Bức tường còn vệt khói

Chương 2: Bức tường còn vệt khói

Mẻ nha xuống chảo lúc mười một giờ bốn mươi. Thi đứng ở cửa trại lò, coi từ đầu tới cuối, không bỏ sót động tác nào.

Hiệp nhúng cây đũa cả vào chảo, nhấc lên, để nha chảy xuống. Sợi nha kéo dài, mảnh như tơ, vàng trong, rồi đứt ở đoạn gần mặt chảo và co ngược lên như sợi thun. Anh gật đầu với thằng Thao. Thao rút củi khỏi miệng lò, dập vào thùng tro. Hai người lấy gáo dừa cán dài múc nha ra mấy cái thau nhôm lót sẵn trên nền gạch. Hơi nha bốc lên mù mịt. Tới thau cuối cùng, Hiệp cạo đáy chảo, cạo kỹ, lớp nha bám đáy sẫm màu hơn, anh vét vào một cái chén riêng.

Hồi nhỏ cô biết chén đó dành cho ai. Chén vét đáy chảo bao giờ cũng ngọt nhất, khét nhẹ, dẻo nhất, và bao giờ cũng thuộc về đứa con nít đứng gần lò nhất. Ngày xưa đứa đó là cô.

Hiệp bưng cái chén ra cửa, đưa cho thằng Tôm đang ngồi chồm hổm ngoài sân.

Thằng nhỏ reo lên. Thi quay mặt đi.

Buổi làm việc diễn ra trong cái chòi văn phòng, bốn bề vách ván, một cái quạt cây kêu lạch xạch, một tấm bảng trắng ghi lịch nấu bằng bút lông xanh. Hiệp rửa mặt, thay cái áo sơ mi ngắn tay màu xanh nhạt, ngồi đối diện Thi. Giáng ngồi một bên ghi biên bản. Thao đứng ngoài cửa sổ, giả bộ sửa cái xe đạp, mắt cứ liếc vô.

– Cô Thi trình bày đi. – Hiệp nói.

"Cô Thi". Anh đổi nhanh. Thi không biết mình nhẹ người hay khó chịu.

Cô mở máy tính, xoay màn hình về phía anh, nói rõ từng ý. Công ty Nam Đài muốn ra một dòng sản phẩm mạch nha thủ công và kẹo gương cho Tết năm nay, bán ở các cửa hàng của công ty và các chuỗi bán lẻ. Khối lượng dự kiến: sáu tấn mạch nha, hai mươi nghìn hộp kẹo gương. Giao hai đợt, giữa tháng Mười Hai và giữa tháng Một. Giá thu mua đề xuất một trăm mười tám nghìn một ký, cao hơn giá sỉ hiện nay của hợp tác xã. Đổi lại, hợp tác xã phải đạt một số điều kiện: khu nấu có mái che kín, nền lát gạch men, có chỗ rửa tay. Người đứng lò phải có giấy khám sức khỏe, mỗi mẻ có mẫu lưu, mỗi tháng gửi mẫu đi kiểm nghiệm.

Hiệp nghe, không ngắt lời. Anh cầm cây bút bi gõ nhẹ lên mặt bàn theo nhịp, thói quen cũ. Hồi học lớp Chín anh gõ như vậy mỗi lần làm toán khó.

– Sáu tấn. – anh nói khi cô dứt. – Cô Thi biết năm ngoái hợp tác xã làm được bao nhiêu không?

– Mười hai tấn cả năm. Tôi đọc hồ sơ rồi.

– Mười hai tấn đó là cả năm, chín hộ, bán cho mối quen ở chợ, bán cho mấy lò kẹo, bán lẻ cho khách đi đường. Mối quen mình không bỏ được. Bỏ là mất. Bây giờ trong ba tháng phải làm thêm sáu tấn, không thêm chảo, không thêm người thì không có cách.

– Tôi biết. Trong hồ sơ tôi có tính chi phí thêm hai chảo, công ty sẽ ứng trước ba mươi phần trăm tiền hàng.

– Chảo thì mua được. – Hiệp nói. – Thợ đứng chảo thì không mua được. Một mẻ nha bảy, tám tiếng đứng một chỗ khuấy. Cả xóm còn được bao nhiêu người chịu đứng?

Thi nhìn ra cửa sổ. Thao đang ngồi xổm, xoay cái bàn đạp xe đạp không để làm gì.

– Thằng Thao là một. – cô nói, giọng hơi cứng.

Hiệp nhìn theo mắt cô, rồi nhìn lại cô.

– Ừ. Nó là một. Nó đứng chảo giỏi hơn tui hồi bằng tuổi nó.

Giáng cúi xuống cuốn sổ, cây bút ngừng lại một nhịp.

Họ nói thêm hơn một tiếng nữa. Chuyện nền gạch, chuyện mái tôn, chuyện củi. Hiệp không gật bừa cái nào. Thi cũng không nhường cái nào. Cuối buổi, hai bên chốt sáng mai cô xuống khảo sát cả ba cái trại lò, chụp hình, đo đạc, ghi lại từng công đoạn. Thứ Ba tuần sau hợp tác xã họp xã viên.

– Còn một chuyện. – Hiệp nói lúc cô gập máy. – Đất lò này là đất của má tui. Hợp đồng gì có dính tới chuyện sửa lò, xây thêm, phải có bả gật.

– Tôi sẽ gặp bà Năm.

– Cô gặp thì gặp. – Hiệp đứng dậy, kéo ghế vào. – Tui nói trước để cô khỏi bất ngờ.

Thi về tới nhà lúc gần ba giờ chiều. Má đứng ngay cổng, hai tay chống nạnh, như đã đứng đó từ trưa.

– Về tới xóm từ mười một giờ mà ba giờ mới vác mặt về! Cả xóm thấy xe đậu ở hợp tác xã, bà Sáu Mít chạy qua báo tao. Tao còn tưởng mầy đi lộn nhà.

– Con đi làm mà má.

– Làm, làm. Làm cái gì mà không ghé nhà uống miếng nước. – Má giằng lấy cái vali, kéo đi băng băng trên mặt đất lồi lõm, bánh xe nhựa kêu rột rột. – Vô ăn cơm. Tao để phần từ trưa. Canh chua cá lóc, thịt ba chỉ kho, mắm nêm. Nguội hết rồi đó.

Nhà cô vẫn vậy. Ba gian, nền gạch tàu đỏ, bàn thờ ba ở giữa, tấm ảnh ba chụp năm ba mươi tuổi, đội nón cối, cười hở cái răng khểnh. Cây khế trước sân trĩu trái. Cái võng dù màu xanh vẫn mắc ở góc hiên. Chỉ có cái tủ lạnh là mới, Thi gửi tiền về mua năm ngoái.

Má ngồi coi cô ăn. Má năm mươi lăm tuổi, tóc đã bạc hai bên thái dương, tay chân vẫn nhanh. Má làm kẹo gương với bánh tráng mè bán ở chợ Gò, nha thì mua của hợp tác xã.

– Mầy làm việc với thằng Hiệp rồi hả? – má hỏi, giọng hờ hững quá mức.

– Dạ.

– Nó có nói gì không?

– Nói chuyện hợp đồng.

– Ừ. Thì chuyện hợp đồng. – Má gắp một miếng thịt bỏ vào chén cô. – Mà nè, tao khoe với bà Sáu Mít rồi. Tháng Chạp nhà mình làm đám hỏi. Bả hỏi chú rể làm gì, tao nói bác sĩ con nít ở Sài Gòn, cao ráo, đẹp trai, lễ phép. Bả hỏi có hình không. Mầy đưa tao coi hình thằng Diễn, để tao cho bả coi.

– Má khoe chi sớm vậy.

– Sớm gì. Còn có bốn tháng. Mâm quả bên mình mấy mâm, tao còn chưa tính.

– Má anh Diễn hỏi đó. Má tính rồi nói con.

Má gật gù, mắt sáng lên. Thi nhìn má mà thấy thương. Từ năm ba mất, mười tám năm nay, chuyện vui lớn nhất của má có lẽ là ngày cô đậu đại học. Chuyện vui thứ hai là cái đám hỏi này.

– Còn thằng Thao. – Thi nói. – Sao má để nó đi làm thợ lò cho anh Hiệp? Nó học hết mười hai, con nói nó vô Sài Gòn học nghề, con lo, nó không chịu.

Má thở dài.

– Tao biểu hoài, nó có nghe đâu. Nó nói nó thích đứng lò. Từ hồi thằng Hiệp ở Đà Nẵng về mở lại lò, nó bám theo như cái đuôi. Ngày nào cũng ở bển. Tối về là lăn ra ngủ.

– Mà má không thấy kỳ sao? Lò nhà mình cháy, nhà họ...

– Thôi. – Má đứng dậy, dọn chén. – Chuyện qua rồi. Ăn cơm đi.

Thi biết cái giọng đó. Đó là giọng má dùng mười năm nay mỗi lần cô nhắc tới nhà bên. Không phải giận. Là đóng cửa.

Chiều, cô ra sau nhà.

Chỗ ngày xưa là trại lò nhà cô giờ là một vườn chuối, chuối mọc dày, lá rách tua tủa. Giữa vườn chuối còn sót cái nền bếp xây gạch, cỏ mọc kín, chỉ còn nhô lên một vành gạch đen như cái miệng giếng cạn. Và bức tường.

Bức tường gạch chạy dọc ranh đất hai nhà, cao hơn đầu người, dài chừng mười mét. Ngày xưa hai cái trại lò dựa lưng vào hai mặt của nó, lò nhà cô bên này, lò nhà bà Năm bên kia. Hồi nhỏ Thi với Hiệp đứng hai bên tường gõ cộc cộc để gọi nhau, gõ ba tiếng là "ra bến", gõ hai tiếng là "có nha vét chảo". Bây giờ mặt tường phía nhà cô còn một vệt đen loang từ chân lên tới đỉnh, rộng chừng hai sải tay. Mười năm mưa nắng không rửa nổi. Rêu mọc lên vệt đen thành từng mảng xanh sẫm. Chỗ đỉnh tường bị lửa nướng giòn, sứt mất mấy viên gạch.

Thi đặt tay lên vệt đen. Gạch ấm vì nắng cả ngày.

Cô không có mặt đêm đó. Cô chỉ biết qua điện thoại, qua mấy câu ngắn ngủn của má, và qua đúng một câu của Hiệp. Lò nhà bà Năm nấu khuya, than bay qua mái lá, lửa bén. Trại lò nhà cô cháy rụi, cháy luôn cái chảo đồng ông nội để lại, ba tháng hàng Tết, một góc bếp. Không ai chết. Thằng Thao chạy qua chữa cháy giúp, phỏng hai bàn tay. Nhà bà Năm đền tiền. Rồi hai nhà thôi nói chuyện.

Hết.

– Chị Hai.

Thi giật mình rút tay lại. Thao đứng ở đầu vườn chuối, áo thun vắt trên vai, người còn ám mùi khói.

– Em về hồi nào?

– Mới về. Anh Hiệp cho em về sớm. – Nó gãi đầu. – Chị... chị về chi mà không nói em một tiếng. Em ra ga đón.

– Chị gọi em ba cuộc, em không bắt máy.

– Em đứng lò, điện thoại để trong chòi. – Thao nhìn bức tường, rồi nhìn xuống đất. – Chị đứng đây chi, nắng.

Thi nhìn em. Mười năm trước nó là thằng nhỏ ốm tong, nói chuyện còn ngọng chữ "r". Bây giờ nó cao hơn cô nửa cái đầu, bắp tay rắn, da đen, giọng ồ. Cô nhìn xuống tay nó. Lòng bàn tay nó có những mảng da trắng nhợt, mấp mô như sáp nến chảy rồi đông lại. Nó thấy cô nhìn, nắm tay lại, nhét vào túi quần.

– Em vô tắm đi. Hôi khói quá. – cô nói.

– Dạ.

Tối đó, má đi ngủ sớm. Má nói mai má qua bên ngoại, giỗ ông ngoại. Thi ngồi ở bàn học cũ trong buồng mình, mở máy tính, định viết báo cáo ngày đầu cho chị Mân, viết được hai dòng thì ngồi im.

Ngoài sân, Thao dắt xe đạp ra cổng.

– Thao, đi đâu khuya vậy? – má nói vọng ra từ trong buồng. Má chưa ngủ.

– Con ra bến hóng mát chút, má.

Cánh cổng tre kẽo kẹt. Thi nghe má trở mình trên giường tre, thở dài một tiếng rất dài.

– Má, nó đi đâu vậy?

Má im một lúc lâu. Rồi má nói, giọng như nói với cái mùng:

– Năm nào cũng vậy. Bữa trước giỗ ông ngoại, nó ra bến ngồi tới khuya. Hỏi thì nói hóng mát. Mười năm rồi, năm nào cũng đúng bữa nay.

– Bữa trước giỗ ông ngoại... là cái đêm...

– Ừ. Cái đêm đó. – Má nói. – Thôi, ngủ đi con.

Thi tắt đèn bàn. Trong bóng tối, cửa sổ buồng cô nhìn thẳng ra con đường đất chạy xuống bến. Trăng chưa lên. Đầu xóm có ngọn đèn đường vàng đục, côn trùng bay quanh. Dưới gốc gòn ở bến, cô thấy một chấm đỏ nhỏ, chập chờn. Thằng Thao hút thuốc. Nó hút thuốc từ hồi nào cô cũng không biết.

Cô định đi ra. Cô đứng dậy, tới cửa buồng, rồi dừng lại.

Có một người khác đang đi xuống bến.

Người đó đi bộ, không đèn, bước dài, hai tay đút túi quần. Đi ngang qua ngọn đèn đường, ánh vàng rọi qua đôi vai rộng, cái áo sơ mi xanh nhạt ban trưa. Hiệp. Anh đi thẳng xuống bến, không ngó qua nhà nào, như đã đi con đường đó cả trăm lần trong đêm.

Tới gốc gòn, anh ngồi xuống cạnh thằng Thao. Không ai nói gì, ít ra là từ xa Thi không thấy ai nói gì. Thao đưa điếu thuốc qua. Hiệp lắc đầu. Hai cái bóng ngồi cạnh nhau, nhìn ra sông.

Cái đêm lò nhà cô cháy, má không có nhà, Thao ngủ nhờ bên nhà bà Năm. Cả xóm đều nói vậy.

Thi đứng sau song cửa sổ rất lâu, cho tới khi trăng hạ huyền nhô lên khỏi rặng tre bên kia sông, vàng và méo như một miếng nha bị cắn mất một nửa.

— Hết chương 2 —