Giỗ bác Năm trai

Chương 27: Giỗ bác Năm trai

Tin nhắn Thi gửi chị Mân tối thứ Sáu vẫn nằm đó, hai dấu đã xem, không có chữ nào trả lời.

"Chị ơi, hồi tháng Tư công ty có nộp đơn gì liên quan tới cái tên Gò Nha không chị? Em cần biết."

Sáng Chủ nhật, Thi nhìn cái tin nhắn đó lần cuối rồi úp điện thoại xuống bàn. Hôm nay không phải ngày của cô. Hôm nay là ngày của thằng Thao, và của một người đàn ông đã chết bốn năm mà mười năm bị cả xóm nói là ngủ quên.

Sáu giờ sáng, cô quấn cái băng máy đo huyết áp lên tay má.

– Một trăm bốn mươi trên chín mươi. – cô đọc. – Má uống thuốc rồi chứ?

– Uống rồi. Mầy hỏi hoài. – Má gỡ cái băng ra, nhìn con gái. – Mầy đem cái máy theo qua bên đó làm chi?

– Con đem theo cho chắc.

Má nhìn cô một lúc. Thi biết má cảm thấy có cái gì. Má là người cảm thấy mọi thứ trước khi nó tới, như con chó vàng ở hợp tác xã đứng dậy sủa trước khi có ai bước tới cổng. Nhưng má không hỏi.

Mười giờ, Thi theo má sang nhà bà Năm. Mười năm nay, đây là lần đầu má bước qua cổng nhà bên. Má đi tay bưng một cái đĩa kẹo gương mười cái, làm ít đường.

Nhà bà Năm đã được dọn lại sau lũ. Vách còn một đường viền bùn ngang lưng người, chưa kịp quét vôi. Ba cái thau nhôm hứng dột đã cất đi, mái ngói vá tạm mấy chỗ bằng tấm tôn. Cái tủ thờ gỗ mít được kê lên cao trên bốn viên gạch, tấm ảnh ông Năm Khương đặt chính giữa, khung kính mới thay. Trên bàn thờ có mâm xôi, con gà luộc, đĩa trái cây, ly rượu, và một hũ nha.

Khách tới đông hơn Thi nghĩ. Ông Bảy, ông Chín với thằng Lượm, bà Sáu Mít, vợ chồng ông Ba Lành, Giáng với bé Tôm, mấy nhà ở xóm trên. Người ta ngồi trên mấy bộ ván kê ngoài hiên, trải chiếu ra sân, nói chuyện nhỏ, hút thuốc, uống trà. Ông Tám Rẫy từ Đồng Lớn cũng xuống, mang theo một bao gạo mới.

Hiệp đứng ở bàn thờ, mặc áo sơ mi trắng, cái áo duy nhất có cổ đàng hoàng của anh, rót rượu, thắp nhang. Anh chào khách từng người. Tới Thi, anh gật đầu một cái, ngắn, rồi quay đi. Anh không nhìn vào mắt cô.

Thi đứng ở góc hiên, nhìn lưng anh. Cái tin nhắn hôm thứ Sáu nằm trong đầu cô như cái hột sạn. Qua giỗ ba rồi anh nói. Anh vẫn đang giữ lời. Anh chưa nói.

Bà Năm khấn trước. Bà đứng trước bàn thờ, áo dài đen, tóc búi, cầm ba nén nhang, khấn nhỏ, rất lâu. Rồi tới Hiệp. Rồi tới khách. Má Thi thắp nhang, đứng trước tấm ảnh ông Năm, môi mấp máy, vái ba vái.

Thằng Thao chưa thắp.

Nó đứng ở cửa nhà, tựa lưng vào cột, hai tay đút túi quần. Áo sơ mi xanh nó mặc đi đám cưới nhà ông Ba Lành hôm tháng Mười. Mặt nó tái. Thi đứng cách nó ba bước, thấy hai bàn tay trong túi quần nó nắm chặt lại, mở ra, nắm chặt lại.

Khách thắp nhang xong, bà Năm nói dọn mâm. Người ta đứng dậy, kéo chiếu, bưng mâm.

– Khoan đã bà con. – thằng Thao nói.

Giọng nó không lớn, nhưng vỡ ra ở giữa, nên ai cũng nghe. Người ta quay lại.

Thằng Thao đi tới bàn thờ. Nó rút ba nén nhang trong ống, châm vào ngọn đèn dầu. Tay nó run tới mức châm ba lần mới cháy. Nó cầm nhang lên ngang trán, nhìn tấm ảnh ông Năm Khương. Ông Năm trong ảnh tóc hoa râm, mắt hiền, mặc áo sơ mi trắng cài tới cổ.

– Bác Năm trai. – nó nói. – Con là Thao. Con xin phép bác. Bữa nay con nói.

Nó cắm nhang vào bát. Rồi nó quay lại, đối mặt với cả nhà, cả sân.

Hiệp đứng ở bên trái bàn thờ. Anh nhắm mắt lại một giây. Rồi anh mở mắt ra, và không làm gì cả. Thi thấy anh không làm gì cả. Cô biết cái "không làm gì" đó tốn của anh bao nhiêu.

– Bà con ơi. – thằng Thao nói. – Đêm hăm mốt tháng Bảy năm 2015, lò nhà con cháy. Mười năm nay ai cũng nói than từ lò nhà bác Năm bay qua. Bác Năm trai nấu khuya, ngủ quên. Không phải vậy.

Cả sân im. Bà Sáu Mít đang cầm cái đĩa, đứng sững giữa sân như bị ai đóng đinh.

– Đêm đó con lẻn về lò nhà con. Con nấu một mẻ nha cho chị Hai con ở Sài Gòn. Lò mới xây, con không biết, con nhét củi đầy, tàn lửa bay lên bén mái lá. Lửa từ lò nhà con. Con làm cháy. Con làm cháy lò nhà con, cháy qua lò nhà bác Năm. – Nó giơ hai bàn tay ra, xòe ngửa trước mặt mọi người. Hai vệt sẹo trắng ngang lòng bàn tay, dưới ánh nắng trưa lọt qua cửa, rõ như hai vết dao. – Sẹo này không phải con chữa cháy. Con chụp cái chảo đồng của ông nội con. Anh Hiệp giật con ra. Cái tay anh Hiệp là đỡ cái đòn tay cháy rớt xuống đầu con.

Không ai thở.

– Bác Năm trai thấy con. Bác kéo con ra sau nhà. Bác nói mầy ngủ bên nhà bác, mầy không nấu gì hết, lửa từ lò nhà bác. Bác nói ba mầy chết vì nhà bác, bây giờ tới lượt bác. Rồi bác ra đứng giữa sân. Bác nhận. Bác bán ruộng đền cho nhà con. Bác quỳ trước má con. – Thằng Thao nuốt khan. – Mười năm bà con nói bác ngủ quên. Bác không có ngủ quên. Bác nằm liệt hai năm, mỗi lần con qua, bác nắm tay con. Bác không nói được. Bữa nay con nói giùm bác.

Nó quay lại bàn thờ, quỳ xuống trước tấm ảnh, cúi đầu sát đất.

– Con xin lỗi bác.

Không ai nói gì. Thi nghe tiếng nhang cháy lách tách. Nghe tiếng một con gà ngoài vườn. Nghe tiếng chính tim mình đập.

Ông Bảy Tửu đứng dậy trước. Ông chống gậy, đi từng bước chậm tới bàn thờ, đứng cạnh thằng Thao đang quỳ. Ông nheo mắt nhìn tấm ảnh, nhìn sát, như cố cho thấy rõ.

– Khương. – ông nói. – Tao nói mầy già mà ham nấu khuya. Tao nói ở chợ. Tao nói ở đình. Mười năm. Tao sai rồi Khương.

Ông rút ba nén nhang, châm, cắm vào bát.

Rồi ông Chín đứng dậy. Rồi ông Ba Lành. Rồi bà Sáu Mít, mặt đỏ như gấc, tay run cầm nhang, miệng lẩm bẩm "tui có nói, tui có nói, tui xin lỗi ông". Rồi ông Tám Rẫy. Từng người, từng người, xếp hàng trước cái tủ thờ gỗ mít kê trên bốn viên gạch, thắp cho ông Năm Khương một nén nhang mà mười năm nay họ nợ ông.

Thi không nhìn hàng người đó. Cô nhìn má.

Má đứng ở góc nhà, cạnh cái cột, hai tay buông thõng. Mặt má trắng bệch, môi má mấp máy mà không ra tiếng. Thi bước nhanh tới, nắm tay má. Tay má lạnh ngắt.

– Má.

Má không nghe. Má nhìn thằng Thao đang quỳ. Rồi má nhìn bà Năm.

Bà Năm đứng bên phải bàn thờ, từ đầu tới giờ không nhúc nhích. Áo dài đen. Hai tay đan vào nhau trước bụng. Bà nhìn từng người thắp nhang cho chồng bà, mặt không đổi, chỉ có cái cằm run run.

Má gỡ tay Thi ra. Má đi qua cái sân nhỏ giữa hai người, chậm, như người đi trên một cây cầu khỉ. Tới trước mặt bà Năm, má đứng lại.

Rồi má quỳ xuống.

– Chị Năm. – má nói. Giọng má nhỏ xíu. – Em không biết. Mười năm em không biết. Em giận nhà chị. Em nhận tiền đền của nhà chị. Em nhận tiền thằng Hiệp nuôi con em ăn học. Em để cả xóm nói anh Năm ngủ quên. Em...

Má không nói được nữa. Má cúi gập người xuống, hai tay chống trên nền gạch.

Bà Năm nhìn má. Cái cằm bà run mạnh hơn. Rồi bà cúi xuống, nắm hai cánh tay má, kéo lên.

– Đứng dậy. – bà nói. – Mầy quỳ là tao phải quỳ với ông Tư. Mầy đứng dậy.

Má không đứng dậy được. Bà Năm cũng không kéo nổi. Hai bà già, một người quỳ, một người cúi, rồi cả hai cùng sụp xuống nền gạch, ôm lấy nhau. Ôm chặt. Bà Năm vỗ vỗ lưng má như vỗ một đứa con nít. Má khóc thành tiếng, cái tiếng khóc Thi chưa nghe bao giờ, kể cả hồi đám tang ba.

– Con Xoan. Con Xoan. – bà Năm cứ nói vậy, không nói gì khác.

Cả nhà khóc. Bà Sáu Mít khóc to nhất. Giáng ôm bé Tôm vào lòng, úp mặt vào tóc con. Ông Bảy đứng chống gậy, nước mắt chảy trong mấy nếp nhăn.

Thi quỳ xuống cạnh hai bà. Cô nghe hơi thở má gấp và ngắn. Cô sờ cổ tay má, mạch nhanh.

– Má. Má nằm xuống chút đi má.

Hiệp đã ở đó. Anh không nói gì, bế má lên, đặt má nằm trên bộ ván gỗ giữa nhà. Thi lấy cái máy đo trong túi ra, quấn lên tay má. Cái máy kêu rè rè. Cả nhà nín thở chờ.

– Một trăm bảy lăm trên một trăm lẻ năm. – Thi đọc. Cô lấy viên thuốc trong hộp thuốc của má, Giáng đưa ly nước. – Má uống thêm một viên. Má nằm yên. Đừng nói chuyện.

Má uống thuốc, nằm xuống. Bà Năm ngồi ở mép bộ ván, cầm cái quạt mo cau, quạt cho má. Quạt chậm, đều, như quạt cho một đứa con nít ngủ trưa.

Thi ngồi bệt dưới đất cạnh bộ ván, cứ mười lăm phút đo một lần. Một trăm sáu mươi. Một trăm năm mươi lăm. Một trăm bốn mươi lăm. Má ngủ thiếp đi. Bà Năm vẫn quạt.

Thằng Thao vẫn quỳ trước bàn thờ. Không ai biểu nó đứng dậy. Bà Năm không quay lại, nhưng bà nói:

– Thao. Lại đây.

Thằng Thao đứng dậy, chân tê, đi lảo đảo tới. Bà Năm đưa bàn tay không cầm quạt ra, nắm cổ tay nó. Nắm chặt.

– Ổng nắm cổ tay mầy hoài. – bà nói. – Mầy biết ổng muốn nói gì không?

Thằng Thao lắc đầu. Nước mắt nó rơi xuống tay bà.

– Ổng muốn nói mầy không có lỗi. – bà Năm nói. – Mầy mười hai tuổi. Mầy nấu nha cho chị mầy. Lỗi là cái mái lá. Lỗi là cái ống khói chưa có chụp. Không phải mầy.

Đám giỗ kéo dài tới chiều. Người ta ăn cơm muộn, ăn ít, nói chuyện nhỏ. Tới lúc về, ai đi ngang bàn thờ cũng dừng lại, vái ông Năm Khương thêm một vái.

Hiệp đi ra đi vào, dọn mâm, rót trà, tiễn khách. Lúc đi ngang qua chỗ Thi ngồi canh má, anh dừng lại một giây.

– Em giữ lời. – anh nói nhỏ. – Em để nó tự nói.

– Nó tự nói thiệt mà anh.

– Ừ.

Anh đặt tay lên vai thằng Thao đang ngồi ngoài hiên, bóp nhẹ một cái, rồi đi. Thi thấy mắt anh tối, cái tối của người đang cầm một thứ trong tay mà chưa biết đặt xuống chỗ nào.

Trăng mười sáu tháng Mười Một lên sau chạng vạng một chút, tròn, trắng, lạnh. Má tỉnh dậy lúc sáu giờ, huyết áp còn một trăm bốn mươi, đòi về nhà. Thi với thằng Thao dìu má về. Bà Năm đứng ở cổng, nói với theo: "Mai tao qua coi mầy."

Chín giờ tối, Thi ngồi ở hiên nhà mình. Má đã ngủ. Thằng Thao đã ngủ, ngủ say lần đầu tiên trong mười năm, ngáy như cái máy xay mộng.

Hiệp đi ngang cổng. Anh dừng lại, nói qua hàng rào:

– Anh ra ngã ba. Xe ông Hai Cò có đồ gửi.

– Đồ gì anh?

– Giấy tờ. Bên Đà Nẵng gửi.

Anh đi. Thi ngồi lại trên hiên, nhìn trăng leo dần lên khỏi rặng tre, nghe tiếng ếch dưới mương. Cô chờ. Mười giờ. Mười giờ rưỡi.

Gần mười một giờ, cô thấy anh đi bộ về, trên con đường đất trắng dưới trăng. Anh đi chậm, chậm hơn mọi khi. Tay anh cầm một xấp giấy, bìa thư màu nâu đã xé.

Tới cổng nhà cô, anh dừng lại. Anh nhìn lên hiên, thấy cô. Mặt anh tối, cái tối Thi chưa thấy bao giờ, kể cả cái đêm cô đứng ở cửa trại ngâm mộng nói mười năm anh để em ghét anh.

Anh không nói gì. Anh không bước vào. Anh chỉ đứng đó.

Trăng rọi lên xấp giấy trong tay anh. Tờ trên cùng là một trang in màu. Thi đứng dậy, đi xuống hai bậc thềm, và cô thấy rõ cái hình in trên tờ giấy đó, giữa một ô vuông viền đen.

Hai que tre bắt chéo. Một cục nha trắng ở giữa. Trên một que, gần chỗ cầm, ba cái khấc.

— Hết chương 27 —