Nợ đời trước

Chương 20: Nợ đời trước

Thi không trả lời được câu đó. Cô đứng giữa trại ngâm mộng, tóc nhỏ nước, nhìn bà Năm, và cô nghe giọng mình nói ra một câu của đứa con nít:

– Dạ, con không biết.

Bà Năm gật đầu, như câu trả lời đó đúng như bà đoán.

– Không biết thì về ngủ. – bà nói. – Sáng mai qua nhà tao. Đi cổng trước. Đừng có leo tường.

Bà bật cây đèn pin lên, quay đi. Vòng sáng vàng nhảy trên mặt sân bùn, nhỏ dần rồi khuất sau hàng rào dâm bụt.

Hiệp đứng nhìn theo má mình. Anh không nói gì với Thi nữa. Anh chỉ cởi cái áo mưa treo trên cột, choàng lên vai cô, rồi quay vào đảo lúa tiếp. Thi đi về trong cái áo mưa rộng thùng thình có mùi khói củi.

Sáng Chủ nhật, Thi đi cổng trước.

Cổng sắt xanh mở sẵn. Sân nhà bà Năm quét sạch, mấy chậu mai chiếu thủy xếp dọc hiên, lá còn ướt mưa đêm. Bà Năm ngồi trên bộ ván gỗ giữa nhà, trước mặt là ấm trà và hai cái chén, như đã đặt sẵn từ sớm.

Thi bước lên thềm, cúi đầu chào. Bà Năm chỉ cái ghế đẩu đối diện.

Nhà bà Năm Thi chưa vào lại từ năm mười tám tuổi. Hồi đó cô chạy ra chạy vô như nhà mình, lục nồi cơm nguội, nằm võng ngủ trưa. Bây giờ cô ngồi thẳng lưng trên cái ghế đẩu, hai tay đặt trên đùi, nhìn quanh như khách lạ. Mọi thứ cũ hơn, ít hơn. Cái tủ thờ gỗ mít vẫn ở chỗ cũ, trên đó có tấm ảnh ông Năm Khương, tóc hoa râm, mắt hiền, mặc áo sơ mi trắng cài tới cổ. Góc nhà phía sau, dưới mái ngói, có ba cái thau nhôm đặt ba chỗ, trong thau còn nước.

– Dột hả bác? – Thi hỏi.

– Dột ba năm rồi. – bà Năm nói. – Thằng Hiệp nói sang năm sửa. Năm nào nó cũng nói sang năm.

Thi nhớ tối trên con đê, Hiệp nói hai chục triệu ứng cho ông Chín là tiền anh để dành sửa mái nhà cho má. Cô không nói gì.

Bà Năm rót trà. Trà xanh nấu, nước vàng ngà, đắng chát.

– Hồi hôm tao đứng đó lâu. – bà nói. – Tao nghe hết. Thằng Hiệp kể cho mầy nghe phần của nó. Giờ tao kể phần của tao. Mầy nghe rồi mầy muốn làm gì thì làm.

– Dạ.

Bà Năm uống một ngụm trà, đặt chén xuống.

– Tao không giận thằng Thao. – bà nói câu đầu tiên. – Mầy nhớ cho tao cái đó. Nó mười hai tuổi. Nó nấu nha cho chị nó. Tao mà có đứa con gái đi xa, tao cũng muốn có đứa em như vậy. Hai năm ông Năm nằm liệt, nó qua tắm rửa cho ổng, thay tã cho ổng. Thằng Hiệp đi làm, tao lưng đau, mình tao không lật nổi ổng. Thằng Thao lật. Nó mười sáu, mười bảy tuổi, nó lật ông già nặng sáu chục ký, nhẹ như lật cái gối. Tao thương nó như con.

Thi cúi đầu.

– Tao giận cái khác. – bà Năm nói.

Bà kể. Giọng bà đều, không lên không xuống, như người ta đếm lúa giống. Hai sào ruộng gò sau đình, ruộng của ông nội ông Năm để lại, bán trong một tuần, bán rẻ vì gấp. Cái kho lúa cháy, ba chum ủ nứt, nửa mái trại lò phải lợp lại. Ông Năm từ hôm đó không nấu nha ban đêm nữa, nói thấy lửa là run tay. Năm đó thằng Hiệp đã tính qua hè năm sau vô Sài Gòn học nghề. Nó đậu cao đẳng từ năm mười tám tuổi, hoãn một lần vì ba nó cần người phụ lò. Lần thứ hai thì không còn gì để hoãn, vì không còn tiền mà học.

– Rồi cả xóm. – bà Năm nói. – Mười năm, tao đi chợ, người ta nói nhỏ sau lưng. "Nhà đó đốt lò nhà người ta, rồi còn bắt thằng con đi làm mướn trả nợ." "Ông Năm nấu khuya mà ngủ quên, già rồi còn ham." Tao nghe hết. Tao không cãi được. Tao thề với ổng rồi. Ổng bắt tao thề ở trước bàn thờ ông bà, cái đêm đó, lúc tay thằng Hiệp còn chưa băng.

Bà nhìn lên tấm ảnh trên tủ thờ.

– Ổng chết rồi. Tao vẫn thề.

Ngoài sân, một con chim sẻ đáp xuống chậu mai, rũ nước trên lông, rồi bay đi.

– Ổng đột quỵ năm mười chín, tao không nói là tại cái đêm đó. – bà Năm nói. – Mà tao biết. Bốn năm ổng không ngủ trọn đêm. Đêm nào cũng dậy, ra ngồi ở hiên, nhìn qua bức tường. Có đêm tao ra kêu ổng vô, ổng nói "bà ngủ đi, tui coi chừng lửa". Lửa đâu mà coi.

Thi không biết mình đã khóc từ lúc nào. Cô lấy mu bàn tay chùi mặt, chùi xong lại ướt.

– Còn mầy. – bà Năm nói, quay lại nhìn cô. – Tao giận mầy, vì mầy đi. Mầy đi rồi không về. Mầy không về thì thôi. Rồi mầy về, mầy đứng giữa sân lò của nhà tao, mầy nói nhà mầy không nợ ai. Mầy nói câu đó trước mặt thằng Hiệp. Tao nhìn mặt nó lúc đó, tao không chịu được.

– Con xin lỗi bác.

– Mầy đã xin một lần rồi. – bà Năm nói. – Tao không cần mầy xin hoài. Xin lỗi không lợp được cái mái.

Bà rót thêm trà vào chén của Thi, dù chén còn đầy.

– Tao hỏi mầy hồi hôm, giờ biết rồi thì sao. Mầy không biết. Tao cũng không biết. – bà nói. – Thằng Thao muốn nói với cả xóm, tao biết. Nó muốn từ hồi mười lăm tuổi. Thằng Hiệp không cho. Tao thì thề rồi, tao không nói. Mà nếu nó tự nói, tao cũng không cản. Đó là cái lửa của nó.

Thi ngẩng lên.

– Bác không cản?

– Không cản. – bà Năm nói. – Mà cũng không xúi. Mầy về đi. Đĩa kẹo của con Xoan bữa hổm tao ăn rồi, nói với nó vậy. Nói ít đường lại. Tao răng yếu.

Trưa đó, thằng Thao ngủ tới mười một giờ mới dậy. Nó đi ra hiên, mắt sưng, ngồi xuống cái võng, không ăn sáng. Má đi chợ Gò chưa về. Thi ngồi xuống bậc thềm, ngay dưới chân nó.

– Cái hũ đâu? – cô hỏi.

– Em để trong tủ đồ của em. – nó nói. – Chị muốn lấy lại hả?

– Không. Em giữ đi.

Thằng Thao gật đầu. Rồi nó nói, nhanh, như sợ mình đổi ý:

– Chị Hai, em muốn nói với má. Nói với cả xóm luôn. Em không muốn ai nói bác Năm trai ngủ quên nữa. Ổng không có ngủ quên. Ổng nằm trên giường hai năm, mỗi lần em qua ổng nắm tay em, em biết ổng muốn nói cái gì mà ổng nói không ra.

– Em nói với anh Hiệp chưa?

– Nói rồi. Hồi khuya em xuống lò nói. – Thao cúi xuống. – Ảnh nói không. Ảnh nói ba anh chọn rồi.

Chiều đó Thi xuống lò. Hiệp đang dựng thêm một cái giá phơi mộng dưới mái hiên trại ngâm, vì trời mưa liên tục, mộng ngâm xong phải trải ra hong cho ráo mà không có nắng. Thằng Thao đứng phụ, mặt sưng sỉa. Hai người không nhìn nhau.

– Anh Hiệp. – Thi nói. – Thằng Thao nói em rồi.

Hiệp đóng nốt cây đinh, rồi mới quay lại.

– Ba anh chọn rồi, Kim. Ổng chọn từ cái đêm đó. Ổng trả giá cho cái chọn đó tới chết. Giờ mình nói ra, là mình nói ổng chọn sai.

– Ổng không chọn sai. – Thao nói, giọng vỡ ra. – Ổng chọn cho ổng. Còn em thì chưa được chọn lần nào. Em mười hai tuổi, ổng nắm vai em, ổng nói mầy nhớ chưa, em gật. Đó đâu phải em chọn.

Hiệp nhìn thằng Thao. Lần đầu tiên Thi thấy anh không có câu trả lời.

Cô đứng giữa hai người. Một người là em cô, mười năm ôm một cục than trong bụng. Một người đã đưa tay ra đỡ cái đòn tay cháy cho em cô, rồi đứng ở sân ga Đà Nẵng nhìn tàu chạy. Cô nghĩ tới câu Hiệp nói trong quán cơm bên sông Trà: có những chuyện người ta phải tự nói, người khác nói giùm là lấy mất của người ta.

– Anh Hiệp. – cô nói. – Anh nói với em, chuyện của ai thì người đó nói. Đây là chuyện của nó.

Hiệp im.

– Mà Thao. – Thi quay qua em. – Chưa phải bây giờ.

– Sao chưa?

– Sáng nay chị đo huyết áp cho má. Một trăm sáu lăm trên một trăm. – Thi nói. – Mấy bữa nay mưa, má lo hàng, lo đám hỏi, lo chị, má không ngủ. Em nói ra bây giờ, má chịu không nổi.

Thằng Thao há miệng, rồi ngậm lại. Nó cầm cây búa trên giá, đóng mạnh một cây đinh không cần đóng.

– Vậy chừng nào?

– Chị không biết. – Thi nói thật. – Khi nào má khỏe hơn. Khi nào em chắc em đứng được trước cả xóm mà không run. Chị không ép em, mà anh Hiệp cũng không được ép em. Chịu không?

Hiệp nhìn cô một lúc lâu. Rồi anh gật đầu, rất nhỏ.

Thằng Thao không gật. Nó đóng xong cây đinh, đặt cây búa xuống, đi ra sân lấy thêm tre.

Sáng thứ Hai, Thi ngồi với má ở bàn ăn. Má quấn cái băng của máy đo huyết áp lên bắp tay, bấm nút xanh, ngồi im như Diễn dạy, không nói chuyện, không cử động. Cái máy kêu rè rè.

– Một trăm năm mươi lăm trên chín mươi lăm. – Thi đọc. – Đỡ hơn hôm qua rồi má. Má uống thuốc chưa?

– Uống rồi. Mầy coi hộp thuốc đi, tao đếm cho mầy coi. – Má bóc cái băng ra, nhìn mặt con gái. – Mắt mầy sưng vậy? Mầy khóc cái gì?

– Con đâu có khóc. Con thức khuya làm báo cáo.

Má nhìn cô thêm một lúc. Má không tin. Nhưng má không hỏi. Má ghi con số vô tờ giấy dán trên vách, ngay dưới tờ lịch, rồi đi ra bếp. Trên tờ giấy đã có mười mấy dòng số, nét chữ to và nghiêng của má, ngày nào cũng có.

Thi chụp hình tờ giấy, gửi cho Diễn như lời hứa. Một lát sau anh trả lời: "Dì đo đều quá. Khen dì giùm anh. Em ăn cơm chưa?" Cô nhìn câu đó rất lâu. Cô gõ một tin dài, rồi xóa. Có những chuyện không gõ được. Chuyện của thằng Thao không phải của cô để kể cho Diễn qua điện thoại. Chuyện của cô thì phải nói tận mặt.

Mười ngày sau đó trời mưa gần như không ngớt. Lò vẫn nấu. Ba cái nắp chảo inox từ phố tỉnh chở về, Thi đứng coi người ta lắp, đo lại nhiệt từng chảo. Hiệp đứng chảo lớn, ông Chín đứng chảo nhỏ, thằng Thao chạy giữa hai lò. Thi xưng "em" với Hiệp, tự nhiên như chưa từng xưng khác. Anh không nói gì về chuyện đó. Anh chỉ có một lần, lúc cô đưa anh cái nhiệt kế, giữ ngón tay cô lâu hơn cái nhiệt kế cần một giây.

Bà Sáu Mít để ý. Bà Sáu để ý mọi thứ. Một buổi trưa bà bưng ly nước mía xuống lò, nói lớn: "Cô kỹ sư giờ nói giọng Quảng rồi hen, nghe là biết về xóm lâu." Giáng ngồi trong chòi, nghe, cúi xuống cuốn sổ.

Tối thứ Sáu, mười bốn tháng Mười Một, Thi đang ngồi ở bàn học cũ nhập số liệu mẻ nha thì cái loa trên cột điện đầu xóm rè lên. Cái loa đó Thi tưởng đã hư từ lâu. Tiếng một người đàn ông đọc chậm, rõ, lẫn trong tiếng mưa rào rào trên mái ngói:

"Thông báo khẩn của Ủy ban nhân dân xã Bình Mạch. Do ảnh hưởng của mưa lớn trên thượng nguồn, mực nước sông dự báo lên trên báo động ba trong đêm nay và ngày mai. Đề nghị bà con các thôn ven sông, đặc biệt thôn Mạch Thượng, khẩn trương kê cao tài sản, di dời người già, trẻ nhỏ lên nơi cao ráo. Thông báo này đọc ba lần."

Má đứng ở cửa buồng, tay cầm cái quạt, mặt tái đi. Ngoài sân, thằng Thao đã dắt xe đạp ra cổng, không mặc áo mưa.

– Em đi đâu? – Thi hỏi.

– Xuống lò. – nó nói. – Một tấn tám nha trong kho, chị Hai.

— Hết chương 20 —