Mẫu số bảy

Chương 13: Mẫu số bảy

– Số bảy là nhà ông Chín. – Hiệp nói.

Anh nói trước khi cô kịp nói. Anh đứng ở cửa chòi, mồ hôi còn chảy dài hai bên thái dương, nhìn lên tấm bảng trắng, rồi nhìn cô. Anh không hỏi kết quả ra sao. Nhìn mặt cô là đủ.

– Pha siro công nghiệp. – Thi nói. – Chưa biết bao nhiêu phần trăm. Kết quả chính thức hai ngày nữa mới có.

Hiệp ngồi xuống cái ghế nhựa, hai khuỷu tay chống lên đầu gối, cúi mặt nhìn xuống nền đất. Một lúc lâu anh không nói gì.

– Trong kho có bao nhiêu nha của ông Chín? – Thi hỏi.

– Một trăm hai chục ký. Ổng giao hôm thứ Bảy với hôm qua.

– Đổ chung với nha khác chưa?

– Chưa. Mỗi hộ giao, anh để riêng một chum, dán tên. Chưa trộn.

Thi thở ra. Ít ra còn cái đó.

– Theo hợp đồng, tôi phải báo công ty trong bốn mươi tám tiếng. – cô nói. – Bất kỳ mẫu nào không đạt.

Hiệp ngẩng lên.

– Cho anh bảy ngày.

– Không được.

– Bảy ngày. Anh làm cho ra lẽ. Ông Chín sáu mươi bảy tuổi, nấu nha từ hồi mười lăm. Ổng không phải người như vậy. Có chuyện gì đó. Anh tìm ra rồi em báo.

– Bốn mươi tám tiếng là chữ trong hợp đồng anh ký. – Thi nói. – Hôm thứ Ba tuần trước, anh ngồi chỗ này, anh ký trang chín, điều mười bốn. Anh đọc rồi.

– Anh đọc rồi.

– Tôi báo trễ, mà công ty biết, thì hợp đồng có thể bị hủy. Cả chín hộ mất. Không phải chỉ ông Chín.

Hiệp đứng dậy, đi ra cửa, rồi đi vào. Cái chòi nhỏ quá, anh đi ba bước là đụng vách.

– Vậy em tính sao?

Thi đã nghĩ trong lúc anh đi qua đi lại.

– Tôi báo trong bốn mươi tám tiếng. Nhưng tôi không báo trơn một câu "mẫu số bảy pha nha". Tôi báo kèm sự việc, nguyên nhân, lô hàng đã cách ly, cách khắc phục. Công ty đọc báo cáo mà thấy mình đã xử lý xong, thì họ không có lý do hủy. – Cô nhìn đồng hồ. – Tức là mình còn bốn mươi tám tiếng để làm cho ra lẽ. Không phải bảy ngày.

Hiệp nhìn cô. Rồi anh lấy chìa khóa xe máy trên móc.

– Đi.

Nhà ông Chín Mão im lìm. Nửa mái tôn mới, nửa mái ngói cũ, giữa trưa nắng gắt. Ông Chín ngồi ở hiên, chỗ cũ, chân gác lên ghế. Thấy Hiệp với Thi dắt xe vô sân, ông bỏ chân xuống, ngồi thẳng lên.

– Hai đứa đi đâu trưa vậy?

Hiệp không vòng vo.

– Chú Chín, mẫu nha của chú gửi lên tỉnh, người ta nói có pha nha công nghiệp.

Ông Chín ngồi im. Mặt ông không đổi, nhưng Thi thấy hai bàn tay ông đặt trên đầu gối co lại.

– Người ta nói bậy. – ông nói. – Tui nấu nha năm chục năm...

– Con biết. – Hiệp nói. – Năm chục năm chú chưa pha một ký nào. Nên con mới tới hỏi chú, chớ không phải đi báo xã.

Ông Chín nhìn xuống sân. Một con gà mái dẫn bầy con đi ngang, mổ lép bép trên đất.

Từ trong nhà, thằng Lượm đi ra, bụng phệ, áo ba lỗ, tay cầm điếu thuốc. Nó nhìn ba nó, nhìn Hiệp, nhìn Thi.

– Thôi ba. – nó nói. – Nói đi ba.

– Mầy im!

– Ba không nói thì con nói. – Lượm quăng điếu thuốc xuống đất, lấy chân di. Nó nói với Hiệp, nói nhanh như sợ mình đổi ý: – Ông lái Sáng dưới phía nam, anh biết ổng mà. Ổng chở nha công nghiệp lên bỏ mối cho mấy sạp chợ Gò. Tháng trước ổng ghé đây. Ổng nói nhà mình nợ đại lý phân bón bốn chục triệu, ổng biết, cả chợ biết. Ổng nói hợp đồng công ty Sài Gòn ép mình giao số lượng lớn, nhà mình có một cái lò nhỏ, làm sao đủ. Ổng nói pha ba phần, không ai biết. Ổng bán chịu, khi nào có tiền công ty trả thì trả ổng.

– Ba phần là ba phần mười? – Thi hỏi.

– Dạ. Ba phần nha công nghiệp, bảy phần nha nhà. – Lượm nói. – Ba con không chịu. Con ép ba. Con nói ba không làm thì cuối năm đại lý siết cái xe tải của con. Lỗi con, cô.

Ông Chín ngồi bất động trên cái ghế gỗ. Ông nhìn ra sân, nhìn bầy gà, mắt ông mờ đục. Rồi hai vai ông rung lên. Không có tiếng. Chỉ có hai cái vai gầy dưới lớp áo bà ba bạc màu rung lên từng đợt.

Thi đứng giữa sân, nhìn ông già năm mươi năm nấu nha ngồi khóc trên cái hiên nhà của mình. Cô thấy cái báo cáo cô định viết, cái báo cáo với những chữ "sự việc, nguyên nhân, cách ly, khắc phục", trở nên nhỏ xíu, nhỏ như một hạt tro trong hũ nha.

Hiệp đi tới, ngồi xuống bậc thềm, ngay dưới chân ông Chín.

– Chú Chín. – anh nói. – Nợ đại lý bốn chục triệu phải không?

Ông Chín không trả lời.

– Hợp tác xã ứng cho chú hai chục. – Hiệp nói. – Tiền ứng của công ty tuần sau về. Còn hai chục, con đứng ra nói với đại lý, giãn qua sau Tết, trả bằng tiền hàng. Từ giờ tới hết hợp đồng, chú nấu ở lò chung, con với thằng Thao đứng chảo cùng chú. Một trăm hai chục ký trong kho, con đem đổ.

– Đổ? – Lượm la lên. – Một trăm hai chục ký...

– Đổ. – Hiệp nói. – Không bán, không cho. Mình mà bán ra chợ, người ta mua về ăn, cũng là nha Gò Nha. Đổ.

Ông Chín cúi xuống nhìn Hiệp. Nước mắt chảy xuống mấy nếp nhăn, đọng lại ở cằm.

– Mầy đổ nha của tao. – ông nói. – Nha tao nấu. Năm chục năm, tao chưa đổ đi ký nào.

– Dạ, con đổ. – Hiệp nói. – Chú nấu lại. Con ở bên. Mẻ đầu chú nấu lại, con xin chú cái chén vét chảo.

Ông Chín nhìn anh, rồi bật ra một tiếng cười lẫn trong tiếng nấc.

Về tới hợp tác xã, trời đã xế chiều. Thi ngồi vào bàn, mở máy tính, viết báo cáo. Hiệp ngồi bên kia bàn, kể lại cho cô từng mốc ngày, từng con số. Cô viết đúng sự thật. Một hộ xã viên, do áp lực nợ và bị lái buôn dụ dỗ, đã pha khoảng ba mươi phần trăm siro công nghiệp vào lô nha một trăm hai mươi ký giao cho hợp tác xã. Lô này chưa trộn với hàng khác, đã cách ly, sẽ tiêu hủy có biên bản. Hộ này từ nay sản xuất tại lò chung dưới giám sát của giám đốc hợp tác xã. Hợp tác xã áp dụng quy định mới từ ngày hôm nay: mỗi mẻ nha giữ một hũ mẫu lưu có dán ngày giờ, người nấu. Mỗi tháng lấy ngẫu nhiên ba mẫu gửi kiểm nghiệm. Nha từ lò riêng của các hộ phải được kiểm tra trước khi nhập kho.

Cô đọc lại hai lần. Rồi cô thêm một đoạn cuối, đoạn không ai bắt cô viết: "Lỗi này được phát hiện nhờ chính quy trình kiểm nghiệm mà hợp tác xã đồng ý áp dụng. Theo đánh giá của tôi, việc hợp tác xã tự xử lý dứt khoát, chấp nhận thiệt hại, cho thấy họ là đối tác đáng tin cậy."

Hiệp đọc đoạn đó trên màn hình, qua vai cô.

– Em viết vậy công ty có tin không?

– Không biết. – Thi nói. – Mà tôi viết cái tôi tin.

Cô bấm gửi lúc bảy giờ mười tối thứ Năm. Chưa tới chín tiếng sau cuộc gọi.

Tối đó, một trăm hai mươi ký nha của ông Chín được đổ xuống cái hố đào sẵn sau vườn hợp tác xã. Giáng đứng ghi biên bản dưới ánh đèn pin. Chị ghi số ký, ghi giờ, ghi tên người chứng kiến, rồi đưa cho Hiệp ký, đưa cho Thi ký. Tờ giấy ướt sương, chữ nhòe ở mép. Ông Bảy Tửu chống gậy ra đứng coi. Thằng Thao với Hiệp mỗi người bưng một đầu chum, nghiêng xuống. Nha chảy ra, chậm, sánh, vàng óng dưới ánh đèn, ngọt lịm cả một góc vườn. Mấy con kiến bò tới từ đâu không biết, đen kín mép hố.

Ông Chín không ra. Thằng Lượm ra, đứng ở xa, hai tay đút túi quần, mặt cúi gằm.

Lấp đất xong, ông Bảy gõ cây gậy xuống đất ba cái.

– Tụi bây làm vậy là phải. – ông nói. – Hồi xưa ông nội tao kể, có nhà pha bột khoai vô nha, bị phát giác, cả xóm bắt đem nha ra bến đổ xuống sông. Nhà đó ba năm sau không ai mua nha. Bây giờ mình đổ trong vườn, không ai thấy. Là còn thương nhau.

Thi ra con đê ngồi lúc gần mười giờ. Cô không định đợi ai, chỉ là cô không ngủ được. Gió sông mát. Cuối tháng, trăng mọc khuya, trời tối, chỉ có sao và ánh đèn lấp lóe của mấy chiếc ghe câu mực ngoài xa.

Một lúc sau, Hiệp tới. Anh ngồi xuống cách cô chừng một sải tay.

– Anh đổ nha mà như đổ máu. – cô nói.

– Ừ. – Hiệp nói. – Nha của ông Chín ngon. Bảy phần nha ổng nấu, ngon hơn nha của anh. Đổ ba phần siro là đổ luôn bảy phần kia.

– Hai chục triệu hợp tác xã ứng, lấy đâu ra? Tiền ứng của công ty là để mua chảo, mua củi.

Hiệp im một chút.

– Hai chục đó là tiền anh. – anh nói. – Anh để dành sửa cái mái nhà cho má. Để sang năm.

Thi quay sang nhìn anh. Trong bóng tối cô chỉ thấy đường nét gò má, sống mũi, cái cằm.

– Anh gánh cho cả xóm. – cô nói. – Ông Chín, thằng Tôm, chị Giáng, thằng Thao. Hồi đó gánh cho nhà em. Ai gánh cho anh?

Câu đó cô hỏi bằng chữ "em". Cô không để ý, cho tới khi nói xong.

Hiệp cười khẽ.

– Có ông Bảy. Ổng khen anh "tạm được".

– Em hỏi thiệt.

– Anh trả lời thiệt. – Hiệp nói. Anh nhặt một viên sỏi trên mặt đê, ném xuống nước. Tiếng tõm nhỏ xíu. – Kim, em đừng nhìn anh như vậy. Anh không phải người tốt gì đâu. Anh làm vì anh muốn làm. Gánh được thì gánh. Gánh không được thì để xuống.

– Có cái gì anh để xuống chưa?

Hiệp không trả lời.

Hai người ngồi đó tới khi mấy ngọn đèn ghe câu ngoài xa tắt dần từng ngọn. Không ai nói thêm câu nào. Rồi Hiệp đứng dậy về trước. Thi ngồi lại một lúc, cầm điện thoại lên. Có một tin nhắn mới. Chị Mân, gửi lúc chín giờ năm mươi:

"Chị đọc báo cáo rồi. Em xử lý tốt. Thứ Bảy chị về xóm em. Chị muốn tận mắt coi cái lò."

Thi nhắn lại: "Dạ, em đón chị ở ga hay ở sân bay?"

Chị Mân trả lời gần như liền: "Chị bay ra Chu Lai, có xe công ty đưa. Em khỏi lo. Em chuẩn bị giùm chị một buổi gặp giám đốc hợp tác xã, riêng."

Thi đọc chữ "riêng" hai lần. Rồi cô tắt điện thoại, đi về theo con đường đất tối om, nghe tiếng ếch dưới mương kêu không dứt.

— Hết chương 13 —