Điều khoản độc quyền

Chương 4: Điều khoản độc quyền

– Dạ, bác cho con hỏi vì sao? – Thi nói. Cô nghe giọng mình run ở chữ cuối và ghét điều đó.

Bà Năm cầm cây chổi chà lên lại.

– Mầy muốn biết vì sao thì về hỏi má mầy. – bà nói. – Má mầy biết.

Rồi bà quay lưng đi vào trong sân, quét mấy cái lá mít khô vào gốc, chậm rãi, như ngoài cổng không có ai đứng.

Thi đứng đó tới khi con chó vàng dưới gốc mít ngáp một cái dài. Cô quay về.

Má ở bên ngoại tới tối Chủ nhật mới về. Thi không hỏi qua điện thoại. Có những câu không hỏi qua điện thoại được.

Chủ nhật, cô đi từng nhà xã viên. Chín hộ, trừ nhà bà Năm thì còn tám. Cô mang theo bản tóm tắt hợp đồng in ra giấy, chữ to, mỗi nhà một bản.

Nhà ông Chín Mão ở đầu xóm, mái tôn mới lợp một nửa, nửa kia còn ngói vỡ. Ông Chín ngồi ở hiên, chân gác lên ghế, cầm tờ giấy đưa ra xa đọc, đọc tới con số một trăm mười tám nghìn thì đặt xuống, hỏi đi hỏi lại có thiệt không. Thằng Lượm, con ông, cái đứa ngày xưa giành que của cô, giờ là một ông chú bụng phệ chạy xe tải thuê, đứng sau lưng ba nó, nói chen vô:

– Giá đó thì ký liền đi ba. Nhà mình nợ tiền phân, tiền nếp...

– Mầy im. – ông Chín nói. – Để cô kỹ sư nói.

Nhà ông Bảy Tửu ở giữa xóm, sân rộng, giàn mướp che nắng. Ông Bảy bảy mươi tám tuổi, mắt mờ, không đọc được giấy. Ông nghe Thi đọc, gật gù, rồi hỏi một câu không dính gì tới hợp đồng:

– Con Thi đó hả? Con nhỏ hồi xưa đánh nha thắng thằng Hiệp đó hả?

– Dạ, con đây ông Bảy.

– Lớn quá. – ông nheo mắt nhìn. – Mà ốm vẫn ốm. Sài Gòn không có cơm hả con?

Nhà thứ tám là nhà bà Sáu Mít. Bà Sáu không nấu nha, nhưng chồng bà có tên trong hợp tác xã từ hồi lập. Bà rót cho Thi ly nước mía, hỏi chuyện hợp đồng đúng một câu, rồi hỏi chuyện chú rể mười câu. Bác sĩ hả con. Bác sĩ gì. Lương nhiêu. Nhà mấy tầng. Má ổng khó không. Lúc Thi đứng dậy về, bà nắm tay cô, hạ giọng như nói chuyện bí mật:

– Mầy lấy chồng Sài Gòn là phải. Ở đây chi cho khổ. Con gái xóm này, đứa nào đi được là đi hết. Có con Giáng là ở lại. Mà nó ở lại cũng có lý do của nó.

Bà nói xong thì cười, cái cười của người biết nhiều hơn mình nói. Thi không hỏi lý do đó là gì.

Hết buổi Chủ nhật, Thi biết được ba điều. Tám hộ thì năm hộ muốn ký ngay vì giá cao. Hai hộ lo không đủ sức làm sáu tấn. Ông Bảy Tửu nói ông nghe theo thằng Hiệp. Và không hộ nào dám làm gì trên đất lò khi bà Năm chưa gật.

Tối Chủ nhật, má về, mang theo một túi bánh ít lá gai với một con gà luộc phần từ đám giỗ. Má mệt, ăn xong là đi nằm. Thi ngồi bên giường, quạt cho má.

– Má, bà Năm nói nhà bả không bán nha cho người họ Trần.

Má mở mắt ra, nhìn lên mùng.

– Bả nói vậy hả?

– Bả nói con muốn biết vì sao thì về hỏi má.

Má im lâu tới mức Thi nghĩ má đã ngủ. Rồi má nói:

– Thì vụ cháy đó. Nhà mình bắt đền. Bả mất ruộng. Ông Năm sau đó bệnh rồi mất. Bả giận nhà mình. Có vậy thôi.

– Mà lò nhà bả làm cháy lò nhà mình, đâu phải nhà mình...

– Thi. – Má quay mặt vào vách. – Má mệt. Để mai.

Sáng thứ Hai, chị Mân gọi.

– Chị đọc báo cáo ngày đầu của em rồi. – Giọng chị Mân ngọt và nhanh, kiểu giọng của người vừa họp vừa uống cà phê vừa nói điện thoại. – Em làm kỹ lắm. Ảnh đẹp. Cái lò nhìn rất là có câu chuyện. Nhưng chị cần em chốt cho chị hai điều khoản trước khi hợp tác xã họp.

– Dạ.

– Một, độc quyền ba năm. Hợp tác xã chỉ bán mạch nha cho Nam Đài, không bán cho bên nào khác, kể cả bán lẻ.

Thi đặt ly cà phê xuống.

– Chị Mân, cái đó không được. Hợp tác xã có mối quen ở chợ, có mấy lò kẹo nhỏ mua của họ cả chục năm. Bỏ mối quen là họ chết nếu năm sau mình không mua nữa.

– Thì năm sau mình vẫn mua. Ba năm mà.

– Ba năm rồi sao chị?

– Rồi tính tiếp. – Chị Mân cười. – Em đừng lo xa vậy. Hai, công ty được dùng tên "Gò Nha" trên bao bì, trên truyền thông. Phần thủ tục cái tên, công ty lo hết. Hợp tác xã không phải làm gì.

– Cái tên là của cả xóm. Chị muốn dùng thì mình ghi rõ là hàng do hợp tác xã Gò Nha sản xuất...

– Thì đó. Em ghi vậy là được rồi. – Chị Mân nói nhanh hơn. – Thi nè, chị nói thiệt, em làm dự án này là dự án của em, em đề xuất, em chịu trách nhiệm. Làm xong, chị đề xuất em làm trưởng nhóm sản phẩm truyền thống. Nhưng em đừng có làm việc như người nhà của họ. Em là người của công ty. Hiểu ý chị không?

– Dạ, em hiểu.

– Vậy nha. Thứ Ba họp, em đưa hai điều khoản đó vô.

Chị Mân cúp máy trước khi Thi kịp nói thêm.

Tối đó Thi gọi cho Diễn. Gần mười giờ. Anh trực đêm, bắt máy ở hành lang, cô nghe tiếng máy theo dõi bíp bíp đằng sau, tiếng một đứa nhỏ khóc ré lên rồi im.

– Em ăn cơm chưa? – anh hỏi câu đầu tiên. Câu đầu tiên của Diễn bao giờ cũng là câu đó.

– Rồi. Anh đang bận hả?

– Có một bé sốt xuất huyết ngày thứ năm, đang theo dõi. Mà ổn rồi, tiểu cầu lên lại. Má nó ngồi ôm nó khóc nãy giờ, khóc vì mừng. – Anh ngáp. – Em sao? Giọng em nghe như mới cãi lộn với ai.

– Đâu có.

– Có. Em cãi lộn xong là giọng em thấp xuống nửa tông, nói chậm như đọc kết quả xét nghiệm.

Thi bật cười. Rồi cô kể. Chuyện bà Năm, chuyện chị Mân, chuyện độc quyền. Cô không kể chuyện hai que tre. Cũng không kể chuyện một người gọi cô là Kim.

Diễn nghe hết.

– Anh không biết gì về hợp đồng. – anh nói. – Mà anh biết em. Em đọc lại cái điều khoản đó, nếu em là xã viên, em ký không?

– Không.

– Vậy em đừng bắt người ta ký cái em không ký. – Anh nói đơn giản như kê toa. – Còn chị sếp em, em nói thẳng. Người như em mà nói vòng là người ta biết em không tin cái mình nói.

– Anh lúc nào cũng nói dễ.

– Thì anh đâu có phải làm. – Diễn cười. – Anh chỉ phải nghe em kể, rồi đợi em về. Cái đó anh làm giỏi.

Ngoài hành lang có ai gọi "bác sĩ Diễn". Anh nói "anh vô nha", rồi cúp. Thi ngồi nhìn cái điện thoại tắt màn hình. Cô nhớ Diễn. Nhớ thật. Nhớ cái kiểu anh nói chuyện như mọi thứ trên đời đều có cách giải. Và cô thấy tội lỗi một chút, vì cô vừa giấu anh một chuyện nhỏ xíu, nhỏ như một tiếng gọi.

Buổi họp chiều thứ Ba diễn ra ở sân hợp tác xã, dưới gốc mít. Chín hộ có tám người tới. Ghế nhựa xanh đỏ xếp thành vòng. Bà Năm ngồi ở góc xa nhất, chỗ có bóng râm, tay phe phẩy cái quạt mo cau, không nói một tiếng nào suốt buổi.

Thi trình bày bản hợp đồng. Lúc tới hai điều khoản của chị Mân, cô đọc đúng nguyên văn. Độc quyền ba năm. Công ty được dùng tên Gò Nha, phần thủ tục do công ty lo.

Ông Chín Mão nhíu mày.

– Độc quyền là sao cô? Là tui hết bán cho bà Hai Nghĩa làm kẹo đậu phộng ở chợ Gò hả?

– Dạ, là vậy.

– Bà Hai mua của tui hai chục năm. – ông nói, giọng hạ xuống. – Bả nhận nha, có khi chịu tiền ba tháng mới trả, mà chưa bao giờ quỵt.

Mấy người khác xì xào. Ông Bảy Tửu ngồi im, hai tay chống lên cây gậy, mắt nhắm như ngủ.

Hiệp ngồi giữa, nãy giờ không nói gì. Tới lúc đó anh mới lên tiếng:

– Hợp đồng này hợp tác xã cần. Giá tốt, có tiền ứng trước, có tiền sửa lò. Mà hai điều khoản đó, tui không đưa ra biểu quyết hôm nay được. Cô Thi về hỏi lại công ty. Mình họp lại vô bữa rằm tháng Tám, bữa đó cả xóm có mặt đủ.

Không ai phản đối. Ở góc sân, bà Năm phe phẩy cái quạt, mặt không đổi.

Họp tan lúc trời chạng vạng. Thi đi bộ ra con đê sau xóm, chỗ cô và Hiệp hồi nhỏ hay ngồi coi ghe về. Cô cần một chỗ không có ai để gọi lại cho chị Mân.

Cô chưa kịp bấm máy thì nghe tiếng bước chân sau lưng.

– Cô gọi cho sếp cô hả? – Hiệp hỏi.

Anh đứng cách cô ba bước, hai tay đút túi quần. Gió sông thổi bay tóc anh. Phía sau anh, cả cái xóm đã lên đèn, mấy ngọn khói bếp thẳng đứng như những sợi chỉ xám kéo lên trời.

– Tôi gọi để nói lại hai điều khoản. – Thi nói.

– Cô nói sao?

– Tôi nói hợp tác xã không ký độc quyền. Tôi đề nghị không độc quyền năm đầu, xét lại sau một năm.

– Cô tính vậy từ đầu?

– Không. Tôi tính vậy từ lúc ông Chín nói bà Hai Nghĩa chịu tiền ba tháng mà chưa quỵt lần nào.

Hiệp im một lúc. Gió đưa mùi bùn sông lên.

– Sao hồi nãy cô không nói luôn ở cuộc họp?

– Vì tôi là người của công ty. Tôi phải đọc đúng cái công ty đưa. Rồi tôi về cãi với công ty. – Thi nói. – Anh không cần nhắc tôi tôi đứng bên nào.

– Tui có nhắc đâu.

– Anh không nhắc. Mà anh đứng đó nhìn tôi như nhìn người lạ đem giấy tờ về xóm đòi nợ.

Câu đó bật ra trước khi cô kịp giữ lại. Hiệp ngẩng lên. Ánh sáng chạng vạng làm mặt anh tối, chỉ có hai con mắt là sáng.

– Thì cô là người lạ đem giấy tờ về xóm. – anh nói, giọng không lớn. – Mười năm, cô về, câu đầu tiên cô nói với tui là tên công ty. Câu thứ hai là sáu tấn. Câu thứ ba là điều khoản độc quyền.

Thi cảm thấy có cái gì đó trong ngực mình, cái thứ cô đã đóng nắp mười năm, đang sôi lên như nha tới lửa.

– Còn anh. – cô nói. – Mười năm, câu cuối cùng anh nói với tôi là "em đừng gọi nữa".

Gió ngừng thổi. Dưới sông có tiếng mái chèo khua nước, xa, rất xa.

Hiệp đứng im như bị ai đóng đinh xuống mặt đê.

— Hết chương 4 —