Thếp vàng năm chín mươi tư

Chương 11: Thếp vàng năm chín mươi tư

Chìa khóa của cái hòm đình là một thanh đồng dài bằng bàn tay, đen bóng vì tay người cầm, và cụ Hội phải thử tới lần thứ ba mới tra được nó vào ổ.

– Ổ khóa này đời Bảo Đại. – Cụ nói, không quay lại. – Chìa thì đời tôi đánh lại. Hai đời không hợp nhau.

Ổ khóa bật ra. Nắp hòm gỗ mít mở lên, mùi long não và mùi giấy cũ bốc ra. Bên trong là những thứ Nghiên đã thấy một lần, hôm cô mới nhận việc. Mấy cuộn sắc phong bọc vải vàng, một bộ mũ áo tế, mấy cái đài nến bằng đồng, và một gói nhỏ bằng giấy bản, buộc dây gai.

Cụ Hội nhấc gói giấy bản ra, đặt lên cái mâm đồng trên án thư. Cụ cởi dây. Bên trong là một tập giấy đen, mỗi tờ kẹp một lá vàng.

– Thếp vàng năm chín mươi tư. – Cụ nói. – Lần ấy làng tôi thếp lại cái hoành phi này, mua của lò ông Cừ ba trăm lá. Dùng hết hai trăm chín mươi. Tôi giữ lại mười lá. Để làm gì thì lúc ấy tôi không biết. Giờ thì tôi biết rồi.

Thứ Năm, mùng tám tháng Mười âm. Trong gian đại đình Thượng Lão, ánh sáng xiên qua mấy ô cửa gỗ, rọi thành những vệt dài trên nền gạch Bát Tràng. Bức hoành phi lớn đã được hạ xuống, đặt nằm trên hai cái mễ gỗ ở giữa đình. Bốn chữ Hán đại tự chạm nổi trên nền sơn son, lớp vàng cũ bong gần hết, chỉ còn lại những vệt mờ ở chỗ nét chữ sâu nhất. Cỗ kiệu bát cống đứng ở góc, đã sơn xong lớp lót, đen bóng như mặt nước giếng.

Triều đứng bên cạnh Nghiên, cuốn sổ bìa da mở trên tay. Ân thì đứng lùi lại phía sau, vì nó sợ cụ Hội.

Cụ Hội dùng cái kẹp tre gắp một lá vàng ra, đặt lên tờ giấy bản trắng. Rồi cụ bảo Nghiên lấy một lá vàng máy trong hộp của cô, đặt bên cạnh.

Hai lá vàng nằm cạnh nhau.

Nghiên đã làm nghề tám năm. Cô biết chúng khác nhau. Nhưng chưa bao giờ cô thấy chúng khác nhau rõ đến thế. Lá vàng máy sáng, phẳng, màu vàng chanh, mép cắt sắc, đều như in. Lá vàng năm chín mươi tư thì hơi đục hơn, màu ngả sang đỏ như màu mật ong già, mép không thật thẳng, mặt lá có những gợn rất nhỏ như vân nước. Nó không sáng bằng. Nhưng nhìn lâu một chút, nó như đang tỏa ra hơi ấm.

– Vàng máy cán bằng trục. – Cụ Hội nói. – Mỏng đều, mỏng quá. Vàng quỳ đập bằng búa, qua giấy, chỗ dày chỗ mỏng, mỏng vừa đủ. Thếp lên rồi, ba chục năm vẫn còn. Cô thấy nó còn không?

– Cháu thấy ạ.

– Cô thấy là tốt. – Cụ Hội gói lá vàng lại, buộc dây gai. – Tết. Tôi chỉ cần một lá như thế này.

Triều ghi chép, rồi ngẩng lên.

– Thưa cụ, cháu xin phép chụp hai lá vàng để làm hồ sơ so sánh được không ạ?

– Chụp thì chụp. – Cụ Hội nói. – Ảnh thì có bao giờ ấm.

Cụ Hội đi ra sân đình, để mặc ba người trẻ đứng quanh bức hoành phi. Ân thở phào, bắt đầu soạn đồ nghề. Triều quay sang Nghiên.

– Nghiên ổn chứ? Trông Nghiên gầy đi.

– Em ổn. Em dậy sớm.

– Lò bên ấy làm tới đâu rồi?

– Đã qua hai nước. – Nghiên nói, rồi dừng lại. Lời thề. Cô chưa thề, nhưng cô ký điều sáu. – Em không kể được nhiều anh ạ. Nhà ấy có lệ.

– Tôi hiểu. – Triều gật đầu, không tò mò thêm. – Tôi chỉ muốn nói, nếu Nghiên cần gì, giấy tờ để xin công nhận nghề, xin hỗ trợ bảo tồn, tôi làm được. Cái ý Nghiên nói hôm trước, mở một lò nhỏ dạy cả con gái, tôi nghĩ rất đáng làm. Có những quỹ người ta sẵn sàng tài trợ cho những việc như thế.

Nghiên quay sang nhìn anh. Cô đã nói ý ấy với Triều hôm nào nhỉ? Có lẽ một buổi trưa hồi đầu tháng Chín, khi cô mới nhận việc, hai người ngồi ăn cơm hộp ở hiên đình, cô nói buột miệng. Cô không nhớ. Triều thì nhớ.

– Cảm ơn anh. – Cô nói. – Chuyện ấy còn xa lắm.

Suốt buổi sáng, cô với Ân mài lớp lót cuối cùng trên bức hoành phi. Giấy ráp số mịn, nước, mài nhẹ, lau, mài tiếp. Tay cô làm, đầu cô nghĩ về một vết vân tay đen.

Năm ngày nay cô chưa nói với Hãn. Cô mở tờ giấy ấy ra nhìn mỗi tối, khi anh đã vào gian xưởng. Vân tay to, đường xoáy rõ. Muội đèn thì ai trong nhà này cũng có thể dính. Bà Ngấn. Chính cô. Viên, người ngày nào cũng sang, ngày nào cũng ngồi với bà ở hiên, đôi khi cầm hộ bà cái lọ muội. Chiều Thứ Bảy hôm ấy, lúc cô với Hãn ở Bắc Ninh, chỉ có Viên với bà Ngấn ở nhà.

Và Viên là con dâu chú Kế.

Cô không muốn nghĩ thế. Cô thích Viên. Nhưng chú Kế đã nói với Hãn ở tiệm vàng: cháu tưởng chú không biết à. Nếu chú Kế muốn một bằng chứng, chú không cần phải tự tay lục hộp đồ của ai.

Cô không nói với Hãn vì cô sợ. Sợ anh nghĩ y như cô. Sợ anh sang nhà chú Kế. Sợ một chuyện đang còn là một vết vân tay sẽ hóa thành một trận cãi nhau cả họ. Cô định chờ. Chờ xem ai lộ ra trước.

Mười một giờ rưỡi, có tiếng xe máy ngoài cổng đình. Ân nhìn ra, rồi huých khuỷu tay vào Nghiên.

– Chị ơi, anh rể.

Hãn dắt xe vào sân đình, tay cầm một cái túi vải. Hôm nay anh được nghỉ bù sau ca đêm đổ bê tông. Anh mặc áo khoác gió màu xanh rêu, quần bò, đôi giày thể thao đã ngả màu. Tóc anh còn ướt, chắc là vừa tắm.

– Anh mang cơm. – Anh nói. – U bảo mang. U bảo con bé ăn cơm hộp mãi thì gầy.

Anh mở túi vải. Bên trong là ba cái cặp lồng nhôm. Thịt kho trứng. Rau cải luộc. Cơm trắng còn nóng. Một lọ nhỏ dưa góp.

– Ba suất à? – Ân reo.

– Ba suất. – Hãn nói. – U dặn có thằng em ăn khỏe.

– U nhớ em à?

– Không. – Hãn nói thật. – Anh nhớ.

Triều bước ra từ sau bức hoành phi. Anh lau tay, đi tới, chìa tay ra bắt.

– Chào anh Hãn. Lại gặp anh.

– Chào anh.

– Anh mang cơm cho Nghiên à? Chu đáo quá. – Triều nói, rồi nhìn ba cái cặp lồng. – Tôi xin lỗi, tôi không biết, tôi cứ định rủ Nghiên ra quán đầu làng.

– Không sao. – Hãn nói. – Anh ăn cùng luôn. Ba suất bốn người, thằng Ân nhịn.

– Ơ kìa anh!

Bốn người ngồi trên chiếu ở hiên đình, giữa mấy cột lim lớn. Nắng trưa đầu đông vàng nhạt. Triều nói chuyện về kiến trúc đình làng xứ Bắc, về những bức chạm thế kỷ mười bảy, về cách người xưa pha son với sơn. Anh nói hay. Nghiên nghe, thỉnh thoảng hỏi lại một câu. Hai người nói về một kỹ thuật bó mép mà Nghiên đang dùng, Triều bảo anh mới thấy nó trong một tài liệu cũ, Nghiên bảo cô học của bố. Câu chuyện chạy rất trơn, như hai người đã nói với nhau nhiều lần.

Hãn ăn. Anh gắp cho Nghiên miếng trứng kho, gắp cho Ân miếng thịt. Anh không nói gì.

– Anh Hãn làm cầu à? – Triều quay sang hỏi.

– Vâng.

– Cầu mới qua sông Đuống? Tôi đọc báo thấy dự án ấy. Kết cấu dầm hộp đúc hẫng phải không anh?

– Vâng. Đúc hẫng cân bằng. – Hãn nói. – Mỗi đốt bốn mét.

– Hay thật. Một bên giữ gìn cái cũ, một bên xây cái mới. – Triều cười. – Nghiên kể với tôi anh nấu ăn giỏi. Giờ tôi tin.

Hãn ngừng đũa. Anh nhìn Nghiên một giây.

– Cô ấy kể à?

– Có, hôm trước. – Triều nói tự nhiên. – Nghiên bảo, nhà có người nấu cá rô rang ngon nhất làng.

Ân cúi gằm xuống bát, vai rung rung. Nghiên đá nhẹ vào chân nó dưới chiếu.

Ăn xong, Triều phải về Hà Nội họp. Anh chào ba người, dặn Nghiên tuần sau anh mang tài liệu về quỹ bảo tồn tới. Xe anh vừa khuất khỏi cổng đình, Ân đã ngả ra chiếu cười.

– Anh rể ghen.

– Anh không ghen. – Hãn nói, xếp cặp lồng vào túi.

– Anh ghen. Anh gắp cho chị em bốn miếng trứng. Bình thường anh gắp hai.

– Hôm nay trứng nhiều.

– Trứng có bốn quả, anh gắp cho chị em cả bốn. Em với anh Triều không được quả nào.

Hãn đứng dậy, xách túi.

– Ân. – Nghiên nói. – Đi rửa cặp lồng.

– Em đi đây! – Ân cầm túi chạy vụt ra giếng đình, vừa chạy vừa cười.

Hãn ở lại. Anh đứng nhìn bức hoành phi nằm trên mễ. Nghiên đứng cạnh anh.

– Đẹp không? – Cô hỏi.

– Anh không biết đọc chữ Hán. – Anh nói. – Nhưng chỗ vàng cũ còn sót lại, nhìn vào thấy ấm.

– Vàng nhà anh đấy. Năm chín mươi tư.

Hãn cúi xuống, nhìn thật gần những vệt vàng mờ ở đáy nét chữ. Anh không chạm vào. Anh nhìn rất lâu, như người ta nhìn ảnh ai đó đã mất.

– Bố anh đập à?

– Ông Cừ đập. U anh làm giấy. Cụ Hội bảo thế.

Anh đứng thẳng dậy. Anh không nói gì, nhưng Nghiên thấy yết hầu anh chuyển động một lần.

Bốn giờ chiều, Nghiên xong việc, cô về cùng Hãn. Anh chở cô, xe của cô để Ân đi về Hà Nội. Đường làng qua những cánh đồng đã gặt, rơm rạ đốt khói xanh lam bay là là. Trời bắt đầu lạnh. Nghiên ngồi sau, hai tay để trong túi áo khoác của mình.

Đi được một đoạn, Hãn hỏi, giọng bình thường như hỏi giờ:

– Anh Triều có biết em đã có chồng không?

– Biết chứ. Anh ấy chúc mừng anh còn gì.

– Ừ. – Hãn nói. – Nhưng anh ta nói chuyện với em như chưa biết.

Nghiên nghĩ tới buổi trưa. Triều nói về quỹ bảo tồn, về lò dạy cả con gái, cái điều cô đã kể với Hãn trên đê đêm rằm tháng Tám như kể một bí mật. Cô biết Hãn đang nghĩ gì. Và cô bỗng thấy hơi bực, một kiểu bực trẻ con, rằng anh có quyền gì mà nghĩ thế. Điều bốn. Điều chín. Anh không có quyền gì cả.

– Anh ấy biết em có hợp đồng. – Cô nói.

Cô định nói hợp đồng với đình. Hợp đồng phục chế, có chữ ký, có con dấu, có hạn chót, cái hợp đồng mà Triều là người tư vấn. Câu ấy đúng. Câu ấy không sai một chữ nào.

Xe máy chạy chậm lại. Rồi chạy chậm hơn nữa.

– Ừ. – Hãn nói, không quay lại. – Anh hiểu rồi.

Nghiên ngồi sau lưng anh, thấy cái lưng áo khoác gió xanh rêu bỗng thẳng đơ như một tấm ván. Cô hiểu anh đã hiểu sang chuyện gì. Cô há miệng định nói. Nhưng xe vừa lên dốc đê, gió sông thổi tạt ngang, và câu cô nói bị gió cuốn mất trước khi tới được tai người ngồi trước.

— Hết chương 11 —