Nện giấy non

Chương 13: Nện giấy non

– Một trăm hai mươi búa nghỉ một hơi! – Ông Tề quát. – Cháu đập tới một trăm ba mươi rồi! Cháu đếm cho ai thế?

Hãn hạ búa xuống, thở hồng hộc. Mồ hôi chảy ròng ròng trên trán anh, dù ngoài sân là mười hai độ.

– Cháu quên đếm ông ạ.

– Hả?

– Cháu quên đếm!

– Quên đếm thì hát! – Ông Tề gào. – Bố cháu ngày xưa vừa đập vừa hát! Hát thì không quên!

Sáng Thứ Bảy, hai mươi tư tháng Mười âm. Trong gian xưởng nhà Lã, ba cái đe đá xanh lần đầu tiên sau mười năm cùng có người đứng. Hãn đứng đe giữa. Ông Tề đứng đe bên trái. Bên phải là anh Sính, bốn mươi sáu tuổi, người thấp đậm, hai cánh tay to như hai khúc gỗ, sáng nay xin nghỉ ở xưởng nhôm kính để sang. Trên mỗi đe là một cối giấy cũ, mấy chục tờ giấy quỳ rách mép còn sót lại từ thời ông Cừ, bọc trong da trâu. Không có vàng. Ông Tề bảo: ba tuần đập giấy không trước đã, cho tay quen lại, cho lưng quen lại. Đập vàng mà tay chưa đều thì phí vàng.

Nghiên ngồi trên bậc cửa gian xưởng, đúng chỗ năm 2018. Cô vừa quét xong nước ba với bà Ngấn từ sáng sớm, tay còn đen tới khuỷu.

Hãn lau mồ hôi, giơ búa lên lần nữa. Lần này anh không đếm. Anh ngân. Giọng trầm, khàn, mấy âm ư ử lên xuống, chậm và đều. Búa rơi xuống đúng vào nhịp xuống của câu hát. Bộp. Rồi nhấc lên theo nhịp lên. Rồi rơi xuống. Bộp.

Nghiên ngồi thẳng dậy.

Cô biết giai điệu ấy. Đêm cưới, bàn tay ram ráp trên tóc cô. Ở quán nước chân đê, anh ngân cho cô nghe, chỉ có tiếng ư ử. Bài ru đếm số.

Ông Tề nghe thấy, cười móm mém, rồi cũng ngân theo, lệch nửa nhịp. Hai cái búa lại đan vào nhau như hai người đi bộ. Anh Sính không biết bài, chỉ lẩm bẩm đếm, nhưng anh nghe hai người kia một lúc thì bắt được nhịp. Ba cái búa. Ba nhịp lệch nhau. Gian xưởng rung lên như có ai đang đánh một cái trống lớn chậm rãi.

Nghiên nhắm mắt lại. Đây là cái âm thanh cô nghe sáng hôm ấy, bảy năm trước, khi một mình ông Cừ đứng đe. Cô đã ví nó như có ai đang ru. Cô không biết, hồi ấy, là đúng thật có người đang ru.

Một trăm hai mươi búa. Ông Tề quát: nghỉ! Ba người cùng hạ búa.

– Đấy! – Ông Tề hả hê. – Hát thì đều! Bố cháu hát bài ấy bốn mươi năm!

– Ông ơi, – Nghiên đứng dậy, đi vào. – Bài ấy là bài gì ạ?

– Hả?

– Bài ông với anh Hãn vừa hát!

– Bài ru! – Ông Tề nói to. – Bài cụ Gái ru con! Ông Cừ nghe từ trong nôi! Ông Cừ đứng đe là hát! Cả lò hát theo! Đập theo bài ấy thì búa nó đều!

– Lời thế nào ạ?

Ông Tề nhìn cô, nghĩ một lúc, rồi lắc đầu, cười.

– Tao không nhớ lời! Tao có phải con cụ Gái đâu! Tao chỉ biết điệu! – Ông lau mồ hôi bằng cái khăn mặt vắt vai. – Mà đàn ông biết lời làm gì. Ngày xưa đêm gió bấc, cụ Gái đuổi hết đàn ông vào nhà, đóng cửa lại, cấm ra sân. Đàn bà ngoài sân làm gì thì đàn ông không được biết!

– Đêm gió bấc ạ?

– Hả?

– Sao lại đêm gió bấc hả ông?

– Thì đêm gió bấc! – Ông Tề nói, như đó là chuyện hiển nhiên. – Tao bảy, tám tuổi, theo bố sang lò cụ Gái, đêm nào gió bấc là bị đuổi vào bếp ngủ! Sáng ra thấy sân đầy giàn giấy!

Hãn đặt búa xuống. Anh nhìn Nghiên. Nghiên nhìn anh. Một tuần nay, kể từ cái đêm "cô nhắc tôi hay nhắc cô", hai người chỉ nói với nhau những câu cần thiết: anh đi làm đây, em để cơm trong chạn, u ngủ chưa. Đây là lần đầu tiên trong một tuần hai người nhìn nhau lâu hơn một giây.

– Đêm gió bấc thì làm gì? – Anh hỏi khẽ, không hỏi ông Tề. Anh hỏi cô.

– Em không biết. – Nghiên nói thật. – U chưa dạy tới.

Ông Tề vỗ tay đánh đét một cái.

– Thôi! Đứng vào! Một trăm hai mươi búa nữa! Cháu Hãn hát to lên!

Lúc nghỉ giữa hai lượt búa, anh Sính ngồi xổm ở cửa xưởng hút thuốc lào, rít một hơi dài, nhả khói về phía ao. Anh ít nói, nhưng thấy Nghiên đứng cạnh thì anh nói, như nói cho cái điếu cày nghe.

– Năm hai nghìn mười lăm tôi bỏ lò. – Anh nói. – Ông Cừ không đuổi. Tôi tự đi. Hàng không có. Một tháng đập được ba ngày. Vợ tôi đẻ đứa thứ hai. Tôi đi làm nhôm kính, một tháng ba mươi ngày có lương.

– Anh có tiếc không?

– Tiếc thì làm được gì. – Anh Sính gõ điếu cày vào bậc cửa, đổ tàn. – Ông Cừ mất, tôi đứng ở cuối rạp. Không dám vào thắp hương. Tôi nghĩ mình bỏ ông ấy đi trước.

Anh nhìn vào trong, chỗ Hãn đang xoay cổ tay cho đỡ mỏi.

– Hôm nay thằng Hãn gọi, tôi xin nghỉ xưởng ngay. – Anh nói. – Không phải vì tiền công. Cô trả bao nhiêu cũng được. Tôi muốn nghe ba cái đe này kêu cùng nhau một lần nữa. Một lần thôi cũng được.

Rồi anh đứng dậy, nhổ nước bọt vào hai lòng bàn tay, xoa vào nhau, đi vào cầm búa.

Mười một giờ, Nghiên vào bếp. Hôm nay bà Ngấn mệt, ngồi ở hiên với Viên. Hãn thì đứng đe. Bữa trưa cho sáu người là việc của cô.

Cô nấu canh cua rau đay, vì cô đã thấy Hãn nấu món ấy ba lần. Cua giã, lọc lấy nước, đun lửa nhỏ cho riêu nổi, rồi thả rau. Cô nhớ từng bước. Cô chỉ không nhớ anh nêm bao nhiêu muối. Cô nêm một thìa. Nếm. Nhạt. Thêm thìa nữa. Vẫn nhạt. Thêm nửa thìa. Rồi cô bỏ rau đay vào, khuấy, nồi canh nhớt ra, và cô mới nhận ra rằng canh nhạt là vì cô nếm khi riêu chưa tan hết.

Cơm thì cô cắm nồi điện, nước hơi ít. Đậu phụ rán thì vàng một mặt, mặt kia cô quên lật.

Bữa trưa dọn ra trên cái chiếu ở hiên. Ông Tề húp một thìa canh, nhăn mặt, rồi cười hô hố.

– Cô dâu mặn tay! Mặn tay là thương chồng!

Anh Sính ăn không nói gì, nhưng uống ba cốc nước. Viên gắp đậu phụ, lật lên, nhìn mặt trắng, rồi lặng lẽ đặt xuống. Bà Ngấn ăn được hai thìa canh, bảo con bé nấu khéo, rồi hỏi lại con bé nào nấu.

Hãn ăn hết. Anh ăn hai bát cơm hơi sống, chan canh mặn, gắp đậu phụ trắng một mặt. Anh không nói gì về món nào. Ăn xong, anh tự đi lấy thêm bát canh thứ ba.

Nghiên nhìn anh húp canh. Cô thấy mắt mình cay. Cô bảo đó là vì khói bếp.

Chiều, ba người đàn ông nghỉ. Ông Tề và anh Sính đạp xe về. Hãn ra cầu ao rửa cái búa. Nghiên đi ra, ngồi xuống bậc đá cạnh anh.

– Canh mặn lắm à?

– Mặn.

– Thế sao anh ăn ba bát?

Hãn chà cái búa bằng nắm rơm, chậm rãi, kỹ lưỡng.

– Vì em nấu. – Anh nói. – Lần đầu em nấu cả một bữa cho anh.

Nghiên ngồi im. Chữ "em" ấy, anh dùng lại rồi. Một tuần nay anh gọi cô là "cô". Giờ anh dùng lại, tự nhiên như chưa bao giờ đổi.

– Hôm trước, – cô nói, – anh hỏi em nhắc anh hay nhắc em.

– Ừ.

– Em không trả lời được.

– Anh biết. – Hãn nói. – Anh cũng không trả lời được. Nên anh mới hỏi.

Anh nhúng cái búa xuống nước lần cuối, lau khô bằng vạt áo, đặt nó lên bậc đá giữa hai người, cán tre quay về phía cô.

– Mai em nêm ít muối thôi. – Anh nói. – Nếm lúc riêu tan hẳn.

– Mai em không nấu nữa.

– Thế thì ngày kia.

Gió bấc thổi qua mặt ao, làm gợn lên những vòng nước nhỏ. Hai người ngồi cạnh nhau, không ai nói thêm câu nào. Nhưng bức tường mỏng của một tuần qua, Nghiên thấy, đã có một vết nứt.

Bốn giờ chiều, bà Ngấn gọi Nghiên vào chái.

Những tờ giấy đã qua nước ba sáng nay, phơi trên giàn ngoài sân suốt từ trưa, đã se mặt. Bà Ngấn đứng giữa sân, rút một tờ, búng ngón tay vào. Tiếng kêu đanh, giòn. Bà gật đầu.

Viên ngồi trên cái ghế nhựa thấp ở cửa chái. Sáng nay, lúc quét nước ba, bà Ngấn đã bảo Viên ngồi đó. Không cho vào. Nhưng cho ngồi ở cửa, nhìn. Đó là lần đầu. Chú Kế nghe tin chắc sẽ mừng. Nghiên không biết mình nên nghĩ thế nào về chuyện ấy.

Lúc bà Ngấn vào chái lấy cái lông gà, Viên ngước lên nhìn Nghiên, mắt sáng lên như đứa trẻ được cho kẹo.

– Chị ơi, em thấy rồi. Bác quét một chiều, không quay lại.

– Ừ.

– Em về không kể với bố em đâu. – Viên nói nhanh, như sợ cô nghĩ khác. – Em chỉ kể với đứa trong bụng. Bác bảo con trai nghe thì giấy hỏng, nhưng nó chưa ra đời, trai hay gái chưa biết, thì chắc chưa tính.

Nghiên bật cười. Cô định bảo Viên rằng chú Kế sẽ hỏi. Chú Kế bao giờ cũng hỏi. Rồi cô thôi. Cô chỉ đặt tay lên vai Viên một cái, rất nhẹ.

– Nước ba này phơi đủ ba nắng. – Bà Ngấn nói. – Hôm nay một nắng. Mai một nắng. Ngày kia một nắng. Rồi cất vào chum.

Nghiên mở cuốn sổ kẻ ô, ghi.

– Thế còn nước tư hả u?

Bà Ngấn im. Bà đứng nhìn giàn giấy đen. Gió thổi, những tờ giấy bay phần phật. Nghiên chờ. Bà không nói gì một lúc lâu tới mức Nghiên tưởng bà lại quên.

– Nước tư thì… – Bà nói chậm. – Nước tư cũng thế. Ba nắng. Rồi cho vào chum.

Bà quay vào chái. Nghiên ghi vào sổ: "Nước tư: phơi ba nắng, rồi cho vào chum." Cô gạch chân hai lần. Rồi cô dừng bút.

Bàn tay bà Ngấn, lúc bà nói câu ấy, cô đã để ý. Nó run. Không phải cái run của người già. Cái run của người đang cố với lấy một thứ gì đó ở trên cao, với không tới, đành buông xuống.

Cô đứng nhìn theo bà. Bên tai cô vẫn còn văng vẳng giọng ông Tề hồi sáng, to như quát: đêm gió bấc cụ Gái đuổi hết đàn ông vào nhà.

Rồi cô nhìn xuống dòng chữ mình vừa ghi. Ba nắng. Rõ ràng, gạch chân.

Ngoài sân, gió bấc vẫn thổi.

— Hết chương 13 —