Bốn đêm sương bấc

Chương 30: Bốn đêm sương bấc

Bà Ngấn pha nước tư bằng hai bàn tay và cái bát men xanh, không nói một lời, trong lúc gió bấc đập cánh cửa chái vào khung gỗ đánh rầm từng hồi như có người đứng ngoài đòi vào.

Nghiên đứng bên, cầm đèn pin. Năm bát keo đã hâm chảy. Hai bát nước giếng. Một nắm muội, bà lọc qua hai lần lụa, thả vào, khuấy theo một chiều, rất lâu, môi lầm rầm. Lần này Nghiên nghe ra bà đang lầm rầm cái gì. Ru hời ru hỡi con ơi. Một nước mực khói. Bà khuấy theo nhịp bài ru. Tới câu thứ tư, bà dừng tay, chấm ngón tay vào, giơ lên trước đèn. Giọt nước tư đặc, đen ánh nâu, trượt xuống chậm hơn mật.

– Được. – Bà nói.

Năm giờ sáng Thứ Tư, mười sáu tháng Giêng. Ngoài sân, gió rít qua mấy cái giàn tre thấp. Trời trong vắt, những ngôi sao cuối cùng sắc như mảnh thủy tinh. Cái nồm ẩm của cả tuần qua bay đi chỉ sau một đêm, như bị ai lột mất một lớp áo.

Hai người quét. Ba trăm năm mươi tờ. Một chiều, không quay lại. Bà Ngấn quét một tờ, Nghiên quét một tờ. Mỗi tờ quét xong, cô không mang ra nắng. Cô đặt nó lên tấm phản trong chái, phủ vải màn. Tờ này chồng lên tờ kia, cách nhau một lớp giấy bản. Cả buổi sáng, cả buổi trưa. Ánh nắng hanh vàng rọi qua khe cửa chái, Nghiên kéo tấm chiếu cũ che lại. Không một tia nắng nào được chạm vào giấy.

Ba giờ chiều, tờ cuối cùng. Tay phải cô run không cầm nổi chổi. Bà Ngấn ngồi bệt xuống nền đất nện, thở. Nghiên ngồi xuống cạnh bà. Hai người ngồi tựa lưng vào vách chái, nhìn chồng giấy phủ vải màn trắng như một đống tuyết.

– Mày mỏi tay chưa? – Bà hỏi.

– Mỏi lắm u ạ.

– Mỏi là đúng. – Bà Ngấn nói. – Mẹ tao bảo nước tư quét xong mà tay không mỏi là quét dối.

Chạng vạng, đàn ông tới.

Ông Tề đạp xe sang, áo bộ đội khoác ngoài hai lớp áo len. Anh Sính sang, mang theo phích nước chè. Sỹ sang. Chú Kế sang cuối cùng, cuộn bạt vác trên vai. Bốn người đàn ông đứng ở đầu hiên, cùng nhìn bà Ngấn.

– Vào bếp. – Bà Ngấn nói. – Đàn ông vào bếp.

Không ai cãi. Ông Tề cười hô hố, bảo sáu mươi năm rồi lại bị nhốt. Chú Kế đặt cuộn bạt ở đầu hiên, chỗ chú đã chọn từ hôm trước, rồi đi vào bếp. Sỹ đi theo bố. Anh Sính đi sau cùng. Cửa bếp khép lại.

Hãn đứng ở giữa sân. Anh không đi vào bếp. Anh cũng không đi ra phía giàn. Anh đứng đó, như đứng trước một cái vạch vàng.

Bà Ngấn nhìn con trai. Rồi bà nhìn Nghiên, đang đứng ở cửa chái với chồng giấy đầu tiên trên tay.

– Thằng Hãn. – Bà nói. – Ra đây.

– U…

– Mày hát. – Bà nói. – Mày lật. Mẹ tao hát cho mày nghe thì mẹ tao cho mày biết. Lệ là tao đặt lại.

Hãn bước tới. Anh dừng lại trước cái giàn đầu tiên. Nghiên đặt chồng giấy xuống, bóc tờ trên cùng ra khỏi lớp giấy bản, đưa cho anh. Anh nhìn tờ giấy đen ẩm trong tay cô. Rồi anh nhìn mẹ.

Bà Ngấn gật đầu.

Anh đỡ lấy tờ giấy. Hai tay. Như đỡ thằng cu Mít. Anh đặt nó lên nan tre, vuốt phẳng bằng lòng bàn tay, nhẹ, như vuốt tóc. Tờ giấy nằm ngửa lên trời.

Trong bếp, Nghiên nghe tiếng ông Tề cười to, rồi tiếng chú Kế suỵt một tiếng.

Hai người trải giấy cho tới tám giờ tối. Ba trăm năm mươi tờ, sáu cái giàn, tờ nào cũng nằm phẳng, cách nhau một đốt ngón tay. Gió bấc thổi lạnh buốt, nhưng giấy không bay, vì giấy ẩm, nặng, bám vào nan tre như lá khoai bám vào mặt ao. Bà Ngấn ngồi dựa lưng vào cái chum cuối cùng dưới hiên, quấn chăn bông, nhìn ra sân.

Đêm thứ nhất.

Nửa đêm, bà Ngấn đứng dậy.

– Lật. – Bà nói.

Nghiên và Hãn lật. Tờ này lật, tờ kia lật. Nghiên cầm hai góc trên, Hãn cầm hai góc dưới, nhấc lên, lật ngược, đặt xuống, vuốt phẳng. Ba trăm năm mươi lần. Hãn hát. Khẽ, trầm, chậm, mỗi câu một tờ, rồi lại từ đầu. Không phải để nhớ, vì cả hai đều đã thuộc. Để đều tay. Như ông Tề nói: quên đếm thì hát. Hát thì đều.

Mặt giấy dưới tay Nghiên lạnh, ẩm, mịn. Sương đã đậu. Không ướt. Như sờ vào lá khoai sáng sớm.

Bà Ngấn ngồi bên chum, đếm to.

– Một.

Bốn giờ sáng, trước khi trời rạng, họ cuốn giấy vào chái, phủ vải màn. Đàn ông trong bếp đã ngủ gục, ông Tề ngáy to nhất. Chú Kế thì không ngủ. Nghiên đi ngang qua cửa bếp, nhìn qua khe, thấy chú ngồi trên cái ghế đẩu cạnh bếp lửa đã tắt, hai tay ôm đầu gối, mắt mở, nhìn ra cái lỗ thủng trên vách.

Đêm thứ hai, gió nhẹ hơn. Sao nhiều hơn. Nửa đêm lật. Bà Ngấn đếm.

– Hai.

Đêm thứ ba, bà Ngấn mệt. Bà ngồi bên chum từ chạng vạng, quấn hai lớp chăn, ngủ gà ngủ gật. Nửa đêm, Nghiên đánh thức bà. Bà mở mắt, nhìn cô rất lâu, ánh mắt trong mà xa.

– Mẹ. – Bà nói. – Mẹ đấy à. Lật chưa mẹ?

Nghiên quỳ xuống trước mặt bà. Cô kéo lại tấm chăn cho bà.

– Lật đây ạ. – Cô nói.

Cô không sửa. Cô không nói con là con bé nín thở. Cô không nói con là dâu u. Cô đứng dậy, đi ra giàn, và lật, và trong một đêm, cô để mình được làm người đàn bà đã ngồi bên cái chum này năm mươi năm trước.

Bà Ngấn nhìn theo cô. Khi lật xong tờ cuối, bà đếm, giọng khàn khàn, chậm.

– Ba.

Hai giờ sáng đêm thứ ba, bà Ngấn đã ngủ say bên chum. Hãn bế mẹ vào buồng. Rồi anh quay ra. Nghiên đang đứng bên cái giàn cuối cùng, hai tay đút túi áo khoác, ngửa mặt nhìn trời. Sao dày như rắc muối.

Hãn đứng cạnh cô. Hai người không nói gì. Trên mặt giàn, ba trăm năm mươi tờ giấy đen nằm ngửa với sương, im lìm, như đang thở.

Bàn tay cô để trên mép giàn. Bàn tay anh đặt xuống cạnh. Ngón út của anh chạm vào ngón út của cô. Không ai rút về.

– Đêm mai là đêm cuối. – Anh nói.

– Ừ.

– Bản tin bảo đêm mai trời vẫn quang.

– Bản tin bảo. – Nghiên nói.

Đêm thứ tư, trời quang tới một giờ sáng.

Nửa đêm lật lần thứ tư. Bà Ngấn tỉnh, đếm bốn, giọng rõ hơn đêm qua. Còn lần thứ năm, lúc gà gáy. Rồi cuốn vào chum.

Hai giờ, Nghiên ngồi bên bà Ngấn dưới hiên thì thấy sao tắt dần. Không phải tắt. Bị che. Từ phía sông, một mảng mây đen thấp kéo tới, nuốt từng ngôi sao một. Gió đổi chiều. Lạnh hơn. Ẩm hơn.

Hãn đứng dậy khỏi bậc hiên. Anh nhìn trời. Anh không cần điện thoại.

– Mưa. – Anh nói.

Cửa bếp bật mở trước khi anh kịp gọi. Chú Kế chạy ra. Chú không chạy về phía giàn. Chú chạy về đầu hiên, chỗ cuộn bạt, ôm lấy nó, lôi ra giữa sân. Sỹ chạy theo bố. Anh Sính chạy theo. Ông Tề đứng ở cửa bếp, quát to: nhanh lên! nhanh lên!

Hạt mưa đầu tiên rơi xuống mặt Nghiên lúc hai giờ năm mươi. Lạnh buốt. Hạt thứ hai. Hạt thứ ba.

Chú Kế và Sỹ đã giũ tấm bạt thứ nhất ra. Bốn mét nhân sáu mét. Hãn và anh Sính đỡ hai góc bên kia. Bốn người đàn ông giương tấm bạt lên trên ba cái giàn đầu tiên, cao hơn mặt giấy một gang tay, không chạm vào giấy. Nghiên giũ tấm bạt thứ hai. Ông Tề chạy ra cầm một góc, rồi Hãn để anh Sính giữ một mình góc bên kia, chạy sang đỡ góc thứ tư. Bà Ngấn đứng dưới hiên, tay vịn cột, nhìn.

Mưa đổ xuống.

Mưa đầu mùa xuân, hạt to, nặng, đập lộp bộp trên mặt bạt như ai gõ vào một cái trống da. Nước chảy tràn qua mép bạt thành những dòng nhỏ. Chú Kế đứng ở góc ngoài cùng, chỗ gió quất mạnh nhất, hai tay giơ cao, nắm chặt mép bạt. Nước mưa chảy từ mép bạt xuống đầu chú, xuống cổ chú, xuống cái áo len cũ. Chú không động đậy.

– Chú vào đi. – Hãn quát qua tiếng mưa. – Để Sỹ cầm.

– Mày cầm phần mày đi! – Chú Kế quát lại.

Mười phút. Hai mươi phút. Ba mươi phút. Tay Nghiên tê dại. Cô không biết mình đang cầm bạt hay bạt đang treo trên tay mình. Cô nghe tiếng mưa. Cô nghe tiếng thở của những người quanh mình. Cô nghe, ở đâu đó dưới tiếng mưa, tiếng Hãn hát. Không phải để ru ai. Để mọi người cùng đứng yên.

Ru hời ru hỡi con ơi.

Rồi tiếng chú Kế, lệch nửa nhịp, khàn đặc vì lạnh.

Một nước mực khói, hai lời keo trâu.

Ba giờ bốn mươi, mưa ngớt. Ba giờ năm mươi, tạnh.

– Bỏ ra. – Bà Ngấn nói từ dưới hiên. – Bỏ ra ngay. Để lâu giấy nó ngạt.

Họ hạ bạt xuống, kéo ra xa, giũ nước. Nghiên chạy tới cái giàn đầu tiên, đặt tay lên mặt giấy. Ẩm. Lạnh. Không ướt. Cô chạy sang cái giàn thứ hai, thứ ba, thứ tư. Không có tờ nào ướt. Mép giàn ngoài cùng, chỗ chú Kế đứng, có ba tờ bị nước tạt vào một góc, thấm thành một vệt sẫm nhỏ bằng đồng xu.

– Ba tờ. – Cô nói. – Một góc.

– Được. – Bà Ngấn nói. – Mặt trên lật xuống, sương nó chữa.

Năm giờ sáng, gà gáy đầu tiên ở xóm trên.

Bà Ngấn đứng dậy. Bà đi ra giữa sân, đi dọc các giàn, chậm, từng bước. Bà đặt tay lên từng tờ giấy, không nhấc lên, chỉ đặt. Rồi bà gật đầu.

– Lật.

Lần thứ năm. Nghiên và Hãn lật. Lần này không ai hát. Chỉ có tiếng giấy ẩm lật trên nan tre, tiếng gà gáy, tiếng nước mưa còn nhỏ giọt từ mái ngói.

– Năm. – Bà Ngấn đếm.

Rồi bà quay sang mấy người đàn ông đứng ướt sũng ở đầu hiên.

– Cuốn vào. Cho vào chum.

Sáu giờ sáng Chủ nhật, mùng tám tháng Ba, ba trăm năm mươi tờ giấy đã qua nước tư nằm trong ba cái chum sành dưới hiên. Bà Ngấn tự tay trát vung bằng đất sét Hãn đào từ bờ ao, trát kín từng kẽ hở. Rồi bà vỗ vỗ lên vung chum cuối cùng, như vỗ lưng một đứa trẻ vừa ngủ.

– Bảy ngày. – Bà nói. – Không đứa nào được mở.

Chú Kế ngồi trên bậc thềm, ướt từ đầu tới chân, run cầm cập. Bà Ngấn đi vào buồng, lục tủ, mang ra một cái áo bông nâu cũ sờn. Áo của ông Cừ. Bà khoác lên vai em chồng.

– Thằng Kế mặc vào. – Bà nói. – Mày đứng cầm bạt, mẹ thấy thì mẹ mừng.

Chú Kế cúi đầu. Chú kéo vạt áo của anh trai lên che mặt, ngồi im như thế rất lâu.

Chiều hôm ấy, ai cũng ngủ. Nghiên ngủ một giấc từ tám giờ sáng tới ba giờ chiều. Cô tỉnh dậy, đi ra hiên sau rửa mặt.

Bà Ngấn đang ngồi xổm trước cái chum cuối cùng, tay cầm con dao bầu, cạy lớp đất sét trát vung.

— Hết chương 30 —