Thằng cu Mít khóc đêm

Chương 28: Thằng cu Mít khóc đêm

Tiếng khóc nghe được từ tận đầu ngõ, xuyên qua cái cổng sắt sơn vàng, xuyên qua màn sương nồm đặc quánh, khàn đặc như tiếng một con mèo con bị nhốt.

Hãn chạy trước. Nghiên chạy sau, tay cầm cái đèn pin. Cổng nhà chú Kế không khóa. Đèn gian giữa sáng. Viên ngồi bệt dưới nền gạch, lưng tựa vào chân ghế, cu Mít trong lòng, mặt cô trắng bệch, tóc bết mồ hôi, cái khăn quấn đầu tuột xuống vai. Thằng bé khóc tới tím tái cả mặt, hai nắm tay đấm lên trời, hai chân đạp vào bụng mẹ.

– Anh ơi. – Viên nói, và cô khóc theo. – Em cho bú rồi. Em thay tã rồi. Em vỗ ợ rồi. Nó không sốt. Em không biết nó làm sao.

Hãn ngồi xuống. Anh đặt tay lên trán thằng bé, rồi lên bụng nó. Bụng hơi căng.

– Không sốt. – Anh nói. – Em đưa anh.

Anh đỡ thằng bé lên, áp vào ngực mình, một tay đỡ mông, một tay đỡ gáy, như hôm ông Táo. Nghiên đỡ Viên dậy, dìu vào buồng, kéo chăn đắp cho cô. Trong buồng bên kia, tiếng chú Kế ngáy đều đều, nặng nề, mùi rượu bay ra tận gian giữa.

– Em nằm đi. – Nghiên nói. – Để anh chị.

– Em không ngủ được đâu chị. Nó khóc thế…

– Thì nằm. Không ngủ cũng nằm.

Nghiên đi ra. Hãn đã bế thằng bé ra ngoài hiên, rồi ra sân. Anh đi chậm, từng bước, vòng quanh mấy chậu cây cảnh, vòng quanh cái bể nước xây giữa sân. Một vòng. Hai vòng. Anh ngân cái điệu ru. Ư ử. Lên. Xuống.

Thằng bé vẫn khóc.

Nghiên đứng ở hiên, dựa lưng vào cái cột vuông trát vữa. Sương nồm làm mặt cột ướt lạnh. Đèn gian giữa hắt ra một vệt vàng xuống sân, Hãn đi ra khỏi vệt sáng, rồi đi vào, rồi lại đi ra. Cái bóng anh dài, méo, ôm một cái bóng nhỏ xíu đang khóc.

Mười hai giờ. Thằng bé vẫn khóc, nhưng khàn hơn, mệt hơn. Hãn vẫn đi. Vẫn ngân. Nghiên nhìn đồng hồ điện thoại. Anh đã đi gần một tiếng.

– Anh để em bế một lúc.

– Không. – Hãn nói, không dừng bước. – Đổi tay nó lại khóc từ đầu.

Anh đi tiếp. Vòng thứ bao nhiêu, Nghiên không đếm nữa. Mồ hôi chảy trên thái dương anh dù trời không nóng. Anh dậy từ bốn giờ sáng, trực ở cầu tới mười giờ, viết phấn lên vách, nấu cơm. Giờ là gần một giờ đêm. Nghiên thấy bước chân anh bắt đầu chậm lại, không phải chậm có chủ ý, mà chậm của người mệt tới mức thân thể tự đi, đầu óc đã trôi đi đâu.

Nghiên đứng nhìn anh đi. Tối qua cô đã nói với anh những câu cô chưa từng nói với ai. Em là mẫu thử à. Anh tự quyết cả phần của em. Cô đã giữ cái giận ấy cả ngày hôm nay, cẩn thận, như giữ một ngọn đèn trong gió. Giờ cô đứng nhìn người đàn ông ấy đi vòng quanh một cái bể nước lúc nửa đêm, ôm đứa cháu không phải con mình. Chân anh đã líu lại mà anh không chịu đổi tay, vì đổi tay thì nó khóc từ đầu. Cô thấy ngọn đèn của mình lụi đi lúc nào không biết. Cô không khêu nó lên nữa.

Con chó nhà bên sủa mấy tiếng, rồi thôi. Ngoài đường đê, một chiếc xe tải chạy qua, đèn pha quét một vệt mờ trên màn sương.

Tiếng ư ử của anh cũng đổi. Nó trầm xuống, mềm đi, ra khỏi cổ họng như hơi thở. Thằng bé nấc lên mấy cái. Tiếng khóc nhỏ dần.

Rồi Hãn hát có lời.

– Ru hời ru hỡi con ơi…

Nghiên đứng thẳng dậy khỏi cái cột.

– Một nước mực khói, hai lời keo trâu…

Ba câu ấy anh biết. Cô đã đọc cho anh nghe hôm từ Bắc Ninh về. Anh đã hát nó lúc đứng đe.

– Ba nắng phơi mặt cho lâu…

Cô chờ anh chuyển sang ư ử. Như u. Như anh hôm ông Táo. Cô chờ cái xe đúc trượt khỏi ray.

Hãn không dừng. Anh đi vòng qua bể nước, mắt nhìn xuống đứa bé trên ngực, môi mấp máy, giọng khàn và khẽ như người đang nói mê.

– Nước tư sương bấc, đêm thâu bốn lần…

Nghiên đưa hai tay lên bịt miệng mình.

– Năm phen trở mặt cho cân…

Anh bước ra khỏi vệt sáng, vào bóng tối. Cô chỉ còn nghe giọng anh.

– Bảy ngày ủ kín, chín phần nện êm…

Thằng bé im hẳn.

– Ru con con ngủ cho mềm… Mai sau vàng mỏng như rèm nắng mai…

Rồi anh lại ư ử. Lại từ đầu. Đi vòng nữa. Đi vào vệt sáng. Đứa bé trên ngực anh đã ngủ, miệng hé mở, một nắm tay nhỏ xíu nắm chặt vạt áo len của anh.

Nghiên không cử động. Cô đứng sau cái cột, nín thở, như khi nhấc một lá vàng lên khỏi tập giấy lót, như chỉ cần thở mạnh một hơi là tám câu ấy sẽ bay mất. Môi cô mấp máy theo, không thành tiếng. Nước tư sương bấc, đêm thâu bốn lần. Năm phen trở mặt cho cân. Bảy ngày ủ kín, chín phần nện êm. Cô nhắc đi nhắc lại, như đêm cưới cô nhắc ba câu đầu cho tới khi chắc chắn đã thuộc.

Bốn đêm. Năm lần lật. Bảy ngày ủ. Chín phần nện êm.

Không phải ba nắng. Ba nắng là nước ba. Nước tư là sương bấc. U đã nhớ lẫn hai câu sát nhau, câu ba lấn sang câu bốn, như hai lá vàng dính vào nhau trong cối.

Hãn đi thêm hai vòng nữa, chắc chắn thằng bé đã ngủ say, rồi mới đi vào hiên. Anh nhìn thấy cô đứng sau cột. Anh dừng lại.

– Nó ngủ rồi. – Anh nói khẽ.

Nghiên bước ra. Cô nhìn anh. Cô không biết mặt mình lúc ấy thế nào, nhưng cô thấy anh nhìn mặt cô và giật mình.

– Em làm sao thế?

– Anh vừa hát gì?

Hãn nhìn cô, ngơ ngác.

– Anh hát bài ru. Cái điệu ấy.

– Anh hát có lời.

– Anh hát ba câu. Ba câu em đọc cho anh.

– Không. – Nghiên nói. Giọng cô run. – Anh hát tám câu.

Cô đọc lại. Rất khẽ, để không làm thằng bé tỉnh. Từng câu một, chậm, như đọc cho người chép.

– Ru hời ru hỡi con ơi. Một nước mực khói, hai lời keo trâu. Ba nắng phơi mặt cho lâu. Nước tư sương bấc, đêm thâu bốn lần. Năm phen trở mặt cho cân. Bảy ngày ủ kín, chín phần nện êm. Ru con con ngủ cho mềm. Mai sau vàng mỏng như rèm nắng mai.

Hãn đứng im. Thằng bé ngủ trên ngực anh. Anh nhìn cô, rồi nhìn xuống đứa bé, rồi nhìn ra cái sân tối, chỗ anh vừa đi vòng.

Nghiên thấy mặt anh đổi. Không phải kiểu đổi của người bị đẩy ngã từ phía sau, như hôm cô nói chuyện Đoan. Mà là kiểu đổi của người đứng trên một cái cầu đã xong, nhìn xuống, và lần đầu tiên thấy dòng sông mình đã bắc qua.

– Anh hát cái đấy à? – Anh hỏi, giọng khàn đặc.

– Anh hát.

Hãn ngồi xuống bậc hiên, rất chậm, như sợ làm rơi thằng bé. Anh ngồi đó, ôm nó, mắt nhìn vào khoảng không.

– Cái chum. – Anh nói. – Anh nhớ ra cái chum.

Nghiên ngồi xuống cạnh anh.

– Anh nằm trong lòng u. – Anh nói, chậm, từng chữ, như người đang đọc một tờ giấy ngâm trong nước, chữ hiện ra dần. – Lạnh lắm. Có cái chăn quấn quanh anh, mùi khói. U ngồi dựa lưng vào chum. Bà nội đi lại trước mặt. Tối, chỉ có sao. Bà đi dọc cái giàn, cúi xuống, lật giấy. Lật một tờ thì hát một câu. Bà hát cho anh ngủ. Bà hát to, vì gió to.

Anh ngừng lại.

– Anh không biết đấy là nhớ hay là mơ. – Anh nói. – Ba mươi năm nay thỉnh thoảng anh vẫn mơ thấy một bà cụ đi trong đêm, cúi xuống, lật cái gì đó. Anh tưởng là mơ.

– Không phải mơ. – Nghiên nói. – U kể rồi. Đêm gió bấc, cụ ngồi bên chum. U bế anh ra. Cụ hát cho anh ngủ.

Hãn nhìn đứa bé trên ngực mình.

– Đêm bố mất, anh nằm ở gian xưởng, cố nhớ lời. – Anh nói. – Nằm cả đêm. Không ra. Chỉ ra cái điệu.

– Vì anh nằm. – Nghiên nói. Cô nghĩ tới bà Ngấn muối dưa, bà Ngấn hun muội, câu bà nói với mẹ cô: đầu tôi quên hết, tay tôi còn nhớ. – Anh phải bế một đứa trẻ. Phải đi vòng. Phải mệt tới mức không nghĩ nữa. Bà ru anh như thế thì nó nằm ở đấy, ở cái chỗ ấy. Không ở trong đầu.

Hãn không nói gì. Rất lâu. Rồi anh cúi đầu xuống, trán chạm vào cái đầu nhỏ xíu của thằng bé, và Nghiên thấy vai anh rung lên. Không một lần rồi thôi như những lần trước. Rung mãi.

Cô không nói gì. Cô đặt tay lên lưng anh, để yên đó.

Sau lưng hai người, cánh cửa buồng hé ra. Viên đứng ở khe cửa, tóc rối, hai tay ôm lấy mình. Cô đã đứng đó bao lâu, Nghiên không biết. Mắt Viên ướt.

– Chị ơi. – Viên nói, rất khẽ. – Đấy là cái bài bác hát hôm chị đi. Bác ngồi ở bàn chị, hát tới câu ba thì dừng. Em đứng ở cửa nghe. – Cô nuốt nước bọt. – Em không biết là còn những câu sau.

Một giờ rưỡi, Hãn đặt cu Mít xuống cạnh mẹ nó. Thằng bé không tỉnh. Nghiên kéo chăn cho hai mẹ con, tắt đèn gian giữa. Trong buồng bên kia, chú Kế vẫn ngáy.

Hai người đi bộ về. Sương nồm dày tới mức cái đèn pin chỉ rọi thủng được một vòng tròn nhỏ dưới chân. Nghiên đi bên cạnh Hãn. Không ai nói gì. Môi cô vẫn mấp máy. Nước tư sương bấc, đêm thâu bốn lần. Năm phen trở mặt cho cân.

– Thằng bé là con trai. – Hãn nói, bỗng dưng, giữa con ngõ tối.

– Ừ.

– Anh cũng là con trai. Bố anh, chú Kế cũng là con trai. – Anh nói. – Bà nội ru cả ba bằng bài ấy. Đàn ông sờ vào giấy thì giấy hỏng. Mà bà hát cách làm giấy vào tai đàn ông từ lúc còn nằm nôi.

Nghiên không trả lời. Cô nghĩ tới ông Tề nghe ông Cừ hát lí nhí suốt bốn mươi năm bên đe. Nghĩ tới thím Thoan nằm sấp trước cái khe cửa. Nghĩ tới câu "truyền dâu không truyền gái", cái câu cô đã chép vào luận văn, in nghiêng.

Tới cổng lò, hai người cùng dừng lại.

Bà Ngấn đứng ở đó. Trong bóng tối, trong sương, áo bông cỏ úa, tóc xõa, tay vịn cánh cổng sắt. Bà đã dậy từ bao giờ. Bà đứng nhìn ra ngõ, như những chiều chạng vạng bà đứng chờ bố cu Hãn.

– Thằng Hãn đi đâu về đấy? – Bà hỏi.

– Con đi ru cháu, u.

– Ru cháu à. – Bà Ngấn nói. – Ru bài gì?

Hãn đứng im một lúc. Rồi anh hát, rất khẽ, giữa con ngõ tối, đúng một câu.

– Nước tư sương bấc, đêm thâu bốn lần…

Bà Ngấn đứng im. Bàn tay vịn cổng của bà siết lại. Nghiên nghe tiếng thanh sắt cổng kêu khẽ dưới tay bà.

Rồi bà gật đầu. Một cái. Chậm. Chắc chắn. Như cái gật đầu sáng tháng Mười Một, khi Nghiên quét được tờ giấy thứ mười một.

– Phải rồi. – Bà nói. – Sương bấc.

— Hết chương 28 —