Thếp vàng trước hội

Chương 32: Thếp vàng trước hội

Cụ Hội đặt hai lá vàng lên lòng bàn tay mình, lá năm chín mươi tư bên trái, lá mới bên phải, và đứng im giữa gian đại đình lâu tới mức Ân phải lén nhìn đồng hồ.

Sáng Thứ Sáu, hai mươi tháng Ba, mùng hai tháng Hai âm. Nắng xuân xiên qua mấy ô cửa gỗ, rọi lên bàn tay già đầy đồi mồi của cụ. Hai lá vàng nằm cạnh nhau. Một lá ba mươi hai năm. Một lá ba ngày.

Nghiên đứng trước mặt cụ, hai tay chắp trước bụng. Hãn đứng sau cô một bước. Anh xin nghỉ buổi sáng để chở vàng sang cùng cô, ba nghìn hai trăm sáu mươi lá, ba trăm hai mươi sáu thếp, xếp trong cái hộp gỗ mít Hãn đóng ngay tối qua, lót giấy bản. Triều đứng cạnh cột đình, cuốn sổ bìa da mở trên tay, nhưng anh không ghi.

Cụ Hội nghiêng bàn tay về phía nắng. Hai lá vàng cùng sáng lên. Cùng một màu mật ong già. Cùng những gợn rất nhỏ như vân nước.

– Nằm trong tay tôi. – Cụ nói. – Cả hai lá.

Cụ gắp lá năm chín mươi tư bằng cái kẹp tre, đặt trả về tập giấy bản, gói lại, buộc dây gai. Rồi cụ gắp lá mới, đặt vào cạnh mười lá cũ, gói chung.

– Lá này tôi giữ. – Cụ nói. – Ba mươi năm nữa có người thợ nào đứng đây, người ta lại có cái mà so.

Cụ khóa hòm. Lần này cụ tra chìa vào ổ ngay từ lần đầu.

Tám ngày thếp.

Bức hoành phi lớn nằm trên hai cái mễ gỗ giữa đình. Đôi câu đối đứng trên giàn giáo hai bên. Cỗ kiệu bát cống đặt ở góc, rồng chạm ở bốn đầu đòn đã sơn son, đã lót, đã mài, chỉ chờ vàng. Nghiên và Ân làm từ sáu giờ sáng. Quét lớp sơn cầm mỏng lên chỗ cần thếp, chờ se, se tới mức chạm ngón tay vào thấy dính mà không dính, rồi đặt lá vàng. Nín thở. Miết bông. Lá này nối lá kia, mép chồng lên mép một sợi tóc.

Ân thếp nhanh, Nghiên thếp chậm. Ân thếp nét chữ thẳng, Nghiên thếp nét chữ cong. Hai chị em không nói với nhau câu nào suốt mỗi buổi sáng, chỉ có tiếng thở ra thật xa khỏi tay mình, và tiếng một con chim sẻ làm tổ trên xà đình.

Ngày thứ ba, bức hoành phi sáng được một nửa. Mấy bà cụ đi lễ sớm dừng lại ở cửa đình, chỉ trỏ. Ông thủ từ đứng nhìn cả buổi, bảo nhìn giống hồi năm chín tư quá.

Triều đến mỗi ngày. Anh không thếp. Anh dựng thêm đèn, kiểm độ ẩm trong đình bằng cái máy đo nhỏ, ghi chép, chụp ảnh từng mảng vàng mới để làm hồ sơ tu bổ. Anh mang cơm hộp. Anh mang nước. Anh không nói gì về cái tối ở cửa xưởng Long Biên. Nghiên cũng không.

Chiều ngày thứ năm, lúc Ân ra giếng đình rửa tay, Triều ngồi xuống bậc thềm cạnh Nghiên.

– Tôi nộp tập hồ sơ quỹ rồi. – Anh nói. – Phần thuyết minh Nghiên viết, tôi không sửa chữ nào. Người đứng tên là Nghiên và bà Ngấn. Tôi chỉ đứng tên tư vấn.

– Cảm ơn anh.

– Còn một chuyện. – Triều nói. Anh nhìn ra sân đình, chỗ cây đa già đang ra lộc non. – Tháng Tư tôi đi Huế. Một dự án bảo tồn bên kinh thành. Hai năm.

Nghiên quay sang nhìn anh.

– Tôi nhận từ đầu tháng Hai. – Anh nói. – Trước cả cái tối ở Long Biên. Tôi định nói với Nghiên tối hôm ấy là tôi đi, rồi tôi lại nói chuyện khác. – Anh cười, cái cười của người biết mình thua mà không thấy nhục. – Giờ tôi nói cho đúng. Tôi đi Huế. Nghiên làm cái lò dạy con gái. Lúc nào Nghiên cần một người viết hồ sơ, Nghiên gọi tôi. Tôi viết.

– Anh Triều…

– Hôm ấy Nghiên bảo Nghiên đang chờ một người khác nói một câu. – Triều nói. – Người ấy nói chưa?

Nghiên nhìn xuống đôi tay mình, vàng lấm tấm ở đầu ngón.

– Chưa. – Cô nói. – Anh ấy bảo sau hội đình.

Triều gật đầu. Anh đứng dậy, phủi quần.

– Thế thì Nghiên chờ thêm bốn ngày. – Anh nói. – Tôi chờ được hơn nửa năm. Bốn ngày thì ai cũng chờ được.

Tối nào Hãn cũng tới.

Hợp long đã định ngày. Anh trực ở cầu tới tám giờ tối, rồi chạy xe sang đình, áo phản quang còn trên người, ủng còn lấm bê tông. Anh tháo ủng ở bậc thềm, đi chân đất vào, cầm cái đèn. Cái đèn là một bóng điện sáng trắng buộc ở đầu cây sào tre, anh đứng dưới chân giàn giáo giơ lên cho ánh sáng rọi đúng chỗ Nghiên đang thếp. Ân bảo anh rể làm cột đèn đường. Anh bảo ừ.

Có tối anh đứng cầm sào bốn tiếng. Tay anh không run. Ánh đèn không lệch.

– Anh đứng thế này trên cầu à? – Nghiên hỏi một lần, từ trên giàn giáo, không quay xuống.

– Trên cầu anh không phải cầm đèn. – Anh nói. – Trên cầu có người khác cầm.

Đêm ngày thứ sáu, cô đang thếp chữ thứ ba trên hoành phi, nét phẩy dài nhất, thì cô bảo anh hát.

– Hát gì?

– Bài ấy. – Cô nói. – Hát chậm thôi. Em thếp theo.

Hãn đứng dưới chân giàn giáo, hai tay giơ cây sào tre, ngẩng mặt lên. Rồi anh hát. Giữa gian đại đình vắng, giọng anh trầm, vang lên tới tận xà, dội vào bốn cột lim, quay trở lại. Ru hời ru hỡi con ơi. Nghiên đặt một lá vàng. Một nước mực khói, hai lời keo trâu. Lá thứ hai. Cô thở ra theo cuối mỗi câu, quay mặt đi, như người ta thở ra sau khi đặt xong một thứ gì dễ vỡ. Lá thứ ba. Lá thứ tư.

Tám câu, tám lá. Rồi lại từ đầu.

Ở hiên, Ân tỉnh dậy. Nó không nói gì. Nó nằm nguyên trên chiếu, nghe, mắt nhìn lên mái đình tối om. Sáng hôm sau nó bảo chị nó: đêm qua em tưởng em đang nằm mơ thấy chùa.

Chiều ngày thứ bảy, cụ Hội vào đình. Cụ đi một vòng quanh cỗ kiệu, chống gậy, cúi sát từng nét chạm. Rồi cụ đứng dưới bức hoành phi rất lâu. Rồi cụ giơ gậy chỉ lên một chỗ, ở chân nét móc của chữ thứ tư.

– Chỗ kia. – Cụ nói. – Hở.

Nghiên trèo lên giàn giáo nhìn. Một khe hở nhỏ bằng sợi chỉ, ở chỗ hai lá vàng gặp nhau, lộ ra một vệt son đỏ. Đứng dưới đất nhìn lên, mắt cô không thấy. Mắt một ông cụ tám mươi tuổi thấy.

– Dạ. – Cô nói. – Cháu thếp lại.

– Cô không hỏi tôi nhìn thấy bằng cách nào à?

– Dạ, cháu không hỏi ạ. Cụ nhìn ba mươi năm rồi. Cháu cảm ơn cụ.

Cụ Hội đứng dưới nhìn cô thếp lại khe hở ấy. Lá vàng nhỏ bằng móng tay, đặt vào, miết bông. Xong, cụ gật đầu một cái, rồi chống gậy đi ra cửa đình, không nói thêm câu nào.

Tối hôm ấy Ân bảo: chị ơi, em làm với chị ba năm, em chưa thấy chị cảm ơn ai vì bị chê.

Tối ngày thứ tám, Thứ Sáu, hai mươi bảy tháng Ba. Bức hoành phi đã treo lên. Đôi câu đối đã treo lên. Cỗ kiệu bát cống đứng giữa đình, vàng phủ kín mọi nét chạm, bốn đầu rồng ở bốn đầu đòn sáng rực dưới ánh đèn.

Chỉ còn mắt rồng.

Tám con mắt. Bốn đầu rồng, mỗi đầu hai mắt. Nét cuối cùng của cả hợp đồng. Người ta gọi là điểm nhãn. Ân bảo chị nó để dành nét này từ đầu, không cho ai đụng.

Mười giờ đêm, Ân ngủ gục trên chiếu ở hiên đình. Triều đã về Hà Nội từ chín giờ, hẹn sáng mai đến sớm. Trong gian đại đình chỉ còn hai người và cái đèn ở đầu sào tre.

Nghiên mở cái hộp gỗ sơn đen. Ngoài ba trăm hai mươi sáu thếp vàng mới, cô còn mang theo một thứ nữa. Một gói giấy bản nhỏ. Cô mở ra. Bên trong là mấy lá vàng cũ, kẹp giữa những tờ giấy lót mỏng. Gói vàng của ông Cừ. Bố cô giữ ba mươi năm. Bố cô bảo bao giờ có việc thật lớn mới dùng.

Sáng nay trước khi đi, cô đã đứng trước bàn thờ nhà Lã, cầm gói vàng, hỏi bà Ngấn.

– U ơi. Con xin mấy lá vàng của ông để thếp mắt rồng ở đình Thượng Lão được không u?

Bà Ngấn nhìn gói vàng, nhìn ảnh chồng trên bàn thờ.

– Đình ấy năm chín tư ông nhà tao đập vàng cho. – Bà nói. – Của ông nhà tao thì mang về đình của ông ấy.

Giờ Nghiên đứng trước đầu rồng thứ nhất. Hãn giơ đèn. Cô quét sơn cầm lên con mắt rồng bằng cây bút lông nhỏ nhất, chờ se. Rồi cô mở hộp, lấy cái kẹp tre.

Cô gắp một lá vàng của ông Cừ lên.

Cô nín thở.

Con mắt rồng nhỏ bằng hạt nhãn. Cô đặt lá vàng lên, miết bông. Con mắt sáng lên. Không phải sáng như vàng mới. Sáng như có ai vừa mở mắt.

Đầu rồng thứ hai. Thứ ba. Thứ tư. Hãn di chuyển cái sào tre theo cô, không cần cô bảo. Mỗi lần cô nín thở, anh cũng nín thở. Cô biết, vì ánh đèn đứng im tuyệt đối, không rung một ly nào.

Con mắt thứ tám.

Cô đặt lá vàng. Miết bông. Cô lùi lại một bước, hai bước. Cô nhìn bốn con rồng vàng trên cỗ kiệu, tám con mắt sáng lên trong ánh đèn trắng, rồi cô ngẩng lên nhìn bức hoành phi trên cao, bốn chữ đại tự vàng ấm như mật ong già.

Cô thở ra.

Hãn hạ cái sào tre xuống. Anh nhìn đồng hồ.

– Ba giờ sáng. – Anh nói.

– Xong. – Nghiên nói.

Cô ngồi bệt xuống nền gạch Bát Tràng, giữa gian đại đình, giữa bốn cột lim, hai tay buông thõng. Hãn ngồi xuống cạnh cô. Hai người ngồi đó, ngẩng đầu nhìn bức hoành phi. Ngoài hiên, Ân ngáy khe khẽ. Trên xà đình, con chim sẻ trở mình trong tổ.

– Giờ em không cần gì ở nhà anh nữa. – Hãn nói.

– Ừ.

– Giấy xong. Vàng xong. Thếp xong.

– Ừ.

– Thế anh hỏi được chưa?

Nghiên quay sang nhìn anh. Vàng lấm tấm trên tóc anh, trên má anh, chỗ anh quệt tay vào mặt suốt buổi tối. Áo phản quang cam. Chân đất. Cái vết sẹo nhỏ ở cằm.

– Anh bảo sau hội đình. – Cô nói. – Hội đình là sáng mai.

Hãn nhìn cô rất lâu. Rồi anh bật cười, khẽ, không thành tiếng, như cái đêm có gối ôm ở giữa.

– Được. – Anh nói. – Sau hội đình.

— Hết chương 32 —