi của tôi. Tôi sẽ nói với ai hỏi rằng lỗi của tôi.

– Chưa hết hạn.

– Thì để đấy.

Cô nổ máy. Cô không nhìn lại. Nhìn lại thì sẽ thấy anh đứng ở cổng, hai tay buông thõng, giống hệt hôm giỗ.

Xe chạy lên dốc đê. Gió bấc thổi tạt từ sông lên, lạnh buốt.

Trong nhà Lã, khi tiếng xe máy đã khuất hẳn, bà Ngấn đứng dậy khỏi bậc thềm. Bà không vào buồng mình mà vào buồng trong, buồng của dâu. Viên đi theo, sợ bà ngã. Bà ngồi xuống trước cái bàn làm việc của Nghiên, mặt bàn trống trơn, chỉ còn một vệt sơn ta khô. Bà nhìn ra cửa sổ, ra phía con đường đê xám ngắt.

Rồi bà hát. Rất khẽ.

– Ru hời ru hỡi con ơi… Một nước mực khói, hai lời keo trâu… Ba nắng phơi mặt cho lâu…

Bà dừng lại. Bàn tay bà đặt lên vệt sơn khô trên bàn, miết đi miết lại.

Viên đứng ở cửa buồng, nín thở. Ngoài kia Hãn còn đứng ở cổng. Trong buồng chỉ có hai người đàn bà. Chỉ có Viên nghe thấy.

— Hết chương 19 —