Ghe đầu mùa

Chương 15: Ghe đầu mùa

Mưa bắt đầu từ tối thứ Hai và không dứt.

Không phải cái mưa rào ở phố tỉnh hôm trước, đổ xuống ầm ầm rồi tạnh. Đây là mưa đầu mùa của miền Trung, mưa dầm, mưa dai, mưa như có ai treo một tấm màn nước xám từ trời xuống tới đất rồi bỏ quên đó. Mái tôn trại lò kêu rả rích ngày đêm. Sân hợp tác xã thành một vũng bùn đỏ, đi tới đâu dép dính tới đó. Con chó vàng chui vô gầm chòi văn phòng, nằm co, không thèm ló đầu ra.

Sáng thứ Tư, ông Tám Rẫy gọi điện. Đường bê tông từ Đồng Lớn xuống Gò Nha ngập một khúc ngang đầu gối, xe ba gác không chạy được. Hai tấn lúa đặt làm mộng đang nằm trong kho nhà ông, ẩm thêm ngày nào là mốc thêm ngày đó.

– Đi ghe. – Hiệp nói, cúp máy. – Đường sông chừng một tiếng.

Hợp tác xã có một chiếc ghe máy nhỏ, nhưng máy hư từ tuần trước, chưa ai sửa. Còn một chiếc ghe chèo của nhà ông Bảy, dài chừng sáu mét, đáy bằng, chở được nửa tấn. Phải đi bốn chuyến.

Thằng Thao đòi đi. Hiệp không cho, nó phải ở lại đứng chảo, mẻ nha của ông Chín đang tới lửa. Hiệp quay qua tìm người. Giáng đi dạy. Ông Chín già. Lượm chạy xe tải trên phố.

– Tôi đi. – Thi nói.

Hiệp nhìn cô.

– Em biết chèo ghe không?

– Hồi nhỏ ai dạy tôi chèo?

Anh không trả lời. Hồi nhỏ, anh dạy cô chèo. Trên chính khúc sông này. Năm cô mười một tuổi, một năm sau khi ba cô mất. Má không cho cô ra sông, má sợ sông. Anh lén dắt cô ra bến, đẩy chiếc ghe của ông Bảy xuống nước, đưa cô cây dầm, nói em phải biết chèo, ở xóm này mà không biết chèo là chết.

Họ đi lúc chín giờ sáng, áo mưa trùm kín. Hiệp ngồi lái phía sau, Thi ngồi mũi chèo phía trước. Nước sông đã lên, đục ngầu phù sa, chảy xiết hơn hẳn ngày thường. Rác rưởi, lục bình, cành cây gãy trôi lềnh bềnh. Mưa quất vào mặt, rát như ai ném cát.

Tay cô nhớ. Cây dầm cắm xuống nước, kéo về, nhấc lên, đưa ra trước. Đều. Chậm. Nhịp chèo của cô khớp với nhịp của anh sau lưng mà không ai phải đếm. Giống như nhịp củi và nhịp đũa cả.

Chuyến thứ nhất đi xuôi, êm. Ông Tám Rẫy đứng chờ ở bến Đồng Lớn, cởi trần dưới mưa, cùng hai thằng cháu khiêng mười bao lúa xuống ghe. Ghe chìm xuống, mép ghe chỉ còn cách mặt nước một gang tay.

Vợ ông Tám chạy ra, đội cái nón lá, cầm theo một cái rổ khoai lang luộc còn nóng, dúi vào tay Thi.

– Ăn đi con, chèo ghe đói bụng. Con gái gì mà ốm nhách, chèo ghe gió thổi bay.

Hai người ngồi trong lòng ghe, giữa mấy bao lúa, bẻ khoai ăn dưới mưa. Khoai bở, ruột vàng, bốc khói. Nước mưa đọng dưới đáy ghe, ngập tới mắt cá chân. Hiệp lấy cái gáo dừa tát nước ra, tát đều tay, vừa tát vừa ăn.

– Em còn nhớ lần đầu em chèo không? – anh hỏi.

– Nhớ. Em làm rớt cây dầm xuống sông, anh phải lội theo vớt.

– Rồi em khóc.

– Em không khóc.

– Em khóc. Em nói anh dạy dở. – Hiệp nói, tát thêm một gáo nước. – Rồi bữa sau em lại ra bến đòi học tiếp.

Thi nhớ. Năm cô mười một tuổi, sau đám tang ba, cô không dám nhìn ra sông. Anh dắt cô ra bến mỗi chiều, chèo một vòng ngắn, rồi hai vòng, rồi ra tới giữa dòng. Anh nói sông không có lỗi. Lúc đó cô không hiểu. Bây giờ ngồi giữa ghe, nhìn nước đục cuồn cuộn trôi qua, cô nghĩ có lẽ anh không chỉ nói với cô.

Chuyến về ngược nước, nặng. Thi chèo tới mỏi rã hai vai. Tới khúc sông quẹo gắt ở Gành Đá, chỗ bờ sông có một dãy đá đen nhô ra như lưng con trâu, nước xoáy mạnh, ghe chòng chành. Thi nghe tiếng Hiệp sau lưng:

– Chèo mạnh bên phải. Mạnh nữa. Đừng để mũi ghe quay ra giữa.

Cô chèo. Mũi ghe chúi về phía dãy đá rồi nhích ra. Nước xoáy vỗ vào mạn ghe, bắn lên ướt cả mấy bao lúa. Cô nghiến răng, chèo thêm năm nhát, mười nhát. Rồi ghe ra khỏi chỗ xoáy, lướt vào khúc sông thẳng.

Cô thở hổn hển, quay lại. Hiệp ngồi ở lái, mặt tái đi dưới cái mũ áo mưa. Anh nhìn dãy đá đen đang lùi dần phía sau.

– Anh sao vậy? – cô hỏi.

– Không sao. – Hiệp nói. – Chèo tiếp đi.

Anh không nói gì suốt quãng còn lại.

Chuyến thứ ba, lúc ghe lại đi ngang Gành Đá, Thi để ý anh không nhìn dãy đá. Anh nhìn thẳng về phía trước, tay cầm dầm lái chặt tới mức các khớp tay trắng bệch.

Cô nhớ ra. Mùa lũ năm 2007, ba cô mất trên khúc sông này. Năm đó cô mười tuổi. Người ta nói ba bơi ghe ra giữa lũ, ghe lật, ba bị nước cuốn. Ba ngày sau người ta tìm thấy ba mắc vào bụi tre ở hạ lưu. Má không cho cô đi coi. Đám tang ba, cô chỉ nhớ cái hòm gỗ, tiếng kèn, và Hiệp, mười hai tuổi, đứng sau lưng cô suốt buổi, không nói gì, chỉ đứng.

Cô chưa bao giờ hỏi ba bơi ghe ra giữa lũ làm gì. Mười tuổi, người ta không hỏi những câu đó. Lớn lên rồi, cô thấy má đau, cô không hỏi.

– Anh Hiệp. – cô nói, không quay lại. – Ba em chết ở chỗ này phải không?

Phía sau, nhịp dầm lái chậm lại một chút.

– Ừ.

– Hồi đó ba em ra sông làm gì? Lũ lớn vậy mà.

Mưa rơi trên mặt sông, lấm tấm như ai rắc gạo. Hiệp không trả lời. Thi quay lại. Anh đang nhìn cô, nước mưa chảy dài trên mặt.

– Em hỏi dì Tư đi. – anh nói.

– Sao chuyện gì anh cũng biểu em đi hỏi người khác?

– Vì có những chuyện không phải chuyện của anh để kể.

Chuyến thứ tư về tới bến hợp tác xã lúc ba giờ chiều. Hai người ướt sũng, tay chân tê dại. Lòng bàn tay Thi phồng lên hai cái bọng nước. Bốn mươi bao lúa chất đầy trại ngâm mộng.

Bà Năm đứng ở cửa trại.

Bà mặc áo mưa nilon màu xanh, cầm cái đèn pin, đang đếm bao. Thi biết bà ra lò mỗi chiều coi chum ủ, nhưng không nghĩ bà ra giữa trời mưa như vầy. Bà thấy hai người dưới bến, đứng nhìn, không nói gì.

Hiệp khiêng bao lúa cuối cùng lên trại. Thi khiêng phụ một đầu. Bao lúa nặng, ướt, cô trượt chân trên bậc đất, suýt té. Bà Năm đứng gần đó, đưa tay ra chụp cánh tay cô, giữ lại.

Một giây. Bàn tay bà gầy, lạnh, mà chắc.

Rồi bà buông ra.

– Mầy chèo ghe qua Gành Đá đó hả? – bà hỏi.

– Dạ.

– Không sợ hả?

– Dạ, có anh Hiệp lái.

Bà Năm nhìn cô. Mưa đập trên áo mưa nilon của bà lộp độp. Rồi bà nói, giọng không cay, không ngọt, như người ta nói về chuyện trời mưa:

– Ba mầy chết ở chỗ đó vì con trâu nhà tao.

Thi đứng chết trân.

Hiệp đặt bao lúa xuống, quay lại.

– Má.

Bà Năm không nhìn con. Bà cầm cái đèn pin, đi ra khỏi trại, đi qua sân, áo mưa xanh nhòe dần trong màn mưa xám.

Tối đó, Thi ngồi ở bàn ăn, đối diện má. Thằng Thao còn ở lò. Ngoài trời mưa vẫn rơi. Mái ngói nhà dột một chỗ ở góc bếp, má đặt cái thau hứng, tiếng nước nhỏ xuống tong tong.

– Má. Ba chết vì con trâu nhà ông Năm hả má?

Má đang múc canh, cái vá dừng lại giữa chừng.

– Ai nói?

– Bà Năm.

Má đặt cái vá xuống. Má nhìn lên tấm ảnh ba trên bàn thờ, ba đội nón cối, cười hở cái răng khểnh. Má nhìn lâu.

– Năm đó lũ lớn. – má nói. – Lớn nhất mấy chục năm. Nước lên tới nửa vách nhà. Con trâu nhà ông Năm bị nước cuốn, đứt dây, trôi ra sông. Nhà ông Năm hồi đó chỉ có con trâu đó là tài sản, ruộng cày nhờ nó, cả nhà sống nhờ nó. Ông Năm bơi ghe ra kéo. Ba con thấy, bơi ghe ra theo phụ. Tới khúc Gành Đá, nước xoáy, hai chiếc ghe đụng nhau, lật hết. Ông Năm ôm được cổ con trâu, trâu bơi vô bờ, ổng sống. Ba con không có gì để ôm.

Tiếng nước dột tong tong vào cái thau.

– Sao má không nói con?

– Nói làm gì. – má nói. – Con mười tuổi. Má nói con biết ba con chết vì đi cứu trâu nhà bên, con lớn lên con ghét nhà bên. Ông Năm đâu có tội gì. Ổng cũng không muốn vậy. Đám ba con, ổng ngồi ở đầu hòm ba ngày ba đêm, không ăn uống gì. Ba con chọn đi cứu. Đó là ba con.

Má cầm cái vá lên lại, múc canh vào chén cho Thi.

– Hai nhà ở sát vách. Má muốn con lớn lên còn chơi được với thằng Hiệp.

Thi cầm chén canh, không ăn được.

Gần chín giờ, mưa ngớt một chút. Thi khoác áo mưa, đi qua cổng nhà bà Năm. Cổng sắt khép, đèn trong nhà còn sáng. Cô đứng ở cổng một lúc, rồi gõ lên thanh sắt.

Bà Năm ra mở cổng. Bà mặc áo bà ba ngủ, tóc xõa, trông nhỏ hơn hẳn lúc ban ngày.

– Gì?

– Dạ, con... – Thi không biết bắt đầu từ đâu. – Con không biết chuyện ba con. Má con giấu. Hôm Trung thu con nói nhà con không nợ ai. Con xin lỗi bác.

Bà Năm nhìn cô. Đèn trong nhà rọi ra từ sau lưng bà, mặt bà chìm trong bóng tối, chỉ thấy mái tóc bạc lòa xòa.

– Mầy xin lỗi cái gì. – bà nói. – Nhà mầy với nhà tao, nợ qua nợ lại, ba đời không tính hết. Ba mầy chết vì trâu nhà tao. Nhà tao đền lò cho nhà mầy. Thằng Hiệp nuôi mầy ăn học. Ai nợ ai, mầy tính được không?

– Dạ, con không tính được.

– Ừ. Không ai tính được. – Bà Năm nói. Rồi bà nói thêm, giọng thấp hẳn xuống, như nói với chính mình: – Mầy tưởng ổng nhận cái lửa đó là vì...

Bà ngừng lại. Ngừng ngang, như người ta đang đi mà hụt chân.

Thi chờ. Bà Năm nhìn cô một giây, hai giây. Rồi bà đóng cánh cổng sắt lại, cài then. Tiếng then sắt rơi xuống, khô khốc.

Thi đứng ngoài cổng, dưới mưa. Bà nói "nhận". Không phải "gây". Không phải "làm". Ông Năm "nhận" cái lửa đó, như người ta nhận một gánh hàng ai đó đặt lên vai mình.

Cô không biết vì sao một chữ nhỏ như vậy lại làm cô lạnh hơn cả nước mưa đang chảy vào cổ áo.

— Hết chương 15 —