Năm ngày búa

Chương 31: Năm ngày búa

– U ơi. – Nghiên ngồi xổm xuống cạnh bà, đặt tay lên cổ tay đang cầm dao. – U làm gì thế u?

– Xem giấy. – Bà Ngấn nói, không dừng tay. Lưỡi dao bầu đã cạy bong một mảng đất sét nhỏ bằng bàn tay ở mép vung. – Xem nó có thở không. Đất trát kín quá, giấy nó ngạt.

Nghiên không giằng con dao. Cô biết giằng thì bà sẽ giữ chặt hơn. Cô chỉ để tay mình trên cổ tay bà, rồi cô hát, khẽ, đúng câu thứ sáu.

– Bảy ngày ủ kín, chín phần nện êm…

Bàn tay bà Ngấn dừng lại. Bà nhìn mảng đất sét đã cạy bong. Rồi bà nhìn con dao trong tay mình, như không hiểu nó ở đấy từ lúc nào.

– Ủ kín. – Bà nói. – Ừ. Bảy ngày.

Bà đặt con dao xuống nền gạch. Bà lấy ngón tay miết lại chỗ đất sét bong, miết rất kỹ, như người ta vá một chỗ áo rách. Rồi bà đứng dậy, đi vào bếp, lẩm bẩm hôm nay nấu gì.

Tối ấy, Nghiên mở cái gói vải đỏ trên bàn thờ, lấy tấm vải ra, gói vàng của ông Cừ cô bọc tạm bằng giấy bản. Cô mang tấm vải đỏ ra hiên sau, phủ lên ba cái vung chum. Sáng hôm sau, khi bà Ngấn đi ra hiên, bà dừng lại trước ba cái chum phủ vải đỏ.

– Của ông nhà tôi. – Bà nói. – Không đứa nào được đụng.

Bảy ngày, không ai đụng.

Tối Thứ Hai, sau bữa cơm, Hãn ngồi xuống bậc hiên sau, cạnh ba cái chum phủ vải đỏ. Nghiên ngồi xuống cạnh anh. Bốn đêm đã qua. Giấy đã vào chum.

Anh nói hết. Cầu dây văng ở Quảng Ngãi. Nhịp chính bốn trăm mét. Lương gấp đôi bây giờ. Ba năm. Những kỹ sư anh kính trọng nhất đều đã đứng ở một công trình như thế ít nhất một lần. Anh nói cả chuyện u: anh đã tính đưa u theo, đã gọi hỏi bác sĩ, bác sĩ không cấm nhưng dặn đừng đổi nhiều thứ một lúc. Anh đã tính gửi u ở với chú Kế, rồi anh tự gạch đi. Anh đã tính thuê người. Anh nói cả cái điều anh chưa nói với ai. Tháng Tư năm ngoái anh bỏ căn hộ ở Hà Nội về ở với u. Nhiều đêm anh nằm trên cái chõng tre, nghĩ mình về là vì thương u hay vì sợ. Sợ lại có bảy cuộc gọi nhỡ.

– Giờ anh không biết anh ở lại vì cái gì. – Anh nói. – Nếu anh ở lại.

Nghiên nghe hết, không ngắt lời câu nào. Khi anh nói xong, cô ngồi im một lúc lâu.

– Anh đừng ở lại vì em. – Cô nói.

– Anh biết em sẽ nói thế.

– Em nói thật. – Nghiên nói. – Em không muốn ba năm nữa, mỗi lần đi qua cái cầu kia, anh lại nghĩ có một cái cầu bốn trăm mét anh không được làm vì một tờ giấy kẻ ô. Em không gánh được cái đấy.

– Còn em? – Hãn hỏi. – Nếu anh đi?

Nghiên nhìn ba cái chum phủ vải đỏ.

– Em ở với u. – Cô nói, và chính cô ngạc nhiên vì mình nói câu ấy nhanh tới thế. – Em làm giấy. Hết một năm thì… thì em cũng ở. Em không biết em ở với tư cách gì. Thợ. Dâu. Gì cũng được. U cần người ngồi cạnh đèn.

Hãn quay sang nhìn cô. Cô không nhìn lại.

– Cuối tháng Tư họ cần câu trả lời. – Anh nói. – Anh sẽ quyết trước hợp long. Lần này anh nói với em trước tiên.

– Được. – Nghiên nói.

Sáng Chủ nhật, mười lăm tháng Ba, hai mươi bảy tháng Giêng âm, bà Ngấn tự tay cạy lớp đất sét trát vung. Lần này không ai cản.

Mùi bốc lên từ miệng chum không giống mùi nào Nghiên từng ngửi. Mùi keo, mùi muội, mùi giấy dó, và một mùi gì mát, như mùi sân gạch sau đêm sương. Bà Ngấn rút tờ trên cùng ra. Bà uốn nó trong tay.

Tờ giấy cong theo tay bà như một miếng da thuộc. Bà buông ra. Nó từ từ bật lại, phẳng.

Bà búng ngón tay vào mặt giấy. Bịch. Đục, êm, như vỗ vào da trâu.

Nghiên chạy lên nhà trên, vái ba vái, mang cái đĩa có tờ giấy quỳ cuối cùng của ông Cừ xuống. Hai tờ giấy đặt cạnh nhau trên tấm phản. Cô áp tờ của ông Cừ vào má trái, tờ mới vào má phải. Mát. Cả hai đều mát.

Bà Ngấn nhìn hai tờ giấy rất lâu. Rồi bà chỉ vào tờ mới.

– Tờ này của ai?

– Của u ạ.

– Của tao à. – Bà nói. Rồi bà cười, cái cười to và trong như hôm thả cá ông Táo. – Thế mà tao tưởng của ông nhà tôi.

Hai ngày nện giấy non.

Ba cái đe đá xanh, bốn người đàn ông. Ông Tề đứng đe trái. Anh Sính đứng đe phải. Hãn đứng đe giữa. Sỹ đứng cạnh Hãn, cầm búa phụ, cứ một trăm hai mươi búa thì đổi tay cho anh. Sỹ chưa đập bao giờ. Sáng Chủ nhật ấy, Hãn dạy em cách giơ búa ngang vai, hạ xuống bằng sức cả người chứ không phải sức tay. Sỹ đập lệch ba lần. Lần thứ tư thì đúng.

– Chín búa nhẹ một búa nặng! – Ông Tề quát. – Nện êm! Giấy non như trâu non! Đánh mạnh là nó lồng!

Họ hát. Lần đầu tiên trong lò nhà Lã, đàn ông hát bài ru có lời. Hãn hát trước. Ông Tề nghe không ra chữ nào, nhưng ông hát theo điệu, to nhất. Anh Sính lẩm bẩm. Sỹ hát nhỏ, ngượng, rồi to dần. Tới câu "chín phần nện êm", cả bốn cái búa cùng hạ xuống nhẹ hẳn đi, như có ai bảo.

Nghiên ngồi ở bậc cửa gian xưởng, đúng chỗ năm 2018. Bà Ngấn ngồi cạnh cô, quấn chăn, vỗ tay lên đầu gối theo nhịp.

Thứ Ba, ông Tề nấu vàng. Mười lăm chỉ vàng thỏi của đình Thượng Lão, mỗi gói có chữ ký cụ Hội. Nghiên mở từng gói trước mặt ông, đếm. Ông thổi bễ, nấu, đổ khuôn, dát, cắt. Anh Sính ngồi cắt cùng. Mỗi mảnh vàng bằng móng tay út. Hơn tám chục mảnh một cối. Hai cối. Nghiên kẹp từng mảnh vào giữa hai tờ giấy, Viên ngồi bên đưa giấy cho cô. Cu Mít ngủ trong cái nôi tre kê ở góc hiên, cái nôi bà Ngấn bắt Hãn lôi từ gác bếp xuống, cái nôi Hãn nằm ba mươi ba năm trước.

Một giờ chiều, bắt đầu đập.

Giờ thứ nhất. Bộp. Bộp. Bộp. Ba cái búa, ba nhịp lệch, đan vào nhau như ba người đi bộ cùng nhau. Bài ru. Một trăm hai mươi búa nghỉ một hơi.

Giờ thứ hai.

Nghiên đứng dậy khỏi bậc cửa. Cô không biết mình đứng dậy từ lúc nào. Ông Tề đang đập. Ông không dừng. Ông nghiêng đầu nghe tiếng búa, như nghe mạch. Hãn đập. Sỹ đập. Anh Sính đập. Tiếng búa vẫn là tiếng bộp, đục, êm, không có tiếng lạo xạo nào.

Giờ thứ ba. Giờ thứ tư.

Sang giờ thứ năm, ông Tề hạ búa.

– Mở. – Ông nói.

Hãn cởi dây, lật tấm da trâu. Tập giấy đen vẫn nguyên, mép không nứt. Anh nhấc tờ trên cùng lên. Nó cong theo tay anh, không gãy. Giữa hai tờ giấy, một lá vàng loang rộng bằng bàn tay, mỏng tới mức trông như không có, nằm im.

Nghiên mở cái hộp gỗ sơn đen. Cô lấy cái kẹp tre bọc trong khăn mùi xoa. Hai thanh tre mỏng như cánh ve.

Cô nín thở.

Cô kẹp mép lá vàng, nhấc lên. Lá vàng không dính vào đầu kẹp. Nó theo đầu kẹp lên khỏi tờ giấy, nhẹ như một hơi thở, rồi cô đưa nó ra cửa xưởng, nơi nắng chiều đang rọi vào.

Ánh nắng xuyên qua lá vàng thành màu xanh lục. Đều. Không một chấm trắng. Không một mạng nứt. Trên mặt lá, những gợn rất nhỏ, mềm, uốn lượn, như vân nước ao lúc có gió nhẹ.

Không ai trong gian xưởng thở.

Bà Ngấn đứng dậy khỏi bậc cửa. Bà đi tới, nhìn lá vàng trên đầu kẹp tre, rất gần. Mắt bà ướt.

– Vàng nhà tao. – Bà nói.

Nghiên thở ra. Rất khẽ, quay mặt sang bên, như Hãn quay mặt khỏi lòng bàn tay ở xưởng bố cô. Lá vàng run lên trên đầu kẹp, rồi nằm yên.

Cô quay lại tìm Hãn. Anh đứng bên cái đe giữa, cái búa còn trong tay, mồ hôi chảy ròng ròng, nhìn cô. Anh không nói gì. Anh không cần nói.

Ba ngày đập. Ngày nào cũng từ sáu giờ sáng tới chín giờ tối. Đàn ông đập, đàn bà pha. Nghiên và Viên ngồi ở hiên, trên hai tấm phản, dao pha bằng tre, cắt mỗi lá vàng to bằng bàn tay thành bốn ô vuông, xếp vào thếp, mười lá một thếp. Bà Ngấn ngồi giữa hai người, xếp thếp, buộc dây. Bà không nhớ hôm nay thứ mấy. Bà buộc thếp không sai một nút nào.

Buổi sáng thứ hai, Viên pha hỏng ba lá liền. Dao tre đi lệch, lá vàng co lại, dính vào mép dao, rách. Viên ngồi im, mặt đỏ bừng, không dám nhìn ai.

Bà Ngấn nhìn sang. Bà không nói gì. Bà cầm bàn tay Viên đặt lên tấm phản, ấn nhẹ cổ tay cô xuống, như ông Hiệp ấn cổ tay Hãn trên tấm vóc.

– Đừng cắt. – Bà nói. – Đặt dao xuống rồi kéo. Lá vàng không cắt được. Lá vàng chỉ chịu cho mình kéo.

Viên đặt dao xuống. Kéo. Lá vàng tách ra thành hai, mép thẳng.

– Thế. – Bà Ngấn nói. – Thế là được, con.

Viên ngẩng lên nhìn bà. Bà đã quay lại với thếp vàng của mình, buộc dây, như chưa nói gì. Nghiên thấy Viên cắn môi, rồi cúi xuống, pha tiếp, lá nào cũng thẳng.

Chú Kế đứng ở cửa gian xưởng, sau lưng bốn người đàn ông đang đập. Chú không nhìn cái đe. Chú nhìn con dâu mình ngồi ở hiên, bên cạnh chị dâu, cầm con dao tre.

Hôm ấy chú đứng đó tới trưa.

Tối Thứ Ba, Nghiên đếm: một nghìn một trăm hai mươi lá. Tối Thứ Tư: thêm một nghìn hai trăm bốn mươi. Chiều Thứ Năm, mười chín tháng Ba, cối cuối cùng mở ra lúc năm giờ.

Ông Nhẫn tới lúc bốn giờ chiều hôm ấy. Ông đứng ở cổng, không mang quà, không mang cặp. Hãn ra mời ông vào. Ông đứng ở bậc cửa gian xưởng suốt một tiếng, không nói câu nào, nghe bốn người đàn ông vừa đập vừa hát. Khi cối cuối mở ra, ông xin phép, rồi đứng sau lưng Nghiên nhìn cô gắp lá vàng lên bằng cái kẹp tre, soi ra nắng chiều.

Ông nhìn lá vàng rất lâu. Rồi ông quay sang bà Ngấn, cúi đầu chào, thấp, như chào ở đám giỗ.

– Hội đình tôi sẽ đến. – Ông nói với Hãn, rồi về.

Tám giờ tối, Nghiên đếm lần cuối. Thếp cuối cùng. Cô đếm hai lần. Viên đếm lại một lần.

– Ba nghìn hai trăm sáu mươi. – Cô nói.

Dư sáu mươi lá.

Không ai reo. Ông Tề ngồi bệt xuống nền xưởng, dựa lưng vào cái đe, cười móm mém. Anh Sính rít một hơi điếu cày dài. Sỹ nằm ngửa ra nền gạch, hai tay dang rộng. Chú Kế đứng ở cửa xưởng từ lúc nào, không nói gì, chỉ gật đầu.

Chín giờ, điện thoại Nghiên reo. Cụ Hội. Cụ không bao giờ nhắn tin.

– Cô thợ đấy à. – Giọng cụ vang lên, rõ, chậm. – Tôi nghe làng bên ấy bảo lò ông Cừ đập vàng ba ngày nay, tiếng búa nghe tới tận đê. Mai cô mang vàng sang. Tôi mở hòm đình.

— Hết chương 31 —