Đêm hăm mốt tháng Bảy năm ấy

Chương 8: Đêm hăm mốt tháng Bảy năm ấy

– Chị biết cái gì mà nói!

Thằng Thao đập cái chén xuống mâm. Chén không bể, nhưng canh văng ra mặt chiếu. Má giật mình, buông đũa.

Chuyện bắt đầu từ một câu rất nhỏ. Bữa cơm tối thứ Năm, Thao kể bà Năm đau lưng mấy bữa nay, chiều nay nó qua phụ bà khiêng mấy bao lúa mộng vô kho. Thi nói, giọng không suy nghĩ: "Em lo cho bả quá ha. Bả nói nhà bả không bán nha cho người họ Trần, em là người họ Trần đó." Thao im. Cô nói thêm, vì cô mệt, vì cả tuần nay cô ngủ không đủ năm tiếng, vì hình ảnh bà Sáu Mít nháy mắt cứ lởn vởn trong đầu: "Mà em cũng lạ. Nhà bả làm cháy lò nhà mình. Em đi làm cho con trai bả. Em khiêng lúa cho bả. Em ra bến ngồi với ảnh mỗi năm..."

Tới đó thì nó đập chén.

– Thao! – má la.

– Chị không biết cái gì hết! – Mặt thằng Thao đỏ gay, mắt đỏ hoe. – Chị ở Sài Gòn mười năm, chị về được mấy bữa, chị biết cái gì mà nói nhà người ta?

– Chị biết lò nhà mình cháy. – Thi đặt đũa xuống. – Chị biết ông nội để lại cái chảo đồng, cháy rồi. Chị biết má mất ba tháng hàng Tết. Còn cái gì chị không biết, em nói chị nghe đi.

Thằng Thao há miệng ra. Thi thấy môi nó run. Trong một giây cô tưởng nó sắp nói. Rồi nó đứng bật dậy, đá văng cái ghế đẩu, đi thẳng ra cổng. Tiếng xe đạp lạch cạch xa dần.

Má ngồi im. Rồi má lấy cái giẻ lau vết canh trên chiếu, lau chậm rãi, lau mãi một chỗ.

– Nó thương bà Năm. – má nói. – Từ hồi ông Năm mất, nó qua phụ bả hoài. Mầy đừng nói vậy với nó nữa.

– Má, rốt cuộc nhà mình với nhà đó có chuyện gì mà con không biết?

– Có chuyện gì đâu. – Má đứng dậy, bưng mâm xuống bếp. – Ăn đi.

Thi không ăn nữa.

Sáng hôm sau, cô ra vườn chuối sau nhà. Cô muốn đi bộ cho nguôi, và cô muốn coi lại cái nền bếp cũ. Mấy hôm nay cô nghĩ, nếu hợp tác xã mở rộng mà không được dùng đất lò nhà bà Năm, thì có thể dùng chỗ này, đất nhà cô. Dọn vườn chuối, xây trại mới.

Cô đi một vòng quanh nền bếp. Gạch đen, nứt, cỏ mọc kín kẽ. Phía sau nền bếp, sát chân bức tường cháy, có một gò đất nhỏ phủ đầy lá chuối mục. Cô lấy chân gạt lá ra.

Một vành kim loại xỉn màu nhô lên khỏi mặt đất.

Thi ngồi xuống, lấy tay bới. Đất ẩm, mềm. Một cái vành tròn, rồi một cái quai, rồi lòng chảo. Cái chảo đồng của ông nội.

Cô nhớ cái chảo này từ khi biết nhớ. Đường kính hơn một mét, đúc bằng đồng, ông nội mua từ thời trước giải phóng, nghe nói phải đổi cả một con bò. Ba cô quý nó như quý cái bàn thờ. Mỗi mùa nha Tết xong, ba lấy tro bếp chà cho nó sáng bóng lên, treo lên vách trại lò, nó phản chiếu lửa đỏ rực như một mặt trời nhỏ. Ba nói nha nấu chảo đồng trong hơn nha nấu chảo gang, ngọt êm hơn. Ba mất rồi, má vẫn giữ lệ đó.

Bây giờ nó nằm đây, nửa chìm trong đất. Lửa đã làm nó biến màu, chỗ đen, chỗ tím, chỗ xanh rỉ đồng. Một vết nứt chạy dài từ vành xuống tới gần đáy, rộng bằng ngón tay. Chảo đồng không nứt vì lửa củi bình thường. Nó chỉ nứt khi đang nóng mà bị dội nước lạnh đột ngột, như khi người ta chữa cháy.

Thi ngồi trên đất ẩm, tay đặt lên vết nứt, và lần đầu tiên sau mười năm, cô để cho mình nhớ lại.

Sáng thứ Sáu, ngày bốn tháng Chín năm 2015. Cô mới vào ký túc xá được mười hai ngày. Phòng tám người, giường tầng, quạt trần kêu cót két. Sáu giờ sáng má gọi. Má khóc, nói không thành câu. Cháy rồi con ơi, lò nhà mình cháy rồi, cháy hết rồi. Cô hỏi có ai bị gì không. Má nói không, thằng Thao phỏng tay mà không sao. Cô hỏi cháy sao. Má nói lửa từ lò nhà bên bay qua.

Cô gọi cho Hiệp. Tám giờ sáng, cô đứng ở hành lang ký túc xá, nắng Sài Gòn rọi chói mắt, bấm số anh. Chuông reo rất lâu. Anh bắt máy. Giọng anh khàn, như người thức trắng.

– Anh ơi, nhà em cháy, má em nói...

– Lửa từ lò nhà anh. – anh nói. – Em đừng gọi nữa.

Rồi anh cúp máy.

Cô gọi lại. Không ai bắt. Cô gọi suốt ngày hôm đó, hôm sau, hôm sau nữa. Không ai bắt. Rồi số đó không liên lạc được nữa. Cuối tháng Chín, đứa bạn học cùng lớp cấp ba, con Ngân, nhắn tin hỏi thăm. Trong tin nhắn, con Ngân viết như vô tình: "Mà nghe nói anh Hiệp giờ đi với chị Giáng rồi đó, mày biết chưa."

Cô không trả lời con Ngân. Cô không gọi cho Hiệp nữa.

Còn cái hũ nha tới vào chiều thứ Hai, ngày bảy tháng Chín. Bác bảo vệ ký túc xá gọi cô xuống, nói có hàng gửi theo xe khách, tài xế để ở phòng bảo vệ. Một cái hũ sành nhỏ quấn trong mấy lớp báo cũ, nhét trong cái hộp giấy đựng bánh. Cô mở ra giữa sân, dưới gốc cây sao. Cái hũ, cái nắp lá chuối, sợi lác, mảnh giấy. "Mạch nha chị Hai. Mẻ đầu tay của Thao. Nấu đêm 21-7."

Cô ngồi dưới gốc cây sao, ôm cái hũ khóc. Khóc vì nhớ nhà, vì lò cháy, vì một cuộc điện thoại chưa tới mười giây. Lúc đó cô nghĩ thằng em mình nấu lén một mẻ nha hồi tháng Bảy, lúc cô còn ở nhà chờ giấy báo nhập học, nó giấu kỹ để làm quà bất ngờ. Rồi lò cháy, nó vẫn nhớ gửi cho cô. Cô thương nó tới thắt ruột. Cô tự hứa không bao giờ mở cái hũ đó ra ăn. Cô sẽ giữ nó, tới ngày nào cô có chuyện vui nhất đời mới mở.

Mười năm rồi.

Thi đứng dậy, phủi đất trên tay. Cô đi vào nhà. Má đang ngồi ở hiên lựa đậu phộng, mấy cái mẹt tre bày la liệt.

– Má. – cô ngồi xuống đối diện. – Cái đêm cháy đó, má ở đâu?

Má ngẩng lên, cái nhìn của người bị hỏi bất ngờ.

– Má ở bên ngoại. Mầy hỏi chi?

– Con hỏi thôi. Má kể con nghe đi. Mười năm nay con chưa nghe ai kể cho đàng hoàng.

Má lựa một hột đậu lép bỏ ra, rồi một hột nữa. Rồi má thở ra.

– Bữa đó là bữa trước giỗ ông ngoại mầy. Bà ngoại mầy già rồi, cậu mợ mầy đi làm ăn xa, không ai lo. Má qua bên ngoại từ trưa để làm cỗ. Thằng Thao đòi theo, má không cho, tại sáng hôm sau nó đi học. Má gửi nó ngủ nhờ bên nhà bà Năm. Hồi đó hai nhà còn qua lại.

– Còn lò nhà mình?

– Lò nhà mình tắt. Mùa đó chưa tới mùa nha Tết, nhà mình đâu có nấu. – Má nói. – Mà tháng Sáu năm đó má mới đập bếp lò xây lại, lợp lại cái mái lá mới. Xây xong mới khô, còn chưa nhóm lửa lần nào thì nó cháy. Tiếc đứt ruột.

Thi ngồi im một chút.

– Mà thằng Thao nấu được mẻ nha gửi con mà má. Cái hũ nó gửi theo xe khách đó, má nhớ không? Nó ghi là nấu hồi tháng Bảy.

– Tháng Bảy nào? – má nhíu mày. – Tháng Sáu tháng Bảy lò nhà mình mới xây, chưa nhóm lửa, có nấu được đâu. Chắc nó nấu ké bên lò ông Năm. Hồi đó thằng Hiệp cưng nó lắm, cho nó đứng chảo chơi hoài.

Thi gật. Vậy là thằng Thao nấu ở lò bên nhà bà Năm, hồi cô còn ở nhà. Hợp lý. Cô cất câu hỏi đó đi, như cất một tờ hóa đơn đã thanh toán.

– Vậy thằng Thao ngủ bên nhà bà Năm, rồi nó chạy qua chữa cháy, nên nó phỏng tay?

– Ừ. Nghe nói vậy. Lúc má về tới thì cháy rụi hết rồi. Thằng Thao ngồi ở hiên nhà bà Năm, hai tay quấn khăn ướt, run như con gà mắc mưa. Má hỏi gì nó cũng không nói. Nó không nói cả tuần.

– Còn anh Hiệp?

Má ngừng tay. Hột đậu phộng nằm im trong lòng bàn tay má.

– Thằng Hiệp lúc đó đi đâu má không biết. Má chỉ thấy ông Năm. Ông Năm đứng giữa sân, mình mẩy đen thui, nói với cả xóm: "Lửa lò nhà tôi. Tôi nấu khuya, than bay qua mái lá. Tôi chịu." Ổng nói vậy. Ổng quỳ xuống trước mặt má.

Má bỏ hột đậu vào mẹt, rồi úp hai bàn tay lên mặt. Thi chưa bao giờ thấy má làm vậy.

– Thôi. Mầy đừng hỏi nữa.

Trưa đó Thi gọi cho thằng Thao. Nó không bắt máy. Cô nhắn: "Chị xin lỗi. Tối về ăn cơm." Mười phút sau nó nhắn lại hai chữ: "Dạ chị." Không dấu chấm, không biểu tượng gì. Cô nhìn hai chữ đó rất lâu.

Rồi cô gọi cho Diễn, kể chuyện cái chảo đồng. Anh đang ăn trưa trong phòng trực, vừa nhai vừa nghe.

– Em muốn đem cái chảo về sửa không? – anh hỏi. – Anh có ông bác bên ngoại làm đồ đồng ở dưới Chợ Lớn. Ổng hàn được.

– Nứt vậy hàn được hả anh?

– Ổng nói cái gì bằng đồng ổng cũng hàn được. Trừ trái tim. – Diễn cười. – Câu đó của ổng, không phải của anh nha.

Thi cười theo. Cười xong thì thấy mắt mình cay.

Chiều đó Thi đứng trước cổng nhà bà Năm.

Cô không biết mình tới để làm gì. Có lẽ để hỏi đêm đó thằng Thao có thật ngủ bên nhà bà không. Có lẽ để hỏi vì sao một người quỳ xuống nhận lỗi, đền tiền, rồi mười năm sau vợ người đó lại là người giận dữ. Có lẽ chỉ vì cô thấy cái chảo đồng nằm dưới đất, và cô không chịu nổi cảm giác có ai đó biết một điều về đời cô mà cô không biết.

Cổng nhà bà Năm là cổng sắt sơn xanh đã tróc, khép hờ. Trong sân, bà Năm đang ngồi trên bậc thềm, cái rổ khoai lang để bên cạnh, con dao nhỏ trên tay.

– Bác Năm. – Thi gọi.

Bà ngẩng lên.

– Con muốn hỏi bác một chuyện. Cái đêm lò nhà con cháy, thằng Thao em con ngủ nhờ bên nhà bác. Bác có nhớ...

Con dao trên tay bà Năm dừng lại giữa củ khoai.

Bà đứng dậy. Chậm. Củ khoai lăn xuống bậc thềm. Bà đi ra cổng, đứng bên kia cánh cửa sắt, nhìn thẳng vào mặt Thi, gần tới mức Thi thấy được từng nếp nhăn quanh mắt bà đang co lại.

– Mầy còn dám nhắc cái đêm đó? – bà nói. Giọng bà không lớn. Nó run.

— Hết chương 8 —