Đoàn y tế

Chương 23: Đoàn y tế

– Hả miệng ra coi, con. A... Lè lưỡi ra. Giỏi. Bé này bị chảy nước mũi mấy ngày rồi chị?

– Dạ, từ hôm nước lên. Ba bữa.

Diễn cầm cái đèn soi họng, nghiêng đầu nhìn vào cổ họng con bé. Con bé bốn tuổi, tóc cột hai chùm, mặt lem bùn, mắt mở trừng trừng nhìn cái ống nghe đeo trên cổ anh như nhìn một con rắn bạc. Anh mỉm cười với nó, rồi quay qua ghi vào tờ phiếu.

Sáng thứ Hai, ngày thứ ba sau lũ. Đoàn y tế của bệnh viện có sáu người: hai bác sĩ nhi, một bác sĩ nội, ba điều dưỡng. Họ bay ra sân bay, đi xe của tỉnh về xã Bình Mạch, mượn hai phòng học của trường mầm non làm chỗ khám. Trường mầm non nằm trên nền cao, nước không vào tới. Đó cũng là trường của Giáng. Mấy cái ghế nhựa tí hon xếp sát vách, trên tường còn dán mấy tấm tranh con cá vàng bằng giấy màu.

Diễn khám từ bảy giờ sáng. Tới trưa anh đã khám bốn mươi mốt đứa nhỏ. Tiêu chảy, viêm họng, sốt, ghẻ nước, nước ăn chân, một đứa bị cái đinh trên tấm ván trôi đâm vào bàn chân. Anh rửa, sát trùng, tiêm ngừa uốn ván, dặn má nó coi chừng sưng đỏ. Người ta xếp hàng ngoài hành lang, bế con, dắt con, tay cầm sổ khám bệnh bọc trong bao nilon.

Anh làm việc không nghỉ. Anh quen vậy rồi. Ở viện, có những ca trực anh không ngồi xuống được một lần. Làm việc là cách anh không phải nghĩ.

Gần trưa, Giáng dắt bé Tôm vô. Thằng nhỏ thấy anh, nhận ra liền, chạy tới ôm chân.

– Chú bác sĩ!

– Chào Tôm. – Diễn xoa đầu nó. – Lần này hông có sốt hen?

– Dạ hông. Con hết rồi.

– Bác sĩ coi giùm cái chân nó. – Giáng nói. – Nó lội nước, em sợ.

Diễn coi. Kẽ chân thằng nhỏ hơi đỏ, chưa lở. Anh đưa cho Giáng một tuýp thuốc, dặn rửa chân bằng nước sạch, lau khô kẽ ngón. Giáng cảm ơn. Chị đứng đó một lúc như muốn nói gì thêm, rồi chỉ nói:

– Thi ở dưới hợp tác xã. Cả xóm dưới đó.

– Dạ, tôi biết. Chiều tôi xuống.

Hai giờ chiều, Diễn giao phòng khám cho người bạn cùng khoa, mượn đôi ủng của điều dưỡng, đi bộ xuống xóm Gò Nha.

Anh đã thấy cái xóm này hai tháng trước, tháng Chín, nắng như rang, con đường đất đỏ chạy dọc bờ sông, mùi nha ngọt từ đầu đường. Bây giờ nó là một cái xóm khác. Con đường đỏ phủ một lớp bùn non xám ngoét, đi một bước lún tới mắt cá. Nhà nào cũng bày đồ ra sân phơi: chăn mền, quần áo, gạo ướt, sách vở con nít dán dính vào nhau. Mấy cái bàn ghế gỗ dựng ngược. Mùi bùn, mùi rác, mùi lúa thối. Người ta cầm xẻng, cầm chổi, cầm vòi nước, cào bùn ra khỏi nhà, nói chuyện với nhau bằng giọng lớn như để át cái im lặng mà nước để lại.

Hợp tác xã nằm cuối xóm. Cái cổng tre sập một bên, tấm tôn chữ đỏ treo xiêu vẹo. Ba cái trại lò còn đứng, nhưng vách tôn méo, nền đất thành một vũng bùn. Ở giữa sân, có chừng hai chục người đang làm. Cái chảo gang lớn đã được khiêng ra sân, hai thanh niên đang cạo bùn bên trong. Mấy cái chum sành bể nằm chồng chất ở góc.

Thi đứng giữa sân, đội cái nón lá, tay cầm một tờ giấy và cây bút. Hiệp đứng cạnh cô, chân trái băng trắng, đi khập khiễng.

Diễn dừng lại ở cái cổng xiêu, nhìn hai người.

Anh là bác sĩ. Nghề anh là nhìn. Nhìn cái cách một đứa nhỏ thở để biết nó có bị suy hô hấp không, nhìn cái cách một bà mẹ ôm con để biết bà đã thức mấy đêm. Anh nhìn hai người đứng giữa sân lò, và anh thấy được những thứ mà có lẽ chính họ không thấy.

Thi nói một câu gì đó, không quay qua. Hiệp gật, đi về phía trại ngâm, chưa tới nơi đã quay lại, nói một câu. Thi đã đưa sẵn tờ giấy ra cho anh trước khi anh hỏi. Hiệp cúi xuống nhìn tờ giấy, chỉ vào một chỗ. Thi gạch chỗ đó, ghi lại. Hiệp đi khập khiễng ba bước, Thi nói "anh ngồi xuống đi", không ngẩng lên khỏi tờ giấy. Hiệp ngồi xuống cái ghế đẩu. Ông già ngồi dưới gốc mít, ông Bảy, gọi "Hiệp", thì chính Thi trả lời, như cô biết ông Bảy cần gì trước cả Hiệp.

Diễn đã thấy cái kiểu làm việc này. Ở phòng mổ, những ê kíp làm với nhau lâu năm. Một bác sĩ không cần nói "kéo", người điều dưỡng đã đặt cây kéo vào tay. Không ai dạy được cái đó. Phải làm với nhau rất lâu, hoặc là thương nhau rất lâu.

Anh đứng thêm một lúc. Rồi anh bước vào sân, gọi:

– Thi.

Cô quay lại. Mặt cô dính bùn một bên má, tóc cột lệch. Cô nhìn anh, và trong một giây, anh thấy cô mừng. Mừng thật. Rồi trong giây tiếp theo, anh thấy cô sợ.

Anh biết cái đó cũng thật.

– Anh tới rồi. – cô nói.

– Ừ. Anh tới rồi.

Chiều hôm đó Diễn ghé nhà dì Tư. Nhà ngập tới bệ cửa sổ, nền gạch tàu còn một lớp bùn mỏng, dì Tư với Thao đã cào gần sạch. Dì mừng như gặp con, nắm tay anh, kể chuyện nước lên, chuyện thằng Thao chèo ghe cứu bà Năm. Anh đo huyết áp cho dì. Một trăm năm mươi trên chín mươi. Dì khoe hộp thuốc, dì đếm cho anh coi, ngày nào cũng uống.

Thao dắt anh ra vườn chuối sau nhà coi bức tường. Nước rút để lại một đường viền bùn ngang lưng tường, chạy cắt qua vệt cháy đen. Dưới chân tường, nước đã cuốn đi lớp lá mục, để lộ ra cái chảo đồng nằm nghiêng trong đất. Vành chảo sáng lên dưới nắng chiều, chỗ vết nứt dọc lòng chảo đen như một vết sẹo.

– Cái chảo của ông nội. – Thao nói. – Chị Hai kể anh rồi phải hông?

– Ừ. Anh có ông bác hàn đồ đồng dưới Chợ Lớn.

– Chị Hai nói chảo to quá, đem vô Sài Gòn không được.

Diễn ngồi xổm xuống, sờ vết nứt. Mép nứt sắc, đồng dày gần một đốt ngón tay.

– Thao. – anh nói. – Cái xe khách ông Hai Cò, chở hàng vô Sài Gòn được không em?

Thằng Thao nhìn anh. Rồi nó hiểu.

– Được. Ổng chở cả xe máy.

– Em gửi giùm anh. Đừng nói với chị em. Tiền xe anh gửi lại em.

– Mà anh... – Thao ngập ngừng. – Anh sửa cho chị Hai hả?

– Anh sửa cho cái chảo. – Diễn nói.

Tối thứ Ba, Diễn đi bộ ra bến.

Nước đã rút hẳn về lòng sông. Cây gòn ở bến đứng nguyên, thân cây còn dính rác tới quá đầu người, mấy cành lớn gãy rủ xuống. Cái ghe xanh của ông Bảy đã được kéo lên bờ, lật ngửa, một bên mạn vỡ toác. Hiệp ngồi trên rễ gòn, chân băng duỗi ra, hút thuốc.

Diễn ngồi xuống cạnh anh. Anh không nói gì một lúc. Rồi anh chỉ vào cái chân.

– Cho tôi coi chút được không?

Hiệp nhìn anh, rồi dụi điếu thuốc, xắn ống quần. Diễn mở băng ra, soi bằng đèn điện thoại. Vết rách khô, mép vết thương sạch, không sưng đỏ.

– Ai băng cho anh?

– Kim.

– Băng đúng. – Diễn nói. Anh lấy gạc với băng mang theo trong túi áo, quấn lại. – Mai đi trạm tiêm ngừa uốn ván. Nước lũ đó. Đừng để tới khi cứng hàm mới đi.

– Ừ.

Quấn xong, Diễn ngồi lại. Hai người nhìn ra sông. Nước còn đục, chảy chậm. Bên kia sông, rặng tre đen thẫm. Trăng chưa có. Trời đầy sao sau mấy ngày mưa.

– Anh không hỏi tui gì hết hả? – Hiệp nói.

– Hỏi gì? – Diễn nói. – Thi nói với tôi rồi. Hồi tháng trước, ở Sài Gòn. Người cô thương hồi mười tám tuổi.

Hiệp im.

– Tui không giành với anh. – anh nói sau một lúc. – Anh là người tốt. Tui thấy rồi.

– Tôi cũng không nhường. – Diễn nói. Giọng anh không lớn, đều, như giọng anh nói với má một đứa nhỏ về kết quả xét nghiệm. – Cổ không phải đồ để nhường, anh Hiệp. Anh không giành, tôi không nhường, rồi sao? Rồi hai người đàn ông ngồi đây quyết giùm cổ hả?

Hiệp quay qua nhìn anh.

– Tôi chỉ nói với anh một chuyện. – Diễn nói. – Tôi quen cổ hai năm. Anh quen cổ hai mươi năm. Mà có một chuyện tôi chắc tôi biết rõ hơn anh, vì anh mười năm không thấy cổ. Cổ ghét nhất trên đời là người ta quyết giùm cổ. Quyết giùm vì thương cũng vậy. Cổ mà phát hiện ra, cổ không tha.

Hiệp nhìn ra sông. Anh lấy một điếu thuốc khác ra, cầm trên tay, không châm.

– Tui biết. – anh nói. – Tui biết mà tui vẫn làm. Mười năm.

– Ừ. – Diễn nói. – Thì đừng làm nữa.

Hai người ngồi đó thêm một lúc. Một con cá quẫy dưới nước, tiếng tõm nhỏ. Rồi Diễn đứng dậy, phủi quần.

– Mai tôi về. Còn hai xã nữa đoàn phải đi. – anh nói. – Đi tiêm ngừa nha anh. Thiệt đó.

Sáng thứ Tư, xe của tỉnh đậu ở cổng trường mầm non. Đoàn y tế khiêng mấy thùng thuốc còn lại lên xe. Người bạn cùng khoa của Diễn, chị Hạnh, đứng hút cà phê sữa đá trong cái ly nhựa mua ở quán đầu ngõ, vừa uống vừa nói:

– Tuần sau viện họp chọn người đi bệnh viện tỉnh trên Tây Nguyên một năm, chương trình hỗ trợ khoa nhi. Ông trưởng khoa hỏi tui, tui nói tui có con nhỏ. Ông hỏi Diễn chưa?

– Chưa. – Diễn nói.

– Thôi, ông không hỏi đâu. Diễn sắp cưới mà.

Diễn không trả lời.

Thi tới lúc xe sắp chạy. Cô đi bộ từ dưới xóm lên, đôi ủng cao su lấm bùn tới đầu gối, tay cầm một hũ nha nhỏ quấn giấy báo.

– Nha mẻ cuối trước lũ. – cô nói, đưa cho anh. – Về anh đi trực mệt, anh ăn với bánh mì.

– Ừ.

Anh cầm cái hũ. Anh nhìn cô. Chị Hạnh với mấy người trong đoàn đã lên xe, ngồi nhìn ra qua cửa kính, rồi ai cũng tự nhiên quay mặt đi chỗ khác.

– Thi. – anh nói. – Đám hỏi vẫn mùng sáu tháng Chạp chứ em? Má anh hỏi. Bả may xong cái áo rồi.

Thi nhìn anh rất lâu. Anh thấy cô cắn môi, cái kiểu cô cắn môi khi đứng trước một kết quả thí nghiệm không như mình muốn mà vẫn phải ghi vô sổ.

– Em sẽ trả lời anh ở Sài Gòn. – cô nói. – Tận mặt anh. Không phải ở đây. Không phải lúc anh sắp lên xe.

Diễn gật đầu.

– Ừ.

Anh lên xe. Xe chạy. Anh không quay lại nhìn, như cái đêm ở cửa thang máy. Anh ôm cái hũ nha trên đùi, nhìn ra cánh đồng phủ bùn xám chạy dài hai bên đường.

Hai năm quen nhau, mỗi câu anh hỏi, câu trả lời của cô đều bắt đầu bằng một chữ "Dạ".

Lần này không có.

— Hết chương 23 —