Hai bản thỏa thuận

Chương 35: Hai bản thỏa thuận

– Anh là ai?

Hãn đứng ở bậc thềm, một chân đã rút khỏi ủng, chân kia còn trong ủng. Anh đứng im như thế, nửa người cúi xuống, như người đang cởi giày thì bị ai gọi tên từ rất xa.

– Con là Hãn, u ạ.

– Hãn nào? – Bà Ngấn hỏi. Bà ngồi trên cái ghế đẩu ở hiên, tay đang gấp mấy tờ giấy tiền vàng mã cho buổi cúng tối. Giọng bà lịch sự, xa lạ, như hỏi một người đi nhầm cổng. – Anh tìm ai?

Chiều Thứ Năm, rằm tháng Bảy. Trời oi, mây xám thấp, nắng hầm hập. Ngoài ngõ, nhà nào cũng bày mâm cúng cô hồn trước cổng, cháo trắng, bỏng ngô, khoai lang luộc, mấy cây mía tím cắt khúc. Lũ trẻ con đứng chờ cướp cháo.

Nghiên từ trong bếp đi ra, tay còn ướt. Cô nhìn thấy Hãn đứng ở bậc thềm, một chân ủng một chân đất. Cô nhìn thấy mặt anh.

Bà Ngấn quay sang thấy cô, mặt bà sáng lên.

– Con bé nín thở về rồi. – Bà nói. – Mày ra đây gấp vàng với tao. Ông này tìm ai không biết.

Nghiên không nói được gì. Cô đi tới, ngồi xuống cạnh bà, cầm một tờ vàng mã lên gấp. Tay cô run. Hãn rút nốt chiếc ủng còn lại, xếp ngay ngắn đôi ủng sát chân tường. Anh mất một lúc rất lâu mới xếp xong. Rồi anh đi vào gian xưởng, không nói gì.

Mười phút sau, Nghiên đi theo.

Anh ngồi trên cái đe giữa, hai tay đặt trên đầu gối, nhìn cánh cửa chái dựng nghiêng ở góc xưởng. Cô ngồi xuống cái đe thứ hai, đối diện anh, như cái tối tháng Mười Một cô bưng bát cháo vào.

– Từ tháng Ba năm ngoái, – anh nói, giọng bằng bằng như đọc thông số, – u quên tên chú Kế hai lần. Quên đường ra chợ. Quên ngày giỗ bố. Quên em. Rồi nhớ em. Anh đếm hết. Anh biết sẽ có ngày này. Bác sĩ nói từ đầu. Anh tưởng anh tính trước được.

– Anh không tính trước được cái này đâu.

– Ừ. – Hãn nói. – Không tính được.

Cô không biết nói gì nữa. Cô vươn tay qua khoảng trống giữa hai cái đe, nắm lấy bàn tay anh. Bàn tay anh lạnh, dù trời oi.

– Hôm u đi tái khám, tháng Một, – Hãn nói, – bác sĩ bảo anh một câu. Có những thứ người bệnh nhớ bằng cách khác. Không phải tên. Đừng coi thường cái cách ấy.

– U nhớ em bằng cái nín thở.

– Ừ. – Anh nói. – Anh không biết u nhớ anh bằng cái gì.

Tối, bà Ngấn bày mâm cúng rằm tháng Bảy trên bàn thờ. Xôi, gà, canh măng, một đĩa hoa quả. Bà xới một bát cơm đầy, đặt trước ảnh ông Cừ, cắm đôi đũa lên. Rồi bà xới thêm một bát nữa, đặt bên cạnh.

– Bát này của ai hả u? – Nghiên hỏi.

– Của thằng Hãn. – Bà Ngấn nói. – Nó đi làm chưa về. Để phần nó.

Hãn đứng ngay sau lưng bà, tay cầm bó hương. Bà không quay lại.

– Thằng Hãn đi đâu mà chưa về nhỉ. – Bà nói, với tấm ảnh trên bàn thờ. – Tối rồi.

Hãn bước lên một bước. Anh đứng cạnh mẹ, châm hương, cắm vào bát. Rồi anh nói, rất khẽ:

– Nó về rồi, u ạ. Nó đứng đây.

Bà Ngấn quay sang. Bà nhìn anh. Nhìn rất lâu, từ mái tóc cắt ngắn sát gáy, xuống vết sẹo nhỏ ở cằm, xuống đôi bàn tay chai búa đang chắp trước ngực.

– Ừ. – Bà nói. – Anh giống nó.

Rồi bà quay lại với mâm cúng, sắp lại đĩa hoa quả. Hãn đứng đó. Nghiên đứng sau lưng hai mẹ con. Cô nhìn anh, và cô thấy anh không khóc. Anh chỉ đứng, hai tay chắp, mắt nhìn bát cơm phần của chính mình đặt cạnh bát cơm của bố.

Đêm ấy, mười một giờ, bà Ngấn đã ngủ. Nghiên đi ra hiên sau thì thấy Hãn đang ngồi ở bậc đá cạnh mấy cái chum, đúng chỗ đêm trước giỗ bà ngồi hát. Anh không ngồi một mình. Bà Ngấn đang ngồi cạnh anh.

Nghiên dừng lại ở mép hiên. Bà Ngấn đã dậy từ lúc nào, áo cánh mỏng, tóc xõa. Bà ngồi sát con trai, một tay đặt trên đầu gối anh, vỗ nhẹ, theo nhịp. Bà đang hát. Không có lời. Chỉ có tiếng ư ử, trầm, đều, lên một nhịp, xuống một nhịp, như võng đưa.

Hãn ngồi im, đầu cúi xuống, để mẹ vỗ.

Bà Ngấn không biết anh là ai. Nghiên biết thế. Nhưng bàn tay bà vỗ lên đầu gối anh đúng cái nhịp ấy. Cái nhịp bà đã vỗ ba mươi ba năm trước bên cái chum này, khi bà bế một thằng bé khóc dai ra ngồi cạnh mẹ chồng giữa đêm gió bấc. Bà không nhớ tên anh. Tay bà nhớ.

Nghiên quay vào, không làm phiền hai người.

Cuối tháng Tám, ông Nhẫn ra Bắc. Ông không mang hộp quà, không mang danh thiếp. Ông mang một cái phong bì, trong có tiền đặt cọc cho hai nghìn lá vàng của mẻ giấy mùa đông tới, giá thợ, như lời ông nói ở hội đình.

Bà Ngấn bảo Nghiên vào buồng bà, mở cái tủ gỗ khóa đồng, lấy ở ngăn dưới cùng ra một quyển sổ bìa vải xanh đã bạc, gáy sờn. Quyển sổ khách của ông Cừ. Nghiên chưa thấy nó bao giờ. Hãn cũng chưa.

Bà Ngấn mở sổ ra trên bàn uống nước, lật từng trang. Những dòng chữ bút bi, bút mực, có dòng bút chì đã mờ. Tên người, tên làng, ngày tháng, số lá vàng. Lật tới một trang, Nghiên thấy một dòng chữ viết hoa nắn nót: "Bạch Văn Hội, đình Thượng Lão. Ba trăm lá. Năm 1994." Lật thêm mấy trang, cô thấy một nét chữ cô biết từ năm lên năm tuổi, nét chữ trên những tấm thiệp mừng sinh nhật bố gửi lên trường: "Lương Văn Hiệp, sơn mài, Nam Định. Hai thếp. Năm 1996. Nợ, trả bằng bình phong."

Nghiên đưa tay lên che miệng.

Trang cuối cùng có chữ là năm 2015. Bà Ngấn lật sang trang trắng kế tiếp, đặt cây bút bi lên.

– Khách thì ký. – Bà nói.

Ông Nhẫn ngồi xuống. Ông tháo kính, lau, đeo lại. Ông viết tên mình, tên công ty, ngày tháng, số lá. Viết rất chậm, như một học trò viết bài chính tả.

Bà Ngấn cầm quyển sổ lên, nhìn dòng chữ mới, gật đầu. Rồi bà quay sang Nghiên, đưa quyển sổ cho cô.

– Mày giữ. – Bà nói. – Từ nay mày giữ sổ.

Tháng Chín về với những buổi sáng mát đầu tiên. Hoa sữa nở sớm ở mấy cây đầu làng, mùi nồng tới mức người đi đường phải lấy tay che mũi. Lớp học ở cái chái không cửa đã có năm người. Thêm một chị bán rau ở chợ, ba mươi tư tuổi, hai con gái, xin học vì bảo ngày xưa mẹ chị cũng là dâu một lò ở đầu làng, lò đóng năm chị lên mười. Thêm một cậu sinh viên mỹ thuật, bạn của Đôn, ngày nào cũng đạp xe từ ga xuống.

Thằng con trai đầu tiên của lớp ngồi ở cửa chái buổi đầu, không dám vào. Bà Ngấn nhìn nó.

– Vào đi. – Bà nói. – Cửa tháo rồi còn đứng ngoài làm gì.

Rằm tháng Tám sắp tới. Mười hai ngọn đèn dầu đã được Nghiên lau sạch, xếp thẳng hàng trên nền đất nện. Mười hai cái bát sứ úp chồng ở góc. Hai can dầu lạc mới mua ở hợp tác xã.

Sáng Thứ Bảy, mười hai tháng Chín, Nghiên mở cái hộp gỗ sơn đen.

Cô lấy tờ giấy kẻ ô trong lòng nắp ra. Nó vẫn gấp ba, đúng cái nếp lệch của bà Ngấn chiều hai mươi hai tháng Mười Một năm ngoái. Cô chưa bao giờ gấp lại theo nếp tư của mình. Cô mở ra, đặt lên mặt bàn làm việc ở buồng trong. Vân tay đen vẫn ở góc dưới, cạnh chữ ký ngoằn ngoèo của Ân, đã mờ đi một chút.

Hãn ngồi xuống cạnh cô. Anh đặt bản của anh lên bàn, cạnh bản của cô. Bản của anh gấp tư, nếp thẳng, cạnh với cạnh, góc hơi quăn vì nằm trong cặp hồ sơ công trường một năm.

Hai tờ giấy nằm cạnh nhau. Cùng hai nét chữ. Cùng chín điều.

Họ đọc lại. Từng điều một, như hôm ở quán nước chân đê.

– Điều một. – Nghiên đọc. – Không ra xã đăng ký kết hôn.

– Mười hai tháng Mười là Thứ Hai. – Hãn nói. – Ủy ban xã làm việc.

– Điều hai. Thời hạn tới hết ngày mười hai tháng Mười năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu.

– Còn ba mươi ngày.

– Điều ba. Nghiên ngủ buồng trong, Hãn ngủ gian xưởng.

Hãn không nói gì. Nghiên cũng không. Cái chõng tre vẫn ở gian xưởng, hai lớp chăn gấp vuông góc. Cô liếc sang anh. Anh nhìn tờ giấy, vành tai đỏ.

– Điều tám. – Cô đọc tiếp, nhanh hơn. – Hết hạn, Hãn nhận lỗi chia tay về mình.

– Anh khỏi nhận. – Hãn nói. – Em bảo rồi. Hôm tháng Một, ở cổng.

– Hôm ấy em bảo lỗi của em.

– Thì giờ không ai có lỗi.

Nghiên đọc tới điều chín. Nét chữ của cô, khoanh tròn. Không ai được phải lòng ai. Ai phạm thì báo trước ba mươi ngày. Bên dưới, dòng chữ hơi nghiêng của anh: Đồng ý. Hãn.

Cô rút cây bút chì trên búi tóc xuống.

– Hôm nay mười hai tháng Chín. – Cô nói. – Đúng ba mươi ngày.

– Ừ.

– Hôm tháng Một em báo rồi. Đêm u đi tìm bố. Nhưng em báo bằng miệng. – Cô nói. – Điều khoản thì phải báo bằng văn bản.

Hãn nhìn cô. Anh bắt đầu cười.

Cô cúi xuống, viết vào khoảng trắng dưới điều chín, bằng nét bút chì nhỏ, thẳng:

"Nghiên phạm. Báo trước ba mươi ngày. 12/9/2026."

Cô đẩy tờ giấy sang anh. Anh cầm cây bút chì của cô. Anh viết vào tờ giấy của mình, cũng dưới điều chín, nét chữ thẳng như kẻ thước:

"Hãn phạm. Đã báo trước từ khoảng tháng Mười năm 2025. Bên kia không để ý. Nay báo lại."

Nghiên đọc. Cô bật cười. Rồi cô thôi cười, và cô thấy mắt mình cay.

– Tháng Mười năm ngoái anh đã…

– Hôm em nấu canh cua mặn. – Hãn nói. – Hôm em đứng nhìn u dắt chị Đoan vào chái. Hôm em sốt ba mươi tám độ rưỡi, bảo đánh gió là chữa bệnh, không tính. Anh không biết hôm nào. Anh không đếm được. Lần đầu tiên trong đời anh không đếm được.

Hai người ngồi im trước hai tờ giấy kẻ ô. Ngoài sân, Viên đang dắt cu Mít tập đi, thằng bé bảy tháng, chưa đi được, chỉ đạp chân lên mặt gạch rồi cười khanh khách. Trong chái, bà Ngấn đang lau đèn với cái Thắm, nói to: phải hun từ rằm tháng Tám, hun từ rằm tháng Tám muội mới kịp ngấm.

– Hai tờ này để đâu? – Hãn hỏi.

Nghiên nghĩ một lúc. Rồi cô gấp tờ của mình lại. Không gấp tư. Gấp ba, theo đúng cái nếp lệch của bà Ngấn. Cô đặt nó vào lòng nắp hộp gỗ sơn đen, sau cái túi vải đựng bút lông, chỗ cũ.

– Để chỗ cũ. – Cô nói. – Có ngày con mình hỏi bố mẹ lấy nhau thế nào, thì mở ra cho nó đọc.

— Hết chương 35 —