Mộng lúa ở Bình Mạch

Chương 7: Mộng lúa ở Bình Mạch

– Sáu chục một ký. Nha nguyên chất, nấu củi, cô mua về ăn với bánh tráng là hết sẩy.

Người đàn bà bán hàng khô ở chợ Gò múc một vá nha từ cái thùng nhựa trắng, giơ lên cao cho nó chảy xuống thành một dải óng ánh. Nha này trong hơn nha của hợp tác xã, màu vàng nhạt như nước trà, chảy nhanh, không kéo sợi.

– Dạ, cho con nửa ký. – Thi nói.

Đó là hũ thứ ba cô mua sáng nay. Hũ thứ nhất ở sạp bà Hai Nghĩa, chín mươi lăm nghìn, đúng là nha của ông Chín Mão. Hũ thứ hai ở sạp kế bên, tám mươi nghìn, nha sẫm màu, ngửi có mùi khét gắt hơn bình thường. Hũ thứ ba này rẻ nhất.

Cô đứng ngay giữa lối đi của chợ, mở nắp, nhỏ một giọt lên mặt kính cái máy đo độ ngọt cầm tay, đưa lên mắt nhìn. Rồi cô nếm. Ngọt gắt, ngọt ngay đầu lưỡi rồi tắt, không có cái hậu bùi bùi của mộng lúa. Phía sau có chút vị đắng nhẹ của đường thắng.

Người đàn bà nhìn cô, cau mày.

– Cô làm gì vậy? Đo đạc chi?

– Dạ, con đo độ ngọt. Con làm nghề này.

– Nghề gì mà ra chợ đo nha người ta. – Bà ta với tay lấy cái nắp thùng đậy lại, lườm cô một cái. – Mua thì mua, không mua thì thôi.

Thi trả tiền, cảm ơn, đi ra. Cô không trách bà. Có thể chính bà cũng không biết nha mình bán là thứ gì. Người ta chở tới một thùng, nói là nha Gò Nha, bà mua bốn chục bán sáu chục, lời hai chục.

Mấy hôm nay, sau khi Diễn về, cô cố làm việc nhiều hơn, ngủ ít hơn. Hôm thứ Hai, cô hỏi thằng Thao vì sao nó biểu cô cưới Diễn rồi đi cho lẹ. Nó gãi đầu, nói tại thấy chị cãi lộn với bác Năm hoài, má lo, má mất ngủ, huyết áp lên. Câu trả lời nghe có lý, Thi để yên. Nhưng mỗi lần nhìn đôi bàn tay sẹo của nó, cô lại nhớ cái giọng gấp gáp hôm đó, như giọng người đứng trên bờ thấy ai sắp đạp hụt chân.

Ra khỏi chợ, Hiệp đang đứng chờ ở gốc bàng, ngồi trên yên xe máy, chân chống đất.

Sáng nay anh nói phải lên xóm Đồng Lớn đặt mua lúa làm mộng cho đợt hàng mới, tiện đường ghé chợ. Thi hỏi đi theo được không. Cô cần biết lúa làm mộng của hợp tác xã từ đâu ra, giống gì, bảo quản sao. Anh nói được.

– Mua được gì không? – anh hỏi.

– Ba hũ. – Thi giơ cái túi nilon lên. – Một hũ của ông Chín. Hai hũ của ai không biết, nói là nha Gò Nha. Một trong hai hũ đó tôi nghĩ có pha.

– Hũ sáu chục chớ gì.

– Sao anh biết?

– Cả chợ này ai cũng biết. – Hiệp nổ máy. – Có một ông lái buôn ở phía nam tỉnh, chở nha công nghiệp lên, ba chục một ký. Ổng pha với nha thiệt, tỷ lệ bao nhiêu thì tùy ổng, rồi bỏ mối cho mấy sạp, nói là nha Gò Nha. Hợp tác xã không làm gì được. Tên Gò Nha đâu có ai giữ. Ai muốn kêu thì kêu.

Thi leo lên ngồi sau xe. Cô ngồi lùi ra sau, tay vịn vào cái baga phía sau lưng, không chạm vào anh.

Xe chạy dọc con đê, rồi rẽ vào đường bê tông nhỏ giữa đồng. Lúa vụ mùa đang thì con gái, xanh mướt hai bên đường, gió lướt qua thành từng làn sóng. Đường hẹp, mỗi lần gặp xe đi ngược chiều, Hiệp phải tấp vào sát mép. Một lần bánh xe sụp xuống ổ gà, Thi chúi người về phía trước, tay buông khỏi baga, chụp vào vai anh.

Cô rút tay lại ngay. Hiệp không nói gì.

Hồi nhỏ, anh hay chở cô bằng xe đạp, cái xe đạp mi-ni màu đỏ của ba anh, cô ngồi sau, hai tay ôm eo anh, hai chân đong đưa. Đi học, đi chợ, đi coi hát bội ở đình. Có lần anh chở cô lên tận Đồng Lớn coi người ta cấy, ngang con dốc anh đạp không nổi, hai đứa phải xuống dắt, cô cười anh suốt đường về.

Bây giờ anh chạy xe máy, cô ngồi sau, giữa hai người là một khoảng trống đủ để nhét thêm một cái ba lô.

Xóm Đồng Lớn ở cuối con đường bê tông, mấy chục nóc nhà nằm giữa đồng. Nhà ông Tám Rẫy có cái sân phơi lúa rộng nhất xóm, trên sân đang phơi một lớp lúa vàng óng. Ông Tám tóc bạc, cởi trần, ngực đen như đồng hun, đang cầm cái cào gỗ đảo lúa.

– Thằng Hiệp! – ông la lên. – Lại đặt lúa nữa hả mậy? Tháng trước đặt bốn tạ chưa đủ hả?

– Dạ, lần này con đặt hai tấn, chú Tám.

Ông Tám dừng tay, chống cái cào xuống sân.

– Hai tấn? Mầy làm nha hay mầy mở nhà máy?

– Hợp tác xã có hợp đồng lớn. – Hiệp nói, rồi chỉ Thi. – Đây là cô Thi, kỹ sư bên công ty. Cô muốn coi lúa.

Ông Tám nhìn Thi, rồi nhìn Hiệp, rồi nhìn Thi lần nữa. Ông nheo mắt.

– Con nhỏ nhà ông Tư Lộc đó hả? Con gái của Xoan?

– Dạ.

– Trời đất. – Ông Tám cười khà khà. – Tao nhớ mầy. Hồi xưa thằng Hiệp chở mầy lên đây coi cấy, mầy té xuống ruộng, ướt nhem, khóc như bò rống. Nó lội xuống kéo mầy lên, rồi nó cõng mầy về tới nhà, xe đạp để lại đây ba ngày mới quay lên lấy.

Thi không nhớ chi tiết đó. Cô chỉ nhớ con dốc và tiếng cười. Cô quay qua nhìn Hiệp. Anh đang cúi xuống bốc một nắm lúa trên sân, chăm chú xem như thể nắm lúa có viết chữ.

Ông Tám dẫn cô đi coi kho lúa. Lúa làm mộng phải là lúa mới, nảy mầm đều, hạt chắc, không mốc. Ông trồng một giống lúa cũ, cây cao, hạt nhỏ, năng suất thấp, nhưng nảy mầm tốt. Ông nói giống này ông giữ từ đời ông nội, xóm Đồng Lớn chỉ còn ông với hai nhà nữa trồng, trồng để bán cho mấy lò nha dưới Gò Nha. Thi ghi chép, chụp hình, bốc mấy nắm lúa bỏ vào túi giấy làm mẫu.

Lúc cô đang chụp hình kho thì ông Tám đi tới gần, hạ giọng:

– Mầy về lâu không con?

– Dạ, chừng ba tháng.

– Ừ. – Ông gật gù. – Mầy về là phải. Má mầy một mình. Mà... – ông ngó ra sân, chỗ Hiệp đang ngồi xổm nói chuyện với vợ ông, rồi lại nhìn cô. – Mà thằng đó, mười năm nay nó sống như ông già. Làm, làm, làm. Không có đi đâu, không có chơi bời gì. Đám cưới đám hỏi bạn bè nó cũng không đi. Ai hỏi thì nó nói bận lò.

Thi không biết trả lời sao. Cô cầm cái túi giấy đựng lúa, nắm chặt tới mức giấy nhàu.

Về tới xóm thì gần trưa. Hiệp chở Thi ghé nhà ông Bảy Tửu, vì sáng nay ông nhắn qua Giáng muốn gặp cô.

Ông Bảy ngồi dưới giàn mướp, trên cái chõng tre, bên cạnh có bình trà và một cái đĩa đựng mấy miếng kẹo gương vỡ. Ông mời cô ngồi, mời Hiệp ngồi, rót trà ra hai cái chén nhỏ.

– Tao nghe thằng Hiệp nói mầy cứu được mẻ nha. – ông nói. – Đo nóng đo lạnh bằng cây que sắt.

– Dạ, con dùng nhiệt kế.

– Hồi xưa tao đo bằng cùi chỏ. – Ông Bảy đưa cái cùi chỏ khẳng khiu lên. – Nhúng cùi chỏ vô, nóng mà không rát là trộn. Cùi chỏ nó không có biết nói số. Mà nó biết.

Thi cười. Ông Bảy cũng cười, móm mém.

Ông kể. Ông kể cái xóm này từ hồi ông còn bé, hồi ông nội ông nấu nha bán cho ghe bầu chở ra Hội An, ra Huế. Cái gò đất cao ven sông này hồi đó có cả chục lò, khói bay ngợp trời. Người đi ghe ngang qua ngửi mùi nha là biết tới Gò Nha. Cái tên xóm là cái tên của nha, không phải ngược lại.

– Mấy cái nhãn kẹo hồi trước năm bảy lăm, tao còn giữ mấy tấm. – ông nói. – In chữ "Kẹo gương Gò Nha" bằng mực đỏ, in tay. Nhà nào cũng in, nhà nào cũng dán. Không ai giành của ai. Ai nấu nha trên cái gò này, nha đó là nha Gò Nha. Ai nấu chỗ khác mà nói là Gò Nha, cả xóm biết, cả chợ biết, tự nó không bán được.

– Bây giờ thì bán được rồi, ông Bảy. – Hiệp nói. – Nha sáu chục một ký ngoài chợ đó.

Ông Bảy thở dài, nhấp ngụm trà.

– Ờ. Bây giờ thì khác. Người ta mua hàng không có hỏi người bán. Người ta đọc chữ.

Lúc hai người đứng dậy về, bà Sáu Mít đi ngang qua cổng nhà ông Bảy, tay xách giỏ chợ. Bà dừng lại, nheo mắt nhìn Thi, nhìn Hiệp, rồi cười hề hề.

– Hiệp nè, mầy chở cô kỹ sư đi đâu về đó? – Bà nói to, đủ cho nửa xóm nghe. – Mà nè, chừng nào mầy với cô Giáng làm đám, cho bà ăn với? Thằng Tôm nó kêu mầy là ba Hiệp rồi đó, bà nghe rồi nghen.

Hiệp dắt xe ra, nổ máy.

– Bà lo bán nước đi bà Sáu.

Anh không nói không. Anh cũng không nói có.

Bà Sáu cười ha hả, xách giỏ đi tiếp, còn quay lại nháy mắt với Thi một cái.

Thi về nhà bằng chân, không ngồi lên xe máy. Cô nói đường gần, đi bộ cho giãn gân cốt. Hiệp nhìn cô một giây, rồi chạy đi.

Cô đi trên con đường đất đỏ dưới nắng trưa, cầm túi nilon ba hũ nha với túi giấy đựng lúa mẫu. Cô tự nói với mình, rành rọt như đọc báo cáo: người ta ba mươi tuổi, người ta có quyền cưới ai người ta muốn. Giáng là người tốt. Thằng Tôm cần một người cha. Cô thì có Diễn. Cô chọn Diễn. Không có gì để nghĩ.

Cô đi nhanh hơn. Mồ hôi chảy xuống hai bên thái dương.

Tối đó, cô ngồi ở bàn học cũ, nhập số liệu ba hũ nha vào máy tính. Điện thoại reo. Chị Mân.

– Thi nè, chị đọc báo cáo tuần rồi. Vụ cứu mẻ nha chua, hay lắm, chị đem ra kể trong cuộc họp, ai cũng khen. – Giọng chị Mân phấn khởi. – Mà chị cần em làm thêm một việc. Em ghi lại toàn bộ quy trình của họ. Từng bước một. Ngâm lúa bao lâu, nhiệt độ ủ bao nhiêu, nấu bao lâu, lửa ra sao, nha tới thì nhìn thấy gì. Có số đo, có hình từng công đoạn.

– Dạ, em đang ghi. Để mình kiểm soát chất lượng...

– Ừ, ừ, để kiểm soát chất lượng. Mà để làm hồ sơ nữa. – Chị Mân nói nhanh. – À, cái hình đôi tay em đánh nha bằng hai que tre hồi Tết đó, em gửi chị bản gốc, độ phân giải cao nha. Bên thiết kế cần.

– Bên thiết kế làm gì vậy chị?

– Thì làm bao bì. – Chị Mân cười. – Em hỏi kỹ quá. Vậy nha, cuối tuần em gửi chị.

Chị cúp máy. Thi nhìn cái điện thoại, rồi nhìn sang ống tre trên góc bàn, nơi hai que tre có ba cái khấc đang nằm, đầu que bóng lên dưới ánh đèn.

— Hết chương 7 —